

D4036

@##། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས། བམ་པོ་དང་པོ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསྡུས་པའི་ སྡོམ་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི།རིགས་དང་གང་ཟག་རྣམས་དང་ནི། །ངེས་པར་སྦྱོར་དང་འཇིག་རྟེན་པ། །འཇིག་རྟེན་འདས་པ་འདི་ལ་ནི། །མདོར་ན་ས་ནི་འདི་དག་གོ། །སྡོམ་ནི། རིགས་དང་འཇུག་དང་ངེས་འབྱུང་བའི་། །མིང་དུ་བྱས་པའི་ས་གསུམ་མོ། །དེ་དག་རྣམས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ནི་ས་ཞེས་བྱ། །རིགས་ཀྱི་ས་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རིགས གང་ཡིན་པ་དང་།རིགས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། རིགས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱི་རྟགས་གང་ཡིན་པ་དང་། རིགས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་གང་དག་ ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་རིགས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་རིགས་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རིགས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་གི་ས་བོན་གྱི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། གང་ ཡོད་ཅིང་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ་རིགས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡང་རྙེད་ན།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་དང་། རེག་པར་ནུས་ཤིང་མཐུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བའོ། །རིགས་དེའི་ མིང་གི་རྣམ་གྲངས་དག་གང་ཞེ་ན།ས་བོན་དང་། ཁམས་དང་། རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་དག་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་རིགས་དེའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ལུས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་ དང་།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གིས་ཟིན་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་འཐོབ་པ་དང་། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་བརྒྱུད་དེ་འོངས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། གང་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། རིགས་དང་། ས་བོན་དང་། ཁམས་དང་། རང་ བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་གི་རྣམས་གྲངས་འདི་དག་ཡོད་པ་དེ་ནི་རིགས་ཞེས་བྱའོ།།རིགས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་གང་། རིགས་དེ་ཕྲ་བའམ། རིགས་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཕྲ་བ་ཞེས་བརྗོད་ པར་བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ས་བོན་དེས་འབྲས་བུ་མ་བསྐྱེད་ཅིང་འབྲས་བུ་མ་གྲུབ་ན་ནི་དེས་ན་དེ་ཕྲ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ཅིང་འབྲས་བུ་གྲུབ་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་ས་བོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ དང་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་དེའི་ཕྱིར་རིགས་དེ་རགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ།།འོ་ན་ཅི་རིགས་དེ་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་ཞིག་གམ། འོན་ཏེ་རྒྱུད་དུ་མར་གཏོགས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཆོས་གང་དག་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་དང་དངོས་པོ་ཐ་དད་པར་འཇུག་པ་དེ་དག་ནི་སོ་སོར་རང་གི་རྒྱུད་སྣ་ཚོགས་དང་འཇུག་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྟོན་པར་འགྱུར་གྱི། ས་བོན་དེ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་དེ་ཐོག་མ་མེད་པའི དུས་ནས་བརྒྱུད་དེ་འོངས་པ་དང་།ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་དེ་ལ་རིགས་དང་། ས་བོན་དང་། ཁམས་དང་། རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དང་། ཐ་སྙད་དེ་དག་བཏགས་པར་ཟད་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་ཞེས་ བྱའོ།།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་རིགས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། རིགས་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པར་ལྟ་ན། འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ རྣམས་སྔོན་གྱི་མཐའ་ནས་ཡུན་རིང་པོར་འཁོར་བར་གྱུར་ཅིང་།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་བཞིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་ཏེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། མི་ཁོམ་པར་སྐྱེས་པ་དང་། བག་མེད་པའི་ཉེས་པ་དང་། ལོག་པར་ཞུགས་པ་དང་། སྒྲིབ་པའི་ཉེས་པས་ སོ།།དེ་ལ་མི་ཁོམ་པར་སྐྱེས་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གང་དུ་འཁོར་བཞི་པོ་རྣམས་དང་། དམ་པ་རྣམས་དང་། ཡང་དག་པར་སོང་བ་རྣམས་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་མི་འགྲོ་བའི་མཐའ་འཁོབ་ཀྱི་མི་རྐུན་མ་རྣམས་དང་། ཀླ་ཀློ་རྣམས་སུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་མི་ཁོམ་ པར་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱའོ།

瑜伽师地论声闻地 第一品
顶礼三宝。声闻地一切总摄颂曰：
种姓及诸补特伽罗，决定相应及世间，出世间法于此中，略说此等即为地。
总摄颂：种姓、趣入及出离，名为三地。彼等总摄，名为声闻地。
何为种姓地？答：种姓为何、种姓建立为何、住种姓补特伽罗之相为何、住种姓补特伽罗为何等，此等一切总摄即名种姓地。
其中种姓为何？答：住种姓补特伽罗之种子法，即具足而非无，若住种姓补特伽罗等获得缘，则能得涅槃、能触证、具有力用。
彼种姓之异名为何？种子、界、自性是其异名。
然则彼种姓之自性如何？彼乃异于身、为六处所摄、法尔所得、无始时来相续而来，如是即具有种姓、种子、界、自性等异名者，是名种姓。
种姓建立为何？彼种姓应说为细或粗？答：应说为细。何以故？由彼种子未生果、未成果故，是名为细。若时生果、成果，尔时彼种子与果合为一故，是故了知彼种姓为粗。
然则彼种姓属一相续或说属多相续耶？答：应说属一相续。何以故？答：若诸法有异相异事，则各别显示种种自相续、种种趣入，然彼种子于六处之外无异相，无始时来相续而来，法尔所得之六处如是状况，假立种姓、种子、界、自性等名言，是故说彼属一相续。
问：若住种姓补特伽罗等是当般涅槃法，不住种姓者非当般涅槃法，然则何故当般涅槃法者从本际以来长时轮回而未般涅槃？答：由四因未般涅槃。何为四？生于无暇、放逸过失、邪行及障碍过失。
其中何为生于无暇？答：生于四众、圣者、正行者、胜士不至之边地盗贼及蛮夷中，是名生于无暇。

།བག་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་གང་དུ་འཁོར་བཞི་པོ་རྣམས་དང་། དམ་པ་རྣམས་དང་། ཡང་དག་པར་སོང་བ་རྣམས་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་འགྲོ་བ་འདི་དུས་ཀྱི་མི་རྐུན་མ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། ཀླ་ཀློ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ སུ་སྐྱེས་ཤིང་།རིགས་མཐོན་པོ་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དག་ཏུ་སྐྱེས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། འདོད་པ་དག་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་ཤིང་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་དེ། ཉེས་དམིགས་སུ་མི་ལྟ་ཞིང་ངེས་པར་འབྱུང་བར་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བག་མེད་པ་ ཞེས་བྱའོ།།ལོག་པར་ཞུགས་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདི་ལྟར་དབུས་ཀྱི་མི་རྣམས་སུ་སྐྱེས་པའི་བར་དུ་རྒྱས་པར་གྱུར་ཀྱང་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ནས་སྦྱིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདི་ལས་སྲིད་པ་གཞན་མི་ཤེས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ དུ་རྒྱས་པར་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་དེ་སྐད་སྨྲ་བ་ཡིན་ཏེ།མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་དེ་ཡང་དེས་སངས་རྒྱས་རྣམས་འབྱུང་བ་མེད་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་མེད་པའི་ཚེ་ན་རྙེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྒྲིབ་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་ པ།འདི་ལྟར་དབུས་ཀྱི་མི་རྣམས་སུ་སྐྱེས་པའི་བར་དུ་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་གྱུར་ཅིང་སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་བ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དག་རྙེད་པར་གྱུར་ཀྱང་། དེ་གླེན་པ་དང་། དིག་པ་དང་། ལྐུགས་པ་དང་། ལག་པས་བརྡ་བྱེད་པར་འགྱུར་ ཞིང་ལེགས་པར་གསུངས་པ་དང་།ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཀུན་ཤེས་པར་མི་ནུས་པ་དང་། མཚམས་མེད་པའི་ལས་རྣམས་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཡུན་རིང་བ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱའོ། རྒྱུ་གང་དག་གིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུ་ནི་བཞི་པོ་དེ་དག་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཀྱང་གང་གི་ཚེ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གདམས་ངག་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་རྙེད་ཅིང་། རྒྱུ་དེ་དག་ཀྱང་མེད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་ཡོངས་སུ་ སྨིན་ཅིང་རིམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ།།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ནི་ངེས་པའི་ཚོགས་ལ་གནས་པ་ཡིན་པས། དེ་དག་ནི་རྐྱེན་རྙེད་ཀྱང་རུང་མ་རྙེད་ཀྱང་རུང་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ སྐལ་བ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གང་དག་མ་ཚང་ཞིང་མེད་ལ་ཉེ་བར་མ་གྱུར་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་རྐྱེན་རྣམས་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྐྱེན་གཉིས་ཏེ། གཉིས་གང་ཞེ་ན། གཙོ་བོ་དང་། དམན་པའོ། ། རྐྱེན་གཙོ་བོ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདི་ལྟ་སྟེ། དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་གཞན་གྱི་སྒྲ་དང་། ནང་གི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །རྐྱེན་དམན་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྐྱེན་དམན་པ་ནི་མང་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་གི་འབྱོར་པ་དང་། གཞན་གྱི་འབྱོར་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་དང་། དབང་པོ་སྡོམ་པ་དང་། ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པ་ཉིད་དང་། ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་ནམ་གྱི་ཆ་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བར་སྦྱོར་བའི་རྗེས་སུ་བརྩོན་པ་ཉིད་དང་། ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་དོ། ། རབ་ཏུ་དབེན་པར་གནས་པ དང་།སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པའོ། །དེ་ལ་བདག་གི་འབྱོར་པ་གང་ཞེ་ན། མིར་གྱུར་པ་དང་། ཡུལ་དབུས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་། དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་དང་། གནས་ལ་དད་པར་གྱུར་པ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་མ་ལོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་ལ་མིར་གྱུར་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་མི་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེས་པ་། སྐྱེས་པའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པའམ། བུད་མེད་དུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་མིར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ།

什么是放逸？答：即使生在四众、圣者、正行者、圣人等所行之处，非时贼、非边地人等处，生于高贵种姓、受用圆满之家，但过分贪著欲望并享受，不观察过患，不了知出离，这就称为放逸。
什么是邪入？答：虽然生于中土并长大成人，但具有外道见解，从'无布施'乃至'不知有他世'等邪见，如是见解并宣说。当无佛出世、无说正法善知识时，即获得此外道见解，这就称为邪入。
什么是障蔽？答：如前所说，虽生于中土并长大成人，且值遇佛陀出世、获得说正法的善知识，但此人愚笨、迟钝、哑巴、需用手势交流，不能了知善说与恶说法义，造作无间业，烦恼持久，这就称为障蔽。
以何等因缘，具涅槃法者得以涅槃？此四种即是涅槃之因。当值遇佛陀出世、听闻正法、获得随顺教诫时，若无彼等因缘，则善根成熟，渐次得以涅槃。
不具涅槃法者，安住于决定种性，无论得缘与否，于一切种一切时皆决定无涅槃分。
其中，具涅槃法者若缺少、不具足、未获得何等因缘而不得涅槃？答：有二种缘：何为二？即胜缘与劣缘。
什么是胜缘？答：即关于正法的他音和内正思维。
什么是劣缘？答：劣缘众多，即：自圆满、他圆满、于善法欲求、出家、戒律律仪、根律仪、知食量、初夜后夜不眠精进、正知而行、远离而住、清净障蔽、安住等持。
其中，什么是自圆满？即：得人身、生于中土、诸根具足、信仰处所、业不颠倒。
其中，什么是得人身？即此处某人与人类同分而生，具男根或生为女人，这就称为得人身。

།ཡུལ་དབུས་སུ་སྐྱེས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་གོང་དུ་སྐྱེས་བུ་དམ པའི་བར་དག་འགྲོ་བའི་ཡུལ་དབུས་ཀྱི་མི་རྣམས་སུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ཡུལ་དབུས་སུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་གླེན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་དིག་པ་དང་ལྐུགས་པ་མ་ཡིན་པའི་བར་དུ་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་དང་། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་མ་ཚང་བ་ མེད་པར་གྱུར་ཅིང་རྣ་བ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་མ་ཚང་བ་མེད་པ་གང་གིས་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་སྐལ་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གནས་ལ་དད་པར་གྱུར་པ་གང་ཞེ་ན། །འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པས་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་དད་པ་དང་།སེམས་དང་བ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་གནས་ལ་དད་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པའི་དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་སྔོན་དུ་དྲངས་པའི་དབང་གིས་དེ་ལ་དད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ལ་དད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་དང་རྙོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་ཀྱི་མཐའ་མ་ལོག་པ་གང་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་ འདི་ཉིད་ལ་མཚམས་མེད་པའི་ལས་ལྔ་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ།མ་གསོད་པ་དང་། ཕ་གསོད་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་གསོད་པ་དང་། དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ངན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲག་འབྱིན་པ་དག་ལས་མཚམས་མེད་པའི་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་མ་བྱས་ཤིང་ བྱེད་དུ་མ་བཅུག་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ལས་ཀྱི་མཐའ་མ་ལོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མཚམས་མེད་པའི་ལས་ལྔ་པོ་དེ་དག་བྱས་ཤིང་བསགས་ལ་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་ན་ཡོངས་སུ་མྱང་ངན་ལས་འདའ་ཞིང་འཕགས་པའི་ལམ་སྐྱེད་པའི་སྐལ་བ་མེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་ལས་ཀྱི་ མཐའ་ལོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེས་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ཡིན་ཏེ་ཡན་ལག་ལྔ་པོ་དེ་དག་གིས་འབྱོར་པར་བྱེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་བདག་གི་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་གྱི་འབྱོར་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་སངས་རྒྱས་རྣམས་འབྱུང་བ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། ཆོས་བསྟན་པ་རྣམས་ གནས་པ་དང་།ཆོས་གནས་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་། གཞན་གྱི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་སྙིང་བརྩེ་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམས་འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དགེ་ལེགས་དང་ཕན་པའི་བསམ་པ་བསྐྱེད་ནས། དཀའ་བ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་དང་། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་ཐ་མའི་ལུས་ཕྱི་མ་ཐོབ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་འདུག་སྟེ། སྒྲིབ་པ་ལྔ་སྤངས་ནས། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ལ་སེམས་ལེགས་པར་གནས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན བསྒོམས་ནས།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་རྣམས་སུ་ཡང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་དེ་ཁོ་ན་ བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་གང་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་ཉིད་དང་། དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་ནས། འཇིག་རྟེན་ལ་རྗེས་སུ་ཐུགས་བརྩེ་བའི་ཕྱིར། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་ འབྱུང་བ་དང་།འགོག་པ་དང་། ལམ་རྣམས་ལས་བརྩམས་ནས་འདི་ལྟ་སྟེ། མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་དང་། ལུང་བསྟན་པའི་སྡེ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་དང་། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་དང་། གླེང་གཞིའི་སྡེ་དང་། རྟོག་པ་བརྗོད་པའི་སྡེ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་བྱུང་ བའི་སྡེ་དང་།སྐྱེས་པའི་རབས་ཀྱི་སྡེ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་དང་། རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྡེ་དང་། གཏན་ལ་ཕབ་པར་བསྟན་པའི་སྡེའི་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ།

什么是生于中土？就像这里有人如前所述，生于中土人民之中，直至成为殊胜士夫，这就称为生于中土。
什么是诸根具足？就像这里有人不愚笨，乃至不聋不哑，身体发育完全，四肢百骸完整无缺，耳朵等诸根完整，具有修习善法的能力，这就称为诸根具足。
什么是信仰正法？就像这里有人对如来所说的佛法律生起信心，获得净信，这就称为信仰正法。其中'正法'是指如来所说的佛法律，因为它是世间和出世间一切白法生起的处所。由于它的引导而对此生起的信心，就是信仰正法，因为它远离一切烦恼垢染和浊污。
什么是业际不颠倒？就是此生中未造作也未教唆他人造作五无间业，即：杀母、杀父、杀阿罗汉、破和合僧、以恶心出佛身血，这就称为业际不颠倒。如果此生造作、积集这五无间业而未舍离，就没有证得涅槃和生起圣道的机会，因此称为业际颠倒。
自身圆满是指以这五支分而成就，因此称为自身圆满。
什么是他身圆满？即诸佛出世、演说正法、所说法住、随顺法住、为他人生起慈悲。
其中，什么是诸佛出世？就像这里有人为一切众生生起利益安乐之心，经过千百种苦行，以广大福德智慧资粮，历经三无数劫，获得最后身，坐于菩提座，断除五盖，善住四念处，修习三十七菩提分法，现证无上正等正觉，这就称为诸佛出世。过去、未来、现在一切诸佛世尊都是如此出世。
什么是演说正法？那些佛世尊及其声闻们出现于世间后，为怜悯世间，以四圣谛为基础，即苦、集、灭、道，宣说十二部经：契经、应颂、记别、讽诵、自说、因缘、本事、本生、方广、未曾有、譬喻、论议，这就称为演说正法。

།ཆོས་འདི་ནི་དམ་པ་ཡང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་ཤིང་བསྟན་པའམ་བསྔགས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དམ་པའི་ཆོས་ཏེ།དེ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་བསྟན་པ་རྣམས་གནས་པ་གང་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་འཚོ་ཞིང་གཞེས་ལ། ཆོས་ ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ཏེ་དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ནས།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་གྱི་དུས་ཇི་སྲིད་པར་སྒྲུབ་པ་མི་ཉམས་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མི་ནུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གནས་པ་དེ་ཡང་དོན་དམ་པའི་ཆོས་ མངན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཆོས་གནས་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་གང་ཞེ་ན། དམ་པའི་ཆོས་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་དམ་པའི་ཆོས་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་སྐལ་བ་དང་མཐུ་ཡོད་པར་རིག་ནས། ཇི་ལྟར་རྟོགས་པ་ཁོ་ན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ པས་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ཆོས་གནས་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་གྱི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་སྙིང་བརྩེ་བར་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་པོ་དང་སྦྱིན་བདག་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་གིས་ འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་རྐྱེན་དུ་བབས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ།ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་དང་། ནད་ཀྱི་གསོས་སྨན་དང་། ཡོ་བྱད་གང་ཡང་རུང་བ་དེ་དག་གི་ཕྱིར་རྗེ་སུ་སྙིང་བརྩེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་གཞན་གྱི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་སྙིང་བརྩེ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་ བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉན་ཐོས་དག་ལས་ཆོས་ཐོས་ཤིང་དད་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ལ་དེས་དེ་ཐོས་ནས་འདི་ལྟར་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་ནི་གནོད་པ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ཡིན་གྱི་། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་མངོན་པར་ སྐབས་ཡོད་པ་ཡིན་པས།འདི་ལྟར་བདག་གིས་བུད་མེད་ཀྱི་ཚོགས་དང་ནོར་དང་འབྲུ་དང་དབྱིག་ཐམས་ཅད་སྤངས་ལ། ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་ཁྱིམ་མེད་པར་ལེགས་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་བྱ་ཞིང་། རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ཀྱང་ནན་ཏན་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ ཞེས་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་སློབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་འདུན་པ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རབ་ཏུ་བྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་ཀྱིས་བསྙེན་པར་ རྫོགས་པར་བྱས་པ་དང་།དགེ་སློང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་དེ་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ་། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དེ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་གནས་པ་དང་། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ་དང་། ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་དང་།སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་དག་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་དང་། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཤིང་སླབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱའོ།

此法是圣者诸佛和佛的声闻们所观察、宣说或赞叹的，因此是圣法。对此所作的解说即称为圣法宣说。
诸法宣说住持是什么呢？诸佛世尊在世时，转法轮宣说圣法，直至诸佛世尊入般涅槃期间，修行不衰退，圣法不隐没，这称为圣法住持。应当了知此住持是以现证胜义法的方式。
诸法住持随行是什么呢？凡是通达圣法者，了知众生具有现证圣法的缘分和能力，随顺所通达而教诫开示，这称为诸法住持随行。
为他随悲是什么呢？'他'是指施主和供养者。为了他们所供养的生活资具，即：法衣、饮食、卧具、坐具、医药和任何资具而生起悲心，这称为为他随悲。
于善法欲求是什么呢？如是于此，有人从如来或如来声闻处听闻佛法并获得信心，听闻之后如是思维：'在家是过患和烦恼之处，出家则是解脱之处。因此我应当舍弃女眷、财物、谷物等一切，于善说法律中善妙地出家无家，出家后应当精进修行。'如是正确修学，对诸善法生起欲求，这称为于善法欲求。
出家是什么呢？依于善法欲求，以白四羯磨受具足戒，正受比丘戒律，这称为出家。
戒律守护是什么呢？如是出家后，安住于持戒，以别解脱戒防护，具足仪轨，具足行境，于微细罪过亦生畏惧，正受学处并修学，这称为戒律守护。

།དབང་པོ་སྡོམ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ སྡོམ་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས།དྲན་པ་ཀུན་ཏུ་བསྲུངས་པ་དང་། དྲན་པ་ལ་རྟག་འགྲུས་བྱེད་པ་དང་། དྲན་པས་ཡིད་ཀུན་ཏུ་བསྲུངས་པ་དང་། གནས་སྐབས་མཉམ་པ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་ཅིང་དེས་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བ་ན་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་མངོན་རྟགས་སུ་ མི་འཛིན་ལ།གཞི་གང་ཁོ་ན་ལས་དེའི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཟག་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་བསྡམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་། མིག་གི་དབང་པོ་ཡང་སྲུང་བར་བྱེད་ལ། མིག་གི་དབང་པོས་ཀྱང་སྡོམ་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་རྣ་བས་སྒྲ་དག་དང་། སྣས་དྲི་དག་དང་། ལྕེས་རོ་དག་དང་། ལུས་ཀྱིས་རེག་བྱ་དག་དང་། ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ན་ཡང་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་། མངོན་རྟགས་སུ་མི་འཛིན་ལ། གཞི་གང་ཁོ་ན་ལས་དེའི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཟག་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག བསྡམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་།ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་སྲུང་བར་བྱེད་ལ། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོས་ཀྱང་སྡོམ་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དབང་པོ་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་དབང་པོ་བསྡམས་པ་དེ་སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་། ཟས་ཟ་བར་ བྱེད་ལ།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། རྒྱགས་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། སྒེག་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། བརྒྱན་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་གྱི་། འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་འདི་ནི་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། འཚོ་བར་བྱ་བ་དང་། བཀྲེས་པ་བསལ་བར་བྱ་བ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱད་པ་ལ་ཕན་བར་བྱ་བ་དང་། ཚོར་བ་རྙིང་པ་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། གསར་པ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། བདག་འཚོ་ཞིང་སྟོབས་དང་བདེ་བ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ནམ་གྱི ཆ་སྟོད་དང་ནམ་གྱི་ཆ་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བར་སྦྱོར་བའི་རྗེས་སུ་བརྩོན་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན།དེ་ལྟར་ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པར་གྱུར་པ་དེ་ཉིན་མོ་འཆག་པ་དང་འདུག་པ་དག་གིས་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་ཅིང་མཚན་མོའི་ཐུན་དང་པོ་ལ་ཡང་འཆག་པ་དང་ འདུག་པ་དག་གིས་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་ལ།དེ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་གཙུག་ལག་ཁང་ནས་ཕྱིར་བྱུང་སྟེ། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཕྱི་རོལ་དུ་རྐང་པ་བཀྲུས་ནས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ། གློ་གཡས་པ་ཕབ་ནས་རྐང་པ་རྐང་པའི་སྟེང་དུ་བཞག་སྟེ། སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་། ལྡང་བ་ཁོ་ནའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་བཞིན་དུ་ཉལ་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་མཚན་མོའི་ཐུན་ཐ་མ་ལ་ཡང་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་སད་པར་བྱས་ནས། འཆག་པ་དང་། འདུག པ་དག་གིས་སྒྲིབ་པར་གྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་ནམ་གྱི་ཆ་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བར་སྦྱོར་བའི་རྗེས་སུ་བརྩོན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་མི་ཉལ་བར་སྦྱོར་བའི་རྗེས་སུ་བརྩོན་པར་གྱུར་པ་ དེ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་ལ་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་དང་།ཅུང་ཟད་བལྟས་པ་དང་། རྣམ་པར་བལྟས་པ་དང་། བསྐུམ་པ་དང་། བརྐྱང་བ་དང་། སྣམ་སྦྱར་དང་། ཆོས་གོས་དང་། ལྷུང་བཟེད་བཅང་བ་དང་། ཟོས་པ་དང་། འཐུངས་པ་དང་། འཆོས་པ་དང་། མྱངས་པ་དང་། སོང་བ་དང་། སྡོད་པ་དང་། འདུག་པ་དང་། ཉལ་བ་དང་། མི་ཉལ་བ་དང་། སྨྲ་བ་དང་། མི་སྨྲ་བ་དང་། གཉིད་ཀྱིས་སྙོམ་པ་བསང་བ་ལ་ཡང་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །རབ་ཏུ་དབེན་པར་གནས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཆོས དེ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱ་བའི་སྦྱངས་ནས་གནས་མལ་དབེན་པ་དགོན་པ་དག་གམ།ཤིང་དྲུང་དག་གམ། ཁང་སྟོང་དག་གམ། རི་ཁྲོད་དམ། རི་ཕུག་གམ། རྩཝ་ཁང་ངམ། བླ་གབ་མེད་པའམ། དུར་ཁྲོད་དམ། ནགས་འདབ་བམ། བས་མཐའི་གནས་མལ་ དག་ཏུ་གནས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་རབ་ཏུ་དབེན་བར་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།

什么是护诸根律仪？即是依止于彼戒律仪，以正念护持，以正念精进，以正念护持意，安住于平等之时，以眼见色时不取相，不取随好，为防护其心随逐罪恶不善法漏泄之根本，故修护眼根，以眼根修护律仪。
如是耳闻声、鼻嗅香、舌尝味、身触所触、意了诸法时，亦不取相，不取随好，为防护其心随逐罪恶不善法漏泄之根本，故修护意根，以意根修护律仪，此即是护诸根律仪。
什么是知食量？如是护诸根者，如理观察而食，非为嬉戏，非为骄慢，非为装饰，非为庄严，唯为此身住持、存活、除饥、利益梵行、断故受、新受不生，及为存活、具力安乐、无罪、安住而思维，此即是知食量。
什么是初夜后夜不眠精进修习？如是知食量者，于日间经行、安坐，净修心离诸障法，初夜时分亦以经行、安坐，净修心离诸障法。
净修已后，从精舍出，于精舍外洗足已，入于精舍内，右胁而卧，足足相叠，具光明想、正念正知，起想而卧。后夜时分速疾觉醒，以经行、安坐，净修心离诸障法，此即是初夜后夜不眠精进修习。
什么是正知而行？如是不眠精进修习者，于往返时正知而行，观察、遍观、屈伸、持僧伽梨衣、法衣、钵，食、饮、尝、味，行、住、坐、卧、不卧，语、不语，及解睡眠，皆正知而行，此即是正知而行。
什么是远离而住？彼以此等诸法清净已，于寂静处、阿兰若、树下、空闲处、山间、山洞、草庵、露地、尸陀林、林间、边际住处而住，此即是远离而住。

།སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་དགོན་པ་ན་འདུག་ཀྱང་རུང་། ཤིང་དྲུང་ན་འདུག་ཀྱང་རུང་། ཁང་སྟོང་ན་འདུག་ཀྱང་རུང་སྟེ་། སྒྲིབ་པ་ལྔ་པོ་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། རྨུགས་ པ་དང་།གཉིད་དང་། རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དག་ལས་སེམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་ཅིང་། དེ་སྒྲིབ་པ་དེ་དག་ལས་སེམས་རྣམ་པར་སྦྱངས་ན་། སྒྲིབ་པ་མེད་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཉམས་བདེ་བ་ལ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་སྒྲིབ་པ་ལྔ་པོས་སེམས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་ལ། ཤེས་རབ་ཉམ་ཆུང་བར་བྱེད་པ་རྒུད་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འཕེལ་བར་གྱུར་པ་དག་སྤངས་ནས། འདོད་པ་དག་ལ་དབེན་པ། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས རྣམས་ལས་དབེན་པ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ།དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ། དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་དང་པོ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པ་དང་། དེ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ནང་ཡོངས་སུ་དང་སྟེ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་རྟོག་པ་མེད་པ་དཔྱོད་པ་ མེད་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པ་དང་། དེ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་ཤིང་། དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ། བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་ལ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གང་དེ་ དྲན་པ་དང་ལྡན་པ།བདེ་བ་ལ་གནས་པ་བཏང་སྙོམས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་སྟེ། དགའ་བ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པ་དང་། དེ་བདེ་བ་ཡང་སྤངས་ཏེ། སྔ་ནས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་སྤངས་ཤིང་ཡིད་བདེ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་ནུབ་པས། བདེ་བ་ཡིད་མ་ ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ།བསམ་གཏན་བཞི་པ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་རིམ་པ་འདིས་དང་པོ་བདག་གི་འབྱོར་པ་ནས་ཐ་མ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པའི་ མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱི་རྐྱེན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་།ཤིན་ཏུ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། མཆོག་ཏུ་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་གོང་ནས་གོང་དུ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དེ་ལྟར་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡོངས་སུ་བྱང་བ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ། དྲང་པོར་ གྱུར་པ།ལས་སུ་རུང་བ། མི་གཡོ་བར་གྱུར་པ་ལ་གནས་ན། གལ་ཏེ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལས་བརྩམས་ཏེ། དེ་དག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞན་ལས་གདམས་ཤིང་ རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་སྒྲ་ཐོས་པར་གྱུར་ནས་།དེ་ལྟ་ན་དེ་ནི་རིགས་པས་བསྐྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དེ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་སྐལ་བ་དང་མཐུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་ཅིང་། རྣམ་པར་གྲོལ་ བ་ཡང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ལ།ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ཡང་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ ནི་རིགས་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བདག་གི་འབྱོར་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པའི་བར་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་རྐྱེན་དམན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་སྟོན་པའི་གདམས་ངག་གི་ དབང་དུ་བྱས་པའི་གཞན་གྱི་སྒྲ་གང་ཡིན་པ་དང་།ནང་གི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་རིགས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་གི་རྟགས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རྟགས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་བཟློག་པ་ནི་རིགས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་གི་རྟགས་རྣམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

什么是清净障碍？无论是住在寂静处，还是住在树下，或是住在空屋中，都要从五种障碍中净化心识，即：对欲望的贪求、嗔恨心、昏沉、睡眠、掉举、后悔和怀疑。当从这些障碍中净化心识时，由于无障碍而安住于禅定的安乐体验中，这就称为清净障碍。
什么是正确安住于禅定？当远离五种障碍对心识的染污、削弱智慧、趋向衰退、增长烦恼后，远离欲望，远离罪恶不善法，具有寻伺，具有由远离而生的喜乐，安住于成就初禅；远离寻伺，内心清净，心相续专一，无寻无伺，具有由禅定而生的喜乐，安住于成就第二禅；
远离喜的贪著而住于舍，具足正念正知，身受乐，如诸圣者所说'具足正念，安住于乐，具足舍心'，无喜而安住于成就第三禅；断除乐，先前已断苦，喜忧已灭，不苦不乐，具足清净的舍念，安住于成就第四禅。这就称为正确安住于禅定。
由此次第，从最初的我之圆满直至最后正确安住于禅定为止，逐步成就殊胜、极殊胜、最殊胜的缘。当如是心得清净、遍净、无烦恼、远离随烦恼、正直、堪能、安住于不动时，若听闻关于四圣谛的教导和开示之声，为了遍知、断除、证悟、修习四圣谦，
此时即具足由正理所生的作意，以及能生起以此为前提的正见的根器和能力。由此能证悟四圣谛，圆满解脱，并能于无余涅槃界中般涅槃。其中依正见而得圆满解脱和无余涅槃，应知这就是种姓的正确成就。
其中从我之圆满直至正确安住于禅定，应知这是成就的下等缘。其中宣说四圣谛的教授之声，以及内在如理作意，应知这是成就的主要缘。这就是种姓的建立。
什么是安住于种姓补特伽罗的标志？答：与不般涅槃法者的标志相反的，应知即是安住于种姓补特伽罗的标志。

།གང་དག་དང་ལྡན་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་གང་ཟག་ལ། །འདི་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་འགྱུར་བའི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རྟགས་རྣམས་གང་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རྟགས་ནི་མང་དུ་ཡོད་མོད་ཀྱི། ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདི་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་ འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་གང་ཟག་གི་ལུས་ལ་གཞིའི་སྲེད་པའི་དང་པོ་ཉིད་ནས་ཀུན་ཏུ་ཞེན་པ།སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྤང་བར་མི་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ཅན་མ་བཤིག་པ། རིང་དུ་སོང་བ་རབ་ཏུ་དམ་པོར་ཀུན་ཏུ་ཞེན་པ་ ཡོད་པ་།དེ་ནི་རིགས་མེད་པ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་གི་རྟགས་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་རིགས་མེད་པ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ནི་འཁོར་བའི་སྐྱོན་སྣ་ཚོགས་དང་། རབ་ཏུ་མང་པོ་དག་རྣམ་གྲངས་དུ་མར་ཐོས་ཀྱང་དེས་འདས་པའི་དུས་ལ་བརྟེན་ཏེ། འཁོར་བའི་སྤྲོས་པ་ལས་ སྐྱོན་དུ་ལྟ་བ་དང་།ཉེས་དམིགས་སུ་ལྟ་བ་དང་། སྐྱོ་བ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡང་མ་བསྐྱེད་ཅིང་། མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར། ད་ལྟར་གྱི་དུས་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེད་པར་ཡང་མི་བྱེད་ལ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་རྣམས་ལ་བརྟེན་པ། མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་སྲེད་པ་ཟད་པ།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འགོག་པ་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་བ་དང་། ཕན་ཡོན་དུ་ལྟ་བ་དང་། དད་པ་ཅུང་ཟད་ཙམ་དང་། ཆ་ཅུང་ཟད་ཙམ་དང་། ངན་ངོན་ཙམ་ཡང་མ་བསྐྱེད་བསྐྱེད་པར་མི་འགྱུར། སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དེ། དེ་ནི་རིགས་མེད་པ་ལ་གནས་པའི་ རྟག་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་རིགས་མེད་པ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ནི་དང་པོ་ཉིད་ནས་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་དེ་སྙིང་རྗེ་མེད་པ་དང་། བག་ཚ་བ་མེད་པའི་སེམས་དང་། རབ་ཏུ་རངས་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ལྷག་པར་སྤྱོད་ པར་བྱེད་ཅིང་།གཞི་དེས་ལན་འགའ་འང་འགྱོད་པར་མི་བྱེད་ལ། གཞི་དེས་ཚེ་འདིའི་ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པའི་བདག་ཉིད་ཉམས་པ་ཁོ་ན་ཙམ་དུ་མཐོང་བར་ཟད་དེ། དེ་ནི་རིགས་མེད་པ་ལ་གནས་པའི་རྟགས་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་རིགས་མེད་པ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ནི་ སྡུག་བསྔལ་ལམ།ཀུན་འབྱུང་བའམ། འགོག་པའམ། ལམ་ལས་བརྩམས་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་གསལ་བ་རིགས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་གོ་སླ་བའི་དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་ཅིང་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་ན། ཅུང་ཟད་སེམས་གཏོད་པ་ཙམ་དང་། མོས་པ་ཙམ་ཡང་མ་ཐོབ་ན། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་པའམ། མཆི་མ་དཀྲུག་ཅེས་བྱེད་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། དེ་ནི་རིགས་མེད་པ་ལ་གནས་པའི་རྟགས་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་རིགས་མེད་པ་ལ་གནས པའི་གང་ཟག་ནི་གལ་ཏེ་བརྒྱ་ལ་བརྒྱ་ལམ་ན་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་ན་ཡང་དེང་རྒྱལ་པོས་གཙེས་པའམ།ཆོམ་རྐུན་པས་གཙེས་པའམ། བུ་ལོན་གྱིས་ཉམ་ཐག་པའམ། འཇིགས་པས་ཉམ་ཐག་པའམ། མི་འཚོ་བས་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པའི་ཕྱིར་ ཡིན་གྱི་བདག་ཉིད་དུལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ནོ།

如果具有什么法相，能够了知此补特伽罗是不般涅槃法者，那么这些不般涅槃法者的标志是什么？
答曰：不般涅槃法者的标志虽然很多，但仅说其中一部分。
此中，不般涅槃法者的补特伽罗，从最初就对身体有基本的贪爱执著，即使一切诸佛也无法在一切时一切处断除的法相未被破坏，长期深重地执著，这是第一个无种姓补特伽罗的标志。
复次，无种姓补特伽罗虽然听闻种种轮回过患以及众多的种种过失，但依过去时，对轮回的戏论不见过患，不见过失，不生丝毫厌离；依未来时也不会生起；依现在时也不生起；依过去、未来、现在诸时，对涅槃、贪尽、离欲、寂灭不见功德，不见利益，不生丝毫信心，不生一点分，连微弱的信心也不生起，将来也不会生起，现在也不生起，这是第二个无种姓补特伽罗的标志。
复次，无种姓补特伽罗从最初就具有无惭无愧，以无悲悯心、无畏惧心、极欢喜心过分造作一切罪业，并且对此从不后悔，仅见到今生受用受损而已，这是第三个无种姓补特伽罗的标志。
复次，无种姓补特伽罗对于宣说苦、集、灭、道等圆满、明了、种种理趣、易懂的正法时，连少许专注和信解也未获得，更何况说依过去、未来、现在诸时而生起毛骨悚然或流泪，这是第四个无种姓补特伽罗的标志。
复次，无种姓补特伽罗即使百中之一出家于善说的律法中，也是因为受到国王逼迫，或受盗贼逼迫，或因债务所困，或因恐惧所困，或因生计而恐惧害怕，而不是为了调伏自己。

། བདག་ཉིད་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། དགེ་སྦྱོང་གི་ཕྱིར་མ་ཡིན། བྲམ་ཟེའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ཀྱང་ཁོམ་ན་གནས་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ དག་དང་འདྲེན་མར་གནས་ཤིང་།ལྷའམ་ལྷ་གང་ཡང་རུང་བ་དག་ཏུ་སྨོན་པའི་ཕྱིར་ཚངས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་དང་། བསླབ་པ་ཕུལ་ནས་སྤངས་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་དང་། ནང་མྱགས་པ་དང་། ཉེས་འཛག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། ཤིང་རུལ་པ་ལྟ་བུར་ གྱུར་པ་དང་།ལུང་བོང་ལྟར་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་ཅིང་དགེ་སྦྱོང་མ་ཡིན་པར་དགེ་སྦྱོང་དུ་ཁས་འཆེ་བ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཚངས་པར་སྤྱོད་པར་ཁས་འཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། རིགས་མེད་པ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ནི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་རྣམས་སུ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བསླབ་པ་འདོད་པ་མ་ཡིན་པའི་གང་ཟག་གི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་དགེ་སློང་གི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་དེ་དང་བསམ་པ་དེས་ན་དེའི་དེ་ནི་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་མ་ཡིན་གྱི། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ རྟགས་དང་ཆ་ལུགས་འཛིན་པ་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བ་ཁོ་ན་ཟད་དེ།དེ་ནི་རིགས་མེད་པ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་གི་རྟགས་ལྔ་པ་ཡིན་ཏེ་། གཞན་ཡང་རིགས་མེད་པ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ནི་ལུས་སམ་ངག་གམ་ཡིད་ཀྱི་དགེ་བའི་ལས་གང་ཅུང་ཟད་ཅི་ བྱེད་ཀྱང་རུང་སྟེ།དེ་ཐམས་ཅད་སྲིད་པའི་བསམ་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་འབྱུང་བའི་སྲིད་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དག་འདོད་པའི་ཕྱིར་རམ། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བསམ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དག་འདོད་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རིགས་མེད་པ་ལ་གནས་ པའི་གང་ཟག་གི་རྟགས་དྲུག་པ་ཡིན་ནོ།།གང་དག་དང་ལྡན་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་གང་ཟག་ལ་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་གང་ཟག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བ་དེའི་རྟགས་ནི་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་མང་དུ་ཡོད་དོ། ། དེ་ལ་རིགས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རིགས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ནི་རིགས་ལ་གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། མ་ཞུགས་ཤིང་ངེས་པར་མ་བྱུང་བ་ཡང་ཡོད་དོ། རིགས་ལ་གནས་ལ་ཞུགས་ཤིང་ངེས་པར་མ་བྱུང་བ་ཡང་ཡོད་དོ། །རིགས་ལ་གནས་ལ ཞུགས་ཤིང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་ཡོད་དོ།།དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དང་། དབང་པོ་འབྲིང་པོ་དང་། དབང་པོ་རྣོན་པོ་དང་། འདོད་ཆགས་སྤྱད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་སྤྱད་པ་དང་། གཏི་མུག་སྤྱད་པ་དང་། མི་ཁོམ་པར་སྐྱེས་པ་དང་། ཁོམ་པར་སྐྱེས་པ་དང་། བག་མེད་པ་དང་ ལྡན་པ་དང་།བག་ཡོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ལོག་པར་ཞུགས་པ་དང་། ལོག་པ་མ་ཡིན་པར་ཞུགས་པ་དང་། བསྒྲིབས་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་པ་དང་། ཡུན་རིང་བ་དང་། ཐག་ཉེ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་དག་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་དག་ ཀྱང་ཡོད་དོ།།དེ་ལ་རིགས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་རིགས་ལ་གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་། མ་ཞུགས་ཤིང་ངེས་པར་མ་བྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་གང་ཟག་ལ་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་། ད་དུང་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་ལེགས་པར་བརྟེན་ པའམ།བརྟེན་ནས་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་དད་པ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་མི་བྱེད། ཐོས་པ་འཛིན་པར་མི་བྱེད། གཏོང་བ་སྤེལ་བར་མི་བྱེད། ལྟ་བ་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ ཏེ།དེ་ནི་རིགས་ལ་གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། མ་ཞུགས་ཤིང་ངེས་པར་མ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ལ་གནས་ལ་ཞུགས་ཤིང་ངེས་པར་མ་བྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། སྔར་བཤད་པའི་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ལས་བཟློག་པ་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ལ་རིགས་ལ་གནས་ལ་ཞུགས་ ཤིང་ངེས་པར་མ་བྱུང་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།བྱེ་བྲག་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་དང་དེའི་འབྲས་བུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་མ་ཐོབ་པ་ཡོད་དོ།

不是为了让自己寂静，不是为了让自己完全涅槃，不是为了沙门，不是为了婆罗门，如是出家后仍住于闲暇，与出家者共住，为了发愿成为天人或任何天神而修习梵行，
舍弃学处而趋入放逸，破戒、内心污秽、有过失、如腐朽木，如驴子般行为，非沙门而自称沙门，非梵行者而自称梵行者。
应当了知，无种姓住者之补特伽罗，在过去、未来、现在三世中皆是如是出家。
不欲学处之补特伽罗的出家和比丘圆具戒之事非为真实。因此，以此方式和发心，从意义上说他并非出家，仅仅是持有出家相和形象而被称为出家罢了。
这是无种姓住者补特伽罗的第五相。此外，无种姓住者补特伽罗，无论做任何身、语、意的善业，
所有这些都是为了有的意乐，即为了希求后世更殊胜的有，或为了受用的意乐，即为了希求更殊胜的受用而做。这是无种姓住者补特伽罗的第六相。
具足何等法则称为不般涅槃法之补特伽罗，此即是不般涅槃法补特伽罗之数，其相有如是等诸多相。
于此，何者为种姓住者补特伽罗？答：种姓住者补特伽罗即是种姓住者，有未入且未决定出离者，有住于种姓且入而未决定出离者，有住于种姓且入而决定出离者。
有钝根者、中根者、利根者，行贪者、行嗔者、行痴者，生于无暇处者、生于有暇处者，具放逸者、具不放逸者，邪入者、非邪入者，有障者、无障者，远者、近者，未成熟者、已成熟者，不清净者、清净者。
其中，种姓住者补特伽罗唯是种姓住者而未入且未决定出离者为何？譬如此处某补特伽罗唯具出世间法之种子，
然尚未善依止或依止善士，未听闻正法，未于如来所说法律生起信心，不受持清净戒律，不受持闻法，不增长布施，不修习见解。
此即是唯住种姓而未入且未决定出离者。何为住于种姓且入而未决定出离者？应知即是前述黑分之对治白分中住于种姓且入而未决定出离者，
其特点是尚未获得圣道及其果位的离烦恼。

།རིགས་ལ་གནས་ལ་ཞུགས་ཤིང་ངེས་པར་བྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་དག་གཉིས་བརྗོད་ནས། བྱེ་བྲག་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་དང་། དེའི་ འབྲས་བུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དེ་ཡོད་དོ།།དེ་ལ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་གང་ཞེ་ན། གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དམིགས་པ་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ དབང་པོ་དད་པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དག་ཤིན་ཏུ་བུལ་བར་འཇུག་ཅིང་དལ་བར་འཇུག་ལ། ཆོས་དང་དོན་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་དང་། མྱུར་བ་དང་། དེ་ཁོ་ན་རབ་ཏུ་འབྱེད་པར་ཡང་མི་ནུས་ཤིང་མཐུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་གང་ཟག་ དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་དབང་པོ་འབྲིང་གང་ཞེ་ན། ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དམིགས་པ་ལ་དབང་པོ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་བུལ་ཤིང་དལ་བར་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པར་ཐམས་ཅད་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་གང་ཟག་དབང་པོ་འབྲིང་ཞེས་བྱའོ། །གང་ ཟག་དབང་པོ་རྣོན་པོ་གང་ཞེ་ན།གང་ཟག་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དམིགས་པ་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་དབང་པོ། །དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དག་བུ་ལ་བ་མ་ཡིན་པར་འཇུག་ཅིང་དལ་བ་མ་ཡིན་པར་འཇུག་ལ། ཆོས་དང་དོན་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་དང་། མྱུར་བ་དང་། དེ་ཁོ་ན་རབ་ཏུ་འབྱེད་པར་ཡང་ནུས་ཤིང་མཐུ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་གང་ཟག་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག འདོད་ཆགས་སྤྱད་པ་གང་ཞེ་ན།ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་དམིགས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དྲག་པོ་དང་འདོད་ཆགས་ཡུན་རིང་པོར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་གང་ཟག་འདོད་ཆགས་སྤྱད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་ཞེ་སྡང་སྤྱད་པ་གང་ཞེ་ན། ཞེ་སྡང་བར་འགྱུར་བ་ཁོང་ཁྲོ་བ་ དང་མཐུན་པའི་དམིགས་པ་ལ་ཞེ་སྡང་དྲག་པོ་དང་ཞེ་སྡང་ཡུན་རིང་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་གང་ཟག་ཞེ་སྡང་སྤྱད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་གཏི་མུག་སྤྱད་པ་གང་ཞེ་ན། ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ལ་གཏི་མུག་དྲག་པོ་དང་གཏི་མུག་ཡུན་རིང་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་ པ་སྟེ།དེ་ནི་གང་ཟག་གཏི་མུག་སྤྱད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་མི་ཁོམ་བར་སྐྱེས་པ་དང་། བག་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ལོག་པར་ཞུགས་པ་དང་། བསྒྲིབས་པ་རྣམས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཁོམ་པར་སྐྱེས་པ་དང་། བག་ཡོད་པ་དང་ལྡན་ པ་དང་།ལོག་པ་མ་ཡིན་པར་ཞུགས་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་པ་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གང་ཟག་ཡུན་རིང་བ་གང་ཞེ་ན། གང་ཟག་དུས་རིང་བས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡུན་རིང་བ་ཡང་ཡོད་དོ། །སྦྱོར་བ་ཡུན་རིང་བས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡུན་རིང་བ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་ དུས་ཡུན་རིང་བས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡུན་རིང་བ་གང་ཞེ་ན།ཚེ་རབས་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མ་དག་དང་། ཚེ་རབས་སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་དག་དང་། ཚེ་རབས་འབུམ་ཕྲག་དུ་མ་དག་གི་འོག་ཏུ་འདོད་རྐྱེན་རྙེད་ནས། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་སྐལ་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །སྦྱོར་བ་ཡུན་རིང་ པས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡུན་རིང་བ་གང་ཞེ་ན།གང་ཟག་རིགས་ལ་གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། མ་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་རྐྱེན་མྱུར་དུ་འཐོབ་པའི་སྐལ་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་མ་ བརྩམས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་སྦྱོར་བ་ཡུན་རིང་བའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡུན་རིང་བ་ཡིན་གྱི་།དུས་ཡུན་རིང་བས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་གང་ཟག་ཡུན་རིང་བ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་ཐག་ཉེ་བ་གང་ཞེ་ན། གང་ཟག་དུས་ཐག་ཉེ་བས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཐག་ཉེ་བ་ཡང་ཡོད་དོ། །སྦྱོར་ བ་ཐག་ཉེ་བས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཐག་ཉེ་བ་ཡང་ཡོད་དོ།

什么是住于种姓并且决定出离的补特伽罗呢？说明这两者之后，其差别是圣道，以及获得其果断除烦恼。
其中钝根补特伽罗是什么呢？对于所缘补特伽罗事物，也就是与闻所生、思所生、修所生作意相应的信根、精进根、念根、定根、慧根极其迟钝而缓慢，于法与义的抉择、迅速及如实抉择也无能无力，这就称为钝根补特伽罗。
其中中根补特伽罗是什么呢？对于所知事物所缘，诸根不是极其迟钝缓慢，其余如前广说，这就称为中根补特伽罗。
利根补特伽罗是什么呢？补特伽罗对于所知事物所缘，也就是与闻所生、思所生、修所生作意相应的信根、精进根、念根、定根、慧根不迟钝不缓慢，于法与义的抉择、迅速及如实抉择有能有力，这就称为利根补特伽罗。
贪行补特伽罗是什么呢？对于贪著所缘生起猛烈贪欲和长时贪欲，这就称为贪行补特伽罗。
嗔行补特伽罗是什么呢？对于引生嗔恚、忿怒相应的所缘生起猛烈嗔恚和长时嗔恚，这就称为嗔行补特伽罗。
痴行补特伽罗是什么呢？对于所知事物生起猛烈愚痴和长时愚痴，这就称为痴行补特伽罗。
生于非暇、具放逸、入邪道及有障碍的补特伽罗，应如前了知。与此相反的是生于暇满、具正念、入正道及无障碍的补特伽罗，应当了知。
久远补特伽罗是什么呢？有补特伽罗以长时间而般涅槃为久远，也有以长时修行而般涅槃为久远。
其中以长时间而般涅槃为久远是什么呢？经过数百生、数千生、数万生之后，获得所欲因缘，具有圆满般涅槃的机缘。
以长时修行而般涅槃为久远是什么呢？补特伽罗唯住于种姓而未入道，这具有迅速获得般涅槃因缘的机缘。这仅仅是尚未开始为般涅槃而修行，因长时修行故为久远般涅槃，而非因长时间，这就称为久远补特伽罗。
近补特伽罗是什么呢？有补特伽罗以短时间而般涅槃为近，也有以短时修行而般涅槃为近。

།དེ་ལ་དུས་ཐག་ཉེ་བས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཐག་ཉེ་བ་གང་ཞེ་ན། ལུས་དང་གནས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐ་མལ་ལ་གནས་ཤིང་དེ་ལུས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱེད་པ་དང་། སྐད་ཅིག་དེ་ལ་བར་ ཆད་མེད་པར་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་དུས་ཐག་ཉེ་བས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཐག་ཉེ་བ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་ཐག་ཉེ་བས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཐག་ཉེ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རིགས་ལ་གནས་ཤིང་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་གང་ ཟག་ཐག་ཉེ་བ་ཞེས་བྱའོ།།གང་ཟག་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ཟག་གང་ལ་གནས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་ཐ་མའི་ལུས་ཕྱི་མ་མ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་གང་ཟག་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། གང་ཟག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ཟག་གང་ལ་གནས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་ཐ་མའི་ལུས་ཕྱི་མ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་གང་ཟག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་རྣམ་པར་མ་དག་པ་གང ཞེ་ན།གང་ཟག་འཕགས་པའི་ལམ་མ་བསྐྱེད་ཅིང་། དེའི་འབྲས་བུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་གང་ཟག་རྣམ་པར་མ་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ ནི་རིགས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། མ་ཞུགས་པ་རྣམས་གཞུག་པར་བྱ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་མ་དག་པ་རྣམས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བ་གང་དག་གི་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་ཞིང་།ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དག་བསྐོར་བར་མཛད་པ་དང་། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་འཆའ་བར་མཛད་པ་དག་ཡིན་ནོ། །བར་གྱི་སྡོམ་ནི། རང་བཞིན་དང་ནི་དེ་རྣམས་གཞག་།རྟགས་རྣམས་དང་ནི་གང་ཟག་དག་།དེ་དག་ཐམས་ཅད་མདོར་བསྡུས་ཏེ། རིགས་ ཀྱི་སར་ནི་ཤེས་པར་བྱ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་རིགས་ཀྱི་ས་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ལ་འཇུག་པའི་ས་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འཇུག་པའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཞུགས་པའི་གང་ཟག་གི་རྟགས་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། ཞུགས་ པའི་གང་ཟག་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་འཇུག་པའི་ས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་འཇུག་པའི་རང་བཞིན་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་རིགས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ས་བོན་གྱི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི། གང་གི་ཚེ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ཡོད་ཅིང་། ཡུལ་དབུས་ཀྱི་མི་རྐུན་མ་མ་ཡིན་པ་དག་དང་། ཀླ་ཀློ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་སུ་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་དང་པོ་ཁོ་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་དང་། དྲུང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་རྙེད་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་དག་ལས་ཆོས ཐོས་ནས་དང་པོར་དད་པ་ཐོབ་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་དང་། ཐོས་པ་འཛིན་པ་དང་། གཏོང་བ་སྤེལ་བ་དང་། ལྟ་བ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ལུས་ཞིག་ཅིང་ཚེ་དེ་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་ཀྱང་། རྣམ་པར་ སྨིན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གིས་ཟིན་པའི་དབང་པོ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དག་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཞིང་།དེའི་དེ་དག་ཀྱང་དད་པ་ཤིན་ཏུ་མཆོག་རྣམས་དང་། ཤིན་ཏུ་གཙོ་བོ་དག་སྐྱེ་བའི་རྟེན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་། ཐོས་པ་གཟུང་བ་དང་། གཏོང་བ་ སྤེལ་བ་དང་།ལྟ་བ་སྦྱངས་པ་ཤིན་ཏུ་མཆོག་དང་། གཙོ་བོ་དང་། དམ་པར་གྱུར་པ་དག་གི་རྟེན་དུ་གྱུར་པར་ཡང་འགྱུར་རོ།

什么是由时间临近而涅槃临近呢？即安住于平常的身体和处所，以此身体圆满涅槃，在当下刹那无障碍地现前断除烦恼，这就是由时间临近而涅槃临近。什么是由加行临近而涅槃临近呢？即安住并趣入种姓者，这些总摄为一即称为临近补特伽罗。
什么是未成熟补特伽罗呢？即尚未获得依止后将涅槃及趣入决定正性的最后后有身的补特伽罗，这称为未成熟补特伽罗。什么是已成熟补特伽罗呢？即已获得依止后将涅槃及趣入决定正性的最后后有身的补特伽罗，这称为已成熟补特伽罗。
什么是不清净补特伽罗呢？即未生起圣道，未现前证得离烦恼果的补特伽罗，这称为不清净补特伽罗。什么是清净补特伽罗呢？应知与此相反。这些称为安住种姓的诸补特伽罗，即：为了令未趣入者趣入，令未成熟者成熟，令不清净者清净，诸佛世尊出现于世间，转法轮，制定学处。
中间偈颂：自性及安立，诸相及补特伽罗，彼等一切总摄，应知为种姓地。声闻地中种姓地竟。
其中什么是趣入地呢？答：趣入的自性、安立、已趣入补特伽罗的诸相及已趣入的诸补特伽罗，这一切总摄称为趣入地。
其中什么是趣入自性呢？此中，安住种姓且具足涅槃种子法的补特伽罗，当有佛出世，生于中土非盗贼、非边地人等处，如前广说，首先得见诸佛及佛声闻，得以亲近、承事，从彼等闻法后首先获得信心、受持净戒、受持闻法、增长布施、修习见解。
此后，由于受持正法的因缘，身坏命终后，获得殊胜的异熟六处所摄诸根，彼等又成为生起最胜信心、最上信心的所依，成为受持净戒、受持闻法、增长布施、修习见解最胜、最上、最妙的所依。

།དད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཤིན་ཏུ་མཆོག་དང་། གཙོ་བ་དང་། དམ་པར་གྱུར་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཞན་གྱི་རྟེན་དུ་ འགྱུར་ཞིང་།རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དགེ་བ་གཞན་དག་གི་རྟེན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་གཅིག་གི་རྒྱུ་དང་རྟེན་དུ་གཅིག་གྱུར་པའི་སྦྱིན་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས། གོང་ནས་གོང་དུ་གང་ལ་གནས་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་ཐ་མའི་ལུས་ཕྱི་མ་ཐོབ་པའི་བར་གྱི་སྐྱེ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དེའི་ཚེ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྲོ་བར་བྱ བ་དང་།རིམ་གྱིས་འགྲོ་བར་བྱ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་མཐར་ཐུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལམ་གང་ཡིན་པ་དང་། ལམ་སྲང་གང་ཡིན་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེར་ཞུགས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་དང་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་འཇུག་ པའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱའོ།།འཇུག་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། རིགས་ཡོད་པ་དང་། འཇུག་པ་ཡོད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡོད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡོད་པ་སྟེ། ཞུགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཡོངས་སུ་སྨིན་ པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ།།ཞུགས་པ་ཡང་ཡིན། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །ཞུགས་པ་ཡང་ཡིན། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡང་ཡིན་ལ། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །ཞུགས་པ་ ཡང་མ་ཡིན།ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་རིགས་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་ཞུགས་པ་གང་ཞེ་ན། རིགས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་གིས་སྔོན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་ དད་པ་མ་ཐོབ་པ་ལས་དང་པོར་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་དང་།ཐོས་པ་འཛིན་པ་དང་། གཏོང་བ་སྤེལ་བ་དང་། ལྟ་བ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་དེ་ཉིད་ གང་ལ་གནས་ན།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་ལུས་ཐ་མའི་ལུས་ཕྱི་མ་ཐོབ་པ་མ་གཏོགས་པ། ཞུགས་པའི་གོང་ཡན་ཆད་ནས་སྐྱེ་བ་གོང་ནས་གོང་མ་དག་ཏུ་དབང་པོ་ཤིན་ཏུ་མཆོག་དང་། གཙོ་བོ་དང་། དམ་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དག་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་གང་ཞེ་ན། དེས་གང་ལ་གནས་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར བའི་ཐ་མའི་ལུས་ཕྱི་མ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཞུགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་དང་ པོར་དད་པ་དང་།ལྟ་བ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་བར་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལ། དེའི་གོང་དུ་ནི་སྐྱེ་བ་གཅིག་ཙམ་ཡང་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཞུགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ།

信心等法成为极其殊胜、最胜和神圣的法，这些也将成为其他异熟果的所依，而那异熟果也将成为出世间法和随顺其他善法的所依。如是一者成为一者的因和所依，由修习布施力，从此至彼，直至获得最后身，住于其中而入于圆寂和真实决定的特殊生处，这称为趣入。
为什么呢？因为在那时为了获得涅槃、趣向涅槃、次第趣向和究竟圆满的缘故，凡是道、道路和修行，皆已趣入、正趣入和善趣入，因此称为趣入，这就是趣入的自性。
什么是趣入的建立？有种姓、有趣入、有成熟因和有成熟。有唯是趣入而非成熟因亦非成熟者。有是趣入亦是成熟因而非成熟者。有是趣入亦是成熟而非成熟因者。有非趣入亦非成熟因亦非成熟者。
其中何为种姓？答：如前所说。其中何为趣入？住于种姓的补特伽罗，先前于如来所说法律中未获得信心，今初获得信心，并受持净戒、受持闻法、广行布施、修习见解，这称为趣入。
什么是成熟因？即如是趣入的补特伽罗，除了住于其中而入于圆寂和真实决定所获得的最后身外，从趣入以上，于一切生处中修习极其殊胜、最胜、神圣和极为殊胜的诸根，这称为成熟因。
其中何为成熟？即彼住于其中而入于圆寂和真实决定所获得的最后身，这称为成熟。
其中何为唯是趣入而非成熟因亦非成熟？即于如来所说法律中初获得信心乃至修习见解，而其后连一生也不修行者，这称为唯是趣入而非成熟因亦非成熟。

།དེ་ལ་ཞུགས་ པ་ཡང་ཡིན།ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་དང་པོ་དད་པ་དང་། ལྟ་བ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་བར་ཡོངས་སུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ལ། དེའི་གོང་དུ་ནི་སྐྱེ་བ་གཅིག་གམ། གཉིས་སམ། རབ་ཏུ་མང་པོ་དག་ཀྱང་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་མོད་ཀྱི། གང་ལ་གནས་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་ཐ་མའི་ལུས་ཕྱི་མ་མ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཞུགས་པ་ཡང་ཡིན། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཞུགས་པ་ཡང་ཡིན། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡང་ཡིན་ལ། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན་། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་དེ་ཉིད་ཀྱིས། གང་ལ་གནས་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། ཡང་དག པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་ཐ་མའི་ལུས་ཕྱི་མ་ཐོབ་ཅིང་རྙེད་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་ཞུགས་པ་ཡང་ཡིན། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡང་ཡིན་ལ། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཞུགས་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན།ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་གང་ཟག་རིགས་ཁོ་ན་ལ་གནས་ལ། མ་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་གང་ཟག་ཞུགས་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཡོངས་ སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན།ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འོན་ཀྱང་དེ་ནི་འཇུག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་གང་འཇུག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་ཡང་ ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་གང་ཟག་རིགས་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་འཇུག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཡང་གཏན་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ལྟ་ཡོད་པ་ ཡིན་རེ་སྐན།། །། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས། བམ་པོ་གཉིས་པ། །དེ་ལ་གང་ཟག་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི། གནས་དྲུག་གིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། དྲུག་གང་ཞེ་ན། སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་དང་ལྡན་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་འབྲིང་དང་ལྡན་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་དང ལྡན་པ་དང་།མཐར་ཐུག་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་གནས་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པས་སོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་གང་ཞེ་ན། རིགས་ལ་གནས་པ་ནི་ཡིན་ལ། ད་དུང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་དང་པོར་དད་པ་དང་། ལྟ་བ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་བར་དག་མ་ཐོབ་པ་གང་ ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་གང་ཟག་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་དང་ལྡན་པ་གང་ཞེ་ན། རིགས་ལ་གནས་པ་དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་དང་པོར་དད་པ་དང་། ལྟ་བ་སྦྱོང་བའི་བར་དག་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་གང་ཟག་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་དགེ་བའི་རྩ་བ་འབྲིང་དང་ལྡན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ཟག་རིགས་ལ་གནས་པས་དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ། དང་པོར་དད་པ་ཐོབ་ཅིང་ལྟ་བ་སྦྱངས་པའི་བར་དུ་ཡང་བྱས་ལ། དེའི འོག་ཏུ་སྐྱེ་བ་གཅིག་གམ།གཉིས་སམ། རབ་ཏུ་མང་པོ་དག་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་། ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བར་ཡང་བྱེད་ལ། གང་ལ་གནས་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་ཐ་མའི་ལུས་ཕྱི་མ་ནི་མ་ཐོབ་པ་ གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་གང་ཟག་དགེ་བའི་རྩ་བ་འབྲིང་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ཟག་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས། གང་གི་ཚེ་གང་ལ་གནས་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་ཐ་མའི་ལུས་ཕྱི་མ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་གང་ཟག་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།

那么什么是已入而且是令成熟却非已成熟呢？即是对如来所说的法律，从最初获得信心直至修习见解，在此之前经过一生、二生或者极多生修行，但尚未获得住于其中而般涅槃及入决定正性的最后之身者，此即是已入而且是令成熟却非已成熟。
那么什么是已入而且是已成熟却非令成熟呢？即是如此入道的补特伽罗，已得到住于其中而般涅槃及入决定正性的最后之身者，此即是已入而且是已成熟却非令成熟。
那么什么是非已入、非令成熟、非已成熟呢？即是唯住于般涅槃法性的补特伽罗种性而未入者，此即是补特伽罗非已入、非令成熟、非已成熟，然而此人确实具有入道及成熟的机缘。
有些补特伽罗唯一不具有入道及成熟的机缘，即是不具般涅槃法性种性的补特伽罗，此即完全不具有入道及成熟的机缘，更不用说具有般涅槃的机缘了。
声闻地第二品：所有这些补特伽罗都摄于六处，何为六处？具足机缘者、具小善根者、具中善根者、具大善根者、住于究竟加行者、已成究竟者。
其中什么是具足机缘的补特伽罗？即是住于种性但尚未获得对如来所说法律最初的信心乃至修习见解者，此即名为具足机缘的补特伽罗。
其中什么是具小善根的补特伽罗？即是住于种性者已获得对如来所说法律最初的信心乃至修习见解者，此即名为具小善根的补特伽罗。
其中什么是具中善根的补特伽罗？即是住于种性的补特伽罗已获得对如来所说法律最初的信心并修习见解，其后经过一生、二生或极多生修行并渐次增进，但尚未获得住于其中而般涅槃及入决定正性的最后之身者，此即名为具中善根的补特伽罗。
其中什么是具大善根的补特伽罗？即是渐次增进的补特伽罗，当获得住于其中而般涅槃及入决定正性的最后之身者，此即名为具大善根的补特伽罗。

།དེ་ལ་གང་ཟག་མཐར་ཐུག་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་གནས་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ཟག་གང་ལ་གནས་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། ཡང་དག་པ་ཉིད་ དུ་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་ཐ་མའི་ལུས་ཕྱི་མ་ཐོབ་ཅིང་།ཟག་པ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པའི་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་ཡང་ཐོབ་ནས། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་བརྩོན་པར་བྱེད་ལ། ད་དུང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཟག་ པ་ཟད་པ་ནི་མ་ཐོབ་ཅིང་།མཐར་ཐུག་པར་ཡང་མི་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་གང་ཟག་མཐར་ཐུག་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཟག་པ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པར་གདམས་ཤིང་ རྗེས་སུ་བསྟན་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཟག་པ་ཟད་པ་ཡང་ཐོབ་ལ། བྱ་བ་བྱས་ཤིང་མཆོག་ཏུ་བསིལ་བའི་དངོས་པོ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་གང་ཟག་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་སྐལ་བ་དང་ལྡན་ པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་རིགས་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་དག་ཐོབ་ཅིང་ཞུགས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཞུགས་པར་གྱུར་ནས། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་དག་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས། དགེ་བའི་རྩ་བ་འབྲིང་དག་ཐོབ་ཅིང་དེ་དག་གིས་ཀྱང་བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྨིན་ པར་བྱེད་དོ།།དེ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ན། དགེ་བའི་རྩ་བ་འབྲིང་དག་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་དག་འཐོབ་ཅིང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་དག་གི་རྒྱུས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་ལུས་ཐོབ་པ་ནས། གང་གི་ཚེ་ཚོགས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་ཡང་རེག་པར་བྱེད་ལ། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དེ། རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་བའི་འབྲས་བུའམ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའམ། ཕྱིར་མི་འོང་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ལ། འབྲས་བུའི་མཆོག་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ནི་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི། །མཐར་ཐུག་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པ དྲུག་པོ་དེ་དག་གིས་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོ་དང་།དབུས་དང་། མཐའ་དག་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་རིགས་ཀྱིས་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་པོ་བསྟན་ཏོ། །མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པས་ནི་མཐའ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་དག་གིས་ནི་དབུས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཅི་ཞུགས་ པའི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དུས་ཀྱི་ཚད་ངེས་ཤིང་མཉམ་པ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་དུས་ཀྱི་ཚད་མ་ངེས་ཤིང་མི་མཉམ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་དུས་ཀྱི་ཚད་ ངེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་མཉམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཀྱང་དེ་དག་ནི་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་དང་། རྐྱེན་ཇི་ལྟར་རྙེད་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཁ་ཅིག་ནི་ཡུན་རིང་པོས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཧ་ཅང་ཡུན་རིང་པོ་མ་ཡིན་པས་སོ། ། ཁ་ཅིག་ནི་མྱུར་བ་ཁོ་ནས་སོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་རིགས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་པས། མྱུར་བར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་། གདོན་མི་ཟ་བར་སྐྱེ་བ་གསུམ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། སྐྱེ་བ་གཅིག་ལ་ནི་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །གཅིག ལ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ།།གཅིག་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་ན་ནི། དེ་གདོན་མི་ཟ་བར་སློབ་པས་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞིང་། །རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་ཡང་སྲིད་པ་བདུན་ ལས་ལྷག་པར་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་དོ།དེ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ།

什么是安住于究竟加行的补特伽罗呢？即是指某补特伽罗已获得最后之身，为了断尽诸漏，已获得听闻真实教诫和随教正法，精进于真实，然而尚未获得一切种类的断尽诸漏，也未达到究竟，此即称为安住于究竟加行的补特伽罗。
什么是已成究竟的补特伽罗呢？即是为断尽诸漏，如实修行所教诫和随教之法，已获得一切种类的断尽诸漏，已作所作，获得最极清凉之法，此即称为已成究竟的补特伽罗。
其中，具有善根性的补特伽罗依止种姓而住，获得并趣入小善根。趣入之后，依止并安住于小善根，获得中等善根，并以此令自身成熟。
如是令自身成熟时，依止并安住于中等善根，获得并成熟大善根。由大善根之因获得如实成就之身后，当其修集资粮，获得一心专注，趣入真实决定，现证预流果、一来果或不还果，然尚未现证最胜阿罗汉果之时，即称为安住于究竟加行。
当现证断尽一切烦恼的阿罗汉果时，即是已成究竟。
以上六种补特伽罗的建立，显示了声闻行的始、中、终。其中，种姓显示声闻行之始，已成究竟显示其终，其余则显示其中。
于此，是否所有已趣入的补特伽罗都有确定且相等的涅槃时限？还是所有人的涅槃时限都不确定且不相等呢？
答：他们所有人的涅槃时限既不确定也不相等。然而，应当了知他们是随其种姓和所获得的因缘而般涅槃。有些经长时间而般涅槃，有些不太长时间，有些则很快。
虽然如此，在所有安住种姓的补特伽罗中，最快般涅槃者也必定成就三生：一生趣入，一生成熟，一生已成熟并于其中般涅槃。
若不般涅槃，则必定以有学身命终，最多也不会超过七次受生。这即是趣入的建立。

།ཞུགས་པའི་གང་ཟག་གི་རྟགས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་རིགས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ནི་ཞུགས་པ་ཁོ་ན་ཙམ་གྱིས་གང་གི་ཚེ། ཚེ་གཞན་དུ་འཕོས་ཤིང་རང་གི་སྟོན་པ་དང་། ཆོས་འདུལ་ བ་དག་བརྗེད་པར་གྱུར་ཀྱང་།ཉེས་པར་བཤད་པ་དང་། ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་དག་ཡོད་ཅིང་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ། ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་འདུལ་བའི་བསྔགས་པ་དང་། བསྟོད་པ་དང་། ཕན་ཡོན་དག་རྣམ་གྲངས་དུ་མར་ཐོས་ཀྱང་། དེ་ལ་འཇུག་པར་མི་བྱེད་ཅིང་རབ་ ཏུ་འབྱུང་བར་མི་བྱེད་དོ།།ཞུགས་ཤིང་རབ་ཏུ་བྱུང་ན་ཡང་། དཔེར་ན་སྦྲང་རྩི་ལས་སྐྱེས་པའི་སྲོག་ཆགས་ཚར་བཅུག་པའམ། འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་ལྗན་ལྗིན་གྱི་རྫབ་ཏུ་བཅུག་པ་བཞིན་དུ། དེ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་གྱི་རྒྱུའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་ཁོ་ནས་དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ མི་དགའ་བཞིན་དུ་གནས་ཤིང་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ།།ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བའི་བསྔགས་པ་དང་། བསྟོད་པ་དང་། ཕན་ཡོན་ཅུང་ཟད་ཙམ་དང་ངན་ངོན་ཙམ་དག་མཉན་ཀྱང་རུང་མ་མཉན་ཀྱང་རུང་། ཐོས་ཀྱང་རུང་མ་ཐོས་ཀྱང་རུང་སྟེ། མྱུར་བ་ མྱུར་བ་ཁོ་ནར་དེ་ལ་འཇུག་ཅིང་།རབ་ཏུ་འབྱུང་ལ། དེ་ལྟར་ཞུགས་ཤིང་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ཀྱང་། དཔེར་ན་སྦྲང་རྩི་ལས་སྐྱེས་པའི་སྲོག་ཆགས་སྦྲང་རྩིར་བཅུག་པའམ། འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་འདོད་པའི་སྤྱོད་པ་གྱ་ནོམ་པ་དག་ལ་བཀོད་པ་བཞིན་དུ། དེ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་གྱི་ རྒྱུའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་ཁོ་ནས།དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་དགའ་བ་བཞིན་དུ་གནས་ཤིང་། ཕྱིར་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་གི་རྟགས་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་ནི། རེ་ཞིག་ངན་སོང་དང་། མི་ཁོམ་པར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ རྣམས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ན་ཡང་།མི་ཁོམ་པ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་ལ་དགོངས་ནས། །གང་ལ་འཇིག་རྟེན་ཡང་དག་ལྟ། །ཆེན་པོ་ཡོད་པར་གྱུར་པ་དེ། །ཚེ་རབས་སྟོང་ཕྲག་རྣམས་སུ་ཡང་། ། ངན་འགྲོར་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཡང་གང་གི་ཚེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཆེན་པོ་དག་ལ་རིམ་གྱིས་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། མི་ཁོམ་པ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་ལ་བྱའི། །གཞན་དག་ལ་ཞུགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ ནི་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་གི་རྟགས་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་ནི་སངས་རྒྱས་སམ། ཆོས་སམ། དགེ་འདུན་གྱི་ཡོན་ཏན་དག་ཐོས་སམ། དྲན་ནས་དགེ་བ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པའི་དད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སེམས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞིང་། དམིགས་པ་དེས་ ཡང་དང་ཡང་དུ་དད་པས་བརླན་པའི་སེམས་ཀྱིས་མཆི་མ་ཁྲུག་ཅེས་བྱེད་པ་དང་།སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་གི་རྟགས་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཀུན་འབྱུང་བའི་གནས་ཐམས་ཅད་ ལ།རང་བཞིན་གྱིས་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཤས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་གི་རྟགས་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་ནི། ལུང་ནོད་པ་དང་། ཁ་ཏོན་བྱ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ཞུ་བ་དང་། རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱ་བ་དང་། ཡིད་ལ་བྱ་བ་དག་ལ་འདུན་ཅིང་འདུན་པ་དྲག་པོ་དང་ལྡན་ལ། དགེ་བ་གང་ཡིན་ཞེས་ཚོལ་བར་བྱེད་དེ། །དེ་ནི་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་གི་རྟགས་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལས་ཀྱི་མཐའ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ ཐམས་ཅད་དང་།དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཐམས་ཅད་ལ། དམ་དུ་རྩོམ་པ་དང་། བརྟན་པར་རྩོམ་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ངེས་པར་རྩོམ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་གི་རྟགས་དྲུག་པ་ཡིན་ནོ།

如果问什么是入流者的标志，对此，住于种姓的补特伽罗仅仅以入流，即使转生他世而忘记自己的导师和律法，也能辨别邪说和善说的律法，而不会没有这种辨别能力。即使多次听闻邪说律法的赞叹、称扬和功德，也不会趣入其中而出家。
即使入于其中而出家，就像蜜蜂生于蜂蜜中被放入蜂蜜，或者贪欲享乐者被放入污泥中一样，也就是说，仅仅由于往昔因缘力的缘故，自然而然地不喜欢住于其中，很快就会退出。
对于善说律法的赞叹、称扬和功德，不管是听闻一点点还是完全没听闻，不管是了解还是不了解，都会很快趣入其中而出家。如此入于其中而出家后，就像蜜蜂生于蜂蜜中被放入蜂蜜，或者贪欲享乐者被安置于殊胜的欲乐行为中一样，也就是说，仅仅由于往昔因缘力的缘故，自然而然地喜欢住于其中而不会退出。这是入流者的第一个标志。
另外，入流者虽然尚未断除导致堕入恶趣和无暇处的烦恼，但不会转生于无暇处。世尊针对入流者说道：'若人具有正见，成就广大见解，即使经历千世，也不会堕入恶趣。'这是指当逐渐趣入能够成熟的广大善法时，不会转生于无暇处，而不是指趣入其他法。这是入流者的第二个标志。
另外，入流者听闻或忆念佛、法、僧的功德时，会获得与决定出离相应的广大信心，并且由于这种所缘，反复以具有信心的意乐而流泪、汗毛竖立。这是入流者的第三个标志。
另外，入流者对于一切生起过失的处所，自然而然具有极大的惭愧心。这是入流者的第四个标志。
另外，入流者对于受持教法、诵经、请问、修习、作意等充满强烈的欲求，并且追寻什么是善法。这是入流者的第五个标志。
另外，入流者为了如实修行，对于一切无过失的业行和所有正确受持的善法方面，都会坚定地、稳固地、极其确定地精进。这是入流者的第六个标志。

།གཞན་ཡང་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འདོད་ ཆགས་ཆུང་བ་ཡིན་ཏེ།ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཆུང་ངུ་ཆུང་ངུ་ངག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། རྒྱུན་གནས་པར་མི་བྱེད་ལ། གཡོ་མེད་པ་དང་། སྒྱུ་མེད་པ་དང་། རྒྱགས་པ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ངར་འཛིན་པ་ངེས་པར་བཅོམ་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ལ་མངོན་པར་ཞུགས་པ་ དང་།སྐྱོན་ལ་སྡང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་གི་རྟགས་བདུན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་གནས་རྒྱ་ཆེན་པོ་དག་ལ་སེམས་ཀུན་ཏུ་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། བདག་ཉིད་དཔའ་འགོང་བར་མི་བྱེད་ལ། མཐུ་མེད་པ་ལ་ གནས་པར་མི་བྱེད་ཅིང་མོས་པ་མང་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་གི་རྟགས་རྣམས་བརྒྱད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞུགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱི་རྟགས་ནི་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་མང་དུ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། །དེ་དག་ལས་འདི་ནི་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྟགས་དེ་དག་ ཀྱང་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ལ་གནས་པ་དག་གིས་ནི་བར་དུ་འཆད་པ་དང་།རྒྱུན་ཆགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་དག་པ་སྟེ་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་འབྲིང་ལ་གནས་པ་དག་ནི་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པ་དག་གི་ནི་བར་དུ་ཆད་ པ་མེད་པ་དང་།རྒྱུན་ཆགས་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་གི་རྟགས་རྣམས་ཡིན་ནོ། ། ཞུགས་པའི་རྟགས་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ལ་གནས་པ་དང་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱི་ རྟགས་དེ་དག་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སྐྱོབ་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་དམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་སོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེ་དག་ལ་ཡེ་ཤེས་དང་གཟིགས་པ་རྣམ་པར་དག་པས་འདི་ལྟ་སྟེ། རིགས་དང་ཞུགས་པ་དག་།མངོན་སུམ་ དུ་གཟིགས་པའོ་།།ཞུགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་གང་ཞེ་ན། ཞུགས་པའི་གང་ཟག་ཞུགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡང་མ་ཡིན། ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ཡོངས་ སུ་སྨིན་པ་ཡང་མ་ཡིན།ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡིན་ལ། ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །ངེས་པར་བྱུང་བ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་དག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །གང་དག་དེ་དག་ལས་ གཞན་པ་གང་ཟག་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་རིགས་ཀྱི་སའི་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་དེ་དག་ཀྱང་འདིར་ཅི་རིགས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་འཇུག་པའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་། རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་། ཞུགས་པའི་གང་ཟག་གི་རྟགས་གང་དག་ཡིན་ པ་དེ་དག་དང་།ཞུགས་པའི་གང་ཟག་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་འཇུག་པའི་ས་ཞེས་བྱའོ། བར་གྱི་སྡོམ་ནི། །རང་བཞིན་དག་ནི་དེ་དག་གཞག་།རྟགས་རྣམས་དང་ནི་གང་ཟག་དག་།དེ་དག་ཐམས་ཅད་མདོར་བསྡུས་ཏེ། །འཇུག་པའི་སར་ནི་ ཤེས་པར་བྱ།།ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ལས་འཇུག་པའི་ས་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ས་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དང་།དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཚོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་རགས་པར་ལྟ་ཞིང་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་།དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་ཅན་གྱི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ནི་ཞི་བར་ལྟའོ། །དེ་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་དེ་ལ་ལན་མང་དུ་གནས་པ་ན་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་ཅིང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཡང་སྙོམས་པར་ འཇུག་གོ་།།དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་གོང་མ་དག་ནས་ཀྱང་། ས་འོག་མ་ཐམས་ཅད་ལ་རགས་པར་ལྟ་ཞིང་ས་གོང་མ་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་ཞི་བར་ལྟའོ།

此外，已入道者是本性贪欲微小的人，烦恼的缠缚微小而生起，不会持续存在，无有虚伪，无有诡诈，已经完全降伏了傲慢、我慢和我执，趣入功德，厌恶过失，这是已入道者的第七种标志。
此外，已入道者对于广大的所知境界心不怯弱，不轻视自己，不安住于无力，而有广大的信解，这是已入道者的第八种标志。
应当了知已入道者的标志还有许多与此相似的，这里只是略说其中一部分而已。
这些标志对于安住于小善根的已入道者来说是间断的、不相续的、不清净的、微小的。对于安住于中等善根者来说是中等的。对于安住于大善根者来说是无间断的、相续的、清净的、广大的。
这些就是已入道者的标志。具足这些入道标志者，可以归入已入道者之数。
应当了知住种姓者和已入道者的这些标志是可以推测的。救护者诸佛世尊和已达到声闻圣者彼岸者们以清净的智慧和见解，现见种姓和入道。
什么是已入道补特伽罗呢？有的已入道补特伽罗仅仅是入道，既不在成熟中，也未成熟，也非出离。有的在成熟中但未成熟，也非出离。有的已成熟但非出离。有的已出离。这些的差别应如前了知。
其他如钝根等补特伽罗的差别，如种姓地中所说的那些，在此也应随宜了知。
其中，入道的自性、安立、已入道补特伽罗的标志以及已入道补特伽罗等一切总摄，称为入道地。
中间偈颂：自性及安立，诸标志补特伽罗，彼等一切总摄，应知为入道地。
声闻地·入道地竟。
什么是出离地？答：以世间道得离贪，以出世间道得离贪，以及彼等之资粮，这些总摄为出离地。
其中，什么是以世间道得离贪？即如有人观察欲界为粗重，而观察具有离生喜乐的初禅为寂静，有等持和生起。他如是观察并多次安住其中时，获得离欲贪，并能入初禅。
如是，从初禅以上诸地，观察一切下地为粗重，观察一切上地为寂静。

།དེ་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་དེ་དག་ལ་ལན་མང་དུ་གནས་པ་ན་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་ ཅིང་།འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་ལ་དེ་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འདི་ན་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་མཐོང་བ། འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མཁས་པ། འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བཟོ་བ་ལ་ལ། སྡུག་བསྔལ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ལ་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་ལ་འགོག་ པ་དང་།ལམ་ལ་ལམ་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་སློབ་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་མཐོང་བ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ན། དེའི་གོང་དུ་ལམ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ན། ཁམས་གསུམ་པའི་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བདག་ཉིད་འབྲལ་བར་བྱེད། རྣམ་ པར་གྲོལ་བར་བྱེད་ཅིང་།དེ་ལྟར་དེ་ཁམས་གསུམ་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཚོགས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་གི་འབྱོར་པ་དང་། གཞན་ གྱི་འབྱོར་པ་དང་།དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་དང་། དབང་པོ་སྡོམ་པ་དང་། ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པ་ཉིད་དང་། ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་། ནམ་གྱི་ཆ་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བར་སྦྱོར་བའི་རྗེས་སུ་བརྩོན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བ་ཉིད་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་ གཉེན་དང་།དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། སེམས་པ་དང་བར་ཆད་མེད་པ་དང་། གཏོང་བ་སྤེལ་བ་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་རྒྱན་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཆོས་དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའི་ཚོགས་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལ་བདག་གི་འབྱོར་པ་དང་། གཞན་གྱི་འབྱོར་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་སྔར་ས་བོན་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་རྐྱེན་སྨན་པ་བཤད་པའི་སྐབས་ཀྱིས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་གང ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་གནས་པ་དང་། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ་དང་། ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་དག་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་ བ་དང་།བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པས་བླངས་ཤིང་སློབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་གནས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བསླབ་པའི་གཞི་ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དག་ལ། ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་མཐའ་མ་ལོག་པ་དང་། ངག་གི་ལས་ཀྱི་མཐའ་མ་ ལོག་པར་གྱུར་ཅིང་།མ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་དང་། སྐྱོན་མེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ་ཡིན་ཞེ་ན་། སྡེ་ཚན་བདུན་པོ་དག་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྡེ་ཚན་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ལས་སྡོམ་པ་ཡང་མང་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །སྐབས་འདིར་ནི་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་སྤྱོད་ལམ་མམ། འཕྲལ་གྱི་བྱ་བ འམ།དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས། འཇིག་རྟེན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ཞིང་འཇིག་རྟེན་དང་མི་འགལ་བ་དང་། འདུལ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ཞིང་འདུལ་བ་དང་མི་འགལ་བའི་ཆོ་ག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།

如是观察并多次安住于彼等时，获得离欲直至无所有处，并且入定于非想非非想处，这称为以世间道离欲。此上再无有，此外亦无胜。
其中以出世间道离欲者为何？即于此，若有善士见圣者，通达圣法，善巧圣法，如实了知苦为苦、集为集、灭为灭、道为道，具足有学智慧及见解，其后修道时，于三界所见及所修应断诸法，自身远离，获得解脱，如是超越三界，此即称为以出世间道离欲。
彼等之资粮为何？即：自圆满、他圆满、希求善法、戒律守护、根门守护、知食量、初夜后夜不眠精进、正知而行、善知识、听闻正法、思维、无间断、广行布施、沙门庄严，此等诸法即称为世间及出世间道离欲之资粮。
其中自圆满、他圆满及希求善法之差别，应如前述种子圆满缘起医师品中所说而知。
其中戒律守护为何？即于此，有人住于具戒，别解脱律仪所防护，仪轨圆满，行境圆满，于微细罪亦见怖畏，受持学处而修学。
云何住于具戒？于所受学处，不作邪身业、不作邪语业，无有毁损，无有过失，如是即为住于具戒。
云何别解脱律仪所防护？七众之戒即称为别解脱律仪，由彼等差别，律仪亦成多种。此处依比丘律仪而称为别解脱律仪所防护。
云何仪轨圆满？即依威仪或临时所作或善分修行，随顺世间不违世间，随顺律仪不违律仪而具足仪轨。

།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་སྤྱོད་ལམ་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོ་ག་འཇིག་རྟེན་དང་ མི་འགལ་ཞིང་འདུལ་བ་དང་མི་འགལ་བ་ཡིན་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ་གང་དུ་བཅག་པར་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་བཅག་པར་བྱ་བ་དེར། གང་གིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་དམ་པ་རྣམས་དང་། ཡང་དག་པར་སོང་བ་རྣམས་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཆོས་ མཐུན་པ་རྣམས་དང་།འདུལ་བ་འཛིན་པ་རྣམས་དང་འདུལ་བ་ལ་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་ཅིང་བཤུང་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་འཆག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འཆག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འགྲེང་བ་དང་། འདུག་པ་དང་། ཉལ་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ ན་འཕྲལ་གྱི་བྱ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོ་ག་འཇིག་རྟེན་དང་མི་འགལ་ཞིང་འདུལ་བ་དང་མི་འགལ་བ་ཡིན་ཞེ་ན།འཕྲལ་གྱི་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གོས་བགོ་བ་དང་། བཤང་བ་དང་། གཅི་བ་དང་། ཆུ་འཐུང་བ་དང་། སོ་ཤིང་ཟ་བ་དང་། གྲོང་དུ་འཇུག་པ་དང་། བསོད་སྙོམས་བསྒྲུབ་པ་དང་། བཟའ་བ་དང་། ལྷུང་བཟེད་བཀྲུ་ཞིང་གཞག་པ་དང་། རྐང་པ་བཀྲུ་བ་དང་། མལ་དང་། སྟན་བཤམས་པ་དང་། དེ་དག་ཉིད་བསྡུ་བ་དང་། ལྷུང་བཟེད་ཀྱི་ལས་དང་། ཆོས་གོས་ཀྱི་ལས་དང་། ཆུང་ཟད་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་རྣམས ནི་འཕྲལ་གྱི་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དེ་དག་ཀྱང་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་དང་། གང་དུ་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་བྱ་བ་དེར་། གང་གིས་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་དང་རྩོད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་སྨད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། འདུལ་བ་འཛིན་པ་རྣམས་དང་འདུལ་བ་ལ་བསླབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པར་མི་ འགྱུར་བ་དང་།དམ་པ་རྣམས་དང་། ཡང་དག་པར་སོང་བ་རྣམས་དང་། ཆོས་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ནས་འཕྲལ་གྱི་བྱ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོ་ག་འཇིག་རྟེན་དང་མི་འགལ་ཞིང་འདུལ་བ་དང་མི་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོ་ག་འཇིག་རྟེན་དང་མི་འགལ་ཞིང་འདུལ་བ་དང་མི་འགལ་བ་ཡིན་ཞེ་ན།དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་ཏོན་བྱ་བ་དང་། བླ་མ་རྣམས་ལ་འདུད་པ་དང་། ལྡང་བའི་ལས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཅིག་ལ་གཅིག་ རྗེས་སུ་སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་ཉེ་བར་གཞག་སྟེ།ནད་གཡོག་བྱ་བ་དང་། འདུན་པ་སྦྱིན་པ་དང་། ལུང་འབོགས་པ་དང་། རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ཞུགས་པ་དང་། ཆོས་མཉན་པ་དང་། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་རྣམས་ལས་མཁས་ཤིང་ ལེ་ལོ་མེད་པ་རྣམས་ལ་ལུས་ཀྱི་ཞལ་ཏ་བྱ་བ་དང་།གཞན་དག་ཀྱང་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང་། ཆོས་བསྟན་པ་དང་། ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་པ་དང་། འཇུག་པ་དང་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཅའ་བ་དང་། འདུག་པ་དང་གཞན་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་དེ་དག་ཅི་རིགས་པར་གང་དུ་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་བྱ་བ་དེར་གང་གིས་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་དང་། འདུལ་བ་འཛིན་པ་རྣམས་དང་། འདུལ་བ་ལ་བསླབ་ པ་རྣམས་དང་།དམ་པ་རྣམས་དང་། ཡང་དག་པར་སོང་བ་རྣམས་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་དང་ཆོས་མཐུན་པ་རྣམས་དང་། མི་རྩོད་ཅིང་སྨད་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོ་ག་འཇིག་རྟེན་དང་མི་འགལ་ཞིང་ འདུལ་བ་དང་མི་འགལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཆོ་གའི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྤྱོད་ལམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སྦྱོང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ ནི་ལྔ་སྟེ།ལྔ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཤན་པའི་གནས་དང་། སྨད་འཚོང་མའི་གནས་དང་། ཆང་ཚོང་གི་གནས་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དང་། ལྔ་པ་གདོལ་པའི་ཁྱིམ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྨད་པ་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་སྤངས་ནས། སྤྱོད་ཡུལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་གཞན་དག་ཏུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་ཅིང་། དེ་ཡང་དུས་སུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ།

那么，如何使依于威仪的仪轨不违背世间且不违背律法呢？即是这样的：在应当行走的地方，以应当行走的方式行走时，不为世间贤圣者们、正行者们、胜士们所呵责，不为如法者们、持律者们、学律者们所呵责和厌恶，如是而行走。如同行走一般，站立、坐卧等也应当如是了知。
那么，如何使依于日常事务的仪轨不违背世间且不违背律法呢？所谓日常事务，即是穿着法衣、大小便、饮水、嚼齿木、入村、乞食、进食、洗钵并放置、洗足、铺设卧具和坐具、收拾这些物品、钵的作务、法衣的作务，以及其他类似的小事，这些称为日常事务。对于这些事务，也要根据其合理性、应做之处及应做之方式，不与世人争执且不被呵责，不被持律者们和学律者们呵责，不被贤圣者们、正行者们、如法者们呵责，如是而行。这样就是依于日常事务的仪轨不违背世间且不违背律法。
那么，如何使依于善法方面的加行仪轨不违背世间且不违背律法呢？所谓善法方面，即是诵经、礼敬上师、起立、以互相慈悲之心照顾病人、给予同意、传授教法、精进修习、听闻佛法、向有智慧且精进的同梵行者请教、劝导他人受持善法、讲说佛法、禅修、进入禅定、结跏趺坐、安坐，以及其他类似的法。这就是所谓的善法方面的加行。对于上述善法方面的加行，要根据其合理性、应做之处及应做之方式，不与世人、持律者们、学律者们、贤圣者们、正行者们、胜士们和如法者们争执且不被呵责，如是而行。这就是依于善法方面的加行仪轨不违背世间且不违背律法。
具足如是种种仪轨者，即是圆满仪轨。这就是圆满仪轨。
如何是圆满威仪呢？沙门不应行处有五种。何为五种？即是：屠夫之处、妓女之处、酒肆之处、王宫、第五为旃陀罗家。应当远离这些如来所呵责的不应行处，而于其他无过失的行处中行持，且应适时而行。这就是圆满行处。

།ཇི་ལྟར་ན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་དག་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་དག ཅེས་བྱ་བ་ནི།བསླབ་པའི་གཞི་ཕྲ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་གང་དག་ལ་ལྟུང་བ་བྱུང་བ་དང་། བསླང་བར་བྱ་བ་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་ལྟུང་བ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་དག་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་འདི་ལྟར་ལྟུང་བ་འབྱུང་བ་དེ་ལས་ཚེགས་ཆུང་ངུས་ལྡང་བར་འགྱུར་ བས།དེའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། བདག་ལྟུང་བ་འབྱུང་བ་འདིའི་རྒྱུས་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། མ་རྟོགས་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་སྐལ་བ་མེད་ པར་འགྱུར་བའམ།ངན་སོང་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བར་བྱ་བའི་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའམ། བདག་ལ་བདག་ཉིད་དམ། སྟོན་པ་འམ། ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པར་འགྱུར་བའམ། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་སྨད་པར་འགྱུར་ བའམ།ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་རྣམས་སུ་བདག་གི་སྡིག་པ་ཅན་གྱི་སྙན་པ་བསྔགས་པ་མ་ཡིན་པའི་སྒྲའི་ཚོགས་གྲགས་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ནས་དེ་དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་མི་འདོད་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་འཇིགས་པར་ལྟ་ཞིང་དེས་ན་སྲོག་ གི་ཕྱིར་ཡང་བསླབ་པའི་གཞི་ཕྲ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་དེ་དག་ལ་བསམས་བཞིན་དུ་ལྟུང་བ་འབྱིན་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ།།བརྒྱ་ལ་བརྒྱ་ལམ་ན། བརྗེད་ངས་པས་ལྟུང་བ་འབྱུང་བར་གྱུར་ན་ཡང་། མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཆོས་བཞིན་དུ་ཕྱིར་བྱེད་ཅིང་སློང་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ ཙམ་དག་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཤིང་སློབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེས་སྔོན་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་ཚེ་གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་ཀྱིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ན། བསླབ་ པའི་གཞི་ཁ་ཅིག་གི་རང་བཞིན་ཐོས་ཤིང་།དེ་ལས་གཞན་པ་བསླབ་པའི་གཞི་ལྷག་མ་སོ་སོར་ཐར་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་པོ་དག་ཀྱང་། ཟླ་བ་ཕྱེད་ཕྱེད་ཅིང་སོ་སོར་ཐར་པའི་མདོ་འདོན་པའི་ཚེ། མཁན་པོ་འམ། སློབ་དཔོན་ནམ། གཏམ་འདྲེས་པ་འམ། ཕེབས་པར་སྨྲ་བ་དང་། སྨོས་འདྲིན་ནམ། གྲོགས་བཤེས་པོ་དག་ལས་ཐོས་ནས། ཐམས་ཅད་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་དམ་བཅའ་བ་ཁོ་ནར་ཁས་བླངས་པས་དེའི་ཕྱིར། དེས་བསླབ་པའི་གཞི་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་རྒྱུས་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པོ། །དུས དེ་ཕྱིན་ཆད་ནི་བསླབ་པའི་གཞི་གང་དག་ལ་མཁས་པར་གྱུར་པ།དེ་དག་ལ་ནི་རེ་ཞིག་ལྷུང་བ་མི་འབྱུང་སྟེ། །ལྟུང་བ་ན་ཆོས་བཞིན་དུ་ཕྱིར་བྱེད་དོ། །སྔོན་དམ་བཅས་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པས་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་གང་དག་ལ་མི་མཁས་ཤིང་བློ་བྱང་བར་མ་གྱུར་པ་དེ་དག་ ནི།ད་ལྟར་མཁན་པོའམ། སློབ་དཔོན་ནམ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྔར་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་གནས་དེ་ལས་བྱེད་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ་མཁས་པས་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་བྱེད་དོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ་མཁས་པས་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་ཀྱང་། ཇི་ལྟར་རྗེས་ སུ་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ལྷག་ཆད་མེད་པར་སློབ་པར་བྱེད་ཅིང་།བླ་མ་དང་བླ་མ་ལྟ་བུ་དག་གིས་བསྟན་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་དེ་དག་ལ་དོན་དང་ཚིག་འབྲུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཤིང་སློབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རེ་ཞིག་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྒྱ་ཆེར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དོན་མདོར་བསྡུ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་གསུམ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་མདོར་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆུད་མི་ཟ་བའི མཚན་ཉིད་དང་།།རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་གྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་གནས་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པའི་ཆུད་མི་ཟ་བའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ།

如何是对微细罪过也生起畏惧呢？所谓微细罪过，是指对于细微和极其细微的学处，所生起的过失和应当忏悔的过失，这些过失称为微细罪过。又如此，从这些过失中容易恢复，因此也称为微细罪过。
对此如何生起畏惧呢？自己因为这些过失的缘故，将无缘获得未获得的、证悟未证悟的、现证未现证的，或者将堕入恶趣，或者将被自己、导师或诸天所呵责，或者将被具有智慧的梵行同修依法呵责，或者在十方传播自己的恶名声、不好的名声，认为这是不应该的。因为这些原因会在今生来世带来不悦之法，所以对此生起畏惧。因此，即使为了生命也不故意在细微和极其细微的学处中犯戒。
即使百中百次，因忘失而生起过失，也要迅速如法忏悔。如此即是对微细罪过也生起畏惧。
如何是善受学处并且学习呢？答：他在最初受持别解脱戒时，通过白四羯磨受具足戒，听闻了一些学处的本质，其余在别解脱经中所说的二百五十条学处，也在每半月诵别解脱经时，从和尚、阿阇黎、谈话者、善言者、亲教师或善友处听闻，发誓'我要学习一切'而受持。因此，由于他善受一切学处的缘故而获得别解脱戒。
从此以后，对于已经精通的学处，暂时不会违犯，若有违犯则如法忏悔。对于先前虽已发誓受持，但尚未精通、尚未熟练的学处，现在则从和尚、阿阇黎或如前所说的善知识处详细学习而受持。详细学习受持之后，也要按照所教导的那样，不多不少地学习，并且对上师和如上师般的人所教导的学处，在义理和文字上无颠倒地受持。
如此即是善受学处并且学习。这是广说戒律仪的分类。
其中要义摄略是什么呢？其中世尊所宣说的戒蕴三种特征，即是要义摄略，也就是：不失坏的特征、自性的特征和自性功德的特征。这些是什么呢？所说的'安住于具戒'，即是显示戒律仪不失坏的特征。

།སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་ བསྡམས་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི། ཕ་རོལ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་མཚན་ ཉིད་བསྟན་ཏེ།འདི་ལྟར་གཞན་གྱིས་ཆོ་ག་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་དག་མཐོང་ན། མ་དད་པ་རྣམས་ཀྱང་དད་པར་འགྱུར་ལ། དད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཕྱིར་ཞིང་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དད་པ་རྣམས་ལྷག་པར་དད་པར་བྱ་བ་དང་། ཡིད་ལ་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་ཅིང་མི་ ལེན་པ་བརྗོད་པར་མི་བྱེད་དོ།།གཞན་དུ་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ཆོ་ག་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་ན། དེ་ལ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་དང་། རྗེས་སུ་བསྔགས་པ་དག་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ལ་དེ་ལས་བཟློག་པའི་སྐྱོན་ འབའ་ཞིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་དག་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་དང་། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཤིང་སློབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི། བདག་གི་དབང་གིས་བྱུང་བ་ཁོ་ནའི་ཡོན་ཏན་དང་། རྗེས་སུ་བསྔགས་པའི་མཚན་ ཉིད་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཆོ་ག་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་གཞན་གྱི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་དང་། རྗེས་སུ་བསྔགས་པ་ཐོབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པར་བྱས་ནས་། རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ངན་སོང་རྣམས་སུ་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ ན།སྔ་མ་བཞིན་དུ་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་སྐལ་བ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། གང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་དག་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་དང་། བསླབ་པའི་གཞི་ཆེན་པོ་དག་ཡང་དག་པར་བླངས་ཤིང་། སློབ་པར་བྱེད་པ་ནི། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ངན་སོང་རྣམས་ སུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་བདེ་འགྲོ་ལྷ་དང་མི་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་།སྔ་མ་བཞིན་དུ་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་སྐལ་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུ་དེས་ན་བདག་གི་དབང་གིས་བྱུང་བ་འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། རྗེས་སུ་བསྔགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་གྲངས་ གཞན་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒོམས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་གནས་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་ ཡང་དག་པར་བླངས་པ་བསྟན་ཏོ།།སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི། ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ལྷག་པའི་སེམས་དང་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པའི་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བར འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་ནི་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ། །ཆོ་ག་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་དག་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་དང་། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་ པར་བླངས་ཤིང་སློབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི།ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒོམས་པ་བསྟན་ཏེ། རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བསྒོམས་ན་ལེགས་པར་བསྒོམས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་གཅིག་པུ་ལ་ཡང་ བཤད་པ་སོ་སོར་གནས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་དེ་ཡང་རྒྱུ་རྣམ་པ་བཅུས་ཉམས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་བཟློག་པ་རྣམ་པ་བཅུས་ནི་ཕུན་ཚོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

所说的'以别解脱戒约束'，是显示自性的特征。所说的'具足仪轨圆满和行境圆满'，是显示依他而如是正受的别解脱戒功德的特征。如是，若他人见到其仪轨和行境圆满，则不信者也会生起信心，有信者也会更加增长，令有信者更加生信，不会心生扰乱且不会诽谤。否则，即使具有戒律，若不具足仪轨和行境圆满，则不会生起依他而起的功德和随赞，反而会生起与此相反的过失。
所说的'即便是微细罪过也视为可畏，并且正受学处而修学'，是显示唯依自力而起的功德和随赞的特征。为什么呢？如是，即使具足仪轨和行境圆满，获得依他而起的功德和随赞，若毁坏戒律，以此因缘也会转生恶趣，更何况无有如前获得未得之份。若于微细罪过也视为可畏，并且正受大学处而修学，则以此因缘不会转生恶趣，而会转生善趣天人之中，如前也有获得未得之份。因此，此依自力而起者称为戒律功德和随赞。
另外简要而言，世尊说正受戒律、出离戒律和修习戒律。其中，所说的'安住具戒'，是显示正受戒律。所说的'以别解脱戒约束'，是显示出离戒律。如是，由别解脱戒正摄的戒律称为增上戒学。依增上戒学，修习增上心和增上慧学。如是，为断尽一切苦而住增上戒为先导而得出离。因此，别解脱戒称为出离戒律。
所说的'具足仪轨圆满和行境圆满，即便是微细罪过也视为可畏，并且正受学处而修学'，是显示修习戒律。应当以这些方式修习别解脱戒律。如是修习则为善修，应知即使是一个戒律也有六种不同的解说。
此戒律以十种因退失，应知以与此相反的十种则为圆满。

།ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་བཅུ་གང་ཞེ་ན། དང་པོ་ཉིད་ནས་ཉེས་པར་ བླངས་པ་དང་།ཧ་ཅང་ཞུམ་པ་དང་། ཐལ་ཆེས་པ་དང་། བག་མེད་པ་དང་། ལེ་ལོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་། ལོག་པར་སྨོན་པ་དང་། ཆོ་ག་ཉམས་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་། འཚོ་བ་ཉམས་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་། མཐའ་གཉིས་སུ་ལྷུང་བ་དང་། ངེས་པར་ འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་།ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་དང་པོ་ཉིད་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉེས་པར་བླངས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་རྒྱལ་པོས་གཙེས་པའམ། ཆོམ་རྐུན་ལས་གཙེས་སམ་། །བུ་ལོན་གྱིས་ཉམ་ཐག་པ་ འམ།འཇིགས་པས་ཉམ་ཐག་པའམ། མི་འཚོ་བས་འཇིག་ཤིང་སྐྲག་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱུང་གི་།དགེ་སྦྱོང་གི་ཕྱིར་མ་ཡིན། །བྲམ་ཟེའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། བདག་གདུལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། བདག་གདུལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། བདག་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། །བདག་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་དང་པོ་ཉིད་ནས་ཉེས་བར་བླངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཧ་ཅང་ཞུམ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ལ་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། འགྱོད་པ་ཆུང་བ་དང་ལྷོད་ཅིང་གཡེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཧ་ཅང་ཡང་ཞུམ་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ན་ཐལ་ཆེས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ཉེས་པར་གཟུང་བ་འཛིན་ཅིང་གནས་མ་ཡིན་པ་འགྱོད་པར་བྱེད་དེ། །དེ་འགྱོད་པར་བྱེད་པའི་གནས་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་འགྱོད་པར་བྱེད་པ་ན་གནས་མ་ཡིན་པ་གཞན་དག་ལ་མནར་བའི་སེམས་སམ། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་།གོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཐལ་ཆེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་བག་མེད་པ་དང་ལེ་ལོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་འདས་པའི་དུས་ལ་བརྟེན་ནས། ལྟུང་བ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་། དེ་བརྗེད་ངས་པར་གྱུར་པས་ འགའ་ཡང་ཆོས་བཞིན་དུ་ཕྱིར་མ་བྱས་པ་དང་།འདས་པའི་དུས་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་དུས་ལ་བརྟེན་ནས་ལྟུང་བ་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་བརྗེད་ངས་པར་གྱུར་པས། འགའ་ཡང་ཆོས་བཞིན་དུ་ཕྱིར་མ་བྱས་པ་དང་། ལྟུང་བ་མ་བྱུང་བའི་སྔ་ རོལ་ནས་ཀྱང་ཕྱིས་ལྟུང་བ་མི་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།།བདག་གིས་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་སྤྱད་ཅིང་། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་གནས་ན། ཕྱིས་ལྟུང་བ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ཅིང་དེ་ལྟར་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་སྤྲོ་བ་ཤས་ཆེ་བ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཅི་ནས་ཀྱང་ལྟུང་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ། དེ་ ལྟར་སྤྱོད་ཅིང་གནས་པར་བྱེད་ཅིང་།དེ་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་ལྡན་པ་དང་། དབུས་ཀྱི་མཐའ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྔོན་གྱི་དུས་སུ་བྱ་བ་དང་། རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དེས་བག་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་། གཉིད་ཀྱི་བདེ་བ་དང་། ཉལ་བའི་བདེ་བ་དང་། གློས་འབེབས་ པའི་བདེ་བ་བདག་གིར་བྱེད་པ་དང་།མི་མཁས་པ་དང་ལེ་ལོ་ཅན་དང་། སྒྲུབ་མི་ཕོད་པ་ཡིན་ཞིང་། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་རྣམས་ལ། ལུས་ཀྱི་ཞལ་ཏ་བྱ་བའི་བྱེད་པ་ལོ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ན་བག་མེད་པ་དང་ལེ་ལོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ ན་ལོག་པར་སྨོན་པ་ཡིན་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་བདག་ཚུལ་ཁྲིམས་སམ། བརྟུལ་ཞུགས་དང་། དཀའ་ཐུབ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་འདིས་ལྷའམ། ལྷ་གང་ཡང་རུང་བ་དག་ཏུ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ནས། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་དང་། རྙེད་ པ་དང་བསྐུར་སྟི་འདོད་དེ།གཞན་དག་ལས་རྙེད་པ་དང་བསྐུར་སྟི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་དགའ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ལོག་པར་སྨོན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཆོ་ག་ཉམས་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ སྤྱོད་ལམ་མམ།འཕྲལ་གྱི་བྱ་བའམ། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས། འཇིག་རྟེན་དང་འགལ་བ་དང་འདུལ་བ་དང་འགལ་བའི་ཆོ་ག་སྔར་བཤད་པ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཆོ་ག་ཉམས་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ།

什么是退失的十种因？第一是从一开始就错误受持，过分怯弱，过分放逸，放逸，为懈怠所缠，邪愿，为仪轨退失所缠，为生计退失所缠，堕入二边，非出离，以及正受持完全退失。
其中，如何是从一开始就错误受持戒律？譬如有人因为受到国王迫害，或受到盗贼迫害，或因债务所困，或因恐惧所困，或因生计所迫而恐惧，为此出家，而不是为了修行，不是为了婆罗门道，不是为了调伏自己，不是为了寂静，不是为了涅槃，这就是从一开始就错误受持。
如何是过分怯弱？譬如有人对学处无惭愧，少悔过，松懈放逸，这就是过分怯弱。
如何是过分放逸？譬如有人执持错误见解，对不应悔过之处生起悔过，当对不应悔过之处生起悔过时，对其他不应悔过之处生起恼害心或完全恼害心，并且宣说，这就是过分放逸。
如何是放逸和为懈怠所缠？譬如有人对过去时所生的过失，因忘失而未如法忏悔，如同过去时一样，对未来和现在时所生的过失，也因忘失而未如法忏悔。在未生过失之前，也不为了防止将来生起过失，思维'我应当如何行持，如何安住，才能使将来不生过失'而生起大精进心，反而行持、安住于会生起过失的方式。
对于前际相应、后际相应、中际相应，以及前行和随行都放逸，贪著睡眠之乐、卧具之乐、倚靠之乐，愚钝懈怠，不能成办，对于智者同梵行者，不作身体承事，这就是放逸和为懈怠所缠。
如何是邪愿？譬如有人发愿：'愿我以此持戒、禁行、苦行、梵行，成为天神或任何天神。'发此愿已而修梵行，希求利养恭敬，从他人处谋求利养恭敬，喜爱利养恭敬，这就是邪愿。
如何是为仪轨退失所缠？譬如有人依于威仪、临时所作、或善法加行，具有如前所说违背世间和违背律教的仪轨，这就是为仪轨退失所缠。

།ཇི་ལྟར་ན་འཚོ་བ་ཉམས་པས་ཡོངས་ སུ་ཟིན་པ་ཡིན་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་འདོད་ཆེན་ཆེ་བ་དང་། ཆོ་ག་མི་ཤེས་པ་དང་། གསོ་དཀའ་བ་དང་། དགང་དཀའ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ཆོས་མ་ཡིན་པས་ཆོས་གོས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅིང་། ཆོས་ཀྱི་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་མ་ཡིན་པས་ བསོད་སྙོམས་དང་མལ་ཆ་དང་།སྟན་དང་། ནད་ཀྱི་གསོས་སྨན་དང་། ཡོ་བྱད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅིང་། ཆོས་ཀྱི་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཆོས་གོས་དང་བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་དང་། ནད་ཀྱི་གསོས་སྨན་དང་། ཡོ་བྱད་ཀྱི་ཆེད་དུ་བདག་ཉིད་ལ་ཡོན་ཏན་ ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།སྤྱོད་ལམ་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པར། གཞན་དུ་བསྒྱུར་བ་དང་གཞན་དག་ལ་དབང་པོ་རྒོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་། དབང་པོ་གཡོ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་། དབང་པོ་ཞི་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དེས་དེ་ལ་ཡོན་ཏན་ཡོད་པར་ཤེས་ནས་གཞན་དག་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་དང་། ན་བའི་གསོས་སྨན་དང་ཡོ་བྱད་དག་སྦྱིན་ཞིང་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དང་། གཙེར་བ་དང་། མུ་ཅོར་སྨྲ་བ་དང་། །སྤྱི་བརྟོལ་ཆེ་བ་དང་། ཁ་འཇམ་ཟེར་བ་དང་། མིང་རུས་སྒྲོག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་ན་མང་དུ ཐོས་ཤིང་ཆོས་འཛིན་པ་ཞིག་ཡིན་པར་གྱུར་ན།རྙེད་པའི་ཕྱིར་ཁོ་ནར་གཞན་དག་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་བཤད་པའམ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཆོས་དག་ཀུན་ཏུ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པའམ། ཅུང་ཟད་ཙམ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྗོད་ པར་བྱེད་པའམ།གཞན་དག་སྒྲོགས་སུ་འཇུག་པ་དང་། མཚན་མ་གཞན་དག་གིས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་གོས་འདོད་པ་འམ། དགེ་སྦྱོང་གི་ཡོ་བྱད་མང་པོ་དང་། བཟང་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་དག་འདོད་པ་དང་། ཕོངས་པ་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་འདི་ལྟར་བྲམ་ཟེ་དང་། ཁྱིམ་ བདག་དད་པ་ཅན་གྱིས་།།བདག་ཆོས་གོས་ཀྱིས་ཕོངས་པར་ཤེས་ནས། ཆོས་གོས་མང་པོ་དང་། བཟང་པོ་དག་སྦྱིན་པའམ། བྱ་བར་སེམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །ཆོས་གོས་ངན་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་གོས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དགེ་སྦྱོང་གི་འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་གང་ཡང་ རུང་བ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།བྲམ་ཟེ་དང་། ཁྱིམ་བདག་དད་པ་ཅན་དག་ལས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་མ་ཐོབ་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་མེད་ཅིང་མི་བདོག་པ་ལས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་མ་ཐོབ་པ་ན་ཡང་འདི་ལྟར་ནན་གྱིས་ཐོབ་ཀྱིས་འཇལ་ཞིང་། དེ་དག་གཤེ་བཞིན་དུ་སློང་བར་བྱེད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཡོད་ཅིང་བདོག་པ་དག་ལས་ངན་པ་ཞིག་ཐོབ་ན་ཡང་རྙེད་པ་དེ་ལ་མི་སྟོད་ཅིང་སྨོད་པར་བྱེད་ལ། སྦྱིན་པ་པོ་དང་། སྦྱིན་བདག་གི་མངོན་སུམ་དུ་འདི་སྐད་ཅེས། །ཀྱེ་རིགས་ཀྱི་བུ་གང་དག་ཁྱོད་པས་ཤིན་ཏུ་རིགས་དམན་ཞིང་། ཤིན་ཏུ་དབུལ་བས་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་། རིགས་ཀྱི་བུ མོ་ཁ་ཅིག་ཀྱང་ཡོད་དེ།།དེ་དག་ཀྱང་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུའི་གྱ་ནོམ་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡིད་དུ་འོང་བ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན། ཁྱོད་དེ་དག་བས་ཤིན་ཏུ་རིགས་མཐོ་ཞིང་ཤིན་ཏུ་ཕྱུག་པ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅིང་། ངན་པ་དང་ཆུང་ངུ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ ཅེས་ཀྱང་ཟེར་ཏེ།རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་ཚུལ་འཆོས་པ་དང་། ཁ་གསག་དང་། གཞོགས་སློང་དང་། ཐོབ་ཀྱིས་འཇལ་བ་དང་། རྙེད་པས་རྙེད་པར་བྱེད་འདོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། གཞན་དག་ལས་ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་དང་ནད་ཀྱི་གསོས་ སྨན་དང་ཡོ་བྱད་དག་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི།ཆོས་མ་ཡིན་པས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཆོས་ཀྱིས་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་ལོག་པས་ཚོལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ནི་འཚོ་བ་ཉམས་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ།

如何是为活命所染污？是这样的：这里有些人贪欲炽盛，不懂规矩，难以满足，难以知足，他们以非法的方式寻求法衣，以非法和不如法的方式寻求饮食、卧具、坐具、医药和资具，以非法的方式。为了获得法衣、饮食、卧具、坐具、医药和资具，为了显示自己有功德，
改变自然的威仪，向他人显示自己不放逸、不散乱、寂静的根性。他人见到他有功德后，也会这样想：'应当供养他法衣、饮食、卧具、坐具、医药和资具'。他们谄媚、饶舌、轻浮、甜言蜜语、宣扬姓名，或者如果是多闻持法者，
为了获得利养而向他人宣说声闻所说或佛所说之法，或者夸大自己真实或少许的功德，或让他人宣扬，或以其他表相显示，或是贪求法衣，或是贪求众多精美的沙门资具。即使不缺乏，也向有信心的婆罗门、居士显示破旧法衣，为了让他们知道自己缺乏法衣，从而供养众多精美的法衣，或生起供养之心。如同对待法衣一样，对于任何沙门生活资具也是如此。
当从有信心的婆罗门、居士处未如愿获得，或从无财物者处未如愿获得时，就强求索取，一边辱骂一边乞求。即使从有财物者处获得劣质物品，也不满意而诽谤，当面对施主这样说：'善男子，有些比你种姓更低贱、更贫穷的善男子、善女人，尚且布施如此殊胜悦意之物，你比他们种姓更高贵、更富有，为何布施如此不悦意、低劣、微少之物？'
以这些方式假装、谄媚、奉承、强求，想以利养得到利养，依靠这些从他人处寻求法衣、饮食、卧具、坐具、医药和资具，这就是以非法方式寻求，而不是以如法方式。凡是不如法的，就是邪命，这样的戒律就是为活命所染污。

། ཇི་ལྟར་ན་མཐའ་གཉིས་སུ་ལྟུང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་འདོད་པའི་བསོད་སྙོམས་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པར་བྱེད་དེ། ཆོས་སམ་ཆོས་མ་ཡིན་པས་གཞན་དག་ལས་ཐོབ་པའི་ཆོས་གོས་དང་བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་དང་། ནད་ཀྱི་གསོས་སྨན་དང་། ཡོ་བྱད་དེ་དག་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་ཅིང་། ཉེས་དམིགས་སུ་མི་ལྟ་ལ། ངེས་པར་འབྱུང་བ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་མཐའ་གཅིག་ཅེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་འདི་ན་ལ་ལ་བདག་ཉིད་ངལ་བ་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པར་བྱེད་དེ། རྣམ་གྲངས་དུ་མར་བདག་ཉིད་ཀུན་ཏུ་གདུང་བར་བྱེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་གདུང་བར་བྱེད་ལ། དཀའ་ཐུབ་དྲག་པོ་དག་ཀྱང་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཚེར་མའི་ནང་ན་ཉལ་བའམ། ཐལ་བའི་ནང་ན་ཉལ་བའམ། གཏུན་བུ་ལ་སྙེས་པའམ། སྤང་ལེབ་ཀྱི སྟེངས་སུ་ཉལ་བའམ།ཙོག་པུར་འདུག་ཅིང་ཙོག་བུ་ནི་སྤོང་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་བརྩོན་པར་བྱེད་པའམ། མེ་ལ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་དེ། ལན་གསུམ་གྱི་བར་དུ་ཡང་མེ་ལ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའམ། ཆུར་ལྷག་པར་འཇུག་པར་བྱེད་དེ། ལན་གསུམ་གྱི་བར་ དུ་ཡང་ཆུར་ལྷག་པར་འཇུག་པར་བྱེད་པའམ།རྐང་པ་ཡ་གཅིག་གིས་འགྲེང་ཞིང་ཉི་མ་གང་ན་བ་དེ་ལོགས་སུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་བྱེད་པའམ། གང་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པས་བདག་ཉིད་ངལ་བ་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་མཐའ་གཉིས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ ན་མཐའ་གཉིས་སུ་ལྟུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་དག་ཚུལ་ཁྲིམས་སམ། བརྟུལ་ཞུགས་འདི་ཁོ་ནས་དག་པ་དང་གྲོལ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཚུལ་ཁྲིམས་སམ། བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་དེ། འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་དག་པས་ཤིན་ཏུ་བསྲུངས་ཤིང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་ཀྱང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཡིན ནོ།ཇི་ལྟར་ན་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ངོ་ཚ་མེད་ཅིང་དགེ་སྦྱོང་ལ་མི་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་དང་། སྡིག་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། ནང་མྱགས་པ་དང་། ཉེས་འཛག་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཤིང་རུལ་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དང་། ལུང་བོང་ལྟ་བུར་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་དང་། དགེ་སྦྱོང་མ་ཡིན་པར་དགེ་སྦྱོང་དུ་ཁས་འཆེ་བ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཚངས་པར་སྤྱོད་པར་ཁས་འཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་བཅུ་པོ་དེ དག་གིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒུད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །དེ་ཡང་རྒྱུ་དེ་དག་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཡང་དག་པར་ བླངས་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པ་གང་ཡིན་པའི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལས་གཞན་པའི་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ནག་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་དག་ཉིད་ལས་བཟློག་པར་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ རྣམས་ཀྱི་ནི་།ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལ་ལར་ཚུལ་ཁྲིམས་རྩ་བའི་དོན་དུ་གསུངས་ཏེ། རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པ་དང་། །ཞི་བའི་སེམས་ལ་དགའ་བ་དང་། འཕགས་པའི་ལྟ་དང་སྡིག་པའི་ ལྟ།།ལྡན་པར་བྱ་ཞིང་འབྲལ་བར་བྱ། །ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ལ་ལར་ནི་རྒྱན་གྱི་སྒྲར་ཡང་གསུངས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྒྱན་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་དང་། དགེ་སློང་མ་ནི་སྡིག་པ་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་། དགེ་བ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཇི་ སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།ལ་ལར་ནི་བྱུག་པའི་སྒྲར་ཡང་གསུངས་ཏེ། དེ་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བྱུག་པ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་དང་། དགེ་སློང་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

如何是堕入二边呢？如是，此处有人精勤于追求欲望的饮食，以如法或不如法从他人处获得衣服、饮食、卧具、坐具、医药和资具等，对此贪著受用，不见过患，不知出离，此为一边。
复次，此处有人精勤于自我折磨，以种种方式使自身受苦，并且受持严厉的苦行，如睡卧在荆棘中，或睡卧在灰烬中，或倚靠杵，或睡卧在草席上，或以蹲踞为修行方式而精进，或以火供养，乃至三次火供养，或入水，乃至三次入水，或单足而立，随太阳转向，或以其他类似方式精勤于自我折磨，此为第二边。如是为堕入二边。
如何非出离呢？如是，此处有人执持戒律或禁行，认为仅凭此戒律或禁行便能清净、解脱、出离，执著戒律或禁行见为最胜。除此之外，外道的一切戒律虽极其守护且极其清净，但非出离。如是为非出离。
如何是正受而退失呢？如是，此处有人于一切处无惭且不顾及沙门，即是破戒者、恶法者、内心污秽者、漏失者、如朽木者、如驴般行者、非沙门而自称沙门者、非梵行而自称梵行者。如是为正受而退失。
以此十种因缘破戒者，世尊说为破戒，世尊亦说为戒损。其中应知以非出离及正受而未退失二种因缘。
应知以其余因缘唯是破戒，从所说黑分因缘相反，应知白分因缘即是戒具足及戒清净。
世尊于某处说戒为根本之义，如偈颂所说：'根基极坚固，喜乐寂静心，具圣见离恶，应具应远离。'
于某处亦说为庄严之语，如说：'具足戒庄严的比丘、比丘尼能断恶修善。'
于某处亦说为涂香之语，如说：'具足戒涂香的比丘、比丘尼如前所说。'

།ལ་ལར་ནི་སྤོས་ཀྱི་རྣམ་པའི་སྒྲར་ཡང་གསུངས་ཏེ། དེ་ལས་ཀུན་དགའ་བོ་སྤོས་ཀྱི་ རྣམ་པ་དེ་ཡོད་ན་དེའི་དྲི་ནི་རྫི་ཕྱོགས་སུ་ཡང་དང་ལྡང་བའོ།།དེའི་དྲི་ནི་རྫི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པ་དང་། རྫི་ཕྱོགས་དང་རྫི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པར་ཡང་ངད་ལྡང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ལ་ལར་ནི་ལེགས་པར་སྤྱད་པའི་སྒྲར་ཡང་གསུངས་ཏེ། དེ་ལས་ལུས་ ཀྱིས་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ནི།ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། ངག་གིས་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ལ་ལར་ནི་སྡོམ་པའི་སྒྲར་ཡང་གསུངས་ཏེ། དེ་ལས་སྦྱིན་པ་པོ་དང་སྦྱིན་བདག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ཞིང་སྡོམ་པ་ལ་ གནས་པ་དང་།མ་འོངས་པ་ལ་ལྟ་བ་དང་། ལུང་ལས་གསུངས་པའི་འབྲས་བུ་མཐོང་ཞིང་ཐོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གཞན་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་གནས་པ་ནི། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་ ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་རྩ་བའི་དོན་དུ་གསུངས་ཤེ་ན།རྩ་བའི་དོན་ནི་གཞིའི་དོན་དང་རྟེན་གྱི་དོན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ། མཆོག་གཙོ་བོ་དམ་པ་བདེ་བར་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་། ཐམས་ ཅད་སྐྱེ་བ་དང་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་གཞི་དེ་ལྟ་བུ་དང་རྟེན་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་རྩ་བའི་སྒྲར་ཡང་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ས་གཞི་ནི་རྩཝ་དང་གེལ་བ་དང་། སྨན་དང་ནགས་ཚལ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་གཞི་དང་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་རྒྱ་ ཆེར་བརྗོད་པར་བྱའོ་།།ཅིའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱན་གྱི་སྒྲར་གསུངས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ་གང་དག་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྒྱན་འདི་ལྟ་སྟེ། མགུལ་རྒྱན་ནམ། གདུ་བུ་རྒྱན་ཅན་ནམ། དཔུང་རྒྱན་ནམ། སོར་གདུ་བརྒྱན་ནམ། གསེར་དངུལ་གྱི་ཕྲེང་བའི་རྒྱན་དེ་དག་ནི་ཇི་ཙམ་དུ་བྱིས་པ་ གཞོན་ནུ་སྐྲ་གནག་པ་ལང་ཚོ་ལ་གསར་དུ་བབ་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ་བཏགས་ན།རེ་ཞིག་མཛེས་པར་འགྱུར་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། ལོ་བརྒྱད་ཅུ་ལོན་པའམ། ལོ་དགུ་བཅུ་ལོན་པའི་རྒན་པོ་རྙིས་པ་འཁོགས་པ་སོ་ལྟུང་བ་མགོ་སྐྱ་བ་ལ་རྒྱན་དེ་དག་བཏགས་ན་ནི། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཞིང་ དེ་ལ་ཅོ་འདྲི་བ་ཁོ་ན་ལྟ་བུར་ཡང་འགྱུར་བ་དང་།ནད་ཀྱིས་རྒུད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་རྒུད་པ་དང་། ཉེ་དུས་རྒུད་པར་གྱུར་པ་དག་ལ་ཡང་མཛེས་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་མཛེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱན་གྱི་སྒྲར་ཡང་གསུངས་སོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་བྱུག་པའི་སྒྲར་གསུངས་ཤེ་ན།དགེ་བ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་། དཔྱིད་ཀ་ཤིན་ཏུ་ཚ་བའི་དུས་ལ་བབ་པའི་ཚེ། །ཚ་བས་མངོན་པར་གདུངས་པ་ལ་ཙནྡན་གྱི་བྱུག་པའམ་ག་བུར་གྱི་བྱུག་པས་བྱུགས་པ་བཞིན་དུ། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སེལ་བར་བྱེད་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་བྱུག་པའི་སྒྲར་གསུངས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་སྤོས་ཀྱི་རྣམ པའི་སྒྲར་གསུངས་ཤེ་ན།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་ནི། རྩ་བའི་སྤོས་སམ། སྙིང་པོའི་སྤོས་སམ། མེ་ཏོག་གི་སྤོས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པ་ལས་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་རྣམས་སུ་སྤོས་ཀྱི་ངད་ཡིད་དུ་འོང་བ་དག་ལྡང་བ་བཞིན་དུ། ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་རྣམས་སུ་དགེ་བ་སྙན་པ་བསྔགས་པ་གྲགས་པའི་སྒྲ་སྣ་ཚོགས་གྲགས་པར་འགྱུར་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སྤོས་ཀྱི་རྣམ་པའི་སྒྲར་ཡང་གསུངས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ལེགས་པར་སྤྱད་པའི་སྒྲར་གསུངས་ཤེ་ན། སྤྱད་པ་དེ་ནི་བདེ བར་འགྲོ་བ་ཡིན་པ་དང་།སྤྱད་པ་དེ་ནི་མཐོ་རིས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པ་དང་། བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ཞེས་བྱའོ།

有时也以香的形式发声说道，如其中说：'阿难陀，若有香的形式，其香气会向顺风方向飘散。其香气也会向逆风方向，以及顺风逆风两个方向飘散。'
有时也以善行的形式发声说道，如其中说：'身体的善行，是今生来世所期望的果报，语言的善行也是如此。'
有时也以律仪的形式发声说道，如其中说：'施主和布施者具有戒律并安住于律仪，观察未来，将见闻经典所说的果报。'此外又广说：'具戒而住者，是被别解脱戒所防护。'
为何世尊说戒律是根本义？根本义即是基础义和依止义。此戒律是世间和出世间功德无罪过的最上殊胜引导安乐的一切生起和获得的基础和依止，因此也以根本的声音说道。譬如大地是根茎枝叶、药草和森林生长的基础和依止一样，戒律也如前所说般当广说。
为何以庄严的声音说戒律？答：其他装饰如项链、手镯、臂环、指环、金银串珠等装饰，仅在年轻黑发正当青春之时佩戴才显得美丽，若在八十或九十岁的老人、衰老驼背、掉牙白发之人身上佩戴这些装饰，不但不美，反而显得可笑。对于被疾病所困、财产损失、亲属离散的人来说也不美观，而戒律则能使一切变得庄严，因此以庄严的声音说。
为何以涂香的声音说戒律？正受持无罪过的善戒后，如同在春季极热时节，对被热所逼恼者涂抹旃檀香或樟脑香一样，能遣除一切因破戒而生起的身心热恼，因此以涂香的声音说戒律。
为何以香的形式说戒律？具戒的补特伽罗如同根香、心材香、花香等各种香气被风吹动而向四方八方散发悦意香气一样，在四方八方传播各种善妙称赞的声名，因此戒律也以香的形式说。
为何以善行的声音说戒律？因为此行为能趣向善趣，此行为能趣向天界，能趣向善道，因此称为善行。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་སྡོམ་པའི་སྒྲར་གསུངས་ཤེ་ན། ཆོས་དེ་ནི་ལྡོག་པའི་རང་བཞིན་པ་དང་། ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་ ཡིན་པ་དང་།སྤོང་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་སྡོམ་པའི་སྒྲར་ཡང་གསུངས་སོ།། །།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་བམ་པོ་གསུམ་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་གསུམ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། རྣམ་པ་གསུམ་གང་ ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་ལས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། ངག་གི་ལས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ལས་དེ་དག་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་ཅེ་ན། ལས་ གང་བསམས་ནས་ལུས་ཀྱི་བྱ་བར་འདོད་པ་དེ་ཉིད་ལ་འདི་ལྟར་ཅི་བདག་གི་ལུས་ཀྱི་ལས་འདི་བདག་དང་།གཞན་དག་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་ཞིང་མི་དགེ་བས་། སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་དག་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞིག་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་བདག་གི་ལུས་ཀྱི་ལས་འདི་བདག་དང་ གཞན་དག་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་།དགེ་བས་བདེ་བ་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བདེ་བ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དེ་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ན། གལ་ཏེ་བདག་གི་ལུས་ཀྱི་ལས་དེ་བདག་དང་གཞན་དག་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་ཞིང་། མི་དགེ་བ་སྡུག་བསྔལ་ འབྱུང་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྡུག་བསྔལ་བར་ཤེས་ན།དེ་ལས་དེ་ཕྱིར་ལྡོག་ཅིང་མི་བྱེད་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་མི་བྱེད་དོ་། །དེ་དེ་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ན་གལ་ཏེ་བདག་གི་ལུས་ཀྱི་ལས་དེ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་དགེ་བ་ཡིན་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་གྱུར་ན། དེ་ལས་དེ་ལུས་ཀྱིས་བྱེད་ཅིང་ ཕྱིར་མི་ལྡོག་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ།།དེས་འདས་པའི་དུས་ལ་བརྟེན་ཏེ་ལུས་ཀྱི་ལས་གང་བྱས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལས་ཡང་འདི་ལྟར་ཅི་བདག་གིས་ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་དེ་གནོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་གམ་ཞེས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཡང་དང་ཡང་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དེ་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ ན་གལ་ཏེ་བདག་གི་ལུས་ཀྱི་ལས་དེ་གནོད་པར་གྱུར་པའོ་ཞེས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཤེས་ན་དེ་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་དག་གི་མདུན་དུ་སོ་སོར་འཆགས་ཤིང་།ཆོས་བཞིན་དུ་ཕྱིར་བྱེད་དོ་། །དེ་དེ་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ན། གལ་ཏེ་བདག་གི་ལུས་ཀྱི་ལས་དེ་གནོད་པར་གྱུར་པ་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཤེས་ན།དེ་དགའ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཉིན་མཚན་དུ་རྗེས་སུ་སློབ་ཅིང་ལན་མང་དུ་གནས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་རྣམས་སུ་ལུས་ཀྱི་ལས་དེ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་ ཅིང་ཤིན་ཏུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ལུས་ཀྱི་ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ངག་གི་ལས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཡིད་ནི་འདས་པའི་འདུ་བྱེད་ལ་བརྟེན་ཏེ། སྐྱེ་ཞིང་ཡིད་ནི་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་ལ་བརྟེན་ཏེ། སྐྱེ་བས་ཡིད་དེ་ལ་ཡང་འདི་ལྟར་ཅི་བདག་གི་ཡིད་འདི་གནོད་པར་ འགྱུར་བ་ཞིག་ཡིན་ནམ་ཞེས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཡང་དང་ཡང་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་ལས་དེ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་ཕྱིར་ལྡོག་པར་བྱེད་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་མི་བྱེད་པ་དང་།དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་ལས་དེ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་ཕྱིར་ལྡོག་པར་མི་བྱེད་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་བར་དུ་ བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་ན་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་རྣམས་སུ་ཡིད་ཀྱི་ལས་དེ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་ཅིང་། ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་རྣམས་སུ་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་གང་ ལ་ལས།ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། ངག་གི་ལས་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་ཡིད་ལ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་ལ། ཡོངས་སུ་སྦྱངས་ནས་ལན་མང་དུ་གནས་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

若问为何称为戒律之律仪？由于此法是遮止的本性、遮止的特征、断除的本性，因此也称为律仪。
声闻地第三品。为使戒律清净，应当观察三个方面。何为三个方面？即是：观察身业、观察语业、观察意业。
如何观察这些业而使戒律清净呢？对于思维后想要以身体行为的业，应当如此观察：'我这身业是否会对自己和他人造成伤害，是不善业而导致痛苦，其异熟果报是痛苦的？还是我这身业不会对自己和他人造成伤害，是善业而带来快乐，其异熟果报是快乐的？'
如此观察时，若知道我的身业会对自己和他人造成伤害，是不善业而导致痛苦，其异熟果报是痛苦的，就应当从中退却而不行持，不再继续。如此观察时，若知道我的身业不会造成伤害且是善业，如前所述，就应当以身行持，不退却而继续。
对于过去时所造作的身业，也应当如此观察：'我的这个身业是否会造成伤害？'如前所述反复观察。如此观察时，若知道我的身业会造成伤害，如前所述，就应当在具智同梵行者面前忏悔，如法对治。
如此观察时，若知道我的身业不会造成伤害，如前所述，就应当以欢喜和极大欢喜日夜修学，多次安住。如此，即是于过去、未来、现在三时中观察并极为清净身业。
如同身业一样，语业也应当如是了知。意业依于过去的诸行而生起，意依于未来和现在的诸行而生起，对于意业也应当如此观察：'我这个意是否会造成伤害？'如前所述反复观察，直至不生起那样的意业，从中退却而不继续；对于白分的意业则应当生起，不退却而继续。
如此，即是于过去、未来、现在三时中观察并极为清净意业。为何如此？因为在过去、未来、现在三时中，任何沙门或婆罗门，对身业、语业、意业观察并清净，清净后多次安住者，皆是如此观察并清净的缘故。

།བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚེ་དང་ལྡན་པ་སྒྲ་གཅན་ཟིན་ལས་བརྩམས་ཏེ།སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་དྲན་བྱེད་ན། །ལུས་ལས་དེ་བཞིན་ངག་ལས་དང་། །ཡིད་ཀྱི་ལས་ལ་ཡང་ཡང་དུ། །སོ་སོར་རྟོགས་ཤིག་སྒྲ་གཅན་ཟིན། །དེ་ལ་ཁྱོད་ནི་སློབ་བྱེད་ན། །ལེགས་པ་སྡིག་མེད་ཁོ་ན་སྟེ། །དེ་ནི་དགེ་སྦྱོང་ ལས་ཡིན་ཏེ་།འདི་ལ་སློབས་ཤིག་སྒྲ་གཅན་ཟིན། །ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་དེ་ལྟར་ཅི་བདག་གི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། ངག་གི་ལས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་འདི་གནོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ཡིན་ནམ་ཞེས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ སོ་སོར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ།།ལ་ལ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་ཅིང་སོ་སོར་འཆགས་པར་བྱེད་པ་དང་། ལ་ལའི་རྗེས་སུ་འཇུག་ཅིང་དགའ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཉིན་མཚན་དུ་རྗེས་སུ་སློབ་ཅིང་། ལན་མང་དུ་གནས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལ་དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་ཕན་ཡོན་བཅུ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་སྐྱེས་བུ་གང་དག་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ནི། བདག་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ན་འགྱོད་པ་མེད་པ་ཐོབ པར་འགྱུར་རོ།།འགྱོད་པ་མེད་ན་མཆོག་ཏུ་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། །སེམས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ལ་དགའ་བ་སྐྱེའོ། །ཡིད་དགའ་བས་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་འགྱུར་རོ། །ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་བདེ་བ་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། །བདེ་བར་གྱུར་པའི་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་གོ། ། སེམས་མཉམ་པར་གཞག་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཐོང་ངོ་། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་མཐོང་ན་སྐྱོ་བར་འགྱུར་རོ། །སྐྱོ་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་བདག་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ་སྙམ་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། མཐོང་བ་འབྱུང་བ་དང་། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དུ་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེས་བུ གང་ཟག་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ།ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའི་དབང་གིས་བྱུང་ལ་། འགྱོད་པ་མེད་པའི་རིམ་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བའི་བར་དག་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་ཚུལ་ ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ནི།འཆི་བའི་དུས་ལ་བབ་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། ཀྱེ་མ་བདག་གི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ནི་བྱས་སོ། །ཀྱེ་མ་བདག་གི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པར་ནི་མ་བྱས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བདག་ཤི་འཕོས་ནས་ཀྱང་། བསོད་ནམས་བྱས་ པ་རྣམས་དང་།དགེ་བ་བྱས་པ་རྣམས་དང་། འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱབས་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱང་། འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པའི་འགྲོ་བ་དེར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས། བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་འགྱོད་པ་མེད་པ་གཉིས་པ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། སྐྱེས་བུ་གང་ ཟག་འགྱོད་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་འཆི་བ་ནི་བཟང་བ་ཡིན།དུས་བྱེད་པ་ཡང་བཟང་བ་ཡིན། །ཚེ་ཕྱི་མ་ཡང་བཟང་བ་ཡིན་ཏེ་། དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ནི་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་རྣམས་ སུ་དགེ་བ་བསྔགས་པ་སྙན་པ་གྲགས་པའི་སྒྲའི་ཚོགས་གྲགས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པའི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱིས་བདེ་བར་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་ཅིང་། བདེ་ བར་སད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་དང་ལྡན་པ་ནི། །གཉིད་ལོག་པ་ན་ཡང་ལྷ་རྣམས་སྲུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ།

世尊也以具寿罗睺罗为缘由而说：'当忆念佛陀教法时，对于身业如是，以及语业，对于意业也是，反复地，各别观察啊罗睺罗！对此若你学习时，唯有善妙无罪过，此乃沙门之所为，于此当学啊罗睺罗！'如是所说。
其中，如是思维我的身业、语业、意业是否会成为有害之事，如前所述广泛分别之事，即是各别观察。
对某些远离并各别忏悔，对某些随行欢喜，以及以最胜欢喜昼夜随学，多次安住所作，即是遍净。
其中如是应知清净戒律有十种功德，何为十种？此中若有士夫具足戒律，观察自身清净戒律时，将获得无悔。
无悔则生最胜欢喜。心最胜欢喜则生喜悦。意生喜悦则身极轻安。身极轻安则感受安乐。安乐之心则入等持。
心入等持则如实了知。如实了知则如实见。如实了知、如实见则生厌离。生厌离则远离贪欲。
远离贪欲则得解脱。于解脱中生起'我已解脱'之智见，乃至入于无余涅槃界而般涅槃。
具戒律之士夫补特伽罗，以清净戒律之力而生，以无悔之次第乃至得般涅槃，此即是戒律第一功德。
复次，具戒律之士夫补特伽罗，当其命终之时，想到：'啊！我已以身语意行善。啊！我未以身语意行恶。因此我死后，将往生于所作福德、所作善业、所作救护怖畏之处。'如是思维，为往生善趣而得第二无悔。
士夫补特伽罗无悔而死是善，命终也是善，来世也是善，此即是戒律第二功德。
复次，具戒律之士夫补特伽罗于诸方及诸方隅中将传扬赞叹善名称声，此即是戒律第三功德。
复次，具戒律之士夫补特伽罗以无热恼之身心安乐入眠，安乐醒来，此即是戒律第四功德。
复次，具戒律功德之士夫补特伽罗，睡眠时诸天守护，此即是戒律第五功德。

།གཞན་ཡང་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་ ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ནི།གཞན་ཡང་སྡིག་པའི་བག་ཚ་བ་མེད་ཅིང་། འཇིགས་པ་ཡང་མེད། ཡིད་ཀུན་ཏུ་དངང་བ་ཡང་མེད་དེ། དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་དྲུག་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ནི། གསོད་པ་རྣམས་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ རྣམས་དང་།དགྲ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་གླགས་ཤིག་རྙེད་པར་གྱུར་ན་ཡང་། ཀྱེ་མ་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རིག་ནས་སྲུང་བར་བྱེད་ཅིང་། མཛའ་བཤེས་ཉིད་དང་། ཐ་མལ་པར་གནས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་བདུན་ པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ནི། གནོད་སྦྱིན་དང་མི་མ་ཡིན་པ་གདུག་པ་གཉུག་མར་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གླགས་རྙེད་ཅིང་སྐབས་ཤིག་རྙེད་པར་གྱུར་ན་ཡང་། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྲུང་བར་འགྱུར་ ཏེ།དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་བརྒྱད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཞིའི་རྒྱུས་གཞན་དག་ལས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་དང་། ནད་ཀྱི་གསོས་ སྨན་དང་།ཡོ་བྱད་ཀྱི་རྙེད་པ་དག་ཆོས་ཀྱི་ཚེགས་ཆུང་དུས་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཞིང་། རྒྱལ་པོ་རྣམས་དང་། བློན་པོ་རྣམས་དང་། གྲོང་མི་རྣམས་དང་། ལྗོངས་ཀྱི་མི་རྣམས་དང་། ཕྱུག་པོ་རྣམས་དང་། ཚོང་དཔོན་རྣམས་དང་། དེད་དཔོན་རྣམས་ཀྱང་བཀུར་ སྟིར་བྱེད།བླ་མར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་དགུ་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་དག་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དག་རྣམ་པར་དག་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། སྨོན་ལམ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་ འདོད་པའི་ཁམས་སུ་རྒྱལ་རིགས་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་རྣམས་སམ།བྲམ་ཟེའི་རིགས་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་རྣམས་སམ། ཁྱིམ་བདག་གི་རིགས་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་རྣམས་སམ། རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་སམ། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་རྣམས་སམ། འཐབ་ བྲལ་བ་རྣམས་སམ།དགའ་ལྡན་པ་རྣམས་སམ། འཕྲུལ་དགའ་རྣམས་སམ། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་འདོད་ན་ཡང་། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཨེ་མ་ཧོ་། །ཀྱེ་མ་བདག་ བསམ་གཏན་རྣམས་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ།ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་ཞིང་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་བྱའོ་ཞེས་འདོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་གནས་ཤིང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ཞིང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ སྨོན་ལམ་ནི་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པོ།།གལ་ཏེ་གཟུགས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ། གཟུགས་མེད་པའི་ཞི་བའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་གནས་པར་བྱ་ཞིང་གཟུགས་མེད་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་བྱའོ་ཞེས་འདོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་ གནས་ཤིང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ཤིན་ཏུ་མཐར་ཐུག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་རྟོགས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་འདོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་ཅིང་ཐམས་ཅད་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྟེ་། དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་ བཅུ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་དང་། ཉམས་པ་དང་། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ་དང་། མིང་གི་རྣམས་གྲངས་དག་བསྟན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པ་བསྟན་པ་དང་། ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཚོགས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ།གསལ་བར་བྱས། རྣམ་པར་ཕྱེ། རབ་ཏུ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་བདག་ལ་ཕན་པར་འདོད་པ་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་ལམ་དང་། བྲམ་ཟེའི་ལམ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལ་ བསླབ་པར་བྱའོ།

再者，具有戒律的人，没有罪业的恐惧，也没有畏惧，内心也没有惊慌，这是持戒的第六种功德。
再者，具有戒律的人，即使被杀害者、反对者、敌人找到机会，他们也会想到'啊，此人是具有戒律的'，因而会保护他，并成为朋友和平常相处的人，这是持戒的第七种功德。
再者，具有戒律的人，即使被凶恶的夜叉和非人找到机会和时机，也会因为戒律的缘故而得到保护，这是持戒的第八种功德。
再者，具有戒律的人，由于持戒的缘故，从他人处轻易获得法衣、饮食、卧具、坐具、医药和资具等，并且会受到国王、大臣、城中居民、地方居民、富人、商主、船主的尊敬和崇奉，这是持戒的第九种功德。
再者，具有戒律的人，由于清净持戒的缘故，一切愿望都能如实成就。若想生于欲界中如同大娑罗树般的刹帝利种姓、婆罗门种姓、居士种姓，或想生于四大天王天、三十三天、离诤天、兜率天、化乐天、他化自在天与之同等，也会因为清净持戒而得以往生。
若想'啊！愿我入于禅定，于今生安乐而住，往生色界诸天与之同等'，也能安住并往生，这是因为具有戒律且离贪欲的愿望必定成就。
若想超越色界，安住于无色界寂静解脱，往生无色界诸天与之同等，也能安住并往生。
若想证悟究竟涅槃界，也能证悟，这是因为清净持戒且完全离贪，这应当知道是持戒的第十种功德。
所说的戒蕴的分类、毁坏、圆满、异名、清净、观察和功德，是属于一切圆满的戒律仪轨，已经阐明、分析、详细解说。善男子，凡是希求自利、沙门道和婆罗门道的人，都应当学习。

།བར་གྱི་སྡོམ་ནི། རྣམ་དབྱེ་རྣམ་གསུམ་ཤེས་པར་བྱ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་བཅུར་འགྱུར། །རྣམ་གྲངས་རྣམ་པ་དྲུག་ཡིན་ཏེ། །རྣམ་དག་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འདོད། །ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་བཅུ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྡོམ་པ་ཡིན། །དབང་པོའི་སྡོམ་ པ་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་བསྡམས་པ་དང་། དྲན་པ་ཀུན་ཏུ་བསྲུངས་པ་དང་། དྲན་པ་ལ་རྟག་འགྲུས་བྱེད་པ་དང་། དྲན་པས་ཡིད་ཀུན་ཏུ་བསྲུངས་པ་དང་། གནས་སྐབས་མཉམ་པ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་ཅིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་བསྡམས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དྲན་པ་ཀུན་ཏུ་བསྲུངས་པ་དང་། དྲན་པ་ལ་རྟག་འགྲུས་བྱེད་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་སྲུང་བར་བྱེད་ལ། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོས་ཀྱང་སྡོམ་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྒྱས་ པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་བསྡམས་ཏེ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་དྲན་པ་ཀུན་ཏུ་བསྲུང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་བསྡམས་པ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ཐོས་པ་བཟུང་བ་དང་། བསམས་པ་དང་། ཡང་དང་ཡང་དུ་ བསྒོམས་པར་གྱུར་ནས།དེ་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པའི་དབང་གིས་དྲན་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིང་། དྲན་པ་ཐོབ་པ་དེ་ཉིད་མི་བརྗེད་པར་བྱ་བ་དང་། མི་ཉམས་པར་བྱ་བ་དང་། ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཐོས་པ་དེ་ཉིད་ལ་དུས་དུས་སུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ། གོམས་པར་བྱེད་ཅིང་། བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལ་ཡང་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ། གོམས་པར་བྱེད། སྦྱོར་བ་ལྷོད་པ་དང་སྦྱོར་བ་གཏོང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་དེས་ཐོས་པས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་དྲན་པ་སྟེ་། ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་བྱ བས།དུས་དུས་སུ་ཀུན་ཏུ་བསྲུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དྲན་པ་དང་ཀུན་ཏུ་བསྲུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་དྲན་པ་ལ་རྟག་འགྲུས་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་དྲན་པ་དེ་ཉིད་ལ་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་འགྲུས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུན་དུ་བྱེད་པ་ཞེས་ བྱའོ།།དེ་ལ་འགྲུས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགྲུས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྒྱུན་དུ་བྱེད་པ་དང་གུས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དྲན་པ་ལ་རྟག་འགྲུས་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་ཇི་ཙམ་དུ་དྲན་པ་ཀུན་ཏུ་བསྲུངས་པ་དེ་ཙམ་དུ་དྲན་པ་དེ་བརྗེད་པར་མི་འགྱུར་ལ། དེ་ཇི་ཙམ་དུ་དྲན་པ་ལ་ རྟག་འགྲུས་བྱེད་པ་དེ་ཙམ་དུ་དྲན་པ་མ་བརྗེད་པ་དེ་ཉིད་ལ་སྟོབས་སྐྱེད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞིང་།དེས་གཟུགས་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། སྒྲ་རྣམས་དང་། དྲི་རྣམས་དང་། རོ་རྣམས་དང་། རེག་བྱ་རྣམས་དང་། ཆོས་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་ནུས་ཤིང་མཐུ་ཡོད་པར་ ཡང་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་དྲན་པས་ཡིད་ཀུན་ཏུ་བསྲུངས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་ལ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་དེ་ལ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཡོད་དེ།རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེས་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྡུག་གུ་དག་ལ་ནི་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པར་བྱེད། གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མི་ སྡུག་པ་དག་ལ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བར་བྱེད་པས་ན་དེས་དྲན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།ཅི་ནས་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དེ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ལས། ཡིད་དེ་ཀུན་ཏུ་སྲུང་བར་བྱེད་དོ།

中间的总结是：应当了知三种分别，圆满具足成为十种，类别有六种，清净分为三种，功德有十种，这就是戒律。
什么是根律仪呢？就是在此处，某人守护诸根门，全面守护正念，精进于正念，以正念守护心意，安住于平等状态等等，详细内容如前所述。
其中，如何是守护诸根门呢？从全面守护正念、精进于正念乃至守护意根，以意根成就律仪等等，应当详细阐述。如是则为守护诸根门而安住。
其中，如何是全面守护正念呢？就是在此处，某人依于守护诸根门，持守所闻、思维、反复修习。由闻思修的力量而获得正念，为了使所获得的正念不忘失、不退失、不空耗，而于适当时候修习所闻，令其熟习，也修习思维和禅修而令其熟习，不松懈修习也不放弃修习。
如是，他以闻法而成就的正念，以闻思修的加行，于适当时候全面守护，如是即为全面守护正念。
如何是精进于正念呢？他于彼正念恒常作为并精进，其中恒常作为即是持续作为。其中精进即是勤奋，如是持续作为和恭敬作为即是精进于正念。
他以多少程度守护正念，即以多少程度不忘失正念；他以多少程度精进于正念，即以多少程度于不忘失的正念中获得力量，并能够降伏色、声、香、味、触、法等境。
如何是以正念守护心意呢？依于眼和色等，生起眼识，眼识之后生起分别的意识。于彼意识中有非如理作意的分别和烦恼，分别的意识对悦意的色境生贪著，对不悦意的色境生嗔恨，因此依于彼正念，为了使烦恼不生起，从非如理作意的分别和烦恼中守护彼心意。

།དེ་ བཞིན་དུ་རྣ་བ་དང་།སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་དང་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་སྟེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཡོད་དེ། དེས་ ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྡུག་གུ་དག་ལ་ནི་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པར་བྱེད།ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་མི་སྡུག་པ་དག་ལ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བར་བྱེད་པས་ན་། དེས་དྲན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ཇི་ནས་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དེ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་དེ་ལས་ཡིད་དེ་ཀུན་ཏུ་སྲུང་བར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་དྲན་པས་ཡིད་ཀུན་ཏུ་བསྲུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་གནས་སྐབས་མཉམ་པ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གནས་སྐབས་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའམ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་བཏང་ སྙོམས་ལ་བྱ་སྟེ།དེས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་དེ་ལས་ཡིད་ཀུན་ཏུ་བསྲུངས་ནས་དགེ་བའམ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་བཏང་སྙོམས་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་མཉམ་པ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་གནས་སྐབས་མཉམ་པ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་དེ་ལས་ཡིད་ཀུན་ཏུ་སྲུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བཞི་གང་ཁོ་ན་ལས་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་ཟག་པར་འགྱུར་བའི་གཟུགས་དང་།སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དེ་དག་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་། མངོན་རྟགས་སུ་མི་འཛིན་པ་དང་། གལ་ཏེ་མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། མངོན་རྟགས་སུ་འཛིན་པ་རྣམ་པར་སྤངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་བརྗེད་ངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་མང་བས།སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཟག་པར་འགྱུར་བ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་དེ་དག་བསྡམས་པའི་ཕྱིར་ཡང་སྒྲུབ་པར་བྱད་དེ། རྣམ་པ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་དེ་ལས་ ཡིད་དེ་ཀུན་ཏུ་སྲུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཡིད་དེ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་བསྲུངས་ནས་དགེ་བའམ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་བཏང་སྙོམས་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་། རྣམ་པ་གཉིས་ཁོ་ན་སྟེ། གཉིས་གང་ཞེ་ན། མིག་གི་དབང་པོ་ཡང་སྲུང་བར་བྱེད་ ལ།མིག་གི་དབང་པོས་ཀྱང་སྡོམ་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། མིག་གི་དབང་པོས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་སྲུང་བར་བྱེད་ལ། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོས་ཀྱང་སྡོམ་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཡིད་དེ་དགེ་ བའམ།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་བཏང་སྙོམས་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། མཚན་མར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་གང་ཡིན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ དེ་ལ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དེ་། ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་ན། དེ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ སྤྱོད་ཡུལ་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ།།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ། མཚན་མར་མི་འཛིན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།

同样地，依靠耳朵、鼻子、舌头、身体、意识和诸法，生起意识的分别，对于这个意识也有不如理作意的分别，能引发一切烦恼。由此对于法的本性中美好的事物生起贪著，对于法的本性中不美好的事物生起嗔恨，因此为了控制这种念头，为了不让这些烦恼生起，要防护意识远离不如理作意的分别和引发一切烦恼的想法，这就是以正念守护意识。
什么是安住于平等状态呢？所谓平等状态是指善的或无记的舍心，从不如理作意的分别和引发一切烦恼的想法中守护意识后，安住于善的或无记的舍心中，因此称为安住于平等状态，这就是安住于平等状态。
如何从不如理作意的分别和引发一切烦恼的想法中守护意识呢？对于那些会让心随之产生罪恶不善分别、会产生漏的色、声、香、味、触等四种境界，不执取其相，不执取其特征。即使已经断除了执取相和执取特征，但由于忘念和烦恼众多，心随之会生起罪恶不善法和漏，为了防护这些也要修习。通过这两种方式来守护意识远离不如理作意的分别和引发一切烦恼的想法。
如何通过两种方式守护意识后安住于善的或无记的舍心呢？就是这两种：什么是两种呢？即守护眼根并以眼根修习防护，如同眼根一样，也要守护耳、鼻、舌、身、意根，并以意根修习防护，如经中所说。通过这两种方式使意识安住于善的或无记的舍心。
如何不执取眼识所识别的诸色相呢？所谓执取相是指对于眼识所行境的色法境界，以眼识去执取，这就是对眼识所识别的诸色执取相。如果能舍离眼识的所行境界，这就是不执取眼识所识别的诸色相。如同对眼识所识别的诸色一样，对于耳、鼻、舌、身、意识所识别的诸法，不执取相的道理也是如此。

།ཇི་ལྟར་ན་ མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་རྣམས་དང་།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་ལ་མངོན་རྟགས་སུ་མི་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་། མངོན་རྟགས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་དེ་དག་ཉིད་ལ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ཁོ་ནའི་རྗེས་ལ་མཇུག་ཐོགས་སུ་བྱུང་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་དང་།ཀུན་ཏུ་ཞེ་སྡང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཀུན་ཏུ་གཏི་མུག་པར་འགྱུར་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། སྤྱོད་ ཡུལ་དེ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་།དམིགས་པ་དེ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་མངོན་རྟགས་སུ་མི་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱིས་ རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། མངོན་རྟགས་སུ་འཛིན་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཡོད་དོ། ། དེ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་ནི་མིག་གིས་གཟུགས་སྣང་བར་གྱུར་པ་རྣམ་པ་དེ་དང་འབྱུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ ནས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་མངོན་རྟགས་སུ་འཛིན་པ་ནི་མིག་གིས་གཟུགས་དེ་དག་ཉིད་སྣང་བར་མ་གྱུར་ཅིང་། དེ་དང་འབྱུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས། མཐོང་བ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་གཞན་ལས་རྗེས་སུ་མཉམ་པ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས། མིག་གི་རྣམ་པར་ ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་འདི་ལྟ་བུ་དང་།འདི་ལྟ་བུ་དག་ཡོད་དོ་ཞེས་ཐོས་ཤིང་། དེ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་མིང་དང་ཚིག་དང་མངོན་རྟགས་གང་དང་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་དག་གི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། དེ་དག་ལ་བརྟེན་ཅིང་དེ་དག་ལ་གནས་ནས། སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་དེ་མིག་གིས་རྣམ་ པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་ཇི་ལྟ་བ་ཐོས་པ་དག་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ནི་མངོན་རྟགས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །མིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། མངོན་རྟགས་སུ་འཛིན་པ་དེ་ཡང་། རྒྱུ་དེ་དང་། གཞི་དེ་དང་། དབང་དེས་དེའི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཟག་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་དོ། །རྒྱུ་དེ་མེད་པ་དང་། གཞི་དེ་མེད་པ་དང་། དབང་དེ་མེད་པས། དེའི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཟག་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་དོ། ། དེ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། མངོན་རྟགས་སུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་སྟེ། རྒྱུ་དེ་དང་། གཞི་དེ་དང་། དབང དེས་དེའི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཟག་པར་འགྱུར་བས་ན།དེས་མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། མངོན་རྟགས་སུ་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་དེ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་དེ་། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བ། ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དང་། ངག་གིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་བ་དང་། གཏི་མུག་པ་དང་། གཏི་མུག་གིས་ཀུན་ནས་བསླང་བ། ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དང་། ངག་གིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ནི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེ་དག་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཟག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དམིགས་པ་གང་དང་གང་དག་ལ། སེམས་དང་ཡིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་ཞིང་འགྲོ་ལ འབྲང་བར་འགྱུར་བའི་དམིགས་པ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་སེམས་དང་ཡིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་།ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་ལ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དེ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་ཞིང་འགྲོ་ལ་འབྲང་བར་འགྱུར་བས་ན། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཟག་པར་འགྱུར་བར་ཞེས་བྱའོ།

什么是对于眼识所识别的色法乃至意识所识别的法之间不执取相状？所谓执取相状是指：对于那些眼识所识别的色法，在眼识之后紧接着生起分别的意识，对其生起贪著、生起嗔恚、生起愚痴的境界，意识执取这些境界。
如果舍弃这些境界，不对这些所缘生起意识，那么这就是对眼识所识别的色法不执取相状。对耳、鼻、舌、身、意识所识别的法也是如此。
执取特征和执取相状还有其他分类。其中执取特征是指：眼见色法显现时，作意观察其生起而亲见。
其中执取相状是指：眼睛未见到这些色法显现，也未作意观察其生起而亲见，但是从他人处听闻相似的内容后，说'有这样这样的眼识所识别的色法'，依靠与此相关的名词、语句和相状，依止并安住于此，此人对所听闻的眼识所识别的色法进行分别，这就称为执取相状。
如同对眼识所识别的色法一样，对耳、鼻、舌、身、意识所识别的法也应当如是了知。
执取特征和执取相状也有由于那个因、那个基础、那个力量而使其心随之流注罪恶不善法的情况，也有由于无那个因、无那个基础、无那个力量而使其心不随之流注罪恶不善法的情况。
其中执取特征和执取相状是非如理的，因为由那个因、那个基础、那个力量而使其心随之流注罪恶不善法，所以应当完全舍弃执取特征和执取相状的自性。
什么是罪恶不善法呢？贪欲和由贪欲所引发的身恶行、语恶行、意恶行，以及嗔恚、愚痴和由愚痴所引发的身恶行、语恶行、意恶行，这些称为罪恶不善法。
怎样随心流注呢？对于任何所缘，心、意、识生起、趋向、追随时，与该心、意、识相应的身语意恶行被引发，贪嗔痴也生起、趋向、追随，因此称为随心流注。

།མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། མངོན་རྟགས་སུ་འཛིན་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དེ་ལ་ནི། དེ་ལྟར་མིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་རྣམས་དང་། ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་ལ། མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། མངོན་རྟགས་སུ་འཛིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་བརྗེད་ངས་པའམ། ཉོན་མོངས་པ་མང་བས། གཅིག་པུར་གནས་པ་ན་མིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་རྣམས སྔོན་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཤིང་།རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སྔོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན། དེ་དག་བྱུང་ཡང་དང་དུ་མི་ལེན་ཅིང་ སྡོང་བར་བྱེད།སེལ་བར་བྱེད། བྱང་བར་བྱེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་བསྡམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་མིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་གང་དག་ལ་མིག་གཏད་པར་བྱ་བ་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་གང་དག་ལ་ཡིད་གཏད་པར་བྱ་བ་དེ་དག་ལ་ཡང་གཏོད་པར་བྱེད་ཅིང་།ཅི་ནས་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་གཏོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་དེས་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ལས་དབང་པོ་ཀུན་ཏུ་བསྲུངས་པ་ཡིན་པས་ན། དེའི་ ཕྱིར་མིག་གི་དབང་པོ་ཡང་སྲུང་བར་བྱེད་ལ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་དུ་སྲུང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་མིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་གང་དག་ལ་མིག་གི་དབང་པོ་གཏད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱིས་ རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་གང་དག་ལ།ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་གཏད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་གཏོད་པར་མི་བྱེད་པས་ན། དེའི་ཕྱིར། མིག་གི་དབང་པོས་ཀྱང་སྡོམ་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་གྱིས་ཀྱང་སྡོམ་པ་སྒྲུབ་ པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་རེ་ཞིག་དབང་པོ་སྡོམ་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྒྱས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དོན་མདོར་བསྡུ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་དོན་མདོར་བསྡུ་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གང་གིས་སྡོམ་པར་བྱེད་པ་དང་། གང་ཞིག་སྡོམ་པར་བྱེད་པ་དང་། གང་ལས་སྡོམ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་སྡོམ་པར་བྱེད་པ་དང་། སྡོམ་པ་དེ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་དབང་པོ་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་གིས་སྡོམ་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དྲན་པ་ཀུན་ཏུ་བསྲུངས་པ་དང་། དྲན་པ་ལ་རྟག་འགྲུས་བྱེད་པ་བསྒོམས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེས་སྡོམ་པར་བྱེད་དོ། ། གང་ཞིག་སྡོམ་པར་བྱེད་ཅེ་ན། མིག་གི་དབང་པོ་སྡོམ་པར་བྱེད་པ་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་སྡོམ་པ་སྟེ་དེ་སྡོམ་པར་བྱེད་དོ། །གང་ལས་སྡོམ་པར་བྱེད་ཅེ་ན། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག པའི་བར་དག་ལས་ཏེ།དེ་ལས་སྡོམ་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་སྡོམ་པར་བྱེད་ཅེ་ན། མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་མངོན་རྟགས་སུ་མི་འཛིན་པ་དང་། གཞི་གང་ཁོ་ན་ལས་དེའི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཟག་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ བསྡམ་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་།དབང་པོ་ཡང་སྲུང་བར་བྱེད་པ་དང་། དབང་པོས་ཀྱང་སྡོམ་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་སྡོམ་པར་བྱེད་དོ། །སྡོམ་པ་དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དྲན་པས་ཡིད་ཀུན་ཏུ་བསྲུངས་པ་དང་། གནས་སྐབས་མཉམ་པ་ལས་འཇོག་པར་བྱེད་པ་གང་ ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་མདོར་བསྡུས་པ་གཞན་ཡང་སྡོམ་པའི་ཐབས་གང་ཡིན་པ་དང་། བསྡམ་པར་བྱ་བའི་གཞི་གང་ཡིན་པ་དང་། སྡོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི། དབང་པོ་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱའོ།

对于完全断除执取相状和执取表征的人来说，从眼识所识别的色法乃至意识所识别的法，凡是由执取相状和执取表征所生的烦恼都不会生起。
假如由于忘失正念或烦恼炽盛，独处时对于眼识所识别的色法等过去所见的境界，乃至耳、鼻、舌、身、意识所识别的过去所经历的诸法，生起罪恶不善法时，虽然生起也不接受，而是断除、消灭、净化，因此为了防护这些，故称为修行。
对于眼识所识别的应当注视的色法，乃至耳、鼻、舌、身、意识所识别的应当专注的诸法，他也会注视，但会以不生烦恼的方式注视。如是，由于他从这些烦恼中守护诸根，因此称为守护眼根乃至守护意根。
对于眼识所识别的不应注视的色法，乃至耳、鼻、舌、身、意识所识别的不应专注的诸法，他完全不去注视，因此称为以眼根乃至意根成就防护。这是详细分析根防护的内容。
什么是义略？其义略为：由何防护、防护何者、从何防护、如何防护以及何为防护，将这一切总摄为一即是根防护。
其中，由何防护？由修习守护正念和精进于正念。
防护何者？防护眼根乃至意根。
从何防护？从色、声乃至法的可意不可意自性中防护。
如何防护？不执取相状和表征，为防护由某些基础而随心流注的罪恶不善法而修行，守护诸根，以诸根成就防护，如是防护。
何为防护？以正念守护心意，安住于平等状态，这就是防护。
另一义略为：摄集防护方便、所防护基础和防护性质为一，即是根防护。

།དེ་ལ་སྡོམ་པའི་ཐབས་གང་ཞེ་ ན།དྲན་པ་ཀུན་ཏུ་བསྲུངས་པ་དང་། དྲན་པ་ལ་རྟག་འགྲུས་བྱེད་པ་དང་། མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བ་ན་། མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་མངོན་རྟགས་སུ་མི་འཛིན་པ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ན། མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་མངོན་རྟགས་སུ་མི་འཛིན་ པའི་བར་དང་།གཞི་གང་ཁོ་ན་ལས་དེའི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཟག་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་བསྡམ་པའི་ཕྱིར། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། དབང་པོ་ཡང་སྲུང་བར་བྱེད་ལ། དབང་པོས་ཀྱང་སྡོམ་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་སྟེ། དེ་ནི་སྡོམ་པའི་ ཐབས་ཞེས་བྱའོ།།བསྡམ་པར་བྱ་བའི་གཞི་གང་ཞེ་ན། མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་དག་སྟེ། དེ་ནི་བསྡམ་པར་བྱ་བའི་གཞི་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སྡོམ་པ་གང་ཞེ་ན། དྲན་པས་ཡིད་ཀུན་ཏུ་བསྲུངས་པ་དང་། གནས་སྐབས་ མཉམ་པ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་སྟེ།དེ་ནི་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དབང་པོ་སྡོམ་པ་འདི་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན། རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཟིན་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཟིན་པའོ། །དེ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ ཟིན་པ་ནི།གང་གིས་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་མཐོང་བ་ཉེས་དམིགས་དེ་ཡང་སེལ་བ་དང་། སྤོང་བར་ནི་མི་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཟིན་པ་ནི། གང་གི་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་མཐོང་ལ་ཉེས་དམིགས་དེ་ཡང་སེལ་བ་དང་། སྤང་བར་བྱ་ བ་ནི།དེ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་དབང་པོ་སྡོམ་པས་ནི། ཡུལ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་། མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པར་ཟད་ཀྱི་ལུས་ལ་ཞེན་པའི་བག་ལ་ཉལ་སྤོང་བ་དང་། འཇོམས་པར་ནི་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་དབང་པོ་སྡོམ་པས་ནི།ཡུལ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་། མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་ལ་ལུས་ལ་ཞེན་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཡང་དུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྤོང་ཞིང་འཇོམས་པར་བྱེད་དེ། སོ་སོར་ རྟོག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཟིན་པ་དང་།བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་དབང་པོ་སྡོམ་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་དེ་ཡིན། བསམ་པ་ནི་དེ་ཡིན། ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་དབང་པོ་སྡོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ལམ་གྱི་ཚོགས་སུ་གཏོགས་པ་ ཡིན་ནོ།།བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་དབང་པོ་སྡོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སར་གཏོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལས་སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་ཟས་ཟ་བར་བྱེད་ལ། བསྒོམ་པར་ རྟོག་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན།རྒྱགས་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། སྒེག་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། བརྒྱན་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། འདི་ལྟ་སྟེ་ལུས་འདི་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། འཚོ་བར་བྱ་བ་དང་། བཀྲེས་པ་བསལ་བར་བྱ་བ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཕན་པར་བྱ་བ་དང་། ཚོར་བ་རྙིང་པ་རྣམས་ སྤང་བར་བྱ་བ་དང་།གསར་པ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། བདག་འཚོ་ཞིང་སྟོབས་དང་བདེ་བ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་ཟས་ཟ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སོ་སོར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ཞིང་། ཉེས་དམིགས་སུ་མཐོང་བས་སུན་ཕྱུང་སྟེ་ཟས་ཟ་བར་བྱེད་པའོ། །ཉེས་དམིགས་སུ་མཐོང་བ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཁམ་གྱི་ཟས་དེ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་འཇུ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ།

那么什么是防护的方法呢？就是时时保持正念，经常精进于正念，当眼睛看见色法时，不执著相好，不执著表征，乃至意识了知诸法时，不执著相好，不执著表征，对于任何会使心随之生起罪恶不善法漏失的基础，为了防护它们而修持，守护诸根，以诸根成就防护，如是所说的即是防护的方法。
什么是应当防护的基础呢？眼睛和色法等，乃至意识和诸法等，这就是应当防护的基础。
那么什么是防护呢？以正念守护心意，安住于平等状态，如是所说的即是防护。
诸根防护略说有二种：以观察力所摄持的和以修习力所摄持的。
其中以观察力所摄持的是：见到诸境的过患而消除过患，但不断除。
其中以修习力所摄持的是：见到诸境的过患而消除过患并断除。
其中以观察力所摄持的诸根防护，虽然不生起、不显现缘境的烦恼缠缚，但不能断除、消灭身体执著的随眠。
其中以修习力所摄持的诸根防护，不仅不生起、不显现缘境的烦恼缠缚，而且在一切时中都能断除、消灭身体执著的随眠。这就是以观察力所摄持和以修习力所摄持的诸根防护的差别、意趣和区分。
其中以观察力所摄持的诸根防护是属于道的资粮。应当了知以修习力所摄持的诸根防护是属于离贪地。
什么是知量食呢？在此，有人如理观察而食用饮食，不为嬉戏，不为骄慢，不为装饰，不为庄严，而是为了此身的住持、存活、除饥、利益梵行、断除旧受、不生新受，为了活命、具足力量、安乐、无过、安住快乐而思维。
其中如何是如理观察而食用饮食呢？观察即是智慧，以智慧如实见到段食的过患，见到过患而厌离后食用饮食。
那么见到什么过患呢？即是：由受用段食的因缘所生的过患、由消化的因缘所生的过患、由寻求的因缘所生的过患。

།དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཉེས་དམིགས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ན་ལ་ལ་གང་གི་ཚེ་ཟས་ཁ་དོག་ཕུན སུམ་ཚོགས་པ་དང་།དྲི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་བསོད་པ་དག་ཟ་བར་བྱེད་ཅིང་། གང་གི་ཚེ་ཁམ་གྱི་ཟས་དེ་དེའི་ཁར་བཅུག་མ་ཐག་ཁོ་ནར་སོའི་འཁྲུལ་འཁོར་གྱིས་བལྡད་ཅིང་། མཆིལ་མའི་ཚོགས་ཀྱིས་བརླན་ལ། བད་ཀན་གྱིས་ཡོངས་ སུ་དཀྲིས་ཤིང་།དེ་མིད་པའི་སྦུབས་སུ་ཞུགས་པར་གྱུར་ལ། དེ་སྔོན་གྱི་ཡིད་དུ་འོང་བ་གང་ཞེ་ན་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཉམས་ཤིང་ལྷག་པར་མི་སྡུག་པར་འགྱུར་ལ། དེ་མི་སྡུག་པར་གྱུར་པ་ན། སྐྱུགས་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་སུ་གྱུར་པའི་ཚེ། ཟ་བ་པོའི་ སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་དེས་གལ་ཏེ་དེའི་རྣམ་པའི་སྒོ་ནས་ཡིད་ལ་བྱས་ཤིང་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱས་ནས་།དེ་རེ་ཞིག་ཟས་ཡོངས་སུ་མ་གྱུར་པ་བཟང་པོ་གཞན་དག་ལ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཟ་བར་མི་འདོད་ཅིང་། འདུག་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་བུའི་གནས་སྐབས་སུ་གྱུར་པ་དེ་ལ་ལྟ་ སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ།དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་དུ་མའི་རིམ་པ་དེས། ཟས་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ཁ་དོག་བཟང་པོའི་མདོག་གང་ཡིན་པ་དེ་ནུབ་ཅིང་མི་གཙང་བས་ཟིན་པའི་ཉེས་དམིགས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། ཟས་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་ སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཉེས་དམིགས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཟས་ཡོངས་སུ་འཇུ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཉེས་དམིགས་གང་ཞེ་ན། དེས་ཟས་དེ་ཟོས་ཤིང་མིད་པར་གྱུར་ནས། གང་གི་ཚེ་མཚན་མོ་ཐུན་བར་མའམ་། ཐུན་ཐ་མ་ལ་ཡོངས་སུ་འཇུ་བར་འགྱུར་བའི་ཚེ། དེས་དེའི་ལུས་དེ་ ལ་ཤ་དང་ཁྲག་དང་།ཆུ་རྒྱུས་དང་། རུས་པ་དང་། པགས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་གཙང་བའི་རྫས་རྣམ་པ་དུ་མ་རྣམ་པ་མང་པོ་སྣ་ཚོགས་དུ་མ་དག་རྣམ་པར་འཕེལ་ཞིང་སྐྱེ་ལ་བརྟ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་དག་ལས་ལ་ལ་ནི་བཤང་བ་དང་། གཅི་བའི་དངོས་པོར་ཡོངས་སུ་འཇུ་བར་འགྱུར་ ཞིང་།ཡོངས་སུ་ཞུ་ནས་ཀྱང་སྨད་ཀྱི་ཆ་ལོགས་སུ་གནས་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ཡང་དེས་ཉིན་གཅིག་མི་ཆད་པར་བསལ་བར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེས་ལག་པའམ། རྐང་པའམ། ཡན་ལག་དང་། ཉིང་ལག་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་རེག་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་བདག་ དང་གཞན་དག་གིས་ཤིན་ཏུ་སྨད་པར་འོས་པར་འགྱུར་བ་དང་།གཞི་དེ་ལས་དེའི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་ནད་རྣམ་པ་མང་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། འབྲས་དང་། ཕོལ་མིག་དང་། ཤུ་བ་དང་། རྐོང་ཤུ་དང་། གཡའ་བ་དང་། མཛེ་དང་། འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་དང་། ཤ་བཀྲ་དང་། རིམས་དང་། ལུད་པ་དང་། སྐྲང་བ་དང་། སྐེམ་པ་དང་། སློང་བ་དང་། བཀྲེས་ང་བ་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། ཁྲག་ནད་དང་། མཁྲིས་ནད་དང་། མཚན་པར་རྡོལ་བ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་དག་དང་གཞན་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་ལུས་ཀྱི་ནད་མང་པོ་དག་ལུས་ལ་འབྱུང་བར འགྱུར་བ་དང་།དེས་ཟོས་ནས་མི་འཇུ་ཞིང་། དེས་དེའི་ལུས་ལ་གསུད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཟས་ཡོངས་སུ་འཇུ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཉེས་དམིགས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཟས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཉེས་དམིགས་གང་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་ཚོལ་ བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཉེས་དམིགས་ནི་རྣམ་པ་མང་སྟེ།བསྒྲུབས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཀུན་ཏུ་བསྲུངས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། མཛའ་བ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ངོམས་མི་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རང་དབང་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱད་པ་ལས་བྱུང་ བའོ།

那么，从受用而生的过患是什么呢？比如，当某人食用色相圆满、香气圆满、味道圆满且极为美味的食物时，当食物刚放入口中，立即被牙齿的机关咀嚼，被唾液浸润，被痰液包裹，进入喉管，此前的可意之相，在一切方面都消失而变得极为不悦，当变得不悦时，如同呕吐般的状态时，若是进食的人回忆并思维其相，暂时对其他尚未变质的美食也完全不想食用，处于这种状态就更不用说了。以这种种相的次第，就食物受用而言，美好的色相消失而被不净所染的过患生起，这就是所谓的从食物受用而生的过患。
那么，从食物消化而生的过患是什么呢？当他食用并吞咽食物后，在夜晚中分或后分消化时，其身体产生并增长众多种类的不净物质，如肉、血、筋、骨、皮等，其中一些转化为大小便，消化后存于下部，他每日都必须不间断地清除。若是手、脚或任何肢体碰触到这些，对自他都成为应当极为厌恶的。由此，其身上会生起众多身体疾病，如：疮、痈、疥、癣、瘙痒、麻风、小疱、白癜风、发热、咳嗽、浮肿、消瘦、饥饿、头痛、血病、胆病、生殖器溃烂等，以及其他类似的众多身体疾病。食物不消化时会损害其身体，这就是所谓的从食物消化而生的过患。
那么，从寻求食物而生的过患是什么呢？从寻求而生的过患有多种：从获取而生、从守护而生、从亲友衰损而生、从不知足而生、从不自在而生、从恶行而生。

།དེ་ལ་ཟས་བསྒྲུབས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཉེས་དམིགས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ཟས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། ཟས་ཀྱི་གཞིའི་ཕྱིར་གྲང་བའི་ཚེ་ཡང་གྲང་བས་ཉེན་བཞིན། ཚ་བའི་ཚེ་ཡང་ཚ་བས་གདུངས་བཞིན་དུ་ཞིང་ལས་སམ། ཕྱུགས་བཙལ་བའམ། ཚོང་བྱ་བའམ། ཡི་གེ་དང་། བགྲང་བ་དང་། ཤོད་དགོད་པ་དང་། བརྩི་བ་དང་། ལག་རྩིས་བྱ་བ་དང་། གཟོའི་གནས་དང་། ལས་ཀྱི་གནས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་དེ་དང་དེ་དག་གི་ཕྱིར་རམ། ཟས་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། བསགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱེད། འབད་པར་བྱེད། རྩོལ་བར་བྱེད་ཅིང་ཟས་ཀྱི་ཕྱིར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཟས་ཀྱི་རྒྱུའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། དེ་དེ་ལྟར་བརྩོན་པ་དང་། འབད་པ་དང་། རྩོལ་བར་བྱེད་ན། གལ་ཏེ་ལས་ཀྱི་མཐའ་དེ་དག་རྒུད་པར་གྱུར་ན། དེ་གཞི་དེ་ལས་ཀྱེ་མ་བདག་གི་འབད་པ་ནི་དོན་མེད་ཅིང་འབྲས་བུ་མེད་དོ། ། ཞེས་མྱ་ངན་བྱེད། གདུང་བར་བྱེད། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པར་བྱེད། བྲང་རྡུང་བར་བྱེད། ཆོ་ངེས་འདེབས་པར་བྱེད་ཅིང་། ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཟས་སྒྲུབ་པའི་མདོ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཉེས་དམིགས་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འབྱོར་ན་ཡང་དེ་འདི་སྙམ་དུ་མ ལ་བདག་གི་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱལ་པོའམ།ཆོམ་རྐུན་གྱིས་ཕྲོགས་པའམ། མེས་ཚིག་པའམ། ཆུས་ཁྱེར་བའམ། གཏེར་ངན་པ་དག་ཏུ་སྦས་པ་ཆུད་ཟ་བའམ་། ལས་ཀྱི་མཐའ་ལེགས་པར་མ་བྱས་པས་ཉམས་པའམ། རིགས་བརྒྱུད་སྡང་བ་དག་གིས་དབང་དུ་བྱས་པའམ། རིགས་ཀྱི་ནང་ན་ཕ་ཚན་གྱི་དཀྲུགས་མ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དག་གིས་ལོངས་སྤྱོད་འདི་དག་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པས་ཕུང་བར་བྱེད་པའམ་གཅིག་ཏུ་མི་འགྱུར་གྲངས་སྙམ་ན། དེ་ཀུན་བསྲུང་བའི་གཞི་ལས་རྩོལ་བ་དྲག་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཟས་ཀུན་ཏུ་བསྲུང་བའི མདོ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཉེས་དམིགས་ཡིན་ནོ།།མཛའ་བ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཉེས་དམིགས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་ཟས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། ཟས་ཀྱི་གཞི་ལས། མ་ནི་བུ་ལ་བུ་ཡང་མ་ལ། ཕ་ཡང་བུ་ལ་བུ་ཡང་ཕ་ལ། མིང་པོ་ཡང་སྲིང་མོ་ལ་སྲིང་མོ་ཡང་མིང་པོ་ལ། གྲོགས་ཀྱང་ གྲོགས་ལ་མི་སྙན་པར་རྗོད་པར་བྱེད་ན།སྐྱེ་བོ་སྐྱེ་བོ་ལ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། དེ་དག་ཕན་ཚུན་འཐབ་ཅིང་རྩོད་པར་གྱུར་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བྲམ་ཟེ་དང་། རྒྱལ་རིགས་དང་། ཁྱིམ་བདག་རྒྱ་ཆེ་བ་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་དག་ཀྱང་ཟས་ཀྱི་གཞིའི་ཕྱིར་ཁོ་ནར། ཕན་ཚུན་འཐབ་ཅིང་རྩོད་ པར་བྱེད་།ལག་པས་ཀྱང་རྡེག་པར་བྱེད། བོང་བ་དང་། དབྱུག་པ་དང་། མཚོན་གྱིས་ཀྱང་འདེབས་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་། ཟས་ལ་མཛའ་བ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཉེས་དམིགས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ངོམས་མི་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཉེས་ དམིགས་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་རིགས་སྤྱི་བོ་ནས་དབང་བསྐུར་བ་དག་རང་རང་གི་གྲོང་དང་། གྲོང་ཁྱེར་དང་། གྲོང་རྡལ་དང་ཡུལ་འཁོར་དང་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་འཁོར་དག་ལ་། ཆོག་མི་ཤེས་པར་གནས་པ་ན་ཕན་ཚུན་ནས་གཡུལ་གྱི་བཀོད་པ་དག་བཤམས་ཏེ། དུང་ དག་འབུད།རྔ་པ་ཊ་ཧ་དག་བརྡུང་། མདའ་སྣ་ཚོགས་དག་འཕེན་བཞིན་དུ་ཆས་ཤིང་དེ་དག་དང་རྟ་རྒྱགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འདུ་བར་བྱེད། གླང་པོ་ཆེ་དང་། ཤིང་རྟ་དང་། དཔུང་བུ་ཆུང་རྒྱགས་པ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འདུ་བར་བྱེད་པའི་ཚེ་མདའ་དག་དང་། མདུང་ཐུང་རྣམས་ ཀྱིས་ལུས་དག་གཙགས་ཤིང་འཆི་བའམ།འཆི་བ་ལ་ཐུག་པ་ཙམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་དང་། གཞན་ཡང་གང་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དེ་ནི་ངོམས་མི་ཤེས་པའི་ཉེས་དམིགས་ཞེས་བྱའོ།

那么，从获取食物而产生的过患是什么呢？就像这样，此处有人为了食物的因缘和食物的缘由，在寒冷时忍受着寒冷，炎热时忍受着炎热，从事农业、畜牧、经商、书写、计数、记账、算术、手算、工艺、各种各样的职业，为了这些或为了获得未得到的食物以及积蓄，而精进、努力、奋斗。如同为了食物一样，为了食物的因缘也是如此。
当他这样精进、努力、奋斗时，如果这些事业失败了，他就会因此而悲叹：'啊！我的努力毫无意义且无果报。'于是忧愁、痛苦、叹息、捶胸、哀号，陷入迷乱。这就是所谓从获取食物而产生的过患。
即使获得了，他也会这样想：'我的财物会不会被国王或盗贼抢走，或被火烧毁，或被水冲走，或藏在不好的宝库中损失，或因事业未做好而衰败，或被仇家所控制，或被家族中挑拨是非的亲戚以不正当的方式毁坏，或者会有其他变故？'由此，为了保护这些财物而产生剧烈的努力。这就是所谓从守护食物而产生的过患。
那么，从亲友衰败而产生的过患是什么呢？就是因为食物的因缘和食物的缘由，母亲对儿子、儿子对母亲、父亲对儿子、儿子对父亲、兄长对妹妹、妹妹对兄长、朋友对朋友说不悦耳的话，更何况其他人对其他人。他们互相争斗，同样地，婆罗门、刹帝利、大户人家像大娑罗树一样的人，也仅仅为了食物的缘由而互相争斗。
用手相打，用石头、棍棒、武器相击。这就是所谓从食物导致亲友衰败而产生的过患。
那么，从不知满足而产生的过患是什么呢？就像灌顶的刹帝利国王们对自己的村庄、城市、城镇、地区和王宫眷属不知满足，于是相互之间布置战阵，吹响法螺，敲打鼓、钹，射出各种箭矢，与骑着骏马的骑兵会合，与骑着大象、乘坐战车和精锐部队会合。在这时，身体被箭和短矛刺中而死亡，或遭受濒死般的痛苦。像这样的情况以及其他类似的情况，就称为不知满足的过患。

།དེ་ལ་རང་དབང་མེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཉེས་དམིགས་གང་ཞེ་ན། འདི་ ལྟ་སྟེ།རྒྱལ་པོ་ལ་ཞོ་ཤས་འཚོ་བའི་མི་དག་གྲོང་ཁྱེར་བསྲུངས་པ་དག་ཏུ་འཇུག་པ་ན། འབྲུ་མར་བསྐོལ་བའམ། ཞག་བསྐོལ་བ་དང་། བ་ལང་གི་ལྕི་བའི་ཐུག་བ་བསྐོལ་བ་དང་། ཟངས་ཁུ་བསྐོལ་བ་དང་། ཁྲོ་ཆུ་བསྐོལ་བ་དག་གིས་གཏོར་ཅིང་། མདའ་དག་དང་མདུང་ཐུང་ དག་གིས་ལུས་གཙགས་ཏེ་འཆི་བའམ།འཆི་བ་ལ་ཐུག་པའི་སྡུག་བསྔལ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་དང་། གཞན་ཡང་གང་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་ནི་རང་དབང་མེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཉེས་དམིགས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཉེས་དམིགས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་ སྟེ།ལ་ལས་ཟས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་ཟས་ཀྱི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་མང་པོ་བྱས་ཤིང་བསྩགས་པ་དང་། ལུས་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། ། དེ་གང་གི་ཚེ་ནད་ཀྱིས་བཏབ་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་ཅིང་ནད་ཚབས་ཆེ་བའི་ཚེ་ན། སྔོན་ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་ སྤྱོད་པ་དང་།ངག་དང་། ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དེ་དག་དེ་ལ་ཕྱེ་མ་རེད་ཀྱི་རིའི་རྩེ་མོའི་གྲིབ་མ་བཞིན་དུ་གཞོལ་བ་དང་། རབ་ཏུ་གཞོལ་བ་དང་། མངོན་པར་རབ་ཏུ་གཞོལ་བར་གྱུར་པ་ན། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ཀྱེ་མ་བདག་གིས་ལུས་དང་ངག་དང་། ཡིད་ཀྱིས་སྡིག་པ་ནི་བྱས་ལ། ཀྱེ་མ་བདག་གིས་བསོད་ནམས་ནི་མ་བྱས་པས། བདག་ཤི་འཕོས་ནས་ཀྱང་། སྡིག་པ་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས། འགྱོད་བཞིན་དུ་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཤི་བའི་དུས་བྱས་ནས་ཀྱང་། ངན་སོང་འདི ལྟ་སྟེ།སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་དང་། དུད་འགྲོ་རྣམས་དང་། ཡི་དགས་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ནི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཉེས་དམིགས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཟས་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ན་ཡང་ཉེས་དམིགས་དང་བཅས་པ་ ཡིན་ཏེ།ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་ན་ཡང་ཉེས་དམིགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་། ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འཇུ་བ་ན་ཡང་ཉེས་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཟས་འདི་ལ་ཕན་ཡོན་འགའ་ཙམ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་འང་གང་ཞེ་ན། ལུས་འདི་ནི་ཟས་ཀྱིས་ གནས་པ་ཡིན་ཏེ།ཟས་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་པར་འགྱུར་གྱི། ཟས་མེད་ན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་ཕན་ཡོན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཟས་ཀྱིས་གནས་པའི་ལུས་འདི་ཡང་། ཤིན་ཏུ་ཡུན་རིང་བར་གནས་པ་ཡང་། ལོ་བརྒྱའམ། ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་སྲུང་ན། དེ་བས་ཅུང་ཟད་རིང་དུ་གནས་པར་ཟད་ དེ།འདི་ལ་སྔར་འཆི་བ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་གང་དག་ལུས་གནས་པ་ཙམ་ལ་ཞུགས་པ་དེ་དག་ནི་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་ལ། གང་དག་ལུས་གནས་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་དག་ཀྱང་ལེགས་པར་ཆོག་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་ནི་ཟས་ལས་བྱུང་བའི་ ཕན་ཡོན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།གང་དག་ལུས་གནས་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་ཅིང་ལུས་གནས་པ་ཙམ་ལ་ཞུགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ལྷག་པར་ཡང་ལུས་གནས་པར་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡང་དག་ པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དེ་དག་ནི་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།། དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཟས་ལས་བྱུང་བའི་ཕན་ཡོན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བས་ན། དེའི་ཕྱིར་བདག་ཟས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་ངན་ངོན་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་ཅིང་གནས་པ་དེ་ནི་ བདག་གི་ཚུལ་དང་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་།བདག་བྱིས་པ་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱིས་པའི་ཆོས་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡང་བདག་གི་ཚུལ་དང་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་། དེ་ལྟར་ཟས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྫོགས་པར་ཤེས་ནས། དེ་དེ་ལས་སོ་ སོར་བརྟགས་ཏེ།ཉེས་དམིགས་སུ་ལྟ་ཞིང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ལ། ཟས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ནའི་དོན་དུ། །བུའི་ཤ་ལྟ་བུའི་ཟས་དག་ཟ་བར་བྱེད་དོ།

那么，由不自主而产生的过患是什么呢？就是这样：为国王放牧的人们在守护城市时，会被泼洒沸腾的油、沸腾的油脂、沸腾的牛粪汤、沸腾的铜汁、沸腾的热水，或被箭和短矛刺穿身体而死亡，或遭受濒死的痛苦。其他与此类似的情况，都称为由不自主而产生的过患。
那么，由恶行而产生的过患是什么呢？就是这样：有人为了食物的缘故和为了食物而造作、积累许多身体的恶行，如同身体一样，语言和意念也是如此。当他被疾病所困、痛苦不堪、病情严重时，先前所造的身语意恶行，就如同须弥山顶的影子一样，倾向、极度倾向、完全倾向于他。
这时他心想：'唉！我造作了身语意的罪业，唉！我没有行持善业，所以我死后将转生到造作罪业者所去的地方。'他带着追悔而死亡，死后也将转生到恶趣，也就是地狱、畜生、饿鬼道中，这就是由恶行而产生的过患。
他这样想：'如此这般，寻求这食物时有过患，受用时也有过患，享用和消化时也都有过患。然而这食物也有一些功德，那是什么呢？这个身体是依靠食物而住，依靠食物而得以存在，若无食物则不能存在，这就是功德。'
如此依靠食物而住的这个身体，即使能长久存在，也不过百年，即使善加保护，也只能稍微延长一些，在此期间也有提前死亡的。
其中，那些仅仅为了维持身体而行事的人们并非善行，那些仅仅以维持身体为满足的人们也并非善知足，他们无法圆满体验从食物而生的无过功德。
那些不以维持身体为满足，也不仅仅为了维持身体而行事，而是依靠维持身体来如实成就清净梵行的人们，才是善行者。唯有他们才能圆满体验从食物而生的无过功德。
因此，我若仅以微小的食物功德为满足而安住，这与我的行为准则不相应；我若随顺愚人们的愚行，这也与我的行为准则不相应。
如此完全了知食物的一切过患后，他对此详加观察，视之为过患，寻求出离，仅仅为了从食物中出离的目的，而食用如同子肉般的食物。

།དེ་འདི་སྙམ་དུ་ཡང་སེམས་ཏེ། དེ་ལྟར་སྦྱིན་པ་པོ་དང་སྦྱིན་བདག་དེ་དག་གིས་ལོངས་སྤྱོད་དག་དཀའ་ བས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་ཤིང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཉེས་དམིགས་མང་པོ་དག་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ།པགས་པ་དང་། ཤ་དང་། ཁྲག་རབ་ཏུ་བཙིར་ཞིང་། འདི་ལྟ་སྟེ། འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་འདོད་པས། རྗེས་སུ་སྙིང་བརྩེ་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པར་བྱེད་པས་ན། བདག་གིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཐོབ་པའི་བསོད་ནམས་དེ་ལས་ཅི་ནས་ཀྱང་དེ་དག་གི་བྱ་བ་བྱས་པ་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་དང་། ཕན་ཡོན་ཆེ་བ་དང་། སྣང་བ་ཆེ་བ་དང་། རྒྱ་ཆེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཟླ་བ་ལྟར་ཁྱིམ་རྣམས་སུ་རྒྱུ་ཞིང་ལུས་དབེན་པ་དང་། སེམས་དབེན་པ་དང་། ངོ་ཚ་དང་ལྡན་པ དང་།སྤྱི་བརྟོལ་མེད་པ་དང་། བདག་ལ་མི་སྟོད་པ་དང་། གཞན་ལ་མི་སྨོད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་རང་གི་ས་ཐོབ་ན་དགའ་ཞིང་ཡིད་བདེ་བར་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱིས་ཐོབ་ན་ཡང་དགའ་ཞིང་ཡིད་བདེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་གཞན་གྱི་ཁྱིམ་དག་ཏུ་བདག་ལ་གཞན་གྱིས་ སྟེར་བར་འགྱུར་གྱི།མི་སྟེར་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པར་འགྱུར་གྱི། བསྙེན་བཀུར་མི་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། མང་པོ་སྟེར་གྱི་ཉུང་དུ་མ་ཡིན་པ་དང་། བཟང་པོ་སྟེར་གྱི་ངན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མྱུར་བར་སྟེར་གྱི་འགྱངས་ཏེ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལྟ་ག་ལ་རྙེད་སྙམ་པ་ དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱིས་ཀྱང་།ཁྱིམ་རྣམས་སུ་རྒྱུ་བར་འགྱུར་ཞིང་། བདག་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱིས་ཁྱིམ་རྣམས་སུ་རྒྱུ་བ་ན། གལ་ཏེ་གཞན་དག་གིས་མ་བྱིན་ན་ཡང་། དེས་བདག་དེ་དག་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ རྣམ་པར་འབྱེད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་།འདི་ལྟ་སྟེ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གཞི་དེས་ལུས་ཞིག་སྟེ། ངན་སོང་དུ་སྐྱེས་པས་ཉམ་ཐག་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། གལ་ཏེ་བསྙེན་བཀུར་མ་ཡིན་པ་བྱས་ལ། བསྙེན་བཀུར་མ་བྱས་པ་ དང་།གལ་ཏེ་ཉུང་[(]ངུ་[,]དུ་[)]སྟེར་གྱི་མང་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་། གལ་ཏེ་ངན་པ་སྟེར་གྱི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་། གལ་ཏེ་འགྱངས་ཏེ་སྟེར་གྱི་མྱུར་བ་མ་ཡིན་པར་སྦྱིན་པར་འགྱུར་ན་ཡང་། དེས་བདག་དེ་དག་ལ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་ ཀྱིས་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་བདག་ཉིད་བཞག་སྟེ།ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་ན། དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི། བདག་གི་ཚུལ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་གིས་ཁམ་གྱི་ཟས་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་གི་སྲོག་གི་དབང་པོ་འགག་པར་ ཡང་མི་འགྱུར་ལ།ཟས་ཀྱིས་རྨྱ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། བདག་གིས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཡང་ཕན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་དེ་དག་གི་ཚོད་རིག་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ་། དེ་ལྟར་ན་དགེ་སྦྱོང་གི་དངོས་པོ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་ལ་གནས་པ་། བདག་གིས་བསོད་ སྙོམས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་འདི་ནི་ཚུལ་དང་མཐུན་པ་དང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།དེ་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་ཟས་ཟ་བར་བྱེད་དོ།། །།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས། བམ་པོ་བཞི་པ། དེ་ལ་ཟས་གང་ཞེ་ན། ཟས་ནི་བཞི་ སྟེ།ཁམ་གྱི་ཟས་དང་། རེག་པ་དང་། ཡིད་ལ་སེམས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་སོ། །དོན་གྱི་སྐབས་འདིར་ནི། ཁམ་གྱི་ཟས་ལ་ཟས་སུ་དགོངས་ཏེ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ལྡེ་གུ་དང་། སྣུམ་ཁུར་དང་། འབྲས་ཆན་དང་། ཟན་དྲོན་དང་། ཞུན་མར་ དང་།འབྲུ་མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། བུ་རམ་གྱི་དབུ་བ་དང་། ཤ་དང་། ཤ་སྐམ་དང་། ཉ་ཤ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། འོ་མ་དང་། ཞོ་དང་། མར་དང་གཞན་ཡང་དེ་ལྟ་བུའི་ཡོ་བྱད་གང་དག་ཁམ་དུ་བྱས་ཏེ། བཟར་རུང་བ་དག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཁམ་གྱི་ཟས་ཞེས་ བྱའོ།།ཟ་བར་བྱེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཟ་བར་བྱེད་པ་དང་། སོ་སོར་སྟེན་པར་བྱེད་པ་དང་། ལྡད་པར་བྱེད་པ་དང་། འཆའ་བར་བྱེད་པ་དང་། མུར་བར་བྱེད་པ་དང་། མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་། འཐུང་བར་བྱེད་པ་དང་། འཇིབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ།

他这样想：'那些布施者和施主们以艰难获得并寻求而得的受用，将会感受诸多过患，皮肉血液被榨取。也就是说，因为希求殊胜果报，出于慈悲而行布施。因此，我也要使从如是获得的福德中，他们所作的一切成为极大果报、大利益、大光明、广大，如月亮般游行诸家，身远离、心远离、具惭愧、不轻率、不自赞、不毁他，如同自己获得地位而欢喜快乐一样，他人获得时也欢喜快乐。'
出家后在他人家中，他人将会给予我而不会不给予，将会承事而不会不承事，给予多而非少，给予好而非劣，迅速给予而非迟缓，哪里能得到如此呢？以如是心游行诸家。我以如是心游行诸家时，即使他人不给予，我也不会以嗔恨心和愤怒心对他们分别，也就是说不会因嗔恨心和愤怒心的缘故而身坏堕恶趣受苦。
即使他们不承事而作不承事，即使给予少而非多，即使给予劣而非好，即使迟缓给予而非迅速布施，我也不会如前广说般以嗔恨心和愤怒心对他们分别。如是安住自己而受用，如是受用即是随顺我的律仪。依靠此段食，我的命根不会断绝，不会因食物而昏昧，也会对我的梵行有益。如是如是了知他们的量而修行。'
如是，住于沙门性和出家性的我，受用这些托钵食是如法的、清净的、无过失的。'他以这些方式观察而食用。声闻地第四品。其中何为食？食有四种：段食、触食、意思食、识食。在此义中，是指段食为食。其又是什么呢？也就是说：糊状食物、油汤、米饭、热粥、酥油、麻油、蜂蜜、糖浆、肉、干肉、鱼肉、盐、牛奶、酸奶、奶油，以及其他类似可做成段食用的资具，因此称为段食。
'食用'是指：吃、受用、咀嚼、嚼食、含食、品尝、饮用、吸吮等同义词。

།རྣམ་ པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཇི་ལྟར་འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་དག་འདི་ལྟར་བདག་ཅག་ཟས་ཀྱིས་ལུས་དག་བརྟས་ཤིང་ཚིམ་པར་བྱས་ལ། ཕྱེ་མ་རེད་ཀྱི་དུས་ཚོད་ལ་བབ་ཅིང་ནམ་སྲོས་པའི་ཚེ། བུད་མེད་ཅོད་པན་ཅན་ལག་ངར་ཀུ་བའི་སྤུ་འདྲ་ལ་། ནུ་མ་ཕོ་ལོང་འདྲ་ བ་འཁོར་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྩེ་བར་བྱེད་དགའ་བར་བྱེད།དགའ་མགུར་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་ན། དགོད་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱའོ་སྙམ་ནས་དེའི་དོན་དུ་ཟས་ཟ་བར་བྱེད་དེ། འཕགས་པའི་ཆོས་འདུལ་བའི་སྐབས་སུ་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་དང་། འཁྲིག་པ་དང་ལྡན་པ་། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་གིས་དེ་ཟ་བར་བྱེད་ཅིང་གནོད་པར་བྱེད་པ་ན། དབང་པོ་རྒོད་པ་དང་། དབང་པོ་འདོམ་བུ་ལྟར་མཐོ་བ་དང་། ཡིད་གཡེང་བ་དང་། ཡིད་འཕྱར་བ་དང་། ཡིད་མི་གནས་པ་དང་། ཡིད་ཉེ་བར་མ་ཞི་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་དེའི་དོན་དུ་ཟས་ཟ་བར་བྱེད་པ་ནི། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ཟས་ཟ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཉེས་དམིགས་སུ་ལྟ་བ། ངེས་པར་འབྱུང་བ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་ཀྱང་།ཇི་ལྟར་འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དེ་དག་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་སོ། །རྒྱགས་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། སྒེག་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། བརྒྱན་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་ལ་། དེ་དག་ཉིད་ལྟར་བདག་ཅག་དེང་འདི་ལྟ་སྟེ། ཟས་སྣུམ་པ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེད་པ། འཕེལ་བར་བྱེད་པ། བསོད་པ། ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། དྲི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། རོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མང་པོ་དག གཡོས་དྲོད་ཀྱིས་ཅི་ནུས་སུ་ཟོས་ཏེ།ཚིམ་པར་བྱས་ན་སང་ནམ་ལངས་པར་གྱུར་པ་ན་མཐུ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཞིང་འདི་ལྟ་སྟེ། གཞུ་དགང་བའམ། ལུས་མཉེ་བའམ། རྡོ་གདེག་པའམ། དྲིལ་བའམ། ས་བརྐོ་བའམ། སྟོབས་བརྒལ་བའམ། རྐང་འཁྱོག་བྱ་བའམ། རྒྱུག་པའམ། རྐྱལ་ བའམ།མཆོང་བའམ། འཁོར་ལོ་འཕང་བའི་བརྩལ་བ་བྱེད་ནུས་པར་འགྱུར་ཏེ། བརྩལ་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མཐུ་དང་ལྡན་པ་དང་། ལུས་ཤིན་ཏུ་བཅགས་པ་དང་། ཡུན་རིང་དུ་ནད་རྣམས་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། བདག་ཅག་གི་ལང་ཚོ་ཡུན་རིང་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ དང་།མི་སྡུག་པར་བྱེད་པའི་རྒ་བས་ལུས་མྱུར་དུ་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཡུན་རིང་དུ་འཚོ་བར་འགྱུར་བ་དང་། མང་དུ་ཟོས་ན་ཡང་ཤིན་ཏུ་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཟོས་སོ་ཅོག་ཀྱང་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་འཇུ་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྐྱོན་རྣམས་ཀྱང་ སེལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེའི་དོན་དུ་ཟས་ཟ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི།ནད་མེད་པས་རྒྱགས་པ་དང་། ལང་ཚོས་རྒྱགས་པ་དང་། གསོན་པས་རྒྱགས་པའི་དོན་དུ་ཟ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བདག་ཅག་གིས་བརྩལ་བར་བྱས་ཟིན་པས། ཁྲུས་ཀྱི་ཆོ་ག་དག་ བྱས་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཆུ་གཙང་མས་ལག་པ་དག་བཀྲུ་བར་བྱ་ཞིང་། ལུས་དག་བཀྲུས་ནས་སྐྲ་དག་ཀྱང་བཅོས་པར་བྱ། བྱུག་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ལུས་དག་བྱུགས་ལ། གོས་སྣ་ཚོགས་དང་། མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ་སྣ་ཚོགས་དང་། རྒྱན་སྣ་ཚོགས་དག་གིས་ལུས་བརྒྱན་པར་ བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།དེ་ལ་ཁྲུས་དང་། བཅོས་པ་དང་། བྱུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་སྒེག་པ་ཡིན་ནོ།

'非为分别'是指，如同贪欲享乐者们这样想：'我们以食物使身体强壮饱足，到了下午休闲时分，夜晚来临时，与戴冠饰、手臂如象鼻般、乳房如陶罐般的女子及其随从们一起游戏、欢乐、享受快乐时，要笑闹和思虑'，为此而进食。在圣法律中，所谓分别，即是具有欲贪、具有淫欲、恶不善分别。当他们如此进食并造作时，诸根躁动、诸根如杵般高举、心散乱、心轻浮、心不安住、心不寂静，他们为此而进食，称为'为分别而进食'。
具有多闻的圣声闻、具有择力、见过患、善知出离，虽然受用，但不像那些贪欲享乐者那样受用，因此说'非为分别'。
'非为骄慢，非为装饰，非为庄严'是指，如同贪欲享乐者们这样想：'我们今天食用油腻、能生长欲贪、能增长、美味、色相圆满、香气圆满、味道圆满的众多食物，尽可能趁热食用，饱足后，到明日天亮时就会有力量，能够拉弓、按摩身体、举石、滚动、挖地、比力气、跳舞、奔跑、游泳、跳跃、投掷轮盘等运动。依靠这些运动，将会有力量、身体极其矫健、长期无病、我们的青春将会长久相随、不会被令人不悦的衰老迅速压倒、能够极其长寿、即使吃得很多也会极有力量、所食之物都能很好地消化、还能除去诸多过患。'为此而进食，这就是为无病而骄慢、为青春而骄慢、为生命而骄慢而食用。
他们又这样想：'我们运动完毕后，要进行沐浴仪式，即用清水洗手、洗身，还要梳理头发，用各种香膏涂抹身体，用各种衣服、各种花鬘、各种装饰来装饰身体。'其中沐浴、梳理、涂抹就是他们的装饰。

།དེ་ལྟར་སྒེག་པར་གྱུར་པ་དག་གོས་དང་། མེ་ཏོག་ཕྲེང་དང་། རྒྱན་དག་ཐོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྒྱན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་སྒེག་པའི་དོན་དང་བརྒྱན་པའི་དོན་ དུ་ཟ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་།དེ་དག་དེ་ལྟར་རྒྱགས་པས་རྒྱགས་ཤིང་སྒེག་པར་གྱུར་ལ། ལུས་དག་བརྒྱན་ནས་དྲོ་བའི་དུས་སམ། དགོངས་ཀྱི་དུས་སུ་ཟས་ཀྱི་དུས་ལ་བབ་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། སྐོམ་པ་དང་། བཀྲེས་པར་གྱུར་ནས། ཤིན་ཏུ་རངས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་འདུན་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་དགའ་བས་ཉེས་དམིགས་སུ་མི་ལྟ་ཞིང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་བཞིན་དུ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་དང་ཡང་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དོན་དང་། རྒྱགས་པའི་དོན་དང་། སྒེག་པའི་དོན་། བརྒྱན་པའི་དོན་དུ་ཟས་ཅི་འབྱོར་པ་དག་ཟ་བར་བྱེད་དོ། །འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས པ་དང་ལྡན་པ།སོ་སོར་རྟོགས་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ། ཉེས་དམིགས་སུ་ལྟ་བ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ནི། ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་ཀྱང་། ཇི་ལྟར་འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་གྱི། ཟས་འདི་ནི་བདག་གིས་ བསྟེན་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།བསྟེན་པ་ཁོ་ནས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །འདི་ལྟར་ལུས་འདི་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟོས་ན་འཚོ་བར་འགྱུར་གྱི། མ་ཟོས་ན་མ་ཡིན་ལ། འཚོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་ལུས་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་གིས་ཟས་འདི་ ཟོས་ན་འཚོ་བར་འགྱུར་ཞིང་འཆི་བར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་ཟས་ཟ་བར་བྱེད་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་ལུས་འདི་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་འཚོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཟས་ཟ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འཚོ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དཀའ་བས་འཚོ་བ་ཡང་ཡོད། དཀའ་ བ་མ་ཡིན་པས་འཚོ་བ་ཡང་ཡོད་དོ།།དེ་ལ་དཀའ་བས་འཚོ་བ་གང་ཞེ་ན། ཟས་ཅི་ལྟ་བུ་ཟོས་ན་བཀྲེས་པའམ། ཉམ་ཆུང་བའམ། གནོད་པར་འགྱུར་བའམ། སྡུག་བསྔལ་བའམ། ནད་ཚབས་ཆེ་བར་འགྱུར་བའམ། ཆོས་མ་ཡིན་པས་བསོད་སྙོམས་ཡོངས་སུ་སློང་ཞིང་། ཆོས་ཀྱིས་མ་ཡིན་པའམ། ཆགས་པའམ་། ཞེན་པའམ་། ཆུམས་པ་དང་། མདུད་པ་བོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། ལྷག་པར་ཆགས་པ་དང་། ལྷག་པར་ཆགས་པར་གྱུར་པས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའམ། དེའི་ལུས་ལྕི་ཞིང་ལས་སུ་མི་རུང་བའམ། སྤོང མི་བཟོད་པར་འགྱུར་ཞིང་དེས་དེའི་སེམས་བུལ་བར་མཉམ་པར་འཇོག་པའམ།ཚེགས་ཆེན་པས་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའམ་། རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་དཀའ་བས་འཚོ་བ་ཞེས་ བྱའོ།།དཀའ་བ་མ་ཡིན་པས་འཚོ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཟས་ཅི་ལྟ་བུ་ཟོས་ན་བཀྲེས་པའམ། ཉམ་ཆུང་བར་མི་འགྱུར་བའམ། གནོད་པའམ། སྡུག་བསྔལ་བའམ། ནད་ཚབས་ཆེ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཆོས་ཀྱིས་བསོད་སྙོམས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ཞིང་། ཆོས་མ་ཡིན་ པས་མ་ཡིན་པའམ།ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ཞེན་པ་མེད་པ་དང་། ཆུམས་པ་མེད་པ་དང་། མདུད་པ་བོར་བ་མེད་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་མེད་པ་དང་། ལྷག་པར་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ལྷག་པར་ཆགས་པར་གྱུར་པ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའམ། དེའི་ལུས་ མི་ལྕི་ཞིང་ལས་སུ་རུང་བའམ།སྤོང་བཟོད་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེས་དེའི་སེམས་མྱུར་དུ་མཉམ་པར་འཇོག་པའམ། ཚེགས་ཆུང་ངུས་དབུགས་རྔུབ་པའམ། དབུགས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའམ། རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པར་མི་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ནི་དཀའ་ བ་མ་ཡིན་པས་འཚོ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་དཀའ་བས་འཚོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་ལུས་ཀྱི་སྲོག་གནས་པར་བྱེད་ལ། དེ་ཡང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དཀའ་བ་མ་ཡིན་པས་འཚོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི། ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཀྱང་གནས་པར་ བྱེད་ལ།དེ་ཡང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།

如是成为妖艳者，持有衣服、花鬘及装饰品，此即称为庄严。如是为了妖艳之义和庄严之义而食用。他们如是骄傲而变得妖艳，装饰身体后，到了午时或晚时，当饮食时间来临之时，他们饥渴难耐，极其欢喜、极其渴望、极其欢乐，不观过患且不了知出离，如是为了反复寻思之义、骄慢之义、妖艳之义、庄严之义而食用所获得的饮食。
圣者声闻具足多闻，具足择力，观见过患且了知出离，虽受用饮食，但不如彼等贪欲受用者那般受用，而是思维：'此食我应以受用而断除，唯有受用才能断除。'所谓'为了维持此身体'是指食用则能存活，不食用则不能，其存活即是身体维持。思维'我食用此食则能存活而不死'而食用，因此说'为了维持此身体'。
云何为了活命而食用饮食？活命有二种：以艰难活命与不以艰难活命。其中何为艰难活命？若食用某种食物会导致饥饿、虚弱、损害、痛苦、重病，或以非法乞求施食而非以法，或以贪著、执著、迷恋、系缚、昏厥、贪恋、极度贪恋而受用，或使其身体沉重不堪任、不能忍受断除，或使其心迟钝入定，或以大艰难呼吸吐纳，或为昏沉睡眠缠缚其心，此即称为艰难活命。
何为不以艰难活命？即食用某种食物不会导致饥饿、虚弱、损害、痛苦、重病，以法寻求施食而非以非法，无贪著、无执著、无迷恋、无系缚、无昏厥、无贪恋、无极度贪恋而受用，或使其身体不沉重而堪任、能忍受断除，或使其心迅速入定，或以小艰难呼吸吐纳，或不为昏沉睡眠缠缚其心，此即称为不以艰难活命。
其中以艰难活命者虽能维持身命，但有过失且具烦恼。其中不以艰难活命者不仅能维持身命，且无过失、无烦恼。

།དེ་ལ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱིས་འཚོ་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་ཞིང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པ་མེད་པའི་འཚོ་བ་ལེན་ཅིང་སོ་སོར་སྟེན་པར་བྱེད་པས་ན།དེའི་ཕྱིར་འཚོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་འཚོ་བར་སྔར་སྨོས་པ་དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། བཀྲེས་པ་བསལ་བར་བྱ་བ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ ལ་ཕན་པར་བྱ་བ་དང་།ཚོར་བ་རྙིང་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། གསར་རྣམས་མི་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། བདག་འཚོ་ཞིང་སྟོབས་དང་། བདེ་བ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་སོ་སོར་སྟེན་པར་བྱེད་པ་ན། འཚོ་བ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བཀྲེས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཟས་ཟ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་ཟས་ཀྱི་དུས་ལ་བབ་ཅིང་བཀྲེས་པར་གྱུར་པའི་ཚེ། བཀྲེས་པའི་ཀུན་ནས དཀྲིས་པ་བྲུ་བ་ཚ་ཞིང་།ཉམ་ཆུང་བ་དེ་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཟ་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཟོས་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕྱེ་མ་རེད་ཀྱི་དུས་སམ། ནམ་སྲོས་པར་གྱུར་པའམ། སང་གི་ཟས་ཀྱི་དུས་ལ་མ་བབ་པའི་བར་དུ། དུས་མ་ཡིན་པར་བཀྲེས་ཤིང་ཉམ་ཆུང་བས་དེ་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་ བའི་ཚོད་ཙམ་དུ་ཟ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་བཀྲེས་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཟས་ཟ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཚངས་པར་སྤྱད་པ་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཟས་ཟ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཟས་དེ་ལྟ་བུ་ཟ་ཞིང་ཚོད་རན་པར་ཟ་བ་སྟེ། དེས་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་བརྩོན་པ་སྟེ། ཟོས་མ་ ཐག་པ་དེ་ཁོ་ནའི་ཚེའམ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཉིན་མོ་ལུས་མི་ལྕི་ཞིང་། ལས་སུ་རུང་བ་དང་སྤོང་བཟོད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་དེའི་སེམས་མྱུར་དུ་མཉམ་པར་འཇོག་པ་དང་། ཚེགས་ཆུང་ངུས་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་དབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། གཉིད་དང་རྨུགས་པས་སེམས་ ཀུན་ནས་དཀྲིས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་།དེས་ན་དེ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། མ་རྟོགས་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་སྐལ་བ་ཡོད་ཅིང་མཐུ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཚངས་པར་སྤྱད་པ་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཟས་ཟ་ པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཚོར་བ་རྙིང་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཟས་ཟ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དེས་འདས་པའི་དུས་སུ་ཟས་ཀྱི་ཚོད་མ་རན་པའམ། མི་འཕྲོད་པའམ། མ་ཞུ་བར་ཟོས་པས། དེས་དེའི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་ནད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འདི་ལྟ་སྟེ། གཡའ་བ་དང་། མཛེ་དང་། ཕོལ་མིག་དང་། ཤ་བཀྲ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་སྔར་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་དག་དང་། ནད་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟད་པ། རྩུབ་པ། ཚ་བ། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དག་བྱུང་བར་གྱུར་ན། དེས་ནད དེ་དག་ཞི་བར་བྱ་བ་དང་།དེ་དག་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དག་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྨན་པས་བསྟན་པའི་སྨན་ཕན་པ་མཐུན་པ་འཕྲོད་པ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་སྣ་ཚོགས་དག་ལ་སོ་སོར་བསྟེན་ཅིང་། ཟས་འཕྲོད་པ་དག་ཀྱང་ཟ་བར་བྱེད་དོ། །དེས་ན་དེའི་ནད་དང་། དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་སྐྱེས་པ་དེ་དག་སྤང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཚོར་བ་རྙིང་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཟས་ཟ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

对于具有多闻的圣者声闻来说，他舍弃带有过失和具有烦恼的生活，而接受和依止无过失和无烦恼的生活，因此说'为了生活'。
那么，前面所说的无过失和无烦恼的生活，应当如何行持呢？答曰：为了消除饥饿，为了有益于梵行，为了断除旧的感受，为了不生新的感受，为了自身生存并具有力量、安乐、无过失，以及安住于触及安乐，如是思维。
如此依止时，即是无过失和无烦恼的生活。
其中，如何为了消除饥饿而食用饮食呢？当到了用餐时间而感到饥饿时，为了消除饥饿的缠缚、灼热和虚弱，而进食。
那么，如何进食呢？即在得到粉食之时，或是傍晚时分，或是第二天用餐时间未到之前，为了避免非时饥饿和虚弱而造成的损害，适量进食。如此即是为了消除饥饿而食用饮食。
如何为了有益于梵行而食用饮食呢？食用如是饮食并且适量进食，由此精进于善法。刚吃完饭时或是当天，身体不会沉重，而是轻安适业，能够修持。
因此，其心迅速入定，能轻易地呼吸，不会被昏沉睡眠缠缚心识。由此很快就能获得未获得的，了悟未了悟的，现证未现证的，具有这样的机缘和能力。如此即是为了有益于梵行而食用饮食。
如何为了断除旧的感受而食用饮食呢？比如，过去由于饮食不当、不适宜或未消化而食用，导致身体产生各种疾病，如瘙痒、麻风、疮疖、白癜风等如前所述的病症，以及由这些病因所生的难忍、粗涩、炽热、不悦意的身体感受。
为了平息这些疾病以及由其因缘所生的痛苦感受，依止医生所说的有益、相应、适宜、随顺的各种药物，也食用适宜的饮食。由此能断除已生的疾病和由其因缘所生的痛苦感受。如此即是为了断除旧的感受而食用饮食。

།ཇི་ལྟར་ན་ཚོར་བ་གསར་རྣམས་མི་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཟས་ཟ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ན་བདེ་ཞིང་ནད་མེད་ལ་སྟོབས དང་ལྡན་པའི་ཚེ།ཟས་ཀྱི་ཚོད་མ་རིག་པ་དང་། མི་འཕྲོད་པ་དང་། མ་ཞུ་བར་མི་ཟབས་དེས་དེ་ལ་མ་འོངས་པའི་དུས་སང་ངམ། གནངས་དག་ཏུ་དེའི་ལུས་ལ་གསུད་པའམ། ལུས་ཀྱི་ནང་གང་ཡང་རུང་བ་འདི་ལྟ་སྟེ། གཡའ་བ་དང་། ཕོལ་མིག་དང་། མཛེ་དང་། ཤ་ བཀྲ་ལ་སོགས་ཏེ།རྒྱས་པར་སྔར་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་དག་དང་། ནད་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་སྔ་མ་ལྟ་བུ་དག་ལུས་ལ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཚོར་བ་གསར་རྣམས་མི་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཟས་ཟ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་བདག་འཚོ་ཞིང་། སྟོབས་དང་། བདེ་བ་ དང་།གཞན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་ཟས་ཟ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་ཟོས་ན་འཚོ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་འཚོ་བ་ཡིན་ནོ། །བཀྲེས་པ་དང་ཉམ་ཆུང་བ་སེལ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་སྟོབས་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་ རྙིང་རྣམས་སྤོང་བ་དང་།གསར་རྣམས་མི་སྐྱེ་བར་ཕྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱིས་བསོད་སྙོམས་ཡོངས་སུ་བླངས་ནས། རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ཞེན་པ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ མེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཟོས་ནས་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ལུས་ལྕི་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། ལས་སུ་རུང་བ་དང་། སྤོང་བཟོད་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་ཟས་ཟ་བར་བྱེད་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་མ་ ཡིན།རྒྱགས་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། སྒེག་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། བརྒྱན་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་རེ་ཞིག་ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྒྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་མདོར་བསྡུ་བ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གང་ལ་ ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་།ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་དོན་མདོར་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གང་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཁམ་གྱི་ཟས་ལྡེ་གུ་དང་། སྣུམ་ཁུར་དང་། འབྲས་ཆན་དང་། ཟན་དྲོན་དག་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་སྔར་བསྟན་ པ་དག་ལའོ།།ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་ཟས་ཟ་བར་བྱེད་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། །རྒྱགས་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། སྒེག་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། །བརྒྱན་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་རོ། ། དོན་མདོར་བསྡུ་བ་གཞན་ཡང་གཉེན་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་། འདོད་པའི་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་མཐའ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་། བདག་ཉིད་དུབ་པའི་མཐའ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱད་པ་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཇི ལྟར་ན་གཉེན་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ཡིན་ཞེ་ན།སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་ཟས་ཟ་བར་བྱེད་ལ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་འདོད་པའི་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་མཐའ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། རྒྱགས་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། སྒེག་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། བརྒྱན་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བདག་ཉིད་ངལ་བའི་མཐའ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བཀྲེས་པས་བསལ་བར་བྱ་བ་དང་། ཚོར་བ་རྙིང་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཚོར་བ་གསར་རྣམས་མི་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། བདག་འཚོ་ཞིང་སྟོབས་དང་། བདེ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཚངས་པར་སྤྱད་པ་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཚངས་པར་སྤྱད་པ་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། བདག་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པར་ཡང འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ།།དོན་མདོར་བསྡུ་བ་གཞན་ཡང་། འདི་ནི་གཉིས་ཏེ་ཟས་མེད་པ་དང་། ཟས་ཡོད་པའོ།

问：如何为了不生新的感受而食用食物？答：当现在身体安乐无病且具有力量时，若不知食量、不适宜、未消化而食用，则在未来一两天内，其身体会生疮或身体任何部位会出现如下情况：瘙痒、疱疮、麻风、白癜风等，如前所述详细内容，以及由这些病因所生的身体感受，如前所述那些不会在身上生起。如是，为了不生新的感受而食用食物。
问：如何为了维持生命、具有力量、安乐、无过失及安住于乐触而食用食物？答：首先，食用能维持生命的食物即是生存。能除饥饿和虚弱的即是力量。能断除旧感受及不生新感受的即是安乐。如法获得食物后，如前所述详细内容，以无贪无执而受用的即是无过失。食用后如前所述详细内容，身体不会沉重，且能堪任作业、能修习，这即是安住于乐触。
因此，经观察而食用，不为思虑、不为骄慢、不为装饰、不为庄严等，如前所述详细内容。这是知食量的广分别。什么是略义？答：受用何物及如何受用即是略义。
其中，受用何物？即是团食、糊状食、油腻食、米饭、热粥等，如前所述详细内容。如何受用？经观察而食用，不为思虑、不为骄慢、不为装饰、不为庄严等，如前所述详细内容。
另一略义是：由对治所摄持、断除贪欲饮食边、断除自我折磨边、为利益梵行而受用。如何是由对治所摄持？即所说'经观察而食用'。如何是断除贪欲饮食边？即所说'不为思虑、不为骄慢、不为装饰、不为庄严'。如何是断除自我折磨边？即所说为了除饥饿、断除旧感受、不生新感受、维持生命且具有力量与安乐。如何是为利益梵行而受用？即所说为了利益梵行、无过失及安住于乐触。
另一略义是：这有二种：无食与有食。

།དེ་ལ་ཟས་མེད་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཆུང་ཟད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ལོངས་མ་སྤྱད་ན་འཆི་བར་འགྱུར་ བའོ།།དེ་ལ་ཟས་ཡོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཟས་རན་པ་དང་། ཟས་རན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཟས་རན་པ་ནི་ཧ་ཅང་ཉུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཧ་ཅང་མང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་ཞུ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་འཕྲོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་ཟས་རན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཧ་ཅང་ཉུང་བ་དང་། ཧ་ཅང་མང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་ཞུ་བ་དང་། མི་འཕྲོད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཟས་ཧ་ཅང་ཉུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཟས་རན་པས་ནི། བཀྲེས་པ་དང་ ཉམ་ཆུང་བ་མ་སྐྱེས་པ་མི་སྐྱེད་ཅིང་།སྐྱེས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པའོ་། །དེ་ལ་ཟས་ཧ་ཅང་མང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཟས་རན་པས་ནི་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ། ལུས་ལྕི་བ་དང་ལས་སུ་མི་རུང་བ་དང་། སྤོང་མི་བཟོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཟས་ཡོངས་སུ་ཞུ་བ་དང་། ཟས་འཕྲོད་པའི་ཟས་ རན་པས་ནི།ཚོར་བ་རྙིང་རྣམས་སྤོང་བ་དང་། གསར་རྣམས་མི་སྐྱེ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་འཚོ་ཞིང་སྟོབས་དང་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཟས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཟས་རན་བས་ནི། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཉིད་དང་། བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་ཟས་ཧ་ཅང་ཉུང་བའི་ཟས་རན་པ་མ་ཡིན་པ་དེས་ནི། འཚོ་བར་བྱེད་ཅིང་བཀྲེས་པ་དང་། ཉམ་ཆུང་བ་དང་ལྡན་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཟས་ཧ་ཅང་མང་བའི་ཟས་རན་པ་མ་ཡིན་པ་དེས་ནི། དེའི་ལུས་ཁུར་ཐོགས་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཞིང་། ཟས་དུས་སུ་ཡོངས་སུ་འཇུ་བར་ཡང མི་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་ཟས་ཡོངས་སུ་མ་ཞུ་བའི་ཟས་རན་པ་མ་ཡིན་པས་ནི་དེའི་ལུས་གསུད་པར་འགྱུར་ཞིང་། ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་ནད་གང་ཡང་རུང་བདག་འབྱུང་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཟས་ཡོངས་སུ་མ་ཞུ་བའི་ཟས་རན་པ་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ཟས་མི་འཕྲོད་པའི་ཟས་རན་ པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ།དེ་ལ་ཁྱད་པར་དུ་ན་ཟས་ནི་འཕྲོད་པའི་ཟས་རན་པ་མ་ཡིན་པས་ནི། ཉེས་པ་རྣམས་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ནད་དྲག་པོས་འདེབས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཟས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱིས་ཟས་རན་པ་མ་ཡིན་པས་ནི་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ ཆོས་མ་ཡིན་པས་བསོད་སྙོམས་བླངས་ནས།ཆགས་པ་དང་ཞེན་པ་དང་། འཆུམས་པ་དང་མདུད་པ་བོར་བས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཟས་རན་པར་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་ཅིང་། ཟས་རན་པ་མ་ཡིན་པས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་མི་བྱེད་པས་ན། །དེའི་ ཕྱིར་ཟས་ལ་རན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ་སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་ཟས་ཟ་བར་བྱེད་ལ། རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། །རྒྱགས་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། སྒེག་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། བརྒྱན་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དེ་དག་ གིས་ནི།ཟས་ལ་རན་པར་བྱེད་པ་དེ་བསྟན་ཅིང་། གསལ་བར་བྱས། རྣམ་པར་ཕྱེ། རབ་ཏུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་ཟས་ཟ་བར་བྱེད་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། རྒྱགས་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། སྒེག་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། བརྒྱན་པའི་ཕྱིར་མ་ ཡིན་གྱི།འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་འདི་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། འཚོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་པ་དེས་ནི། རེ་ཞིག་ཟས་མེད་པ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །བཀྲེས་པ་བསྩལ་བར་བྱ་བ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱད་པ་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་ པར་ཡང་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྒྱས་པར་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི།ཟས་རན་པ་མ་ཡིན་པ་སྤོང་བར་བྱེད་དེ་། ཇི་ལྟར་ན་ཟས་རན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བཀྲེས་པ་བསྩལ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི། རེ་ཞིག་ ཟས་ཧ་ཅང་ཆུང་བའི་ཟས་རན་པ་མ་ཡིན་པ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ།།ཚངས་པར་སྤྱད་པ་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི། ཟས་ཧ་ཅང་མང་བའི་ཟས་རན་པ་མ་ཡིན་པ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ།

关于无食，是指在一切种类中完全不享用任何食物，若不享用则会导致死亡。
关于有食，分为两种：适量食和不适量食。
其中适量食是指既不太少也不太多，既不是未消化的，也不是不适宜的，也不是烦恼性的食物。
其中不适量食是指太少、太多、未消化、不适宜以及享用烦恼性的食物。
其中适量且不太少的食物，能使未生起的饥饿和虚弱不生起，已生起的得以断除。
其中适量且不太多的食物，如前所述，不会使身体沉重、不堪任事和无法修行。
其中适量且已消化和适宜的食物，能断除旧的感受，新的感受不生起，如此则能存活并获得力量和安乐。
其中适量且非烦恼性的食物，能使无过失并安住于快乐。
其中不适量且太少的食物，虽能维持生命但会伴随饥饿和虚弱。
其中不适量且太多的食物，会使身体如负重般，食物也不能及时消化。
其中不适量且未消化的食物，会使身体虚弱，并可能产生任何身体疾病。
如同不适量且未消化的食物一样，不适量且不适宜的食物也是如此，其特别之处在于不适量且不适宜的食物会使过患增长，会遭受重病打击。
其中不适量且具烦恼性的食物，如前所述，以非法获得施食，以贪著、执着、执取、系缚而享用。
其中适量享用食物而不以不适量享用，因此称为适量食用，即如此观察而食用，如前所述，不为思虑、不为骄慢、不为装饰、不为庄严等。
以这些方式说明、阐释、分别、详细解说了适量食用。
其中观察而食用，不为思虑、不为骄慢、不为装饰、不为庄严，如是为了此身住持与生存，这些话语是为了断除无食。
从'为了除去饥饿，为了利益梵行'乃至'也将安住于快乐'这些广说，是为了断除不适量食。
如何断除不适量食呢？其中说'为了除去饥饿'是为了断除不适量的太少食物。
'为了利益梵行'是为了断除不适量的太多食物。

།ཚོར་བ་རྙིང་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། གསར་རྣམས་ མི་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི།ཟས་ཡོངས་སུ་མ་ཞུ་བ་དང་། མི་འཕྲོད་པའི་ཟས་རན་པ་མ་ཡིན་པ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །བདག་འཚོ་ཞིང་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི། ཟས་ཧ་ཅང་ཉུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཟས་ཧ་ཅང་མང་བ་མ་ ཡིན་པ་ཉིད་སྟོན་ཏོ།།བདག་བདེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི། ཟས་ཡོངས་སུ་ཞུ་བ་ཉིད་དང་། ཟས་འཕྲོད་པ་ཉིད་སྟོན་ཏོ། །བདག་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་གང་གསུངས་ པ་དེས་ནི།ཟས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་ཆོས་མ་ཡིན་པས་བསོད་སྙོམས་ཡོངས་སུ་བླངས་ཏེ། རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཆགས་པ་དང་། ཞེན་པས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པས་ནི། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་དང་། རྣལ་འབྱོར་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ལུང་ནོད་པ་དང་། ཁ་ཏོན་དང་། དོན་སེམས་པའི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་བརྩོན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་ཉིད་ཟག་པར་འགྱུར་ཞིང་།དེ་དག་དེ་ལ་གཞོལ་བ་དང་། དེ་ལ་བབ་པ་དང་། དེ་ལ་འབབ་པ་དེའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དེ། དེས་ན་དེས་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ ཏེ།ཟས་ཧ་ཅང་མང་བ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། དེས་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་དེའི་ལུས་ལྕི་བ་དང་། ལས་སུ་མི་རུང་བ་དང་། སྤོང་མི་བཟོད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཟས་ལ་རོ་མྱོང་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེས་དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཀུན་ནས་དཀྲུགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པ་མ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་ཚིག་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་ཟས་ལ་རན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ནི་ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱས་པ་དང་མདོར་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་། ནམ་གྱི་ཆ་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བར་ སྦྱོར་བའི་རྗེས་སུ་བརྩོན་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན།དེ་ལ་ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་ནི་གང་། ནམ་གྱི་ཆ་སྨད་ནི་གང་། མི་ཉལ་བར་སྦྱོར་བ་ནི་གང་། མི་ཉལ་བར་སྦྱོར་བའི་རྗེས་སུ་བརྩོན་པ་ཉིད་ནི་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཕྱེ་མ་རེད་ཉིད་མ་ནུབ་པའི་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ། ནམ་གྱི་སྲོད་ ཀྱི་ཆ་མེལ་ཚེ་ཐུན་གཅིག་ལྷག་ཙམ་གྱི་བར་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་ནམ་གྱི་ཆ་སྨད་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ནམ་གྱི་ཐོ་རངས་ཀྱི་ཆ་ལ་མེལ་ཚེ་ཐུན་གཅིག་ལྷག་ཙམ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་མི་ཉལ་བར་སྦྱོར་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཉིན་མོ་འཆགས་པ་དང་། འདུག་པ་དག་གིས་སྒྲིབ་པར་ འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་ཅིང་།མཚན་མོའི་ཐུན་དང་པོ་ལ་ཡང་འཆག་པ་དང་། འདུག་པ་དག་གིས་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་ལ། ཡོངས་སུ་སྦྱངས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་གཙུག་ལག་ཁང་ནས་ཕྱིར་ ཕྱུང་སྟེ།གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཕྱི་རོལ་དུ་རྐང་པ་བཀྲུས་ནས། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ། གློ་གཡས་པ་ཕབ་ནས། རྐང་པ་རྐང་པའི་སྟེང་དུ་བཞག་སྟེ། སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་ལྡང་བ་ཁོ་ནའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་བཞིན་དུ་ཉལ་ པར་བྱེད་པ་དང་།དེ་མཚན་མོའི་ཐུན་ཐ་མ་ལ་ཡང་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་སད་པར་བྱས་ནས་འཆག་པ་དང་འདུག་པ་དག་གིས་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ།

关于所说的'为了断除旧的感受，防止新的感受生起'，是指要避免未消化的食物和不适宜的食物以及不适量的食物。
关于所说的'我将获得生命力和力量'，是指食物不能太少也不能太多。
关于所说的'我将获得安乐'，是指食物要完全消化且适宜。
关于所说的'我将无过失并安住于快乐'，是指食物不应带有烦恼。如果以非法方式获取食物，如前所述广泛地以贪著和执著享用，就会带有烦恼和过失地享用。因此在修习禅定、瑜伽、作意、听闻、诵经和思维等善法时，由于这些罪恶不善的分别念会渗入心相续，使心倾向、趋入、流向这些分别念，因此无法安住于快乐。
安住于快乐有两种：由于断除过量饮食，如前所述广说，身体不会沉重、不适工作、不能精进，也不会贪著食物味道，因此不会因分别念扰乱而无法安住于快乐。
因此，这些话语都是在教导适量饮食。这就是知量食的广略解说。
什么是初夜后夜不眠而精进修行？其中初夜是什么？后夜是什么？不眠修行是什么？不眠精进修行又是什么？
其中初夜是指从太阳未落山时开始，到初夜时分过一更半左右为止。
其中后夜是指后夜时分一更半左右的时间。
其中不眠修行是指白天以经行和坐禅来净除能障碍心的诸法，初夜时分也以经行和坐禅来净除能障碍心的诸法。净除之后，从精舍出来，在精舍外洗足后，进入精舍内，右胁而卧，腿叠腿上，具念正知，作光明想，保持警觉想而入睡。
在后夜时分迅速觉醒，以经行和坐禅来净除能障碍心的诸法。这就是所说的内容。

།དེ་ལ་མི་ཉལ་བར་སྦྱོར་བའི་རྗེས་སུ་བརྩོན་པ་ཉིད་ ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མི་ཉལ་བར་སྦྱོར་བ་ཐོས་ནས། དེ་ལ་སློབ་པར་འདོད་ཅིང་། དེ་དེ་ལྟར་གྱུར་ནས། མི་ཉལ་བ་དེ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་གནང་བའི་མི་ཉལ་བར་སྦྱོར་བ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ ཞེས་དེའི་རྗེས་སུ་འདུན་པ་དང་།བརྩོན་པ་དང་། འབད་པ་དང་། རྩོལ་བ་དང་། སྒྲིམ་པ་དང་། མཐུ་སྐྱེད་པ་དང་། རྩོམ་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། སྤྲོ་བ་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དང་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཅིང་། རྒྱུན་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་ པའོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ཉིན་མོ་འཆག་པ་དང་། འདུག་པ་དག་གིས་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཉིན་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་མ་འཆར་ཀའི་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ། ཉི་མ་ནུབ་ཀའི་བར་གྱི་དུས་གང་ཡིན་པའོ། །འཆག་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆགས་དཀྱུས་རིང་ཞིང་།ཞེང་ཧ་ཅང་མི་ཆེ་བར་བྱས་པའི་ས་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། ལྡོག་པ་དང་ལྡན་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་གང་ཡིན་པའོ། །འདུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ཁྲིའམ་ཁྲིའུའམ། རྩཝ་བཏིང་བའི་སྟེང་དུ་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཅས་ཏེ། ལུས་དྲང་པོར་བསྲངས་ནས། དྲན་པ་ཕྱོགས་པར་གཞག་སྟེ། འདུག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྒྲིབ་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་ལྔ་པོ་དག་གོ། །སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྒྲིབ་པ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། སྒྲིབ་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་། འགྱོད་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། སྡུག་པ་ཉིད་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བའི་རྒྱུ་དང་། མུན་པ་དང་། ཉེ་དུ་དང་། ལྗོངས་དང་། མི་འཆི་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། སྔོན་བགད་པ་དང་། རྩེས་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། དགའ་མགུར་སྤྱད་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། དུས་གསུམ་དང་། དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པའི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་འཆགས་པས་དེ་དག་ལ་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང བར་བྱེད་ཅིང་།ཇི་སྙེད་ཅིག་ལས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་། རྨུགས་པ་དང་གཉིད་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ།

对于不睡眠而精进修行的随行精进是这样的，即：听闻了佛世尊的声闻不睡眠修行后，想要学习那个，如此发心后，从不睡眠开始，'我要修持佛陀所允许的不睡眠修行'，如此对此生起随顺的欲求、精进、勤勉、努力、专注、发起力量、开始、欢喜、愉悦、不退转，并且摄持心意，使之相续不断。
其中，如何在白天经行和安坐时净化心意远离诸障碍法呢？所谓'白天'是指从日出时开始直到日落时之间的时间。所谓'经行'是指在长而不过宽的场地上来回行走的身体行为。所谓'安坐'是指在此有人于床座或小座或草席上结跏趺坐，端正身体，正念而住的安坐。所谓'诸障'是指五种障碍。所谓'能成为障碍的诸法'是指与障碍相应的诸法，即能引生障碍的法。
这些是什么呢？即是对欲的贪著、害心、昏沉、睡眠、后悔、掉举、怀疑、可爱性、嗔恨因、黑暗、亲属、地方、不死的分别念，以及忆念过去的戏笑、游戏、欢乐、欢喜受用，还有对三时及三时所摄的非如理之法的思维。如何以经行来净化心意远离这些，以及要从多少法中净化呢？即是要从昏沉、睡眠以及能引生昏沉睡眠的障碍中净化。

།དེས་སྣང་བའི་མཚན་མ་ལེགས་པར་ཤིན་ཏུ་རབ་ཏུ་བཟུང་ཞིང་། ལེགས་པར་ ཡིད་ལ་བྱས།ལེགས་པར་བསྟེན་། ལེགས་པར་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ། དེ་སྣང་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། དེ་འོད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་གཡོགས་པའམ། བླ་གབ་མེད་པའི་འཆགས་ན་འཆགས་པའི་ཚེ་འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པའམ། ཆོས་སམ། དགེ་ འདུན་ནམ།ཚུལ་ཁྲིམས་སམ། གཏོང་བའམ། ལྷ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་གྱུར་ནས་། དང་བར་གྱུར་པའི་དམིགས་པ་གང་ཡང་རུང་བས་སེམས་ཡང་དག་པར་སྟོན། ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་།ཡང་དག་པར་གཟེངས་བསྟོད། ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པའམ། དེས་གཉིད་དང་རྨུགས་པར་འགྱུར་བའི་ཉེས་དམིགས་སྟོན་པའི་ཆོས་འདི་ལྟ་སྟེ། མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་དང་། ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་དང་། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་དང་། གླེང་གཞིའི་སྡེ་དང་། རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི སྡེ་དང་།དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བའི་སྡེ་དང་། སྐྱེས་པའི་རབས་ཀྱི་སྡེ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་དང་། རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྡེ་དང་། གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པའི་སྡེ་གང་དག་ཐོས་ཤིང་བཟུང་ལ་བསྟན་པར་བྱས་པ་ལ་དེ་དག་ལས་རྣམ་གྲངས་དུ་མར་རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་རྣམ་ པར་སྨད་ཅིང་།རྣམ་པར་སྐྱོན་དུ་བགྲང་བ་དང་། རྨུགས་པ་དང་གཉིད་སྤོང་བ་བསྟོད་ཅིང་བསྔགས་པ་དེ་དག་རྒྱ་ཆེར་དབྱངས་ཀྱིས་ཁ་ཏོན་བྱེད་པའམ། གཞན་དག་ལ་ཡང་དག་པར་སྟོན་ཏམ། དོན་སེམས་ཤིང་འཇལ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པའམ། ཕྱོགས་སུ་རྣམ་པར་ ལྟ་བའམ།ཟླ་བ་དང་། རྒྱུ་སྐར་དང་། གཟའ་དང་། སྐར་མ་དག་ལ་ལྟ་བ་གཏོད་པར་བྱེད་པའམ། ཆུས་གདོང་འཁྲུ་བར་བྱེད་ན། དེས་དེའི་རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་མི་སྐྱེད་ལ། སྐྱེས་པ་ནི་སངས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ དེས་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་སྡུག་པས་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་གང་དག་ལ་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་ཅིང་། ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་བཞི་པོ་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དག་དང་དེ་དག་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། །འདོད་པ་ལ་འདུན་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྐྱེས་པ་གསལ་བར་བྱ་བ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་ཐག་རིང་དུ་བྱས པའི་ཕྱིར་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཅས་ཏེ།ལུས་དྲང་པོར་བསྲངས་ནས་དྲན་པ་ཕྱོགས་པར་བཞག་སྟེ། འདུག་ནས་རྣམ་པར་བསྔོས་པའམ། རྣམ་པར་རྣགས་པ་འམ། རྣམ་པར་འབུས་གཞིགས་པའམ། རྣམ་པར་བམ་པ་འམ། རྣམ་པར་ཟོས་པའམ། རྣམ་པར་དམར་པའམ། རྣམ་པར་འཐོར་བའམ། རུས་གོང་ངམ། ཀེང་རུས་སམ། རུས་པའི་ཀེང་རུས་སམ། ཏིང་ངེ་འཛིན་བཟང་པོའི་མཚན་མ་གང་ཡང་རུང་བ་དག་ཡིད་ལ་བྱེད་པའམ། དེས་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་སྤང་བའམ། འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟ་སྟེ། མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་དང་། ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ་དང་། རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཆོས་གང་དག་ཐོས་ཤིང་བཟུང་ལ་བསྟན་པར་བྱས་པའམ། །ཁ་ཏོན་བྱ་བའམ། ཡིད་ཀྱིས་བརྟགས་པ་དང་། མཐོང་བས་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ལས རྣམ་གྲངས་དུ་མར་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་།འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་ཞེན་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་འཆུམས་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་ལ་རྣམ་པར་སྨད་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་སྙན་པར་བརྗོད་པ་དང་། རྣམ་པར་སྐྱོན་དུ་བགྲང་བ་དང་། འདོད་པ་ ལ་འདོད་ཆགས་དང་།འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་སྤོང་བ་རྣམ་གྲངས་དུ་མར་བསྟོད་པ་དང་། བསྔགས་པ་དང་རབ་ཏུ་བསྔགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་དེ་ལྟར་འདུ་གནས་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་འདོད་པ་ལ་འདུན་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་མ་སྐྱེས་པ་མི་སྐྱེད་ཅིང་། འདོད་པ་ ལ་འདུན་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྐྱེས་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ།

他善于把握光明的相，善加思维，善加依止，善加观察，当他以具有光明和光辉的心意处于有遮蔽或无遮蔽的住处时，即如此：忆念佛陀、或法、或僧伽、或戒律、或布施、或天人，以任何一种清净所缘使心正确显示、正确摄持、正确赞叹、正确欢喜。
或者他宣说昏沉睡眠过患的法，即：经部、应颂部、记说部、伽陀部、自说部、因缘部、譬喻部、如是语部、本生部、方广部、希有法部、论议部等，听闻、受持、宣说这些法类中多种呵责昏沉睡眠、数为过患，以及赞叹、称扬断除昏沉睡眠的内容，广为诵读或正确向他人宣说，或思维、衡量、观察其义理。
或观察方位，或注视月亮、星宿、行星、星辰等，或以水洗面。由此，未生起的昏沉睡眠烦恼不会生起，已生起的将会断除。如是，他能从此障碍法中得到清净。
关于贪欲等障碍法，如何清净其心？答：从四种障碍法——贪欲、嗔恚、掉举与恶作、疑以及引生这些的诸法中清净。
为了明显已生起的贪欲缠缚，远离未生起的贪欲，结跏趺坐，端正其身，正念而住，观想青瘀相、脓烂相、虫噉相、膨胀相、食残相、血涂相、分散相、骸骨相、白骨相、骨锁相，或任何殊胜三昧相。
或为了断除贪欲、断除欲贪，如前所说，听闻、受持、宣说经部、应颂部、记说部等法类，或诵读、或意念思维、或以见解通达。从这些法类中，以多种方式呵责贪欲、欲贪、欲著、欲恋、过度贪著，宣说其过患与过失，并以多种方式赞叹、称扬、极赞断除贪欲与欲贪。如是如理作意安住，由此未生起的贪欲缠缚不会生起，已生起的贪欲缠缚将会远离。

།དེ་ལ་གནོད་སེམས་ལ་ཁྱད་པར་འདི་ཡོད་དེ། དེ་ལྟར་འདུག་ནས་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཁོ་ན་མེད་ལ་། འགྲན་ཟླ་མེད་པ། གནོད་པ་མེད་པ། ཡངས་པ། རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ། མི་གཉིས་པ། ཚད་ མེད་པ།ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པས་ཕྱོགས་སུ་མོས་ཏེ། ཁྱབ་པར་བྱས་ནས་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གསུམ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བཞི་པ་དང་། བླ་དང་། འོག་དང་། ཐད་ཀར་མཐའ་ཡས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ ཁྱབ་པར་བྱས་ནས་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ།ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་ལ་ནི་ཁྱད་པར་འདི་ཡོད་དེ་། དེ་ལྟར་འདུག་ནས་སེམས་ནང་ཁོ་ནར་ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད་ཅིང་། སྒྲུབ་པར་བྱེད་ལ་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་བྱེད་ཅིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་སྒྲིབ་པ་ལ་ནི་ཁྱབ་པར་འདི་ཡོད་དེ། དེ་ལྟར་འདུག་ནས་ཅི་བདག་འདས་པའི་དུས་སུ་བྱུང་བར་གྱུར་ཏམ། འོན་ཏེ་བདག་འདས་པའི་དུས་སུ་མ་བྱུང་བར་གྱུར་པ་ཞིག་ཡིན། །བདག་འདས་པའི་དུས་སུ་ཅི་འདྲ་བར་འགྱུར་། ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར པ་ཞིག་ཡིན།བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་ན། ཅི་ཞིག་ཏུ་འགྱུར། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར། ཅི་ཞིག་ཡོད། ཅིར་འགྱུར། སེམས་ཅན་འདི་ག་ལས་འོངས། འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ནི་གང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞེས། འདས་པའི་དུས་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་།མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་དེ། དེ་དེ་ལྟར་འདས་པའི་དུས་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྤངས་ཤིང་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། ། དེས་ཆོས་ཙམ་དང་། དངོས་པོ་ཙམ་དང་། རྒྱུ་ཙམ་དང་། འབྲས་བུ་ཙམ་དང་། ཡོད་པའང་ཡོད་པར། མེད་པ་ཡང་མེད་པར་མཐོང་ཞིང་། དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་ཡང་སྒྲོ་འདོགས་པར་མི་བྱེད་ལ། དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ་ཡང་སྐུར་པ་འདེབས་པར་མི་བྱེད་ཅིང་། འཇིགས་པར་མི་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པ་དག་ཀྱང་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ཡང་དག་པའི་སྒོ་ནས་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དེ་དེ་ལྟར་ཚུལ བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན།སངས་རྒྱས་ལ་ཡང་ནེམ་ནུར་མེད་ཅིང་ཐེ་ཚོམ་མེད་ལ། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་དང་། རྒྱུ་དང་། རྒྱུས་བསྐྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་ནེམ་ནུར་ མེད་ཅིང་།ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་གནོད་སེམས་ལ་ཡང་དེས་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བའི་རྒྱུ་ལས་བརྩམས་ཏེ། དེ་དག་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་གང་དག་ཐོས་ཤིང་བཟུང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྒོད་ པ་དང་།འགྱོད་པ་ལ་ཡང་དེས་རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། དེ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་གང་དག་ཐོས་ཤིང་བཟུང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཐེ་ཚོམ་ལ་ཡང་དེས་ཐེ་ཚོམ་ལས་བརྩམས་ཏེ། དེ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་གང་དག་ཐོས་ཤིང་ བཟུང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དེས་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་། རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་དང་། དེ་དག་འདྲེན་པར་ བྱེད་པའི་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས།སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་དང་། འདུག་པ་དག་གིས་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས། སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབང་ དུ་བྱས་ཏེ་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་དེ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།བདག་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད་དོ།

关于害心有这样的差别：如是安住时，没有唯一的慈心，无对手，无害，广大，成为广大，不二，无量，由于善加修习而趣向方位，遍满后成就而安住，如是第二，如是第三，如是第四，上方、下方、四方无边一切世间遍满后成就而安住，其余如前。
关于掉举与悔的差别是：如是安住时，令心唯内正住，成就，令成一续而入定，其余如前。
关于疑盖的差别是：如是安住时，'我于过去时是否存在？还是我于过去时不曾存在？我于过去时是何种状态？是如何的状态？我于未来时将成何物？未来时将成何种状态？有何物？将成何物？这些有情从何处来？死后往生何处？'如是非理作意于过去时，亦非理作意于未来与现在时，如是于过去时、未来时、现在时断除非理作意而如理作意。
彼见唯法、唯事、唯因、唯果，有即是有，无即是无，于无事亦不增益，于有事亦不诽谤且不畏惧，即是：无常、苦、空、无我等正法亦从无常、苦、空、无我正门而了知。
如是如理作意时，于佛亦无疑虑且无怀疑，于法、僧、苦、集、灭、道、因及因生诸法亦无疑虑且无怀疑，其余如前。
关于害心，彼从瞋恚及瞋恚因而开始，为断除彼等，所闻持之诸法等，如前广说。关于掉举与悔，彼从掉举与悔而开始，为断除彼，所闻持之诸法等，如前广说。关于疑，彼从疑而开始，为断除彼，所闻持之诸法等，如前广说，其余如前。
如是，彼从贪欲、害心、昏沉、睡眠、掉举、悔、疑等诸盖及能引彼等成为盖障之诸法中清净其心，是故说'由住与行从能成盖障之诸法中清净其心'。彼亦是就法而言，显示从能成盖障之诸法中清净其心。就我而言及就世间而言，从能成盖障之诸法中清净其心亦有之。

།དེ་ལ་ བདག་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ། སྒྲིབ་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན། སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་སྒྲིབ་པ་དེ་སྐྱེས་པ་དེས། སེམས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཉམ་ཆུང་བར་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་གནོད་པར་བྱེད་ པས་བདག་གིས་ཚུལ་དང་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་ནས།ངོ་ཚ་བར་བྱེད་ཅིང་སྒྲིབ་པ་སྐྱེས་པ་དེ་དང་དུ་མི་ལེན་པར་སྤོང་བར་བྱེད། སེལ་བར་བྱེད། བྱང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་བདག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་སེམས་ཡོངས་སུ་ སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་དེའི་སྒྲིབ་པ་སྐྱེས་པའམ། སྐྱེ་བའི་དུས་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་པ་ན། འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། གལ་ ཏེ་བདག་གི་སྒྲིབ་པ་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན།བདག་སྟོན་པས་སྨད་པར་འགྱུར་ཞིང་ལྷ་རྣམས་དང་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྨད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས། འཇིག་རྟེན་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སྒྲིབ་པ་མ་སྐྱེས་པ་མི་སྐྱེད་ ཅིང་སྐྱེས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་པས་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་མཚན་མོའི་ཐུན་དང་པོ་ལ་ཡང་འཆགས་པ་དང་། འདུག་པ་དག་གིས་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་ སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་བར་དུ་བྱེད་ཅིང་།སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས། སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་ནས། གནས་མལ་རིམ་གྲོ་བྱ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོ་ག་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་འོག་ཏུ་གཙུག་ལག་ཁང་ནས་ཕྱིར་ཕྱུང་སྟེ། གཙུག་ལག་ཁང་ གི་ཕྱི་རོལ་དུ་རྐང་པ་འཁྲུ་ཞིང་།བཀྲུས་ནས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ། འདི་ལྟར་གཉིད་ཀྱིས་བརྟ་བར་བྱ་བའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་བརྟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉལ་བར་བྱེད་དོ། །ལུས་དེ་བརྟས་ན་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་རྒྱུན་ཏུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་དང་། རྟག་འགྲུས་སུ་བྱས་ལ་ཤིན་ཏུ་ལས་ སུ་རུང་ཞིང་།ཤིན་ཏུ་ཕན་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གློ་གཡས་པས་ཕབ་སྟེ་ཉལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། སྲོག་ཆགས་སེང་གེ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིར་ནི་ཇི་སྟར་ཆོས་མཐུན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྲོག་ཆགས་སེང་གེ་ནི་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སྐྱེས་པའི་སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ རྩལ་ཆེ་བ་དང་།གཟེངས་མཐོ་བ་དང་། བརྟན་པས་ཕ་རོལ་གནོན་པ་བཞིན་དུ། དགེ་སློང་མི་ཉལ་བར་སྦྱོར་བའི་རྗེས་སུ་བརྩོན་པ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ཤིང་གནས་པ་ཡང་། རྩ་ལ་ཆེ་བ་དང་། གཟེངས་མཐོ་བ་དང་། བརྟན་པས་ཕ་རོལ་གནོན་པ་ ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་སེང་གེ་བཞིན་དུ་ཉལ་བ་ནི་དེའི་ཚུལ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་གྱི། ཡི་དགས་ཀྱི་ཉལ་སྟངས་དང་། ལྷའི་ཉལ་སྟངས་དང་། འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དག་གི་ཉལ་སྟངས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་གྱི་། འདི་ལྟར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ལེ་ལོ་ཅན་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཞན་ པ།སྟོབས་དང་། ཕ་རོལ་གནོན་པ་ཆུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་ཏུ་ན་གློ་གཡས་པས་སེང་གེ་བཞིན་དུ་ཉལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་ལུས་དག་ལྷོད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་གཉིད་ལོག་ནས་ཡང་དྲན་པ་བརྗེད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། གཉིད་སྟུག་པོར་མི་འགྱུར་བ་ དང་།རྨི་ལམ་ན་སྡིག་པ་རྨི་བར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་ཉལ་ན་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའི་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་གློ་གཡས་པས་ཕབ་ནས་རྐང་པ་རྐང་པའི་སྟེང་དུ་བཞག་སྟེ། ཉལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

那么，什么是依于自己的呢？就是说，如果生起任何一种障碍，一旦生起，由于那个障碍的生起，会使心受到烦恼，使智慧衰弱，损害善法，因此自己认识到这不如法，就生起惭愧心，不接受所生起的障碍而予以断除、消灭、清净。如是，依于自己而从成为障碍的诸法中清净其心。
如何是依于世间而从成为障碍的诸法中清净其心呢？在此，当其障碍生起或临近生起之时，心中这样想：'如果我未生的障碍生起，我将受到导师的呵责，诸天、梵天以及与之同行的智者们也将依法呵责。'如是，仅仅依于世间而不令未生的障碍生起，断除已生的障碍。如是，依于世间而从成为障碍的诸法中清净其心。
如是，在夜晚第一时分也以行走和坐禅从成为障碍的诸法中清净其心。从成为障碍的诸法中清净心已，为了整理卧具和随顺世间仪轨，之后从精舍出来，在精舍外洗足，洗完后进入精舍内，为了使身体得到休息，躺下休息。
身体得到休息后，善法的修习得以相续，精进不断，身心调柔，也会获得极大利益。为什么要右胁而卧呢？为了与狮子相顺，此处如何与之相顺呢？狮子在一切畜生道众生中是最有力、最高贵、以坚固而降伏他者，如是比丘不卧而精进修行、发起精进而住，也是最有力、最高贵、以坚固而降伏他者。
因此，如狮子般而卧是随顺其行仪，而饿鬼的卧法、天人的卧法、享受欲乐者的卧法则不是如此，因为他们都是懈怠者、精进薄弱、力量和降伏他者的能力微小的缘故。总之，右胁如狮子般而卧，依法性如是身体不会松弛，睡醒后也不会忘失正念，不会沉睡，也不会做恶梦。
若不如是而卧，则应知会生起一切相反的过失，因此说要右胁而卧，脚叠脚而卧。

།ཇི་ལྟར་ན་སྣང་བའི་ འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཉལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན།དེས་སྣང་བའི་མཚན་མ་ལེགས་པར་ཤིན་ཏུ་བཟུང་ཞིང་ལེགས་པར་ཡིད་ལ་བྱས། ལེགས་པར་བསྟེན་། ལེགས་པར་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ། དེ་དེ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་བཞིན་དུ་དེ་འོད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཉལ་བར་བྱེད་ཅིང་། དེས་ ན་དེ་གཉིད་ལོག་ན་ཡང་སེམས་ལ་མུན་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཉལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་དྲན་པས་ཉལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེས་ཆོས་དགེ་བ་དོན་དང་ལྡན་པ་གང་དག་མཉན་པ་དང་བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ དྲན་པ་ཉལ་ཀའི་བར་དུ་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་འགྱུར་ཞིང་།དེས་ན་དེ་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་ན་ཡང་ཆོས་དེ་དག་གཉིད་མ་ལོག་པ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་རྗོད་པར་བྱེད་ལ། ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ལ་སེམས་དེ་ལན་མང་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་ཇི་ལྟར་དྲན་པས་དགེ་བའི་སེམས་སམ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་དྲན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཉལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དྲན་པས་ཉལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་བཞིན་གྱིས་ཉལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་དྲན་པར་གྱུར་པ་སྟེ་། གང་གི་ཚེ་ཉལ་བ་ན། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡང་རུང་བས་སེམས ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་ན།དེས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་ལེགས་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་། ད་དུང་མི་ལེན་པ་སྟོང་པར་བྱེད། རྟོག་པར་བྱེད། སེམས་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་བཞིན་དུ་ཉལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ལྡང་བ་ཁོ་ནའི་ འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་བཞིན་དུ་ཉལ་བར་མི་བྱེད་ཅིང་།དེ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་ཟིན་པའི་སེམས་སུ་བྱས་ནས། མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཐུམས་ཕྲས་ཀྱིས་ཉལ་བར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་དགོན་པའི་རི་དགས་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་གྱི་ཐམས་ཅད་དུ་གཉིད་ཀྱིས་ ནོན་པ་ལ་སེམས་གཞོལ་བར་མི་བྱེད་ཅིང་།དེ་ལ་འབབ་པར་མི་བྱེད། བབ་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། གཞན་ཡང་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ཨེ་མ་ཧོ་ཀྱེ་མ་བདག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་གནང་བའི་མི་ཉལ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་སྙམ་ནས། དེས་དེ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་འབད་པ་ཆེན་པོ་དང་། མངོན་པར་བརྩོན་པའི་སྦྱོར་བས་མཐུན་པ་སྐྱེད་དེ། གནས་པར་བྱེད་པ་དང་། གཞན་ཡང་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ཇི་ལྟར་བདག་གིས་དེང་མི་ཉལ་བ་དང་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར། མཁས་ཤིང་ལེ ལོ་མེད་ལ།སྒྲུབ་ཕོད་པས་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ཏེ། གནས་བཞིན་དུ་སང་ནམ་ལངས་པའི་ནང་པར་ཡང་སྒྲུབ་ཕོད་པས། རྒྱ་ཆེར་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ཏེ་གནས་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ། །དེ་ལ་ལྡང་བའི་འདུ་ཤེས་གཅིག་གིས་ནི་གཉིད་སྟུག་པོར་མི་བྱེད་དེ། དེས་ནི་དེ་ལྡང་བའི་དུས་སུ་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ལྡང་ཞིང་དུས་ལས་མི་ཡོལ་བར་སད་པར་ནུས་སོ། །ལྡང་བའི་འདུ་ཤེས་གཉིས་པས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་གནང་བའི་སེང་གེའི་ཉལ་སྟངས་ལས་ལྷག་ཆད་མེད་པར་ཉལ་བར་བྱེད་དོ། །ལྡང་བའི་འདུ་ཤེས་གསུམ་པས་ནི་འདུན པ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་བྱེད་དོ།། བརྗེད་པས་ན་ཡང་གོང་ནས་གོང་དུ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ལྟར་ན་ལྡང་བ་ཁོ་ནའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་བཞིན་དུ་ཉལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་མཚན་མོའི་ཐུན་ཐ་མ་ལ་ཡང་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ ནར་སད་པར་བྱས་ནས།འཆག་པ་དང་། འདུག་པ་དག་གིས་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས། སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཚན་མོའི་ཐུན་ཐ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ནམ་གྱི་ཐོ་རངས་ཀྱི་ཆ་ལས་མེལ་ཚེ་ཐུན་གཅིག་ལྷག་ཙམ་གང་ཡིན་པའོ།

如何以光明想而入睡呢？他善加执持光明相，善加作意，善加依止，善加观察，以此作意而入睡时，以具光明之心而入睡。因此，即便他入睡，心也不会变成黑暗。如是即是以光明想而入睡。
如何以正念而入睡呢？他由于听闻、思维、修习等因缘所生的善法和具义之法的正念，直至入睡时仍相续不断。因此，即便他入睡，也能如同未睡般宣说这些法，心多次趋入这些法中。如是即如以正念忆持善心或无记心那样而入睡，这就是以正念而入睡。
如何以正知而入睡呢？如是成就正念时，当入睡时，若心被任何烦恼所染，他能善加了知所生烦恼，不再执取，令其空无，思维，转回其心。因此称为以正知而入睡。
如何以唯起想作意而入睡呢？他以精进所摄持的心，迅速轻快地入睡，如同旷野的鹿一般，于一切处都不让睡眠所压制，不趋入其中，不沉溺其中。
复次他如是思维：'啊！我当以一切方式成办佛陀所许可的不卧。'为此他以极大的勤勉和精进修习而安住。
复次他如是思维：'如今我为了不卧和修习诸善法，以善巧无懈怠和勇猛精进而安住，明日清晨也当以勇猛广大精进而安住。'
其中第一个起想不会沉睡，能够迅速起身，不错过时间而觉醒。第二个起想则如佛陀所许可的狮子卧式而无增减地入睡。第三个起想则令意乐相续不断。即便忘失，也为了更上一层的成就而精进。如是即是以唯起想作意而入睡。
他于夜晚最后时分迅速觉醒后，以经行和安坐净除能障碍之法。所谓夜晚最后时分，即是黎明时分剩余一个时辰许。

། དེ་ཡང་སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་དང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ནའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་བཞིན་དུ་མཚན་མོའི་གུང་ཚིགས་ཀྱི་ཐུན་ལ་མེལ་ཚེ་ཐུན་གཅིག་ལྷག་ཙམ་གཉིད་བསད་པར་བྱས་ནས་གང་གི་ཚེ་ལྡང་བ་དེའི་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཀྱི་ཀུན་ནས་བཀྲིས་པ་ཆེན་པོས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཅིང་། དེས་ལྡང་བ་ན་བུལ་བ་ཉིད་དམ། ཞེན་པ་ཉིད་དང་། ལེ་ལོ་དང་སྙོམ་པར་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་ལྡང་བ་ལ་ལུས་ལས་སུ་རུང་བར་འགྱུར་རོ། །བུལ་བ་ཉིད་དང་། ཞན་པ་ཉིད་དང་། ལེ་ལོ་དང་། སྙོམ་པ་དེ་དག་མེད་ན་བརྩལ་བ་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ལྡང་བར་འགྱུར་རོ། ། འཆག་པ་དང་འདུག་པ་དག་གིས་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་རེ་ཞིག་ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་། ནམ་གྱི་ཆ་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བར་སྦྱོར་བའི་རྗེས་སུ་བརྩོན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྒྱས་པ ཡིན་ནོ།།དོན་མདོར་བསྡུ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་། ནམ་གྱི་ཆ་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བར་སྦྱོར་བའི་རྗེས་སུ་བརྩོན་པའི་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་གིས་ཡང་དག་པར་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། ཇི་སྲིད་དུ་མི་ཉལ་བ་དེ་སྲིད་དུ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་མི་སྤོང་ ཞིང་།དགེ་བའི་ཆོས་བསྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཆུད་པ་དང་། རྟག་འགྲུས་སུ་བྱེད་པ་དང་། དུས་སུ་ཉལ་བར་བྱེད་ཅིང་དུས་མ་ཡིན་པར་མ་ཉལ་བ་དང་། ཉལ་ན་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་གཉིད་འདའ་བར་བྱེད་ཅིང་། སེམས་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་།དུས་སུ་སད་པར་འགྱུར་ཞིང་། ལྡང་བའི་དུས་ལས་མི་ཡོལ་བ་སྟེ། ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་། ནམ་གྱི་ཆ་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བར་སྦྱོར་བའི་རྗེས་སུ་བརྩོན་པའི་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་གིས་ཡང་དག་པར་བྱ་བ་ནི་བཞི་པོ་དེ་དག་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་བྱ་བ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལས་བརྩམས་ནས།ཉན་ཐོས་རྣམས་ལས་ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་། ནམ་གྱི་ཆ་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བར་སྦྱོར་བའི་རྗེས་སུ་བརྩོན་པ་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ན་བསྟན་ཞེ་ན། ཉིན་མོ་འཆག་པ་དང་། འདུག་པ་དག་གིས་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ རྣམས་ལས་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་ཅིང་།མཚན་མོའི་ཐུན་དང་པོ་ལ་ཡང་འཆག་པ་དང་འདུག་པ་དག་གིས་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་ལ། ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི། རེ་ཞིག་འདི་ལྟ་སྟེ། ཇི་སྲིད་དུ་མི་ཉལ་བ་དེ་སྲིད་དུ་དགེ་ བའི་ཕྱོགས་མི་སྤོང་ཞིང་།དགེ་བའི་ཆོས་བསྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་ཞིང་རྒྱུན་དུ་ཆུད་པ་པ་དང་། རྟག་འགྲུས་སུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དག་པར་བྱ་བ་དང་པོ་བསྟན་ཏོ། །ཡོངས་སུ་སྦྱངས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་གཙུག་ལག་ཁང་ནས་ཕྱིར་བྱུང་སྟེ། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཕྱི་རོལ་དུ་རྐང་པ་བཀྲུས་ ནས།གཙུག་ལག་ཁང་གི་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ། གློ་གཡས་པས་ཕབ་ནས་རྐང་པ་རྐང་པའི་སྟེང་དུ་བཞག་སྟེ་ཉལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དུས་སུ་ཉལ་བར་བྱེད་ཅིང་དུས་སུ་མ་ཡིན་པར་མི་ཉལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དག་པར་བྱ་བ་གཉིས་པ་བསྟན་ཏོ། །སྣང་བའི་ འདུ་ཤེས་དང་།དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་། ལྡང་བ་ཁོ་ནའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་བཞིན་དུ་ཉལ་བར་བྱེད་པ་དང་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉལ་ན་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་གཉིད་འདའ་བར་བྱེད་ཅིང་། སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དག་པར་བྱ་བ་གསུམ་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་མཚན་མོའི་ཐུན་ཐ་མ་ལ་ཡང་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་སད་པར་བྱས་ནས། འཆག་པ་དང་འདུག་པ་དག་གིས་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་གང་ གསུངས་པ་དེས་ནི།འདི་ལྟ་སྟེ། དུས་སུ་སད་པར་འགྱུར་ཞིང་། ལྡང་བའི་དུས་ལས་མི་ཡོལ་བ་སྟེ་ཞེས་ཡང་དག་པར་བྱ་བ་བཞི་པ་བསྟན་ཏོ།

而且，当具足明亮想、正念和正知，唯一作意起身之想时，在夜晚中分时分保持警醒，只睡一个时辰多一点，当起身时不被昏沉和睡眠的大烦恼所压制。因此起身时不会迟钝、懈怠、懒惰和昏沉，而身体会变得轻安。当没有迟钝、懈怠、懒惰和昏沉时，仅需稍作努力就能迅速起身。
以经行和坐禅来净除能障碍心的诸法，如前所述应当了知。这是详细分析初夜和后夜不睡眠而精进修行的内容。
其要义为何？在此，于初夜和后夜不睡眠而精进修行的补特伽罗应当如实行持四种事。何为四种？即只要不睡眠就不舍弃善法，而精进修习善法、相续不断、恒常精进；适时而眠、不在非时睡眠；即使睡眠也以无烦恼心度过，心不生烦恼；适时醒来，不错过起身的时间。这四种是初夜和后夜不睡眠而精进修行的补特伽罗应当如实行持的。
世尊也依据这四种如实行持，对声闻们宣说了初夜和后夜不睡眠而精进修行。如何宣说？'白天以经行和坐禅来净除能障碍心的诸法，夜晚初分也以经行和坐禅来净除能障碍心的诸法'，此说即是宣说第一种如实行持，即只要不睡眠就不舍弃善法，而精进修习善法、相续不断、恒常精进。
'净除后从精舍出来，在精舍外洗足，进入精舍内，右胁而卧，一足叠一足而眠'，此说即是宣说第二种如实行持，即适时而眠、不在非时睡眠。
'具足明亮想、正念和正知，唯一作意起身之想而眠'，此说即是宣说第三种如实行持，即即使睡眠也以无烦恼心度过，心不生烦恼。
'于夜晚最后时分迅速醒来，以经行和坐禅来净除能障碍心的诸法'，此说即是宣说第四种如实行持，即适时醒来，不错过起身的时间。

།དེ་ལ་སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་། ལྡང་བ་ཁོ་ནའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་ བཞིན་དུ་ཉལ་བར་བྱེད་པ་དང་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི།རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་གཉིད་འདའ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གྱིས་སོ། །ཡང་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་དུས་སུ་དེ་སད་པར་འགྱུར་ཞིང་། ལྡང་བའི་ དུས་ལས་མི་ཡོལ་བར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། ལྡང་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་ལ་དྲན་པས་ནི་དགེ་བའི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་སྟེ་ཉལ་བར་བྱེད་ལ་ཤེས་བཞིན་གྱིས་ནི་དགེ་བའི་དམིགས་པ་དེ་ལས་ཉམས་ཤིང་། སེམས་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པ་ན།མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཉལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། ལྡང་བ་ཁོ་ནའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་གཉིད་སྟུག་ པོར་མི་ཉལ་བ་དང་།དེའི་གཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དེ་ཡུན་རིང་དུ་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་དེ་དུས་སུ་སད་པར་འགྱུར་ཞིང་ལྡང་བའི་དུས་ལས་མི་ཡོལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་། །ནམ་གྱི་ཆ་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བར་སྦྱོར་བའི་རྗེས་སུ་བརྩོན་ པའི་དོན་མདོར་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྒྱས་པར་སྔ་མ་གང་ཡིན་པ་དང་། དོན་མདོར་བསྡུས་པ་འདི་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་། ནམ་གྱི་ཆ་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བར་སྦྱོར་བའི་རྗེས་སུ་བརྩོན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།། །།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་བམ་པོ་ལྔ་པ། ཤེས་ བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་འགྲོ་བ་དང་། ལྡོག་པ་ལ་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆུང་ཟད་བལྟས་པ་དང་། རྣམ་པར་བལྟས་པ་དང་། བསྐུམ་པ་དང་། བརྐྱང་བ་དང་། སྣམ་སྦྱར་དང་། ཆོས་གོས་དང་། ལྷུང་བཟེད་འཆང་བ་དང་། ཟོས་པ་དང་། འཐུངས་པ་དང་། འཆོས་པ་དང་། མྱངས་པ་དང་། སོང་བ་དང་། སྡོད་པ་དང་། འདུག་པ་དང་། ཉལ་བ་དང་། མི་ཉལ་བ་དང་། སྨྲ་བ་དང་། མི་སྨྲ་བ་དང་། གཉིད་ཀྱིས་སྙོམ་པ་བསང་བ་ལ་ཡང་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འགྲོ་བ་ནི་གང་། ལྡོག་པ་ནི་གང་། འགྲོ་བ་དང་། ལྡོག་པ་ལ་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་འགྲོ་བ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་གྲོང་ངམ། གྲོང་གཞན་ནམ། ཁྱིམ་མམ། ཁྱིམ་གཞན་ནམ། གཙུག་ལག་ཁང་ངམ། གཙུག་ལག་ཁང་གཞན་དུ་ཕར་འགྲོ་བའོ། །དེ་ལ་ལྡོག་པ་ནི འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་གྲོང་ངམ།གྲོང་གཞན་ནམ། ཁྱིམ་མམ། ཁྱིམ་གཞན་ནམ། གཙུག་ལག་ཁང་ངམ། གཙུག་ལག་ཁང་གཞན་ནས་ཕྱིར་ལྡོག་པའོ། །དེ་ལ་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ནི་གང་གིས་འགྲོ་བ་ན་ཡང་འགྲོའོ་སྙམ་དུ་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། ལྡོག་པ་ན་ཡང་ལྡོག་གོ་སྙམ་དུ་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། འདིར་ནི་བདག་འགྲོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ནི་འགྲོ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། འདིར་ནི་བདག་གི་འགྲོ་བར་བྱ་བའི་དུས་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་འགྲོ་བར་བྱ་བའི་དུས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་།བདག་འགྲོ་བ་ན་འདི་དང་འདི་ལྟར་ནི་འགྲོ་བར་བྱའོ། །འདི་དང་འདི་ལྟར་ནི་འགྲོ་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། དེའི་ཤེས་བཞིན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཤེས་བཞིན་དེ་དང་ལྡན་པས་གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་ན་འགྲོའོ་ ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་།དེ་གང་དུ་འགྲོ་བར་བྱ་བ་དེར་འགྲོ་བ་དང་། དུས་སུ་འགྲོ་ཞིང་དུས་མ་ཡིན་པར་མི་འགྲོ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་འགྲོ་བར་བྱ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་། ཆོ་ག་དང་། སྤྱོད་ལམ་བརྟགས་པས་དེ་ལྟ་བུས་དེ་ལྟར་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།

对于所说的'具有光明想和正念、正知，以及唯一起身之想而作意入睡'这句话，是说通过两种因缘以无烦恼心入眠，即：以正念和正知。又通过两种因缘能适时醒来，不错过起身的时间，即：以光明想和起身想。如何理解呢？其中，以正念持守善所缘而入睡，以正知则在善所缘退失、心生烦恼时，能迅速如实了知。如此，通过这两种因缘能以无烦恼心入睡。
其中，以光明想和唯一起身想，能使人不陷入沉重睡眠，不被睡眠长时间缠缚。如此，通过这两种因缘能适时醒来，不错过起身的时间。这是关于初夜、后夜不睡而精进修行的略义。前面所说的广义分别和此处所说的略义，都称为初夜、后夜不睡而精进修行。
什么是正知而行？即是有人于行走、返回时正知而行；略观、广观、屈伸、着僧伽梨衣及其他法衣、持钵、饮食、咀嚼、品尝、大小便、行住坐卧、语默、睡眠昏沉时都正知而行。
其中，什么是行走？什么是返回？什么是于行走、返回时正知而行？其中，行走是指有人往村落或其他村落、住所或其他住所、寺院或其他寺院而去。返回是指从村落或其他村落、住所或其他住所、寺院或其他寺院而返。
其中，正知而行是指行走时如实了知'我在行走'，返回时如实了知'我在返回'，如实了知'这里我应该去，这里我不应该去'，如实了知'这是我该去的时候，这不是该去的时候'，如实了知'我去时应当如此这般，不应当如此这般'，这就是其正知。
具有这种正知时，若行走则如实了知'我在行走'，去应去之处，适时而行不非时而行，以观察行境、行为、仪轨、威仪而如是行走，这就是其正知而行。

།དེ་སྔར་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་གནས་རྣམས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་དང་། བློ་སྔོན་དུ་མ་བཏང་བ་དང་། བརྩལ་བ་སྔོན་དུ་མ་བཏང་བ་དང་། འདུན་པ་སྔོན་དུ་མ་བཏང་བར་བར་མ་དོར་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་ དེ་ནི་ཆུང་ཟད་བལྟས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་དག་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་། ལྡོག་པ་ན་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་དང་། བརྩལ་བ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་དང་། འདུན་པ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ། མིག་གིས་འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱལ་པོ་དག་གམ། བློན་པོ་ཆེན་པོ་དག་གམ། གྲོང་རྡལ་གྱི་མི་དག་གམ། ལྗོངས་ཀྱི་མི་དག་གམ། བྲམ་ཟེ་དག་གམ། ཁྱིམ་བདག་དག་གམ། ཕྱུག་པོ་དག་གམ། ཚོང་དཔོན་དག་གམ། དེད་དཔོན་དག་གམ། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཁང་ཁྱིམ་དག་གམ། ཡང་ཏོག་དག་གམ། གནས་ཁང་དག་གམ། ཁང་བཟངས་དག་གམ། བུ་ཤུའི སྟེང་དག་གམ་གཞན་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གཟུགས་དག་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་བལྟས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཅུང་ཟད་བལྟས་པའམ་། རྣམ་པར་བལྟས་པ་དག་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། ཅུང་ཟད་བལྟ་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་ རྣམ་པར་བལྟ་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་།གང་གི་ཚེ་ཅུང་ཟད་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་། གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་བལྟ་བར་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ཅུང་ཟད་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་བལྟ་བར་བྱ་བ་དེ་ཡང་། ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་ཤེས་བཞིན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཤེས་བཞིན་དེ་དང་ལྡན་པས། ཅུང་ཟད་ལྟ་བར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ན། གལ་ཏེ་ཅུང་ཟད་ལྟ་བར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་། ཅུང་ཟད་བལྟ་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་བལྟ་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཅུང་ཟད་ལྟ་བར་བྱེད་ཅིང་། རྣམ་པར་ལྟ་བར་བྱེད་པ་དང་། གང་གི་ཚེ་ཅུང་ཟད་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་བལྟ་བར་བྱ་བ་དེའི་ཚེ་ཅུང་ཟད་ལྟ་བར་བྱེད་ཅིང་། རྣམ་པར་ལྟ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཇི་ལྟར ཅུང་ཟད་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་།རྣམ་པར་བལྟ་བར་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཅུང་ཟད་ལྟ་བར་བྱེད་ཅིང་། རྣམ་པར་ལྟ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཅུང་ཟད་བལྟས་པ་དང་། རྣམ་པར་བལྟས་པ་ལ་དེའི་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བསྐུམ་པ་ནི་གང་། བརྐྱང་བ་ནི་གང་། བསྐུམ་པ་དང་། བརྐྱང་བ་ལ་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ནི་གང་ཞེ་ན། དེ་དེ་ལྟར་འགྲོ་བ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་དང་། ལྡོག་པ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ། ཅུང་ཟད་བལྟ་བ་དང་། རྣམ་པར་བལྟ་བའི་ཚེ། རྐང་པ་དག་སྐུམ་པར་བྱེད་པའམ་། རྐྱོང་བར་བྱེད་པའམ། ལག་པ་དག་སྐུམ་པར་བྱེད་པའམ། རྐྱོང་བར་བྱེད་པའམ། ལག་པ་དག་སྐུམ་པར་བྱེད་པའམ། རྐྱོང་བར་བྱེད་པའམ། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་གང་ཡང་རུང་བ་དག་སྐུམ་པར་བྱེད་པའམ། རྐྱོང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྐུམ་པ་དང་། བརྐྱང་བ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་བསྐུམ་པ་དང་བརྐྱང་བ་དེ་དག་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ ནས་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་།བསྐུམ་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། བརྐྱང་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་། ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། གང་གི་ཚེ་བསྐུམ་པར་བྱ་བ་དང་། གང་གི་ཚེ་བརྐྱང་བར་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་བསྐུམ་ པར་བྱ་བ་དང་།ཇི་ལྟར་བརྐྱང་བར་བྱ་བ་དེ་ཡང་། ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་ཤེས་བཞིན་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་བཞིན་དེ་དང་ལྡན་པས་སྐུམ་པར་བྱེད་པ་དང་། རྐྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཚེ། གལ་ཏེ་སྐུམ་པར་བྱེད་དོ། །རྐྱོང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་ ཤེས་ཤིང་།གང་བསྐུམ་པར་བྱ་བ་དང་། བརྐྱང་བར་བྱ་བ་དེ་སྐུམ་པར་བྱེད་ཅིང་རྐྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་། གང་གི་ཚེ་བསྐུམ་པར་བྱ་བ་དང་། བརྐྱང་བར་བྱ་བ་དེའི་ཚེ། སྐུམ་པར་བྱེད་ཅིང་། རྐྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་བསྐུམ་པར་བྱ་བ་དང་། བརྐྱང་བར་བྱ་བ་དེ་ལྟར་སྐུམ་པར་བྱེད་ཅིང་། རྐྱོང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། བསྐུམ་པ་དང་། བརྐྱང་བ་ལ་དེའི་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།

在前面所说的那些处所中行走和返回时，没有预先动念，没有预先付出努力，没有预先生起意愿，而在中途眼睛所看到的诸色，这就叫做略看。
在那些处所行走和返回时，预先动念，预先付出努力，预先生起意愿，用眼睛看到诸如国王、大臣、城市的人、乡村的人、婆罗门、居士、富人、商主、船主，或者其他外在的房屋、楼阁、住所、宫殿、阁楼，以及其他世间种种色法，这就叫做详看。
对于略看或详看，以自相的方式如实了知，对于应当略看的和应当详看的也如实了知，对于何时应当略看和何时应当详看也如实了知，对于如何略看和如何详看也如实了知，这就叫做正知。
具有这种正知的人，在略看和详看时，如实了知'我在略看和详看'，对于应当略看和应当详看的对象进行略看和详看，在应当略看和详看的时候进行略看和详看，按照应当略看和详看的方式进行略看和详看，这就是所谓的在略看和详看时的正知而行。
其中什么是屈？什么是伸？什么是在屈伸时的正知而行？当这样预先行走和返回，在略看和详看时，弯曲或伸展双脚，弯曲或伸展双手，弯曲或伸展任何肢体和支节，这就叫做屈和伸。
如果以自相的方式如实了知这些屈和伸，对于应当屈的和应当伸的也如实了知，对于何时应当屈和何时应当伸也如实了知，对于如何屈和如何伸也如实了知，这就叫做正知。
具有这种正知的人，在屈和伸时，如实了知'我在屈和伸'，对于应当屈和应当伸的进行屈和伸，在应当屈和伸的时候进行屈和伸，按照应当屈和伸的方式进行屈和伸，这就是所谓的在屈伸时的正知而行。

།དེ་ལ་སྣམ་སྦྱར་འཆང་བ་ནི་གང་། ཆོས་གོས་འཆང་བ་ནི་གང་། ལྷུང་བཟེད་འཆང་བ་ནི་གང་། སྣམ་སྦྱར་དང་ཆོས་གོས་དང་། ལྷུང་བཟེད་འཆང་བ་ལ་ཤེས བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ནི་གང་ཞེ་ན།དེའི་ཆོས་གོས་ཆེན་པོ་དུམ་བུ་བདུན་པ་དང་། དུམ་བུ་དགུ་པ་ཉིས་སྦྱར་དུ་བཙེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། སྣམ་སྦྱར་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བགོ་ཞིང་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། ལེགས་པ་ཁོ་ནར་སྦ་བ་ནི་བཅང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཆོས་གོས་བྱིན་གྱིས་ བརླབས་པ་འབྲིང་ངམ།ཆུང་ངུའམ། གོས་ལྷག་བརྟག་པར་འོས་པའམ། བརྟགས་ཟིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་གོས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བགོ་ཞིང་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པ་དང་། ལེགས་པ་ཁོ་ནར་སྦ་བ་ནི་འཆང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཟས་ཀྱི་སྣོད་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ པ་ལྕགས་ལས་བྱས་པའམ།ས་ལས་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷུང་བཟེད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། ལེགས་པ་ཁོ་ནར་སྦ་བ་ནི་འཆང་བ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་སྣམ་སྦྱར་དང་ཆོས་གོས་དང་། ལྷུང་བཟེད་འཆང་བ་དེ་དག་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནས་རབ་ ཏུ་ཤེས་ཤིང་།སྣམ་སྦྱར་དང་། ཆོས་གོས་དང་། ལྷུང་བཟེད་འཆང་བ་རུང་བ་དང་། རུང་བ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། སྣམ་སྦྱར་དང་། ཆོས་གོས་དང་། ལྷུང་བཟེད་འཆང་བ་གང་གི་ཚེ་བཅང་བར་བྱ་བ་དེའི་དུས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་ ཤེས་པ་དང་།ཇི་ལྟར་བཅང་བར་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། དེའི་ཤེས་བཞིན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཤེས་བཞིན་དེ་དང་ལྡན་པས། སྣམ་སྦྱར་དང་། ཆོས་གོས་དང་། ལྷུང་བཟེད་འཆང་བ་ན། གལ་ཏེ་འཆང་ངོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་ཤེས་ ཤིང་།གང་བཅང་བར་བྱ་བ་དེ་འཆང་བར་བྱེད་པ་དང་། གང་གི་ཚེ་བཅང་བར་བྱ་བ་དེའི་ཚེ་འཆང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་བཅང་བར་བྱ་བ་དེ་ལྟར་འཆང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྣམ་སྦྱར་དང་། ཆོས་གོས་དང་། ལྷུང་བཟེད་འཆང་བ་ལ་དེའི་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ ཅེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཟོས་པ་ནི་གང་། འཐུངས་པ་ནི་གང་། འཆོས་པ་དང་མྱངས་པ་ནི་གང་། ཟོས་པ་དང་། འཐུངས་པ་དང་། འཆོས་པ་དང་། མྱངས་པ་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ནི་གང་ཞེ་ན། ཟས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཟོས་པ་ཞེས་ བྱའོ།།དེ་ཡང་དབྱེ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཆོས་པ་དང་། མྱངས་པའོ། །དེ་ལ་འཆོས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ལྡེ་གུ་དང་། སྣུམ་ཁུར་དང་། འབྲས་ཆན་དང་། ཟན་དྲོན་དང་། གཞན་ཡང་གང་གཡོས་སུ་བྱས་ཤིང་། ཟས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྱུར་པའི་བཟའ་བ་སྲོག་འཛིན་ པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཆོས་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཟོས་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །མྱངས་པ་ཡང་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འོ་མ་དང་། ཞོ་དང་། མར་དང་། ཞུན་མར་དང་། འབྲུ་མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། བུ་རམ་གྱི་དབུ་བ་དང་། ཤ་དང་། ཉ་ཤ་དང་། ཤ་སྐམ་དང་། ལན་ ཚྭ་དང་།ནགས་ཚལ་གྱི་ཤིང་ཏོག་དང་། བཟའ་བའི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མྱངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཟོས་པ་དེ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཧྭགས་ཀྱི་རོ་དང་། ཤ་ཁ་རའི་རོ་དང་། རྩ་བ་མོ་དང་། ཞོ་ག་ཆུ་དང་། ཚྭ་དང་། དར་བ་དང་། ཐ་ན་ཆུ་ཡང་རུང་སྟེ། བཏུང་བར་བྱ་བ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་འཐུངས་པ་ཞེས་བྱའོ།།གལ་ཏེ་ཟོས་པ་དང་། འཐུངས་པ་དང་། འཆོས་པ་དང་། མྱངས་པ་དག་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་། ཇི་ལྟར་བཟའ་བར་བྱ་བ་དང་། བཏུང་བར་བྱ་བ་དང་། བཅའ་བར་བྱ་བ་དང་། མྱང་བར་བྱ་བ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་ཤེས་བཞིན་ཞེས་བྱའོ།།དེས་ཤེས་བཞིན་དེ་དང་ལྡན་པས། ཟ་བར་བྱེད་པ་དང་། འཐུང་བར་བྱེད་པ་དང་། འཆའ་བར་བྱེད་པ་དང་། མྱོང་བར་བྱེད་པ་ན། གལ་ཏེ་ཟ་བར་བྱེད་དོ། །འཐུང་བར་བྱེད་དོ། །འཆའ་ བར་བྱེད་དོ།

什么是持三衣？什么是持法衣？什么是持钵？什么是对持三衣、法衣和钵具有正知而行？
其中大衣由七条或九条双层缝制而成的，称为三衣。穿着受用并善加收藏，称为持有。
其中已加持的中衣或下衣，或是多余衣物中应当检查的或已检查过的，称为法衣。穿着受用并善加收藏，称为持有。
其中已加持的铁制或陶制的食器，称为钵。受用并善加收藏，称为持有。
如果对持三衣、法衣和钵，能从其自性方面如实了知，并且如实了知持三衣、法衣和钵何者应当、何者不应当，以及何时应当持有，还有如何持有，这就是其正知。
具有此正知而持三衣、法衣和钵时，如果如实了知'我在持有'，持有应当持有的，在应当持有时持有，如应当持有般持有，这就是对持三衣、法衣和钵具有正知而行。
什么是食用？什么是饮用？什么是咀嚼和品尝？什么是对食用、饮用、咀嚼和品尝具有正知而行？
任何食物的受用都称为食用。这又分为两种：咀嚼和品尝。
其中什么是咀嚼？即糊状食物、油汤、米饭、热粥，以及其他烹饪过的、成为食物形态的、能维持生命的食物，这称为咀嚼，也就是食用。
什么是品尝？即牛奶、酸奶、酥油、熟酥、芝麻油、蜂蜜、糖浆、肉、鱼肉、干肉、盐、森林果实等食物形态，这称为品尝，也就是食用。
甘蔗汁、糖浆、根茎汁、酸奶水、盐水、乳清，乃至于水等一切饮品，称为饮用。
如果对食用、饮用、咀嚼和品尝从其自性方面如实了知，并且如实了知应当如何食用、饮用、咀嚼和品尝，这就是其正知。
具有此正知而进行食用、饮用、咀嚼和品尝时，如果如实了知'我在食用、饮用、咀嚼'

།མྱོང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་། བཟའ་བར་བྱ་བ་དང་། བཏུང་བར་བྱ་བ་དང་། བཅའ་བར་བྱ་བ་དང་། མྱང་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེས་ཟ་བར་བྱེད་ཅིང་མྱོང་བའི་བར་དུ་བྱེད་པ་དང་། གང་གི་ཚེ་བཟའ་བར་བྱ་བ་དང་། མྱང་བའི་བར་དུ་བྱེད་པ་དེའི་ ཚེ་ཟ་བར་བྱེད་ཅིང་།མྱང་བའི་བར་དུ་བྱེད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་བཟའ་བར་བྱ་བ་དང་། མྱང་བའི་བར་དུ་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཟ་བར་བྱེད་ཅིང་། མྱོང་བའི་བར་དུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། ཟོས་པ་དང་། འཐུངས་པ་དང་། འཆོས་པ་དང་། མྱངས་པ་ལ་དེའི་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཅེས་ བྱའོ།།དེ་ལ་སོང་བ་ནི་གང་། སྡོད་པ་ནི་གང་། འདུག་པ་ནི་གང་། ཉལ་བ་ནི་གང་། མི་ཉལ་བ་ནི་གང་། སྨྲ་བ་ནི་གང་། མི་སྨྲ་བ་ནི་གང་། གཉིད་ཀྱིས་སྙོམ་པ་བསང་བ་ནི་གང་། སོང་བ་དང་། སྡོད་པ་དང་། འདུག་པ་དང་། ཉལ་བ་དང་། མི་ཉལ་བ་དང་། སྨྲ་བ་དང་། མི་སྨྲ་བ་དང་། གཉིད་ ཀྱིས་སྙོམ་པ་བསང་བ་ལ་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ནི་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་འཆགས་ན་འཆག་པའམ་ཆོས་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱི་གན་དུ་འགྲོ་བའམ། ལམ་དུ་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་འཆགས་ན་སྡོད་ པའམ་ཆོས་མཐུན་པ་རྣམས་སམ།མཁན་པོ་རྣམས་དང་། སློབ་དཔོན་རྣམས་སམ། བླ་མ་རྣམས་སམ། བླ་མ་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱི་མདུན་ན་སྡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ཁྲི་འམ། ཁྲིའུ་འམ། རྩཝ་བཏིང་བའི་སྟེང་དུ་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཅས་ཏེ་ལུས་ དྲང་པོར་བསྲངས་ནས་དྲན་པ་ཕྱོགས་པར་བཞག་སྟེ།འདུག་པའམ་། འདུག་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཕྱི་རོལ་དུ་རྐང་པ་བཀྲུས་ནས། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ནང་དུ་ཞུགས་སམ། དགོན་པའམ། ཤིང་དྲུང་ངམ། ཁོང་སྟོང་དག་ཏུ་ཁྲི་འམ། ཁྲིའུ་འམ། རྩཝ་བཏིང་བའི་སྟེང་དུ་གློ་གཡས་པ་ཕབ་སྟེ། རྐང་པ་རྐང་པའི་སྟེང་དུ་བཞག་སྟེ། ཉལ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ཉིན་མོ་འཆག་པ་དང་འདུག་པ་དག་གིས་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་སེམས ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་ཅིང་།མཚན་མོའི་ཐུན་དང་པོ་དང་ཐ་མ་ལ་ཡང་ཤེས་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་ཉལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་དེ་ལྟར་མི་ཉལ་བར་སྦྱོར་བའི་རྗེས་སུ་བརྩོན་ཞིང་། ལུང་མནོས་པའི་ཆོས་འདི་ལྟ་སྟེ། མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་ སྡེ་དང་།ལུང་བསྟན་པའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་སྔར་སྨོས་པ་དག་གིས་ལུང་ནོད་ཅིང་། ཀུན་ཆུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། རྒྱས་པར་ཁ་ཏོན་བྱེད་པའི་བྱ་བས་། ཁ་ཏོན་བྱང་བར་བྱེད་པ་དང་། གཞན་དག་ལ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་ སྤྱོད་པ་མཁས་པ་རྣམས་སམ།དེ་ལས་གཞན་པ་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འདི་ལྟ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་བསྐྱེད་པའི་ཡོ་བྱད་ཀྱི་དོན་དུ་དུས་དུས་སུ་གཏམ་འདྲེ་བར་བྱེད། ཕེབས་པར་སྨྲ་བར་བྱེད། སོ་སོར་ཀུན་དགའ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལྟར་འདི་ན་ ལ་ལ་གཅིག་པུ་དབེན་པར་སོང་སྟེ།ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་པ་དང་། ཁ་ཏོན་བྱང་བར་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་སེམས་པར་བྱེད། འཇལ་བར་བྱེད། ཉེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་ཅིང་ནང་དུ་ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད་དེ། སེམས་ནང་དུ་ཁོ་ནར་འཇོག་ པར་བྱེད།བསྡུས་ཏེ་འཇོག་པར་བྱེད། ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད། ངེས་པར་འཇོག་པར་བྱེད། ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད། དུལ་བར་བྱེད། ཞི་བར་བྱེད། ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད། རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་བྱེད། ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་པའམ། ལྷག་མཐོང་ལ་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱའོ་།།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་དཔྱིད་ཀའི་དུས་སུ་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ཅིང་། དཔྱིད་ཀའི་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་ཚ་བའི་དུས་ལ་བབ་པའི་ཚེ་ཚ་བས་གནོད་པ་དང་། ཆད་པ་དང་། ངལ་བ་སྐྱེ་ཞིང་། དུས་མ་ཡིན་པར་གཉིད་ཀྱིས་སྙོམ་ཞིང་། ཉལ་ འདོད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཉིད་ཀྱིས་སྙོམ་པ་ཞེས་བྱའོ།

如实了知正在体验，凡是应当食用、饮用、咀嚼、品尝的，皆以食用而体验，当食用和品尝时即食用和体验，如何食用和品尝即如何食用和体验，此即是对于已食用、已饮用、已咀嚼、已品尝等保持正知而行。
其中何为行走？何为站立？何为端坐？何为躺卧？何为不卧？何为言说？何为不语？何为昏沉？对于行走、站立、端坐、躺卧、不卧、言说、不语、昏沉保持正知而行是什么？
此处若有人经行或往诣同法者处，或入于道路，此即名为行走。此处若有人经行时站立，或于同法者、亲教师、轨范师、上师、如上师者前站立，此即名为站立。此处若有人于床或座或草席上结跏趺坐，端正其身，安住正念而坐或正在坐，此即名为端坐。
此处若有人于寺院外洗足后，入于寺院内，或阿兰若处，或树下，或空闲处，于床或座或草席上右胁而卧，以足叠足而卧，此即名为躺卧。此处若有人于白昼以经行和端坐净除能障碍之法，于夜晚初分末分亦保持正知，此即名为不卧。
此处若有人如是不卧而精进修习，并受持经典，即经部、应颂部、授记部等如前广说，受持通达并广为诵习以熟练诵持，又为他人广为如实宣说，与具智同梵行者或其他在家人一起，为精进资具而时时交谈、善言、互相欢喜，此即名为言说。
此处若有人独自前往寂静处，思维、衡量、观察如所闻、如所通达、如所熟习之法义，并内正安住，唯于内心安住、摄住、正住、决定安住、近住、调伏、寂静、近寂静、一缘、入定或修习胜观，此即名为不语。
此处若有人于春季安住时，当春季最炎热时节来临，为热所恼而疲惫困乏，非时昏沉欲睡，此即名为昏沉。

།གལ་ཏེ་སོང་བ་དང་། གཉིད་ཀྱིས་སྙོམ་པ་བསང་བའི་བར་དེ་དག་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་། གང་དུ་འགྲོ་བར་བྱ་བ་དང་། གང་དུ་གཉིད་ཀྱིས་སྙོམ་པ་བསང་བར་བྱ་བའི་བར་དེ་ཡང་ ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་།གང་གི་ཚེ་འགྲོ་བར་བྱ་བ་དང་། གང་གི་ཚེ་གཉིད་ཀྱིས་སྙོམ་པ་བསང་བར་བྱ་བའི་བར་དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་འགྲོ་བར་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་གཉིད་ཀྱིས་སྙོམ་པ་བསང་བར་བྱ་བའི་བར་དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་ ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་ཤེས་བཞིན་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཤེས་བཞིན་དེ་དང་ལྡན་པས། སོང་བ་དང་གཉིད་ཀྱིས་སྙོམ་པ་བསང་བའི་བར་དུ་བྱེད་པ་ན། གལ་ཏེ་སོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གཉིད་ཀྱིས་སྙོམ་པ་བསང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་། གང་ དུ་འགྲོ་བར་བྱ་བ་དང་།གང་དུ་གཉིད་ཀྱིས་སྙོམ་པ་བསང་བར་བྱ་བའི་བར་དུ་དེར་འགྲོ་ཞིང་དེར་གཉིད་ཀྱིས་སྙོམ་པ་བསང་བའི་བར་དུ་བྱེད་པ་དང་། གང་གི་ཚེ་འགྲོ་བ་དང་། གང་གི་ཚེ་གཉིད་ཀྱིས་སྙོམ་པ་བསང་བའི་བར་དུ་བྱ་བ་དེའི་ཚེ་འགྲོ་ཞིང་དེའི་ཚེ་གཉིད་ཀྱིས་སྙོམ་པ་བསང་བའི་བར་ དུ་བྱེད་པ་དང་།ཇི་ལྟར་འགྲོ་བར་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་གཉིད་ཀྱིས་སྙོམ་པ་བསང་བའི་བར་དུ་བྱ་བ་དེ་ལྟར་འགྲོ་ཞིང་། དེ་ལྟར་གཉིད་ཀྱིས་སྙོམ་པ་བསང་བའི་བར་དུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། སོང་བ་དང་། སྡོད་པ་དང་། འདུག་པ་དང་། ཉལ་ བ་དང་།མི་ཉལ་བ་དང་། སྨྲ་བ་དང་། མི་སྨྲ་བ་དང་། གཉིད་ཀྱིས་སྙོམ་པ་བསང་བ་ལ་དེའི་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་དེའི་གོ་རིམས་ནི་གང་། གཞི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་གྲོང་ངམ། གྲོང་རྡལ་གང་ཡང་རུང་བ་དག་ལ་ བརྟེན་ཏེ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་ན།དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བདག་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་གྲོང་ངམ། གྲོང་རྡལ་འདིར་འགྲོ་བར་བྱ་ཞིང་བསོད་སྙོམས་བརྒྱུས་ནས་ཀྱང་ཕྱིར་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ལྡོག་པར་བྱ་སྟེ། གྲོང་ངམ། གྲོང་རྡལ་འདི་ན་གང་དག་ཏུ་བདག་འགྲོ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ ཁྱིམ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ།དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཤན་པའི་གནས་དང་། སྨད་འཚོང་མའི་གནས་དང་། ཆང་འཚོང་གི་གནས་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དང་། གདོལ་པའི་ཁྱིམ་དང་། གཞན་ཡང་ཞེ་འགྲས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཕྱིར་བཟློག་ཏུ་མི་རུང་བའི་ ཁྱིམ་གང་ཡིན་པ་དག་གོ།།གང་དག་ཏུ་བདག་འགྲོ་བར་བྱ་བའི་ཁྱིམ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱལ་རིགས་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱིམ་དག་དང་། བྲམ་ཟེའི་རིགས་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱིམ་དག་དང་། ཁྱིམ་བདག་གི་རིགས་ ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱིམ་དག་དང་།གྲོང་མི་རྣམས་ཀྱི་ཁྱིམ་དག་དང་། ལྗོངས་ཀྱི་མི་རྣམས་ཀྱི་ཁྱིམ་དག་དང་། ཕྱུག་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱིམ་དག་དང་། ཚོང་དཔོན་རྣམས་ཀྱི་ཁྱིམ་དག་དང་། དེད་དཔོན་རྣམས་ཀྱི་ཁྱིམ་དག་སྟེ། གང་དག་ཏུ་བདག་འགྲོ་བར་བྱ་བའི་ཁྱིམ་དེ་ དག་ཏུ་ཡང་ཧ་ཅང་ཕྱི་དྲོར་གྱུར་ན་མི་འགྲོ་བར་བྱའོ།

如果行走和打哈欠等这些行为，从其自身特征来说确实完全了知，以及去往何处和在何处打哈欠等这些也确实完全了知，什么时候该行走和什么时候该打哈欠等这些也确实完全了知，如何行走和如何打哈欠等这些也确实完全了知，这就是他的正知。
他具有这种正知，在行走和打哈欠等行为时，如果确实完全了知'我在行走'和'我在打哈欠'等，以及去往何处行走和去往何处打哈欠等，就在那里行走和在那里打哈欠等，什么时候该行走和什么时候该打哈欠等，就在那时行走和在那时打哈欠等，如何行走和如何打哈欠等，就那样行走和那样打哈欠等，这就是说，对于行走、站立、坐、卧、不卧、说话、不说话和打哈欠等行为的正知而行。
这种正知而行的次第是什么？基础分类是什么呢？比如在此，有人依止于村庄或城镇而行时，他这样想：'我为了乞食要去这个村庄或城镇，乞食完毕后还要返回寺院。在这个村庄或城镇中，有些房舍是我不该去的，这些是什么呢？即屠夫的住处、妓女的住处、酒肆、王宫、贱民的家，以及其他会引起争执、不宜前往的房舍。'
也有一些房舍是我应该去的，这些是什么呢？即如大娑罗树般的刹帝利种姓的家，如大娑罗树般的婆罗门种姓的家，如大娑罗树般的居士种姓的家，村民们的家，乡民们的家，富人们的家，商主们的家，船主们的家。即使是这些我应该去的房舍，如果时间太晚也不应该去。

།ཧ་ཅང་ནམ་སྲོས་ན་མ་ཡིན། སྦྱིན་པ་པོ་དང་། སྦྱིན་བདག་བྱ་བས་བྲེལ་བ་དག་ཏུ་མ་ཡིན། རྩེད་མོ་དང་དགའ་བ་དང་། རྒྱན་པོའི་སྦྱོར་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་དག་ཏུ་མ་ཡིན། གྲོང་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དག་ཏུ་མ་ཡིན། འཁྲུགས་པ་དག་ཏུ་མ་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བ་ན་ཅི་ནས་ཀྱང་བདག་གླང་པོ་ཆེ་འཁྲུལ་པ་དང་འཕྲད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཤིང་རྟ་དང་འཁྲུལ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྟ་དམུ་རྒོད་དང་མ་ཡིན་པ་དང་། བ་བརྡུང་ཀུས་མ་དང་མ་ཡིན་པ་དང་། ཁྱི་ཟ་བ་དང་མ་ཡིན་པ་དང་། ཚེར་ཐགས་སྟུག་པོས་མི བཤུད་པ་དང་།ངམ་གྲོག་དང་། གཅོང་རོང་དང་། གཡང་སར་ཡང་གཡང་དུ་མི་ལྟུང་བ་དང་། ལྗན་ལྗིན་གྱི་ནང་དུ་མི་སོང་བ་དང་། མི་གཙང་བའི་ཁུང་དུ་མི་སོང་བ་དང་། ཟླ་བ་ལྟར་ཁྱིམ་རྣམས་སུ་འགྲོ་བར་བྱ་ཞིང་ངོ་ཚ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྤྱི་རྟོལ་མེད་པ་དང་། ལུས་དབེན་པ་དང་། སེམས་དབེན་པ་དང་། རྙེད་པ་འདོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། བཀུར་སྟི་འདོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་རང་གིས་ཐོབ་ན་དགའ་ཞིང་ཡིད་བདེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱིས་ཐོབ་ན་ཡང་དགའ་ཞིང་ཡིད་བདེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། བདག་ལ་མི་བསྟོད་པ་དང་། གཞན་ལ་མི་སྨོད་པ་དང་། སྙིང་རྗེའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་། སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དེ་ལྟར་འགྲོ་བར་བྱ་ཞིང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བས་གཞན་གྱི་ཁྱིམ་དག་ཏུ་བདག་ལ་གཞན་གྱིས་སྟེར་བར་འགྱུར་གྱི། མི་སྟེར་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་མྱུར་བ་ཡིན་གྱི། འགྱངས་ཏེ་མ་ཡིན་པའི་བར་དེ་ལྟ བུ་ལྟ་ག་ལ་རྙེད་སྙམ་པ་དང་།སོང་ནས་ཀྱང་བདག་གིས་བླང་བའི་ཚོད་རན་པར་བྱ་ཞིང་། རྙེད་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་པ་དང་། ཚུལ་འཆོས་པར་མི་བྱ་ཞིང་ཁ་གསག་དང་། གཞོག་སློངས་དང་། ཐོབ་ཀྱིས་འཇལ་བ་དང་། རྙེད་པས་རྙེད་པར་བྱེད་འདོད་པར་མི་བྱ་བ་དང་། རྙེད་པ་དེ་ཡང་ཆགས་ པ་མེད་པ་དང་།ཞེན་པ་མེད་པ་དང་། འཆུམས་པ་མེད་པ་དང་། མདུད་པ་བོར་བ་མེད་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་མེད་པ་དང་། ལྷག་པར་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ལྷག་པར་ཆགས་པར་གྱུར་པ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པར་བྱའོ་སྙམ་པ། དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱིས་ཀྱང་འགྲོ་ བར་བྱའོ་སྙམ་པ་དང་།དེར་འགྲོ་བ་དང་། ལྡོག་པའི་ཚེ་གཟུགས་གང་དག་བལྟ་བར་བྱ་བ་དེ་དག་ལས་ཀྱང་། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་བལྟ་བར་བྱ། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་བལྟ་བར་མི་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་དག་ལ་བལྟ་བར་མི་བྱ་བ་དེ་དག་ལ་ནི་དབང་པོ་ལེགས་པར་བསྡམས་ཏེ། མིག་གིས་མི་ བརྟག་པར་བྱའོ།།གང་དག་ལ་བལྟ་བར་བྱ་བ་དེ་དག་ལ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་སྟེ། མིག་གིས་བརྟག་པར་བྱ་བའོ་། །དེ་དག་ལ་གཟུགས་ཇི་ལྟ་བུ་དག་བལྟ་བར་མི་བྱ་བ་ཡིན་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ་། ཟློས་གར་མཁན་དང་། བྲོ་གར་མཁན་དང་། བཞད་གད་མཁན་དང་། འཇོ་སྒེག་མཁན་དང་། གཞན་ཡང་རོལ་མོའི་རྣམ་པ་བྲོ་གར་གླུ་དང་རོལ་མོའི་སྒྲ་ལ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དག་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བུད་མེད་རྣམས་དང་། བུད་མེད་གཞོན་ནུ་ཁ་དོག་བཟང་བ་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་ཁྱད་པར་ཅན་དག་དང་། གཟུགས་གང་དག་མཐོང་ན་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ གནོད་པ་དང་།ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་བར་ཆད་དང་། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ། དེ་ལྟ་བུའི་གཟུགས་དེ་དག་ནི་ཆུང་ཟད་བལྟ་བར་ཡང་མི་བྱ། རྣམ་པར་བལྟ་བར་ཡང་མི་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

不要在太晚的时候，不要在施主和布施者忙碌的时候，不要在他们玩耍欢乐和赌博的时候，不要在他们从事世俗法事的时候，不要在他们争吵的时候。行走时应当避免遇到发狂的大象，避免遇到失控的马车，避免遇到野马，避免遇到发怒的公牛，避免遇到凶恶的狗，避免被密集的荆棘所刮伤，避免掉入深沟、峡谷和悬崖，避免进入泥泞之地，避免进入不净之处。
应当如月亮一般前往各家，具足惭愧心，不轻浮，身远离，心远离，不贪求利养，不贪求恭敬。如同自己获得时欢喜快乐一样，他人获得时也应欢喜快乐。不自赞，不毁他，具有慈悲心，具有怜悯心。
出家人到他人家中应当想：'他人会布施给我，不会不布施。如前所说广大迅速，而非迟缓，哪里能得到这样的机缘呢？'去了之后也应当适量取用，不为利养，不应虚伪、谄媚、巧言、以利求利。
对于所得之物也应无贪著、无执着、无系缚、无纠结、无昏厥、无贪恋、无过度贪著而受用。应当以这样的心态前往。
在去和返回时，对于应当看的形色要看，不应当看的形色不要看。对于不应看的要善护诸根，不用眼睛观察。对于应当看的要正念现前，用眼睛观察。
什么样的形色不应当看呢？即：舞蹈演员、歌舞艺人、滑稽演员、妖艳之人，以及其他从事音乐、歌舞、乐器演奏的人。同样地，对于女人、年轻貌美能生贪欲的特殊女子，以及见到后会对梵行造成障碍、妨碍梵行、生起罪恶不善分别念的这类形色，都不应稍微看，也不应详细观察。

།གཟུགས་ཅི་ལྟ་བུ་དག་ལ་ བལྟ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ། རྒས་པ་དང་། རྙིས་པ་དང་། འཁོགས་པ་དང་། ལུས་དབུགས་ངར་ངར་པོས་བརྫངས་པ་དང་། ལུས་མདུན་དུ་དབྱིབས་སྐུ་བ་དང་། ལུས་འཁར་བ་ལ་རྟེན་ཅིང་འདར་བ་དང་། ན་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ནད་ ཚབས་ཆེ་བ་དང་།རྐང་པ་སྐྲངས་པ་དང་། ལག་པ་སྐྲངས་པ་དང་། ལྟོ་བ་སྐྲངས་པ་དང་། གདོང་སྐྲངས་པ་དང་། པགས་པའི་མདོག་སྐྱ་བ་དང་། ཤུ་བ་ཅན་དང་། ཁྱི་རྔོ་ཅན་དང་། མཛེ་ཅན་དང་། སྣད་པ་དང་། ལུས་ལ་རྨ་ཡོད་པ་དང་། ལུས་སྨིན་པ་དང་། དབང་ པོ་ཉམས་པ་དང་།ཤི་བའི་དུས་བྱས་པ་དང་། ཤི་ནས་ཞག་གཅིག་ལོན་པ་དང་། ཤི་ནས་ཞག་གཉིས་ལོན་པ་དང་། ཤི་ནས་ཞག་བདུན་ལོན་པ་དང་། ཁྭ་ངག་དང་། ཆུན་ལག་རྣམས་ཀྱིས་བཏོགས་པ་དང་། བྱ་རྒོད་དག་དང་། ཁྱི་དག་དང་། ཝ་དག་དང་། དུད་ འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སྐྱེས་པའི་སྲོག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་དག་གིས་བཟའ་བ་དང་།ཁྲིའི་སྟེང་དུ་བཞག་སྟེ། སྟེང་དུ་བླ་རེ་བྲེས་ལ། མདུན་དང་རྒྱབ་ན་སྐྱེ་བོ་ཕལ་པོ་ཆེ་སྐྲ་བཤིག་ཅིང་ཐལ་བས་གཏོར་ལ་དུ་བར་བྱེད། ཆོ་ངེས་འདེབས་པར་བྱེད་ཅིང་དེ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་སྐྱེས་པ་དང་། སྡུག་ བསྔལ་སྐྱེས་པ་དང་།སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་སྐྱེས་པ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་སྐྱེས་པ་དང་། ལ་ཟུག་པ་སྐྱེས་པ་དག་གིས་ཕྱིར་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་དང་། གཞན་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་གཟུགས་གང་དག་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཕན་པ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ བར་ཆད་མེད་པ་དང་།དགེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་འབྱུང་བར་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་བདག་གིས་བལྟ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་དང་། ལུས་མི་བསྒྱུར་བ་དང་། ལག་པ་མི་ཀྱོག་པ་དང་། མགོ་མི་བསྒྱུར་བ་དང་། རྟ་སྐད་མི་དབྱུང་བ་དང་། ལག་པ་མི་སྦྲེལ་བ་དང་། ལག་པ་མི་ སྤྲད་པར་འགྲོ་བར་བྱ་ཞིང་།མ་བསྒོ་བར་སྟན་ལ་འདུག་པར་མི་བྱ་བ་དང་། སྟན་ལ་མ་བརྟགས་པར་མ་ཡིན་པ་དང་། ལུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལྗིད་ཀྱིས་མི་དབབ་པ་དང་། རྐང་པ་མི་བསྣོལ་བ་དང་། བརླ་མི་བསྣོལ་བ་དང་། རྐང་པ་ཧ་ཅང་མི་དགུག་པ་དང་། རྐང་པ་ཧ་ཅང་མི་ གདངས་པར་སྟན་ལ་འདུག་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་དང་།མགོ་མི་གཡོགས་པ་དང་། ཕྲག་པ་ལ་མི་གཟར་བ་དང་། མདུན་མི་བརྫེ་བ་དང་། ཕྲག་པ་གཉི་ག་ལ་མི་གཟར་བར་ཆོས་གོས་ཟླུམ་པོར་བགོ་བར་བྱ་ཞིང་། ཧ་ཅང་རྩེངས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཧ་ཅང་འཇོལ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། གླང་པོ་ཆེའི་སྣ་ལྟར་ནར་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཏ་ལའི་ལོ་མ་ལྟར་བལྟབས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྦྲུལ་མགོའི་གདེངས་ཀ་ལྟར་མ་ཡིན་པ་དང་། འབྲུའི་ཕུར་མ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་ཆོས་གོས་བགོ་བར་བྱའོ་སྙམ་པ་དང་། བཟའ་བ་དང་། བཅའ་བ་མ་འོངས་པར་ལྷུང་བཟེད་མི་བཟེད་པར བྱ་ཞིང་།བཟའ་བ་དང་བཅའ་བའི་སྟེང་དུ་གཟུང་བར་མི་བྱ་བ་དང་། འོག་གཞི་མེད་པའི་ས་ཕྱོགས་དང་། གད་ཀ་དང་གཡང་སར་ལྷུང་བཟེད་མི་གཞག་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་དང་། བསོད་སྙོམས་མཐར་ཆགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱ་ཞིང་། འབྲས་ཆན་གྱིས་ཚོད་མ་ མི་དགབ་པ་དང་།ཚོད་མས་འབྲས་ཆན་མི་དགབ་པར་བྱ་བ་དང་། འཕྱ་སྨོད་མེད་པ་དང་། འཕྱ་སྨོད་ལ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པར་བྱ་བ་དང་། ཁམ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡང་མ་ཡིན། ཧ་ཅང་ཆུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པར་ཁམ་རན་པར་བཟའ་བར་བྱ་བ་ དང་།ལག་པ་མི་བལྡགས་པ་དང་། ལྷུང་བཟེད་མི་བྱོག་པ་དང་། ལག་པ་མི་སྦྲུག་པ་དང་། ལྷུང་བཟེད་མི་བསྐྱམ་པ་དང་། ཁམ་འཕྲོར་མི་བཅད་པར་བསོད་སྙོམས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་དང་། བདག་ཁྱིམ་དེ་དག་ནས་ལྡོག་ ཅིང་ཕྱིར་འོངས་ཏེ།གཙུག་ལག་ཁང་དུ་སོང་ནས་ཀྱང་ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོ་ཡིད་མི་གཅུགས་པ་དང་། སྐབས་མ་ཕྱེ་བ་དང་། མ་བསྐོས་པ་གཞན་དག་གི་མ་ཡིན་པ། གང་ཟག་སོ་སོའི་འཆགས་སར་ལུས་མི་ངལ་བ་དང་། ལུས་མི་དུབ་པ་དང་། གཡེང་བ་ཚར་གཅོད་པ་དང་། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་བརྩོན་པ་དང་། མི་དགེ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མི་ལྡན་པས་སེམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ནང་དུ་བསྡུས་པ་དང་། ཡིད་ཕྱི་རོལ་དུ་མ་སོང་བ་དང་། ཧ་ཅང་རིང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཧ་ཅང་བརྟད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། གཅིག་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་། ལྡོག་པ་ལ སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་སྐབས་སྐབས་སུ་འགྲོ་བ་དང་།

如果问应当观察什么样的色相，就是这样：观察衰老的、破旧的、年迈的、身体气息粗重的、身体前倾弯曲的、身体倚靠拐杖而颤抖的、生病的、痛苦的、重病的、脚肿的、手肿的、腹肿的、脸肿的、皮肤发白的、有疮的、有疥癣的、有麻风病的、有痔疮的、身体有伤的、身体腐烂的、感官衰退的、已经死亡的、死后经过一天的、死后经过两天的、死后经过七天的、被乌鸦啄食的、被秃鹫啄食的、被鹰啄食的、被狗啃食的、被狐狸啃食的、被各种畜生道众生啃食的。
尸体被放置在床上，上面覆盖帷幕，前后有众多人散发头发、撒灰尘哭泣，同样生起悲伤、生起痛苦、发出叹息、生起不悦、生起剧痛的人们将尸体抬出。
应当观察这样的以及其他类似的有益于梵行、不妨碍梵行、能生起善念的色相。
想着：不摇晃身体、不弯曲手臂、不转动头部、不发出马叫声、不交叉手指、不握手而行走。不未经允许就坐在座位上，不未观察就坐在座位上，不以全身重量压坐，不交叉双脚，不交叉大腿，不过分屈腿，不过分伸腿而坐。
想着：不蒙头、不披在肩上、不披在前面、不披在两肩上而应圆整地披法衣，不过分紧绷，不过分松垮，不如象鼻般悬垂，不如多罗树叶般折叠，不如蛇头般竖起，不如谷物堆般披法衣。
想着：食物未到时不举钵，不将钵举过食物之上，不将钵放在无垫底的地方、裂缝处和悬崖边。
应当依次受用乞食，不用饭盖菜，不用菜盖饭，不带轻视，不随顺轻视而受用。不过大不过小而适量食用。
不舔手，不刮钵，不抖手，不摇钵，不中断食物而受用乞食。
想着：从这些家庭返回，回到寺院后，日夜不放逸，不在未开放的、未指定的、不属于其他人的个人忏悔处疲惫身体、劳累身体，断除散乱，精进于善法，不与不善作意相应，摄收内心诸根，心不外散，不过远也不过近，专注于往来修行。

ལྡོག་པ་ལ སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་སྐབས་སྐབས་སུ་འགྲོ་བ་དང་།སྐབས་སྐབས་སུ་སྡོད་ཅིང་བཅག་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་མི་གཅུགས་པ་དང་། སྐབས་མ་ཕྱེ་བ་དང་། མ་བསྐོས་པ་གཞན་དག་གིས་མ་ཡིན་པར་རང་གི་གཙུག་ལག་ཁང་ངམ། །རང་གི་ཁང་ཁྱིམ་མམ། རང་གི་སྐབ་མོའམ། གང་ཟག་སོ་སོའི་གནས་སུ་བསྐོས་པའམ། དེ་བཞིན་དུ་དགོན་པའམ། ཤིང་དྲུང་ངམ། ཁང་སྟོང་དུ་ཁྲིའམ། ཁྲིའུའམ། རྩཝ་བཏིང་བའི་སྟེང་དུ་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཅས་ཏེ། ལུས་དྲང་པོར་བསྲངས་ནས། དྲན་པ་ཕྱོགས་པར་བཞག་སྟེ་འདུག་པར་བྱའོ སྙམ་པ་དང་།མཚན་མོའི་ཐུན་པར་མ་ལ་ཉལ་བར་བྱ་ཞིང་། ཉལ་བ་ཡང་འདི་ལྟར་སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། ལྡང་བ་ཁོ་ནའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་བཞིན་དུ་ཉལ་བར་བྱའོ་སྙམ་པ་དང་། ཉིན་མོ་དང་། མཚན་མོའི་ཐུན་དང་པོ་ལ་མི་ཉལ་ བར་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་འདའ་བར་བྱའོ་སྙམ་པ་དང་།མཚན་མོའི་ཐུན་ཐ་མ་ལ་ཡང་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་སད་པར་བྱས་ནས། སྨྲ་བ་ཁ་ཏོན་གྱི་ལས་སམ། སྤོང་བལ་ནང་དུ་ཡང་དག་པར་འཇོག་གམ། ཆོས་བསམ་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱས་ཏེ། གང་དག་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ ཕྱིར་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་ལ་གྲགས་པའི་གསང་ཚིག་དང་། ཡིག་འབྲུ་སྣ་ཚོགས་དང་། ཚིག་སྣ་ཚོགས་དང་། ཡི་གེ་སྣ་ཚོགས་དང་། དོན་དང་མི་ ལྡན་པ་དག་རྣམ་པར་སྤང་བར་བྱ་ཞིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ཟབ་པ་ཟབ་པར་སྣང་བ་དང་།སྟོང་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པ། རྐྱེན་འདི་པ་ཉིད་དེའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གུས་པར་བྱས་ཏེ། གཟུང་བར་བྱ་ཞིང་། དམ་པོ་དང་ བརྟན་པར་ཡང་བྱའོ།།ལེགས་པར་བཟུང་ནས་ཀྱང་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟིའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་གྱི། ནན་ཏན་གྱིས་བསྒྲུབས་པས་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་ཞིང་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་ཁ་ཏོན་ཤིན་ཏུ་བྱང་བར་བྱ་བ་དང་། འདུ་འཛིའི་གཏམ་དང་ལས་ལ་དགའ་བ་དང་། སྨྲ་བ་ལ་དགའ་བས་འདའ་བར་མི་ བྱ་བར་དུས་དུས་སུ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་སྟེ།ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་རྣམས་དང་གཏམ་འདྲེ་བར་བྱ། ཕེབས་པར་སྨྲ་བར་བྱ། སོ་སོར་ཀུན་དགའ་བར་བྱ་ཞིང་སྐྱོན་འདོགས་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་འདྲི་བའི་རང་བཞིན་ཅན་དང་། དགེ་བ་གང་ཡིན་ཞེས་ བཙལ་བ་དང་།གཞན་དག་དང་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་སྨྲ་བར་འདོད་པས་རན་པར་སྨྲ་བ་དང་། རིགས་པར་སྨྲ་བ་དང་། གནས་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཞི་བར་སྨྲ་བས་གཞན་དག་ལས་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་སྨྲ་བས་འདོད་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་དང་། བདག་གིས་མི་སྨྲ་བས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་དག་རྣམ་པར་བརྟག་པར་མི་བྱ་ཞིང་།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་སེམས་པ་ལ་མི་སྦྱོར་བར་བྱ་བ་དང་། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དུ་མི་བྱ་བ་དང་། ཁྱད་པར་རྟོགས་པ་ཅུང་ཟད་ཙམ་དང་། ངན་ངོན་ཙམ་གྱིས་བར་མ་དོར་སྒྱིད་ལུག་པར་མི་བྱ་བ་དང་། བསམ་པར་མི་བྱ་བའི་གནས་ རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་།དུས་དུས་སུ་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་བ་དང་། སྤོང་བ་ལ་དགའ་བ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པ་དང་། གུས་པར་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་དང་། བདག་དཔྱིད་ཀའི་ཚ་བས་གདུངས་པ་དང་། དེ་ ལྟར་བརྩོན་པ་དང་།འབད་པ་དང་། རྩོལ་བའམ། རུང་བའི་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་བྱེད་པས་ཡོངས་སུ་ངལ་བའི་རྒྱུ་དང་། ཡོངས་སུ་ངལ་བའི་གཞི་ལས་དུས་མ་ཡིན་པར་གཉིད་ཀྱིས་སྙོམ་པ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན། དེའི་དོན་དུ་ཅི་ནས་ཀྱང་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་དེ་མེད་ པར་འགྱུར་ཞིང་དུས་ཡུན་རིང་པོར་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཉམས་པར་མི་བྱ་བ་དང་།དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བར་ཆད་དུ་མི་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་། ཡུད་ཙམ་ཞིག་གཉིད་བསང་བར་བྱ་སྟེ། དེར་ཡང་བདག་གིས་སྒོ་བཅད་པའམ། དགེ་སློང་ཡོད་ན་ལྟར་གཞུག་པའམ། འདུལ་བའི་བསྲུང་བ་དང་། འདུལ་ བའི་ཆོ་གས་ཆོས་གོས་ཀྱིས་བཅིངས་ལ།གནས་དབེན་པར་འདུག་སྟེ། གཉིད་བསང་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་དེའི་གཉིད་ཀྱིས་སྙོམ་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

有时行走有时停住思维修行对治，如是不执著，未开许处所，未受命处所，不由他人而在自己的寺院，或自己的房舍，或自己的茅棚，或各人指定的住处，如是在寂静处，或树下，或空屋中，于床或座椅或草垫上结跏趺坐，端正身体，正念而住。
夜晚时分应当睡眠，睡眠时也应当如是具足光明想、正念、正知，唯以起身之想而入睡。日间及夜晚初分不应睡眠，应以善法度过。夜晚最后时分也应当迅速醒来，诵经或入定或思维法义而精进。
对于非为获得神通，非为圆满菩提，非为究竟涅槃，世间流传的密语、种种文字、种种词句、种种字母以及无义之语皆应断除，对如来所说甚深显现之法教，与空性相应，此缘起性相顺应之法，应当恭敬受持，坚固稳固。
善加受持后不为利养恭敬，应当精进修习不令空过，于彼等法应当熟练诵习，不应贪著闲谈杂务，喜好言说而度时，应当时时安住正念。
与智者同修梵行者交谈，和善言说，各自欢喜，以无诽谤心遍问，寻求何为善法，欲与他人谈论佛法时应当适量而说、如理而说、如法而说、寂静而说，应当希求从他人处听闻佛法。
我以不语故不应分别思维恶不善分别，不应修习非如理作意之法，不应生起增上慢，不应因稍许证悟或微小成就而中途懈怠，应当断除不应思维之处。
应当时时精进于止观，喜好远离，精进于相续修习，精进于恭敬。我若为春季炎热所逼恼，如是精进、勤勉、努力或做适当之事而生疲惫因缘，疲惫根本而生起非时睡眠，为此应当迅速令其消除，不令善法长时退失。
为使不成为善法障碍故，暂时提起精神，于此亦应关闭门户，若有比丘则令守护，以律仪防护，以律仪仪轨系紧法衣，于寂静处安住提起精神，如是思维，由此其睡眠昏沉于一切种一切时皆得消除。

།དེས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུ་བ་དང་སྤྱོད་ལམ་ལས་བརྩམས་ནས། ཤེས་ བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཀྱི་གོ་རིམས་ཡིན་ཏེ།དེ་ཁྱིམ་དུ་འགྲོ་བ་ན་དང་པོ་ཁོ་ནར་དེ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་ཤེས་བཞིན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་བཞིན་དང་ལྡན་པས་རྒྱུ་བ་དང་། སྦྱོང་བ་ ཐམས་ཅད་མི་ཉུང་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ལ་འགྲོ་བ་དང་། ལྡོག་པ་དང་། ཆུང་ཟད་བལྟས་པ་དང་། རྣམ་པར་བལྟས་པ་དང་། བསྐུམ་པ་དང་། བརྐྱང་བ་དང་། སྣམ་སྦྱར་དང་། ཆོས་གོས་དང་། ལྷུང་བཟེད་བཅད་ བ་གང་ཡིན་པ་དང་།ཟོས་པ་དང་། འཐུངས་པ་དང་། འཆོས་པ་དང་། མྱངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། གྲོང་དུ་རྒྱུ་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སོང་བ་དང་། སྡོད་པ་དང་། འདུག་པ་དང་། ཉལ་ བ་དང་།མི་ཉལ་བ་དང་། སྨྲ་བ་དང་། མི་སྨྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། གཉིད་ཀྱིས་སྙོམ་པ་བསང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཙུག་ལག་ཁང་ན་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་རེ་ཞིག་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྒྱས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དོན་མདོར་བསྡུ་བ་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་བ་དང་ལྡན་པའི་ལས་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ལས་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། རྒྱུ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ལས་ལ་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཞི་གང་ཡིན་པ་ དེ་ནི་དོན་མདོར་བསྡུ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་རྒྱུ་བ་དང་ལྡན་པའི་ལས་རྣམ་པ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། མིག་གི་ལས་དང་། ཡན་ལག་དང་། ཉིང་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལས་དང་། ཆོས་གོས་དང་། ལྷུང་བཟེད་ཀྱི་ལས་དང་། བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ལས་ཏེ། དེ་ནི་རྒྱུ་བ་དང་ལྡན་པའི་ལས་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ལྡོག་པ་དང་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི་རྒྱུ་བ་དང་ལྡན་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་བསྟན་ཏོ། །ཆུང་ཟད་བལྟས་པ་དང་། རྣམ་པར་བལྟས་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི་རྒྱུ་བ་དང་ལྡན་པའི་མིག་གི་ལས་བསྟན་ཏོ། ། བསྐུམ་པ དང་།བརྐྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི་རྒྱུ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལས་བསྟན་ཏོ། །སྣམ་སྦྱར་དང་། ཆོས་གོས་དང་། ལྷུང་བཟེད་བཅང་བ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི་རྒྱུ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་གོས་དང་། ལྷུང་བཟེད་ཀྱི་ལས་བསྟན་ཏོ། ། ཟོས་པ་དང་། འཐུངས་པ་དང་། འཆོས་པ་དང་། མྱངས་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི་རྒྱུ་བ་དང་ལྡན་པའི་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ལས་བསྟན་ཏོ། །སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ལས་རྣམ་པ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། ངག་གི་ལས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་དང་། ཉིན མོའི་ལས་དང་།མཚན་མོའི་ལས་ཏེ་། དེ་ནི་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ལས་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་སོང་བ་དང་། སྡོད་པ་དང་། འདུག་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་བསྟན་ཏོ། །སྨྲ་བ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་ པའི་ངག་གི་ལས་བསྟན་ཏོ།།ཉལ་བ་དང་། མི་སྨྲ་བ་དང་། གཉིད་ཀྱིས་སྙོམ་པ་བསང་བ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་བསྟན་ཏོ། །མི་ཉལ་བ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཉིན་མོའི་ལས་དང་། མཚན་མོའི་ལས་དང་། ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། ངག་གི་ལས་ཀྱང་བསྟན་ཏོ། །ཉལ་བ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པའི་མཚན་མོའི་ལས་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཁོ་ན་ཡང་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ལས་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

这就是说，从行走和威仪开始，正知而行的次第是这样的：当他去到家中时，首先如理作意，具有智慧的心所作的加行，这就是他的正知。
如是具足正知，对于行走和修习一切都不减少地实行，这就称为正知而行。
其中行走、返回、略看、详看、屈身、伸展、披僧伽梨、着法衣、持钵，以及吃、喝、咀嚼、品尝时具有正知而行，这就称为在村中行走时具足正知而行。
其中行走、站立、坐、卧、不卧、说话、不说话，以及驱除昏沉睡眠时具有正知而行，这就称为在精舍中威仪具足时的正知而行。这就是应当了知的广说正知而行的分类。
什么是略说义？与行走相关的五种事业，与威仪相关的五种事业，以及与行走和威仪相关的四种正知而行，这就是略说义。
什么是与行走相关的五种事业？即：身业、眼业、一切肢节业、法衣钵业和乞食业，这就称为与行走相关的五种事业。
其中，所说的'返回和行走'，是显示与行走相关的身业。所说的'略看和详看'，是显示与行走相关的眼业。所说的'屈身和伸展'，是显示与行走相关的一切肢节业。所说的'披僧伽梨、着法衣、持钵'，是显示与行走相关的法衣钵业。所说的'吃、喝、咀嚼、品尝'，是显示与行走相关的乞食业。
什么是与威仪相关的五种事业？即：身业、语业、意业、日间业和夜间业，这就称为与威仪相关的五种事业。
其中，所说的'行走、站立、坐'，是显示与威仪相关的身业。所说的'说话'，是显示与威仪相关的语业。所说的'卧、不说话、驱除昏沉睡眠'，是显示与威仪相关的意业。所说的'不卧'，是显示与威仪相关的日间业、夜间业、身业和语业。所说的'卧'，是显示与威仪相关的夜间业和意业。这就是应当了知的与威仪相关的五种事业。

།དེ་ལ་རྒྱུ་བ་དང ལྡན་པ་དང་།སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ལས་ལ་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། དང་པོ་ཁོ་ནར་ལས་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བརྩམ་མོ་ཞེས་རྒྱུ་བའི་ལས་སམ། སྤྱོད་པའི་ལས་ཤིག་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ན། ལས་དེ་ཉིད་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་ཅིང་། བག་ཡོད་པར་སྤྱོད་ལ། ལས་དེ་དྲན་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ཅིང་བག་ཡོད་པས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས། གཞི་གང་ལ། ཕྱོགས་གང་དུ། དུས་གང་གི་ཚེ། ཇི་སྙེད་ཅིག་།རྣམ་པ་གང་གིས། ཇི་ལྟར་བརྟག་པར་བྱ་བའི་གཞི་དེ་ལ། ཕྱོགས་དེར་དུས་དེའི་ཚེ། དེ སྙེད་ཅིག་།རྣམ་པ་དེས། དེ་ལྟར་རྟོག་པར་བྱེད་ཅིང་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྟོག་པར་བྱེད་ཅིང་། རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། ལྟུང་བ་མེད་པ་དང་། འགྱོད་པ་མེད་པ་དང་། ཡིད་ལ་གཅགས་པ་མེད་པ དང་།རྗེས་སུ་གདུང་བ་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་ཅིང་ལུས་ཞིག་སྟེ། ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་སོང་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུ་བྱས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ནི་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་མདོར་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྒྱས་པར་སྔ་མ་གང་ཡིན་པ་དང་། དོན་མདོར་བསྡུ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་རྣམ་པ་བརྒྱུད་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་ཡིན་པ་དང་། མང་དུ་ཐོས་པ་ཡིན་པ་དང་། རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པ་དང་། རྗེས་སུ་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པ་ དང་།ཡིད་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་ཡིན་པ་དང་། བཟོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པ་དང་། མི་འཇིགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པ་དང་། ཚིག་གི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་ གནས་པ་དང་།སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་ལམ་འདོད་པ་དང་། བྲམ་ཟེའི་ལམ་འདོད་པ་དང་། བདག་དུལ་བར་བྱ་བ་དང་། བདག་ཞི་བར་བྱ་བ་དང་། བདག་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཚུལ་ ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་མང་དུ་ཐོས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེས་ཆོས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ཐོག་མར་དགེ་བ། བར་དུ་དགེ་བ། ཐ་མར་དགེ་བ། དོན་བཟང་པོ། །ཚིག་འབྲུ་བཟང་པོ། །མ་འདྲེས་པ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ། ཡོངས་སུ་དག་པ། ཡོངས་སུ་བྱང་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་མངོན་པར་བརྗོད་པས་མངོན་པར་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཆོས་མང་པོ་དག་ལེགས་པར་བཟུང་ཞིང་བསྟན་པར་བྱས་པ་དང་། ཁ་ཏོན་བྱས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་བརྟགས་པ་དང་། མཐོང་བས་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་མང་དུ་ཐོས་པ་ཡིན་ནོ།

关于具有行动和具有行为的四种正知而行，是哪四种呢？首先，当开始某种行动的事业或行为的事业时说'我要开始做这样的事业'，对于那个事业要保持正念，谨慎而行，以正念和谨慎来完全掌控那个事业。对于何种基础，在何处，何时，多少，以何种方式，如何观察的基础上，在那个地方，那个时候，那么多，以那种方式，如此观察并且详细了知。
如此观察并且详细了知，在今生将无过失，无堕落，无后悔，无执著，无追悔，在来世也无过失，身坏命终之后不会堕入恶趣、恶道、邪道、地狱中，并且将成为获得未得之资粮的因。这就是正知而行的略义。
广说分别和略说义理，这就称为正知而行。关于什么是善知识呢？应当了知以八种因相具足一切功德的是善知识。
八种是什么呢？即是此处某人首先安住于戒律，多闻，具有思择，具有慈悲心，心不疲厌，具有忍耐，具有无畏，具有语言能力。
其中如何是安住于戒律呢？如前广说，安住于具戒，以别解脱戒防护，为求沙门道，为求婆罗门道，为调伏自己，为寂静自己，为使自己完全涅槃而趋入，如是则为安住于戒律。
如何是多闻呢？他宣说清净梵行法，初善、中善、后善，义理善妙，文句善妙，不杂染，圆满，清净，明净的诸法，并且对如是众多法善加受持、开示、诵习、思维、以见解深入通达，如是则为多闻。

།ཇི་ལྟར་ན་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདག་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཟས་ལ་མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བའི་འདུ་ཤེས་དང་།ཉེས་དམིགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་། སྤོང་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། འགོག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། འཆི་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། མི་སྡུག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། རྣམ་པར་བསྡོས་ པའི་འདུ་ཤེས་དང་།རྣམ་པར་རྣགས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། རྣམ་པར་འབུས་གཞིག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། རྣམ་པར་བམ་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། རྣམ་པར་ཟོས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། རྣམ་པར་དམར་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། རྣམ་པར་འཐོར་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། རུས་ གོང་གི་འདུ་ཤེས་དང་།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་འདུ་ཤེས་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ དང་།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དང་། བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ལྷའི་རྣ་བ་དང་། འཆི་འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐང་བ་བརྒྱད་བསྒོམ་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལ། གཞན་དག་ལ་ཡང ཆོ་འཕྲུལ་གསུམ་པོ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་།ཀུན་བརྗོད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་དག་གིས་འདོམས་པའི་མཐུ་ཡོད་ཅིང་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་རྗེས་སུ་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གཞན་དག་ ལ་སྙིང་རྗེ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་།སྙིང་བརྩེ་བར་ཞུགས་པ་དང་། དོན་དུ་འདོད་པ་དང་། ཕན་པར་འདོད་པ་དང་། བདེ་བར་འདོད་པ་དང་། བདེ་བ་ལ་རེག་པར་འདོད་པ་དང་། གྲུབ་པ་དང་བདེ་བར་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྗེས་སུ་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ ཡིད་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་ཡིན་ཞེ་ན།ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་གཟེངས་སྟོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། འཁོར་བཞི་པོ་དག་ལ་ཆོས་སྟོན་པས་ངལ་བ་མེད་པ་དང་། མཁས་པ་དང་། ལེ་ལོ་མེད་པ་དང་། སྒྲུབ་ཕོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཡིད་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་བཟོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གཤེ་ཡང་ཕྱིར་མི་གཤེ་བ་དང་། ཁྲོས་ཀྱང་ཕྱིར་མི་ཁྲོ་བ་དང་། བརྡེགས་ཀྱང་ཕྱིར་མི་བརྡེག་པ་དང་། མཚུང་བྲུས་ཀྱང་ཕྱིར་མཚང་མི་འདྲུ་བ་དང་། བརྡུང་བ་དང་། ཡང་དང་ཡང་དུ་བརྡུང་བ་དང་། བཟོད་པ་དང་། བཅིངས་པ་དང་། གོ་རར་བཅུག་པ་དང་། བཙོག་པ་དང་། སྨད་པ་དང་། བསྡིགས་པ་དང་། བཅད་པ་རབ་ཏུ དམ་པོ་དག་ལ་ཡང་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་པ་ཡིན་པར་སེམས་ཤིང་།ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་ལ། གཞན་དག་ལ་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་ཅིང་། ཁོན་དུ་འཛིན་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། བརྙས་པ་དང་། མི་སྙན་པར་བརྗོད་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨད་ན་ཡང་། རྣམ་པར་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་། ཕན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་སེམས་པ་དང་། གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། ཤ་སྦྲང་དང་། སྦྲང་བུ་མཆུ་རིངས་པ་དང་། རླུང་དང་། ཉི་མ་དང་། སྡིག་སྦྲུལ་གྱི་རེག་པ་རྣམས་དང་། གཞན་དག་ལས་ངན་དུ་བརྗོད པ་དང་།ངན་པ་མ་འོངས་པའི་ཚིག་གི་ལམ་དག་བཟོད་པ་དང་། ལུས་ལས་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟད་པ། རྩུབ་པ། ཚ་བ། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་སྲོག་འཕྲོག་པར་བྱེད་པ་སྐྱེས་པ་དག་ཀྱང་བཟོད་ཅིང་། དང་དུ་ལེན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་བཟོད་པ་དང་ལྡན་པ་ ཡིན་ནོ།

如何是具有觉察？即获得无常想、于无常中苦想、于苦中无我想、于食不净想、于一切世间不喜想、过患想、断想、离欲想、灭想、死想、不净想、青瘀想、脓烂想、虫啮想、膨胀想、食残想、血涂想、分散想、骸骨想、空性观察想，
并获得初禅、第二禅、第三禅、第四禅、空无边处、识无边处、无所有处、非想非非想处，以及慈、悲、喜、舍，获得预流果、一来果、不还果，知神通境界、忆念宿命、天耳、知死生、知心差别，修习八解脱而获得阿罗汉果，
并且对他人以神变神通、记心神通、教诫神通三种神通教导，具有能力与力量，如是即为具有觉察。
如何是具有悲悯？即对他人具有悲心、入于悲悯、欲求利益、欲求安乐、欲求触及安乐、欲求成就安乐，如是即为具有悲悯。
如何是心不厌倦？即善为开示、善为摄受、善为赞叹、善为欢喜，对四众说法无有疲惫，且具智慧、无有懈怠、勇于实践、具有精进本性，如是即为心不厌倦。
如何是具有安忍？即被骂不还骂、被嗔不还嗔、被打不还打、被诽谤不还诽谤，对于殴打、反复殴打、捆绑、囚禁、污蔑、轻视、威胁、极为严厉的惩罚等，都视为自己的过失，随顺业报，不与他人争执，不怀恨，
即便受到轻蔑、恶语、诽谤，也不动摇，唯念利益，能忍受寒、热、饥、渴、蚊虻、虻、风、日晒、毒蛇之触，以及他人恶语、未来的恶言，能忍受身体所生难忍、粗暴、剧烈、不悦、夺命之苦受，具有能忍耐接受的本性，如是即为具有安忍。

།ཇི་ལྟར་ན་མི་འཇིགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་ཀུན་ཏུ་ཞུམ་པ་མེད་པ་དང་། སྐད་འདར་འདར་པོ་མེད་པ་དང་། བརྗེད་པ་མེད་པའི་སྤོབས་པས་འཁོར་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། འཇིགས་པའི་རྒྱུ་དང་། འཇིགས་པའི་གཞི་དེ་ལ་སྐྲག་པ་མི་ འབྱུང་མི་སྐྱེ་ཞིང་།མཆན་ཁུང་དང་། སྤུའི་ཁུང་བུ་དག་ནས་ཀྱང་རྡུལ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་མི་འཇིགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཚིག་གི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འཁོར་དུ་གྲགས་པ་དང་། སྙན་ཅིང་འཇེབས་པ་དང་། རྣམ་པར་གསལ་བ་ དང་།རྣམ་པར་རིག་པར་བྱ་བ་དང་། མཉན་པར་འོས་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་མེད་པ་དང་། རྟེན་པ་མེད་པ་དང་། ཕྱིར་མི་ཟློགས་པའི་ཚིག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཚིག་གི་བྱ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་ཚིག་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་རྒྱུ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་པས་ན་སྐུལ་བར་བྱེད་པ་དང་། དྲན་པར་བྱེད་པ་དང་། འདོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། རྗེས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་སྐུལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཆོ་ག་ལ་ཆོ་ག ཉམས་པས་མཐོང་བ་དང་།ཐོས་པ་དང་། དོགས་པའི་སྒོ་ནས་བདེན་པས་ཡིན་གྱི་མི་བདེན་པས་མ་ཡིན་པ་དང་། དུས་སུ་ཡིན་གྱི་དུས་སུ་མ་ཡིན་པར་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་དང་ལྡན་པས་ཡིན་གྱི་དོན་དང་མི་ལྡན་པས་མ་ཡིན་པ་དང་། ཚིག་འཇམ་པོས་ཡིན་གྱི་རྩུབ་མོས་མ་ཡིན་ པ་དང་།མཛའ་བཤེས་ཀྱི་དངོས་པོས་ཡིན་གྱི་ཞེ་སྡང་གི་སྐབས་ཀྱིས་མ་ཡིན་པར་སྐུལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་། དེ་ལྟར་ན་སྐུལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་དྲན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ལྟུང་བ་དང་། ཆོས་དང་། དོན་དྲན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ན་ལྟུང་བ་དྲན་པར་བྱེད་པ་ ཡིན་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ། ལྟུང་བ་བྱུང་བ་མི་དྲན་ན། དེ་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཡུལ་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ཏུ་གཞི་མང་གེ་མོ་ཞིག་ལ། དུས་ག་གེ་མོ་ཞིག་གི་ཚེ་ལྟུང་བ་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱུང་ངོ་ཞེས་དྲན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ལྟུང་བ་དྲན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་དྲན་པར་བྱེད་ པ་ཡིན་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ། འདི་ལྟ་སྟེ། མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་དང་། ལུང་བསྟན་པའི་སྡེའི་ཆོས་ཉན་ཅིང་རྗེས་སུ་བཟུང་བ་རྣམས་གཅིག་པུས་མི་དྲན་ནམ། དྲན་པར་འདོད་པ་ལས་མི་དྲན་ན་དེ་ལ་དྲན་པར་བྱེད་པའམ། དྲན་པ་བརྗེད་པ་ཕྱིར་དྲན་པར་བྱ་བ་དང་། ཀུན་དྲི་བ་དང་། ཡོངས་སུ་དྲི་བ་རྗེས་སུ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཆོས་དྲན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་དོན་དྲན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དོན་ཐོས་པ་བརྗེད་ན། དེ་ལ་དྲན་པར་བྱེད་ཅིང་། ཡང་དང་ཡང་དུ་སད་པར བྱེད།གསལ་བར་བྱེད། སྟོན་པར་བྱེད། ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བ་དོན་དང་ལྡན་པ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་བྱས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་དང་། སྨྲས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་དྲན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དྲན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་འདོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རབ་ཏུ་དབེན་པ་དང་། ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་དང་། རྣལ་འབྱོར་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་ལ་དུས་དུས་སུ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གདམས་ངག་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། དུས་དུས་སུ་དེ་དང་ལྡན་ པའི་གཏམ་ཟེར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བ་དང་མཐུན་པར་འགྱུར་བའི་གཏམ་མམ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཏམ་མམ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གཏམ་མམ། ཤེས་རབ་ཀྱི་གཏམ་མམ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་གཏམ་མམ། ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་གཏམ་མམ། འདོད་པ་ཆུང་བའི་གཏམ་མམ། ཆོག་ཤེས་པའི་གཏམ་མམ། སྤོང་བའི་གཏམ་མམ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་གཏམ་མམ། འགོག་པའི་གཏམ་མམ། མི་སྩོགས་པའི་གཏམ་མམ། འདུ་འཛི་མེད་པའི་གཏམ་མམ། རྐྱེན་འདི་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གཏམ་ཟེར་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་འདོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

如何具有无畏呢？以心不怯弱、声音不颤抖、以无忘失的辩才为众眷属说法，对于恐惧的因和恐惧的基础不生不起恐惧，腋下和毛孔中也不会生起汗珠，如是即具有无畏。
如何具有语业呢？在眷属中具有名声、悦耳动听、明了、易懂、值得听闻、无违逆、无依赖、不退转的语言，如是即具有语业且语言善妙。
由具足彼八种因，故能劝勉、能提醒、能教诫、能随示、能说法。
其中如何是劝勉呢？即是：对于破坏增上戒律者和破坏增上仪轨者，以见闻怀疑之门，以真实而非不真实，以适时而非不适时，以具义而非无义，以柔和语而非粗语，以友善而非瞋恨而作劝勉，如是即是劝勉。
如何是提醒呢？应当提醒堕罪、法和义。如何提醒堕罪呢？即是：若不记得所犯堕罪，则对具寿者提醒：'在某处、因某事、于某时曾犯如是如是堕罪'，如是即是提醒堕罪。
如何是提醒法呢？如前广说，即是：对于听闻并受持经典部、应颂部、授记部等法，若独自不能忆念，或欲忆念而不能忆念者，则为其提醒，或令忘者重新忆念，并给予询问、详细询问，如是即是提醒法。
如何是提醒义呢？即是：若忘失所闻之义，则为其提醒，并再三唤醒、明示、开示、正确开示；对于已作善行、具义、具梵行，经长时已过或已说经长时者，也为其提醒，如是即是提醒。
如何是教诫呢？于远离、内正住、瑜伽、作意、止、观，随时给予相应的教诫，并随时说与此相应的话语，即是：说能断除心障的话语，或说戒律的话语，或说禅定的话语，或说智慧的话语，或说解脱的话语，或说智见的话语，或说少欲的话语，或说知足的话语，或说断除的话语，或说离贪的话语，或说灭尽的话语，或说不放逸的话语，或说远离喧嚣的话语，或说与此缘起相应的话语，如是即是教诫。

།ཇི་ལྟར་ན་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྟོན་པའི་བསྟན་པའི་ཆོས་འདུལ་བས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། མཁན་པོའམ། སློབ་དཔོན་ནམ། ཆོས་མཐུན་པའི་བླ་ མའམ།བླ་མ་ལྟ་བུར་གྱུར་པས་རྩོད་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་བྱུང་ཞིང་འདས་པར་རིག་ནས། དེ་ལ་དུས་དུས་སུ་སྨོད་པར་བྱེད། ཆད་པས་གཅོད་པར་བྱེད། སྤོང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་ཆོས་དང་མཐུན་པས་ལོངས་སྤྱོད་མཉམ་པར་བློན་གདབ་པ་འཛིན་དུ་འཇུག་ཅིང་སྡུད་པར་ བྱེད་པ་དང་།བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལྷག་པར་སྤྱད་པར་བྱ་བ་དང་། ལྷག་པར་སྤྱད་པར་མི་བྱ་བའི་ཕྱིར་། ལྷག་པར་སྤྱད་པ་དང་། ལྷག་པར་མ་སྤྱད་པ་ཡང་སྟོན་ཅིང་། རྗེས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་སྟོན་ པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱ་བ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུས་དུས་སུ་སྔོན་གྱི་དུས་སུ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་གཏམ་འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པའི་གཏམ་མམ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ གཏམ་དང་།མཐོ་རིས་ཀྱི་གཏམ་དང་། འདོད་པ་དག་གི་རོ་མྱོང་བའི་ཉེས་དམིགས་ལས། ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་རྒྱ་ཆེར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། དུས་དུས་སུ་སྡུག་བསྔལ་ལམ། ཀུན་ འབྱུང་བའམ།འགོག་པའམ། ལམ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཡང་དག་པར་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་ཚིག་འབྲུ་འབྱོར་པ་དང་། འབྲེལ་པ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། རྗེས་སུ་འཕྲོད་པ་དང་། ཐབས་དང་ལྡན་པ་དང་། འཚམ་ པ་དང་།མཐུན་པ་དང་། འགྲུས་སྐྱོང་གི་ཡན་ལག་གི་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་དག་ཟེར་ཞིང་གཏམ་དེ་ཡང་དུས་ལ་བབས་པ་དང་། གུས་པར་བྱས་པ་དང་། སྔ་ཕྱི་འཚམ་པ་དང་། མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་། རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་དང་། རངས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དགའ་བར་འགྱུར་བ་ དང་།མགུ་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྤྲོ་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྒྱིད་ལུག་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། བྱམས་པའི་སེམས་དང་། ཕན་པའི་སེམས་དང་། རྗེས་སུ་སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་དང་། རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་དང་། གྲགས་པ་ལ་མི་བརྟེན་པ་དང་། བདག་ལ་མི་ བསྟོད་པ་དང་།གཞན་ལ་མི་སྨོད་པས་རིགས་པ་དང་། འབྲེལ་བ་དང་། མ་འདྲེས་པ་དང་། ཆོས་དང་ལྡན་པ་དང་། འཁོར་རྣམས་ལ་མཐུན་པར་ཟེར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟར་དུས་ དུས་སུ་སྐུལ་བར་བྱེད་པ་དང་།དྲན་པར་བྱེད་པ་དང་། འདོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། རྗེས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་རེ་ཞིག་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྒྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་མདོར་ བསྡུས་པ་གང་ཞེ་ན།གལ་ཏེ་མཛའ་བཤེས་དང་། མཛའ་བོ་དང་། རྗེས་སུ་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། དང་པོ་ཁོ་ནར་ཕན་པར་འདོད་པ་དང་། བདེ་བར་འདོད་པ་ཡིན་པ་དང་། ཕན་པ་དང་བདེ་བ་དེ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ཅིང་ལྟ་བ་མ་ལོག་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཡིན་པ་དང་།འདི་ལྟ་སྟེ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བ་དེ་ཉིད་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་མཐུ་ཡོད་ཅིང་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་ཉིད་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ། མཁས་པ་དང་ལེ་ལོ་མེད་པ་དང་། སྒྲུབ་ ཕོད་པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་ན། རྒྱུ་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་མདོར་བསྡུ་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་དོན་མདོར་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྒྱས་པ་སྔ་མ་གང་ཡིན་པ་དང་། དོན་མདོར་བསྡུ་བ་འདི་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཞེས་བྱའོ།

如何是随教导呢？以佛陀教法的律藏如实随教导，和尚或阿阇黎或法侣上师或如上师者，知晓任何诤论发生并过去后，对此于时时中呵责，以惩罚制止，断除，
又以如法平等受用而令受持誓言并摄受，为了增上行持应作与不应作，而开示增上行持与不增上行持，如是随教导。
如何是说法呢？为了令众生成熟，为了令众生清净，为了令正法久住，于时时中宣说往昔应说之语，即：布施语或持戒语，生天语，从欲贪过患中出离而清净分诸法广大如实宣说，
于时时中从苦、集、灭、道开示，引导宣说具足四圣谛之语词圆满、相连、随顺、相应、具方便、适宜、相合、具足精进支分等，
且此语言应时、恭敬、前后相应、相连、随顺关联、令欢喜、令欣悦、令满意、令振奋、不令懈怠，以慈心、利益心、悲悯心，
不依于利养恭敬名闻，不自赞毁他，以合理、相关、不杂乱、具法、对眷属和顺而说，如是即是说法。
具足彼等八支分者，如是于时时中劝勉、忆念、教诫、随教导、说法，故称善知识。此即是善知识广分。
何为略义？若是具足亲友、友人、悲悯，首先欲求利益安乐，且彼利益安乐无颠倒见解而如实了知，
即能成办、摄受彼等利益安乐，具有方便善巧，即从摄受利益安乐而精通、无懈怠、勇猛、具精进本性，
若具足此四因，略说即应知是一切圆满之善知识。此即是善知识略义。前述广分与此略义即是善知识。

། །།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་བམ་པོ་དྲུག་པ། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། སེམས་པ་གང་ཞེ་ན། དམ་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་དམ་པ་རྣམས་དང་། ཡང་དག་པར་སོང་བ་རྣམས་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་དང་། བཤད་པ་དང་། གསལ་བར་བྱས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ གཉིས་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ།མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་དང་། ལུང་བསྟན་པའི་སྡེ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་དང་། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་དང་། གླེང་གཞིའི་སྡེ་དང་། རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་སྡེ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བའི་སྡེ་དང་། སྐྱེས་པ་རབས་ཀྱི་སྡེ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་དང་། རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྡེ་དང་། གཏན་ལ་ཕབ་པར་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྡེ་དག་སྟེ། དེ་དམ་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མདོའི་སྡེ་གང་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་གདུལ་བ་དེ་དང་དེ་དག་དང་གདུལ་བའི་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལས་བརྩམས ནས་ཕུང་པོ་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་དང་།སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཟས་དང་། བདེན་པ་དང་། ཁམས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། དབང་པོ་དང་། སྟོབས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་དང་ལྡན་པ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དང་། བསླབ་པ་དང་། །ཤེས ནས་དད་པ་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དག་ཡང་དག་པར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས།བསྟན་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་བ་དོན་དང་ལྡན་པ། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་དང་དེ་དག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོག་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་མཐུན་པ་དག་གིས་ཅི་རིགས་པར་རིམ་གྱིས་བཀོད་ཅིང་། རིམ་གྱིས་སྦྱོར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མདོའི་སྡེ་ཞེས་བྱའོ། །དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་གང་ཞེ་ན། གང་གི་ཐ་མའི་མཇུག་ཏུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་དང་། བཀྲི་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་ཞེས་བྱའོ། །ལུང་བསྟན་པའི་སྡེ་གང་ཞེ་ན། གང་ལས་ཉན་ཐོས་ཤི་འཕོས་པ་དང་། དུས་བྱས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལུང་སྟོན་པ་དང་། ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལུང་བསྟན་པའི་སྡེ་ཞེས་བྱའོ། །ཚིགས་སུ བཅད་པའི་སྡེ་གང་ཞེ་ན།རྐྱང་པས་བཤད་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་རྩ་བ་གཉིས་པའམ། རྩ་བ་གསུམ་པའམ། རྩ་བ་བཞི་པའམ། རྩ་བ་ལྔ་པའམ་། རྩ་བ་དྲུག་པར་རྩ་བ་བསྡེབས་ཏེ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་ཞེས་བྱའོ། །ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་གང་ཞེ་ ན།གང་ཟག་གི་མིང་དང་རིས་ཡོངས་སུ་མ་བརྗོད་མ་བསྟན་པར། ཕྱིས་དམ་པའི་ཆོས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། བསྟན་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་ཞེས་བྱའོ། །གླེང་གཞིའི་སྡེ་གང་ཞེ་ན། གང་ཟག་གི་མིང་དང་རིགས་ ཡོངས་སུ་བརྗོད་ཅིང་བསྟན་ཏེ།བཤད་པ་དང་། ཆུང་ཟད་འདུལ་བ་དང་ལྡན་པའི་བྱུང་བ་དང་བཅས། གླེང་གཞི་དང་བཅས་པ་སོ་སོར་ཐར་པའི་མདོ་སྡེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གླེང་གཞིའི་སྡེ་ཞེས་བྱའོ། །རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་སྡེ་གང་ཞེ་ན། དཔེ་དང་བཅས་པར་བསྟན་པ་སྟེ། དཔེ་དེས་དོན་གྱི་ རང་བཞིན་དེ་རྣམ་པར་གསལ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་སྡེ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བའི་སྡེ་གང་ཞེ་ན། ཆུང་ཟད་སྔོན་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བའི་སྡེ་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེས་པའི་རབས་ཀྱི་སྡེ་གང་ཞེ་ན། འདས་པའི་དུས་ལ་བརྟེན་ཏེ། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དང་།དཀའ་བ་སྤྱད་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་པའི་རབས་ཀྱི་སྡེ་ཞེས་བྱའོ།

声闻地第六品。什么是听闻正法和思维？所谓正法，是指佛陀、佛陀的圣声闻、诸正行者、诸圣者所宣说、开示、阐明、分别、正确宣说的。那是什么呢？就是十二部经，即：契经、应颂、记别、讽诵、自说、因缘、譬喻、本事、本生、方广、未曾有法、论议。这就是所谓的正法。
其中什么是契经？世尊在各处为调伏所化众生及其行为，以蕴相关的言教、处相关的、缘起相关的、食相关的、谛相关的、界相关的、声闻、缘觉、如来相关的、念处相关的、正断相关的、神足相关的、根相关的、力相关的、觉支相关的、道支相关的、不净相关的、入息出息相关的、学处相关的、信解相关的言教。结集者为使教法久住，将这些善说、有义利、梵行相关的教法，以相应的名身、句身、文身，依次编排、次第组织，这就是契经。
什么是应颂？凡是在末尾宣说偈颂，具有引导义的经典，就是应颂。什么是记别？凡是记说声闻死亡、圆寂、转生，以及了义的经典，就是记别。什么是讽诵？不是单独宣说的，即以二句、三句、四句、五句或六句组合宣说的，就是讽诵。
什么是自说？不提及也不显示补特伽罗的名字和种姓，为使正法和教法久住而宣说的，就是自说。什么是因缘？提及并显示补特伽罗的名字和种姓而宣说的，以及略带律相关的事缘和因缘的别解脱经，就是因缘。什么是譬喻？以譬喻显示，通过譬喻使义理的自性明显显现的，就是譬喻。
什么是本事？略带前事因缘的，就是本事。什么是本生？依于过去世，世尊宣说在各处死生转世时的菩萨行和苦行的，就是本生。

།ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་མདོ་གང་ཞེ་ན། གང་ལས་བླ་ན་མེད་པའི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་། སྟོབས་བཅུ་དང་། སྒྲིབ་ པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་ཞེས་བྱའོ། །རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྡེ་རྣམས་གང་ཞེ་ན། གང་ལས་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་དགེ་སློང་རྣམས་དང་། དགེ་སློང་མ་རྣམས་དང་། དགེ་སློབ་མ་རྣམས་དང་། དགེ་ཚུལ་རྣམས་དང་། དགེ་ཚུལ་མ་རྣམས་དང་། དགེ་བསྙེན་རྣམས་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང བར་གྲགས་པ་དག་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྡེ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།གཏན་ལ་ཕབ་པར་བསྟན་པའི་སྡེ་རྣམས་གང་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་དྲན་པར་བྱེད་ཅིང་། མདོ་སྡེ་རྣམ་པར་འཆད་པར་བྱེད་པ་མ་ལྟ་བུའི་ཆོས་མངོན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་གཏན་ལ་ཕབ་པར་བསྟན་པའི་སྡེ་ཞེས་ བྱའོ།།གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ལ་མདོ་སྡེ་ཡང་ཡོད། འདུལ་བ་ཡང་ཡོད། ཆོས་མངོན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་དང་། ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་དང་། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་དང་། རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་སྡེ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བའི་སྡེ་དང་། སྐྱེས་པ་རབས་ཀྱི་སྡེ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་དང་། རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྡེ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ནི་མདོ་སྡེ་ཡིན་ནོ། །གླེང་གཞིའི་སྡེ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ནི་འདུལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གཏན་ལ་ཕབ་པར་བསྟན་པའི་སྡེ ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དམ་པ་རྣམས་དང་། ཡང་དག་པར་སོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དེ་དག་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉན་པ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་སྟེ། དེ་ ཡང་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་མདོ་སྡེ་འཛིན་པའམ། འདུལ་བ་འཛིན་པའམ། མ་མོ་འཛིན་པའམ། མདོ་སྡེ་དང་འདུལ་བ་འཛིན་པའམ། མདོ་སྡེ་དང་མ་མོ་འཛིན་པའམ། འདུལ་བ་དང་མ་མོ་འཛིན་པའམ། མདོ་སྡེ་དང་འདུལ་བ་དང་མ་མོ་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དམ་པའི་ ཆོས་ཉན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཉན་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཚིག་འབྲུ་ཉན་པ་དང་། དོན་ཉན་པའོ། །སེམས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་གཅིག་པུ་དབེན་པར་སོང་སྟེ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་དྲུག་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་ལ་སེམས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ སེམས་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་པ་ལ་སེམས་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་སེམས་པ་དང་། བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་གྱི་ཡུལ་དང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་རྣམ་པར་སྦྱངས་ནས། ཇི་ལྟར་ཐོས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་རང་གི་ མཚན་ཉིད་དང་།སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སེམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བགྲང་བའི་རྣམ་པས་ཆོས་རྣམས་ལ་བགྲང་བའི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་པར་བྱེད་པ་དང་། གཞལ་བའི་རྣམ་པས་རིག་པས་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་ཉེ་བར་བརྟག་པའི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་པར་བྱེད་ པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པ་ལ་སེམས་པར་བྱེད་དམ། གལ་ཏེ་དེ་ལས་གཞན་པ་སྔར་བསྟན་པ་གང་ཡང་རུང་བ་བསྟན་པ་ལ་སེམས་པར་བྱེད་ན་ཡང་རྣམ་པ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་སེམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཅན་ བཅུ་དང་།ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ།

什么是广大部？为了证得无上正等正觉、十力、无碍智，为菩萨们宣说道路的，这就称为广大部。
什么是希有法部？宣说诸佛及诸佛声闻比丘、比丘尼、式叉摩那、沙弥、沙弥尼、优婆塞、优婆夷的共同和不共同以及其他殊胜功德特殊稀有的，这就称为希有法部。
什么是论议部？如同忆念经典、解说经典的一切阿毗达磨，这就称为论议部。
在这十二分教中有经、有律、有论。其中，经部、应颂部、记说部、伽陀部、自说部、本生部、因缘部、譬喻部、广大部、希有法部所说的是经藏。
因缘部所说的是律藏。
论议部所说的是论藏。圣者们和正行者们所说的十二分教三藏所摄的这些称为正法。
听闻这些称为听闻正法。什么是听闻正法？即是有人持经、持律、持论母，或持经律，或持经论，或持律论，或持经律论，这就称为听闻正法。
听闻有两种：听闻文句和听闻义理。
什么是思维？即是有人独自前往寂静处，思维六种不可思议处：思维我、思维有情、思维世间、思维有情业报、思维禅修者的禅定境界、思维诸佛的佛境界，对所闻法从自相和共相的角度进行思维。
思维有两种：以数数方式对诸法进行计数思维，以度量方式以智慧观察功过思维。
无论是思维蕴的教法，还是思维其他前述任何教法，都是以这两种方式进行思维。怎样思维呢？
色是指十种色处和法处所摄色，这是色蕴。三种受是受蕴。

། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དྲུག་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་དྲུག་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན། རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་བགྲང་བ་དང་། གྲངས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཕུང་པོ་བསྟན་པ་ལ་སེམས་པར་བྱེད་པ་དང་། གོང་ནས་གོང་དུ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཚུལ་གྱིས་གྲངས་དང་། བགྲང་བའི་རྣམ་པ་སེམས་པ་དེ་ལ་ཚད་མེད་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་ པའི་ཚུལ་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་ན་རིགས་པས་ཉེ་བར་བརྟགས་པའི་སེམས་པས་ཕུང་པོ་བསྟན་པ་ལ་སེམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རིགས་པ་བཞིས་ཉེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ལྟོས་པའི་རིགས་པ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་དང་། འཐད་པ་ སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དང་།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པས་སོ། །དེ་ལ་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་གང་ཞེ་ན། ལྟོས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྐྱེ་བའི་ལྟོས་པ་དང་། གདགས་པའི་ལྟོས་པའོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་ལྟོས་པ་ནི་རྒྱུ་གང་དག་དང་། རྐྱེན་གང་དག་གིས་ཕུང་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ ཕུང་པོའི་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་རྒྱུ་དེ་དག་དང་།རྐྱེན་དེ་དག་ལས་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ། །མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་གང་དག་གི་ཕུང་པོ་རྣམས་གདགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕུང་པོ་གདགས་པ་དེ་ནི་མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་དེ་དག་ ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་ལྟོས་པ་དང་། གདགས་པའི་ལྟོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེ་བའི་ལྟོས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། གདགས་པའི་ལྟོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕུང་པོ་སྐྱེ་བ་དང་། ཕུང་པོར་གདགས་པའི་རིགས་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་ཐབས་ཡིན་པས་ན་དེའི་ ཕྱིར་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་གང་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་རང་གི་རྒྱུ་དང་། རང་གི་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་རང་གི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་དང་། རྣ་ བས་སྒྲ་རྣམས་ཉན་པར་བྱེད་པ་དང་།ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་བར་ལྟ་བུ་དང་། གཟུགས་ཀྱིས་མིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གནས་པར་བྱེད་པ་དང་། སྒྲས་རྣ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གནས་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཡིད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གནས་པར་བྱེད་པའི་བར་ དག་ལྟ་བུ་དང་།གཞན་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་དེ་དང་དེ་དག་གཅིག་ལ་གཅིག་བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། ཐབས་སུ་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ།

六种想蕴即是想蕴。六种行蕴即是行蕴。六种识蕴即是识蕴。如是，应当了知以无量门而入于数数思维蕴之宣说，以及从上至上分别之理，思维数与计数之相。
云何以理观察思维蕴之宣说？以四种理而观察。何为四？即：观待理、作用理、证成理及法尔理。
其中，何为观待理？观待有二种：生起观待与假立观待。其中，生起观待者，诸蕴以何因何缘而生起，彼蕴之生起即观待于彼等因缘。名聚、句聚、文聚等，诸蕴由此假立，彼蕴之假立即观待于彼等名聚、句聚、文聚。此即名为诸蕴之生起观待与假立观待。凡是生起观待与假立观待，皆为蕴之生起与蕴之假立之理、相应及方便，故名观待理。
何为作用理？诸蕴由自因自缘所生者，皆于彼彼作用而相应。譬如眼见诸色、耳闻诸声、乃至意知诸法等，又如色住于眼境界、声住于耳境界、乃至诸法住于意境界等，复有如是相顺诸法，彼彼互为作用之理、相应及方便者，是名作用理。

།འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་གང་ཞེ་ན། ཕུང་ པོ་རྣམས་མི་རྟག་པའམ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའམ། སྡུག་བསྔལ་བའམ། སྟོང་པའམ། བདག་མེད་པའོ་ཞེས་ཚད་མ་གསུམ་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དང་། མངོན་སུམ་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་གིས་ཉེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་ཅིང་འཐད་པའི་རིགས་པ་དམ་ པ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་འཕྲོག་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་འདི་ལྟ་སྟེ།ཕུང་པོ་རྣམས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དམ་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཉིད་དམ་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དམ། སྟོང་པ་ཉིད་དམ། བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་ཅིང་། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ ཏེ།དེའི་འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ་། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་གང་ཞེ་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན། འཇིག་རྟེན་གནས་པ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན། ཅིའི་ཕྱིར་སའི་མཚན་ཉིད་སྲ་བ་ཡིན། ཆུའི་མཚན་ཉིད་གཤེར་བ་ཡིན། མེའི་མཚན་ཉིད་ཚ་བ་ ཡིན།རླུང་གི་མཚན་ཉིད་གཡོ་བ་ཡིན། ཅིའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་མི་རྟག་པ་ཡིན། ཅིའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བ་ཡིན། དེ་བཞིན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཟུགས་སུ་རུང་བ་ཡིན། ཚོར་བའི་མཚན་ཉིད་མྱོང་བ་ཡིན། འདུ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀུན་ཤེས་ པར་བྱེད་པ་ཡིན།འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཆོས་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་དེ་ཡིན་ཞིང་། དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་ཆོས་ཉིད་དེ་གང་ཁོ་ན་ ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འདིར་རིགས་པ་དང་།སྦྱོར་བ་དང་། ཐབས་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལྟ་བུའམ། གཞན་ནམ། གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ནི་སེམས་ལ་གཞག་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ལ་གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཆོས་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཁོ་ནའི་རིགས་པ་ཡིན་ ཏེ།དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་རིགས་པ་བཞིས་ཕུང་པོ་བསྟན་པ་དང་། གཞན་གང་ཡང་རུང་བ་བསྟན་པ་ལ་ངེས་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་བགྲང་བ་དང་། གྲངས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། རིགས་པས་ཉེ་བར་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་དེ་ དག་གིས་བསྟན་པ་དེ་དང་།དེ་དག་ལ་ཡང་དག་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་སེམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བར་ཆད་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། བར་ཆད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ནང་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་ལ་བརྟེན་པའོ། །དེ་ལ་ ནང་ལ་བརྟེན་པ་དང་།ཕྱི་རོལ་ལ་བརྟེན་པའི་བར་ཆད་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་བར་ཆད་མེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ནང་ལ་བརྟེན་པའི་བར་ཆད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་སྔོན་བསོད་ནམས་མ་བྱས་པས་དེས་བསོད་ནམས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར། འཚོ་ བའི་ཡོ་བྱད་རྐྱེན་དུ་བབ་པ་འདི་ལྟ་སྟེ།ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་དང་། ནད་ཀྱི་གསོས་སྨན་དང་། ཡོ་བྱད་དག་དུས་དུས་སུ་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་ཡུན་རིང་བ་དང་། ཞེ་སྡང་ཤས་ཆེ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་ ཡུན་རིང་བ་དང་།གཏི་མུག་ཤས་ཆེ་བ་དང་། གཏི་མུག་ཡུན་རིང་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེས་སྔོན་ནད་མང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་དག་བྱས་པས་དེའི་རྒྱུས་ནད་མང་བ་དང་། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མི་མཐུན་པར་སྤྱད་པས་དེའི་ལུས་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་འཁྲུག་ཅིང་ གསུད་པ་དང་།ཟས་ལ་གདུ་བ་དང་། དོན་མང་བ་དང་། བྱ་བ་མང་བ་དང་། ཚོགས་འདུ་བ་མང་བ་དང་། ལས་ལ་དགའ་བ་དང་། སྨྲ་བ་ལ་དགའ་བ་དང་། གཉིད་ལ་དགའ་བ་དང་། བྲེ་མོའི་གཏམ་ལ་དགའ་བ་དང་། འདུ་འཛི་ལ་དགའ་བ་དང་། བདག་ཉིད་ཀུན་ཏུ་ འཛིན་པ་དང་།མི་བརྟན་པ་དང་། བག་མེད་པ་དང་། ཡུལ་ངན་པ་ལ་གནས་པའམ། གཞན་ཡང་གང་དག་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དེ་དག་ནི་ནང་ལ་བརྟེན་པའི་བར་ཆད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

什么是成立正理？以三量即可信圣教、现量和比量来观察并确立诸蕴是无常、缘起、苦、空或无我。以此三量来抉择殊胜正理并摄受心意，即以此三量来安立并成立诸蕴是无常性、缘起性、苦性、空性或无我性，这就是所谓的成立正理。
什么是法尔正理？为什么诸蕴会如是？为什么世间安住如是？为什么地的性质是坚硬？为什么水的性质是湿润？为什么火的性质是炽热？为什么风的性质是动摇？为什么诸蕴是无常？为什么涅槃是寂静？同样，为什么色的性质是变碍？为什么受的性质是领纳？为什么想的性质是了知？为什么诸行的性质是造作？为什么识的性质是了别？这就是法尔，是彼等诸法的自性，彼等的本性如是，此法尔性即是此中的正理、相应和方便。同样，如是或其他或不变异，为了令心安住、令心了解，一切唯依法尔性，唯是法尔性的正理，这就是所谓的法尔正理。
如是以四种正理来决定了知宣说诸蕴及其他任何所宣说的内容。如是以数目、数量相及以正理观察的这些行相来如实思维彼等所说的内容，这就是思维，这就是所谓的听闻正法和思维。
什么是无障碍？障碍有二种：依内和依外。当说明依内和依外的障碍，应知与此相反即是无障碍。其中，什么是依内的障碍？譬如此处有人因先前未造福德，由于未造福德的缘故，生活资具如法衣、饮食、卧具、坐具、医药和资具等不能适时获得；贪欲炽盛、贪欲持久、嗔恚炽盛、嗔恚持久、愚痴炽盛、愚痴持久；由于先前造作多病的业，因此多病；今生不如理而行，故其身体反复受到风、胆、痰的扰动和损害；贪食、事务繁多、工作繁多、聚会繁多、喜好劳作、喜好言谈、喜好睡眠、喜好闲谈、喜好喧闹、我执、不稳重、放逸、住于恶处，或其他与此相类似者，应知这些是依内的障碍。

།ཕྱི་རོལ་ལ་བརྟེན་པའི་བར་ཆད་རྣམས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་དེ་ལ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གདམས་ངག་དང་།རྗེས་སུ་བསྟན་པ་དུས་དུས་སུ་མི་ཐོབ་པ་དང་། ཡུལ་ངན་པར་གནས་ཤིང་དེ་དེ་ན་གནས་པས་ཉིན་མོ་འཁྲུག་ལོང་མང་བ་དང་། མཚན་མོ་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་རྟག་ཏུ་སྒྲ་འབྱིན་ཅིང་ཅ་ཅོ་མང་ལ། ཀླག་ ཅོར་ཆེ་བ་དང་།རླུང་དང་ཉི་མའི་རེག་པ་གྲང་ཞིང་ཚ་བ་དང་། མིས་འཇིགས་པ་དང་། མི་མ་ཡིན་པས་འཇིགས་པའམ། གཞན་ཡང་གང་དག་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དེ་དག་ནི། ཕྱི་རོལ་ལ་བརྟེན་པའི་བར་ཆད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་རེ་ཞིག་བར་ཆད་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྒྱས་པ་ཡིན་ ནོ།།དོན་མདོར་བསྡུ་བ་གང་ཞེ་ན། བར་ཆད་ནི་མདོར་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྦྱོར་བའི་བར་ཆད་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པའི་བར་ཆད་དང་། ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་པའི་བར་ཆད་དོ། །དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་བར་ཆད་གང་ཞེ་ན། བར་ཆད་གང་དང་ཕྲད་ཅིང་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བའི་མཐུ་མེད་ཅིང་མི་ནུས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ནད་ཚབས་ཆེ་བ་དང་། དེའི་ལུས་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་འཁྲུག་ཅིང་གསུད་པ་དང་། དེ་ལ་སྦྲུལ་ ལམ།སྡིག་པའམ། སྲིན་གྱི་མེད་ཀྱིས་ཟིན་པ་དང་། དེ་མིའམ་མི་མ་ཡིན་པས་གཙེས་པ་དང་། དེས་ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་དང་། ནད་ཀྱི་གསོས་སྨན་དང་། ཡོ་བྱད་མ་རྙེད་པའམ་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྦྱོར་བའི་ བར་ཆད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རབ་ཏུ་དབེན་པའི་བར་ཆད་གང་ཞེ་ན། ཟས་ལ་གདུ་བ་དང་། དོན་མང་བ་དང་། བྱ་བ་མང་བ་དང་། བྱེད་པ་མང་བ་དང་། ལས་ལ་དགའ་བའི་དགའ་བ་ལ་དགའ་སྟེ། འཕྲལ་གྱི་བྱ་བ་མང་བ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་ཡིད་གཞུངས་པར་གྱུར་པ་དང་། སྨྲ་བ་ལ་ དགའ་བ་སྟེ།རབ་ཏུ་དབེན་པ་དང་། སྤོང་བ་དང་། ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་ལ་སྒོམ་པའི་མཐུ་ཡོད་ཅིང་ནུས་ཀྱང་ལུང་ནོད་པ་དང་། ཁ་ཏོན་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་དང་། གཉིད་ལ་དགའ་བ་སྟེ། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་ཤིང་ལེ་ལོའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་གྱུར་ལ་ གཉིད་ཀྱི་བདེ་བ་དང་།གྲོས་འབེབས་པའི་བདེ་བ་དང་། ཉལ་བའི་བདེ་བ་བདག་གིར་བྱེད་པ་དང་། བྲེ་མོའི་གཏམ་ལ་དགའ་སྟེ། ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྒྱལ་པོའི་གཏམ་མམ། རྐུན་པོའི་གཏམ་མམ། ཟས་ཀྱི་གཏམ་མམ། སྐོམ་གྱི་གཏམ་མམ། གོས་ ཀྱི་གཏམ་མམ།སྨད་འཚོང་མའི་གཏམ་མམ། ལམ་སྲང་གི་གཏམ་མམ། ལྗོངས་ཀྱི་མི་དང་ཆགས་འོག་གི་རྒྱལ་ཕྲན་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་གཏམ་མམ། འཇིག་རྟེན་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་གཏམ་མམ་། རྒྱ་མཚོའི་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་གཏམ་ཟེར་བའམ། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་གཏམ་དོན་མེད་པས་ དུས་ཡོལ་བར་བྱེད་ཅིང་།དེ་ལ་དགའ་བ་དང་། ཡང་དང་ཡང་དུ་ཚོགས་འདུ་བ་མང་སྟེ། རྩོད་པ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་ཡིད་རྣམ་པར་གཡེངས་ཤིང་། ཡིད་གཡེན་སྦྱོར་བར་འགྱུར་བ་དང་། འདུ་འཛི་ལ་དགའ་སྟེ། ཁྱིམ་ན་གནས་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་མ་ཕྲད་པ་རྣམས་མཐོང་བར་འདོད་ཅིང་། ཕྲད་པ་ རྣམས་དང་འབྲལ་བར་མི་འདོད་པ་དང་།སྤྲོས་པ་ལ་དགའ་སྟེ། སྤྲོས་པ་ལ་དགའ་ཞིང་། བགྲོད་པར་བྱ་བ་ལ་དང་པོར་འགྲོ་བ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལ་བརྩོན་པ་བཏང་བ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རབ་ཏུ་དབེན་པའི་བར་ཆད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་དང་ཕྲད་ཅིང་ མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ནས་།དགོན་པ་དག་གམ། ཤིང་དྲུང་དག་གམ། ཁང་སྟོང་གི་གནས་མལ་དགོན་པའམ་ནགས་འདབ་བམ། བས་མཐའ་དག་ཏུ་གནས་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་གི་བར་ཆད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་ གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ངོ་།།དེ་ལ་ཞི་གནས་ཀྱི་བར་ཆད་ཀྱང་ཡོད་དོ། །ལྷག་མཐོང་གི་བར་ཆད་ཀྱང་ཡོད་དོ་། །དེ་ལ་ཞི་གནས་ཀྱི་བར་ཆད་གང་ཞེ་ན། བག་མེད་པ་དང་། ཡུལ་ངན་པར་གནས་པའོ།

什么是依靠外在的障碍呢？即是依靠非善知识，而不能适时获得随顺于他的教诫和教导，以及住于恶劣环境，由于住在那里白天纷扰众多，夜晚人多经常发出声音喧闹嘈杂，风和日晒寒冷炎热，人的恐怖，非人的恐怖，或其他与此相似的，应当了知这些是依靠外在的障碍。这是暂时广说障碍的分类。
什么是略说的意义呢？障碍略说有三种：加行障碍、远离障碍、内正安住障碍。
其中什么是加行障碍呢？遇到并现前某种障碍时，一切种一切时对善法方面都无力且不能加行。这又是什么呢？即被疾病所困、痛苦、重病，其身体反复气、胆、痰紊乱损害，被蛇或蝎子或虫咬伤，被人或非人所害，未获得法衣、饮食、卧具、坐垫、医药和资具，或与此相似的，应当了知这是加行障碍。
什么是远离障碍呢？贪著饮食、事务繁多、工作繁多、行为繁多、喜好事业的欢喜而欢喜，心专注于诸多临时性事务，喜好言谈，虽有能力修习远离、断除和内正安住，却满足于受持经教和诵经，喜好睡眠，即昏沉和睡眠所缠缚而成为懒惰的本性，贪著睡眠的安乐、躺卧的安乐和休息的安乐，喜好闲谈，与在家人和出家人一起谈论国王的话题、盗贼的话题、饮食的话题、饮品的话题、衣服的话题、妓女的话题、街道的话题、地方人民和属地诸侯的故事话题、世间的故事话题、海洋的故事话题，或与此相似的无意义话题消磨时间并喜好之，又经常多有聚会，心散乱于各种争论，心随之攀缘，喜好群居，想见未见的在家人和出家人，不愿与已见者分离，喜好散乱，喜好散乱并首先前往应去之处，放弃精进于远离，应当了知与此相似的诸法即是远离障碍。遇到并现前这些时，难以安住于寂静处、树下、空屋的卧处、寂静处或林边或边地。
什么是内正安住的障碍呢？即所谓内正安住是止和观。其中有止的障碍，也有观的障碍。其中什么是止的障碍呢？放逸和住于恶劣环境。

།དེ་ལ་བག་མེད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བག་མེད་པར་གྱུར་པ་དེ་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ ཀྱིས་སེམས་ཀུན་ནས་འཁྲི་བར་བྱེད་པ་དང་།ཞི་གནས་ཙམ་གྱི་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཞུམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་གཏོད་པར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་མུན་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའོ། །ཡུལ་ངན་པར་གནས་པ་ནི་ཡུལ་ཇི་ལྟ་བུར་གནས་ན་མིའམ་མི་མ་ཡིན་པ་གཞན་གྱིས་གནོད་པར་བྱེད་ཅིང་། དེས་དེའི་སེམས་ཕྱི་རོལ་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་བར་ཆད་དེ་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་གི་བར་ཆད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལྷག་མཐོང་གི་བར་ཆད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། མི་བརྟན་པའོ། །དེ་ལ་བདག ཉིད་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།བདག་ནི་རིགས་མཐོན་པོ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། ཞུམ་པ་མ་ཡིན་གྱི། དགེ་སློང་གཞན་དག་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བདག་ལ་སྟོད་པར་བྱེད། རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་ཅིང་གཞན་ལ་སྨོས་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བདག་ནི་ཕྱུག་པོ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ སྟེ།ཞན་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བདག་ནི་གཟུགས་བཟང་བ་དང་། བལྟ་ན་སྡུག་པ་དང་། མཛེས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བདག་ནི་མང་དུ་ཐོས་པ་དང་། ཐོས་པ་འཛིན་པ་དང་། ཐོས་པ་བསྩགས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བདག་ནི་ཚིག་དགེ་ ཞིང་།ཚིག་གི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི་དགེ་སློང་གཞན་དག་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བདག་ལ་སྟོད་པར་བྱེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་ཅིང་གཞན་ལ་སྨོད་པར་བྱེད་ལ་དེ་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ན། དགེ་སློང་གནས་བརྟན་རྒྱལ་ཚབས་ལྟ་བུ། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པ་གང་དག་ འཁོད་པ་དེ་དག་ལ།དུས་དུས་སུ་ཡོངས་སུ་འདྲི་བར་མི་བྱེད་ཡོངས་སུ་ཞུམ་པར་མི་བྱེད་པས་དེ་དག་ཀྱང་དེ་ལ་དུས་དུས་སུ་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བའི་གནས་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་མི་བྱེད་ལ། རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་གནས་རྣམས་ཀྱང་གསལ་བར་མི་བྱེད་ཅིང་། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་དང་མཐོང་ བ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཟབ་མོའི་དོན་དང་ཚིག་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱས་ནས། ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་ཡང་མི་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ། ལྷག་མཐོང་གི་བར་ཆད་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དེ་ཡེ་ཤེས་ དང་།མཐོང་བ་དང་། བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པ་ཅུང་ཟད་ཙམ་དང་ངན་ངོན་ཙམ་ཞིག་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིང་། དེ་ཡེ་ཤེས་ཙམ་དང་། མཐོང་བ་ཙམ་དང་། བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པ་ཙམ་དེས་བདག་ལ་སྟོད་པར་བྱེད་ཅིང་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་ལ། དེ་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་འཛིན་ པར་བྱེད་པ་ན་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་ཅིང་།གོང་དུ་རྩོལ་བར་མི་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་འཛིན་པས་འདི་ལྟ་སྟེ། དེའི་ལྷག་མཐོང་གི་བར་ཆད་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །མི་བརྟན་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་དབང་པོ་མ་ཞི་ཞིང་། དབང་པོ་རྒོད་པ་དང་། དབང་པོ་འདམ་བུ་ལྟར་མཐོ་བར་ གྱུར་པས།ཉེས་པར་བསམ་པ་སེམས་པ་དང་། ཉེས་པར་སྨྲ་བ་བརྗོད་པ་དང་། ཉེས་པར་བྱ་བའི་ལས་བྱེད་ཅིང་། ཆོས་བརྟན་པར་སེམས་པར་མི་བྱེད། དམ་པོར་སེམས་པར་མི་བྱེད་པས། དེས་ན་ལྷག་མཐོང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། རྣམ་པར་དག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་མི་བརྟན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དེའི་ལྷག་མཐོང་གི་བར་ཆད་ཡིན་ནོ། །ཞི་གནས་ཀྱི་བར་ཆད་ཀྱི་ཆོས་ནི་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་བདག་མེད་པ་དང་། ཡུལ་ངན་པར་གནས་པའོ། །ལྷག་མཐོང་གི་བར་ཆད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱང་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། མི བརྟན་པའོ།།ཞི་གནས་ཀྱི་བར་ཆད་གང་ཡིན་པ་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་བར་ཆད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་གི་བར་ཆད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ནི་བར་ཆད་ཀྱི་དོན་མདོར་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྒྱས་པ་སྔ་མ་གང་ཡིན་པ་དང་། དོན་མདོར་བསྡུ་བ་ནི་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་བར་ཆད་ཅེས་བྱའོ།།བར་ཆད་དེ་ལས་བཟློག་པ་བར་ཆད་དེ་དག་མེད་པ་དང་། བྲལ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་དང་། མི་འགྲོགས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་བར་ཆད་མེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་བར་ཆད་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

关于放逸是这样的：由于放逸而导致昏沉和睡眠缠绕心识，只贪著禅定的滋味，因为怯弱而专注，心识变得昏暗。
住于恶劣环境是指住在什么样的环境会受到人或非人的伤害，因此其心向外散乱，应当了知这是禅定的障碍，是内心安住的障碍。
什么是毗婆舍那的障碍呢？就是我慢执著和不稳固。
其中我慢执著是这样的：'我是出身高贵种姓出家的，不是怯弱的，其他比丘不是这样'，如此赞叹自己，执著自己而轻视他人。
同样地，'我是从富贵人家出家的，不是低劣的'这样想；同样地，'我相貌端正，容颜悦目，庄严美丽'这样想；同样地，'我是多闻者，受持闻法，积聚闻法'这样想；同样地，'我言语善巧，具有言语能力，其他比丘不是这样'，如此赞叹自己，执著自己而轻视他人。
当他如此我慢执著时，对于如同王储般的长老比丘、已修清净梵行者，不时时请教请问，因此他们也不为他解说未解说的法义，也不明示已解说的法义。
比如为了清净智慧和见解，以智慧善巧通达甚深义理和文句后，也不如实教导。这样的话，这就是毗婆舍那的障碍，具有我慢执著。
此外，他获得少许微小的智慧、见解和安乐住，以这些微小的智慧、见解和安乐住而赞叹执著自己。当他如此我慢执著时，便以此为满足，不再向上精进。这样以我慢执著而成为他的毗婆舍那障碍。
什么是不稳固呢？由于诸根未调伏、诸根躁动、诸根如芦苇般动摇，而思维不善之念、说不善之语、做不善之业，不坚固思维法，不专注思维，因此不能摄持毗婆舍那，不能清净。这样不稳固就是他的毗婆舍那障碍。
禅定障碍的法有二种：即放逸和住于恶劣环境。毗婆舍那障碍的法也有二种：即我慢执著和不稳固。
凡是禅定的障碍和毗婆舍那的障碍，这就称为内心安住的障碍。这是障碍义的略说。
前面所说的广分别和此处的略说义，这些合在一起称为障碍。
远离、断除、不具足、不相应这些障碍，应当了知即是无障碍，这就称为无障碍。

།གཏོང་བ་སྤེལ་བ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ དང་།སེམས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་དང་། རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཚོགས་དང་། དོན་གྱི་མཆོག་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སུས་སྦྱིན་པར་བྱེད། སུ་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད། ཅི་ཞིག་སྦྱིན་པར། ཅིས་སྦྱིན་པར་བྱེད། ཇི་ལྟར་སྦྱིན་པར་བྱེད། །ཅིའི་ཕྱིར་ སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅིང་།གང་གིས་དེའི་སྦྱིན་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་། སྦྱིན་པ་པོ་དང་། སྦྱིན་བདག་གིས་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་སྦྱིན་པ་པོ་ནི་གང་། སྦྱིན་བདག་ནི་གང་ཞེ་ན། རང་ཁོ་ནའི་ལག་ནས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྦྱིན་པ་པོ་ཞེས་བྱའོ། ། གང་གིས་རང་གིས་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅིང་དེ་ཡང་སྦྱིན་པར་འདོད་པ་ཡིན་གྱི། སྦྱིན་པར་མི་འདོད་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྦྱིན་བདག་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སུ་ལ་སྦྱིན་པ་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། གཞི་ལ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཕན་འདོགས་པ་དང་། སྡུག པ་དང་།ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་གང་ཞེ་ན། ཡོ་བྱད་མེད་པ་རྣམས་དང་། བཀྲེན་པ་རྣམས་དང་། སྡུག་ཕོངས་པ་རྣམས་དང་། ལམ་དུ་ཞུགས་པ་རྣམས་དང་། སློང་མོ་པ་རྣམས་དང་། ལོང་བ་རྣམས་དང་། འོན་པ་རྣམས་དང་། མགོན་ མེད་པ་རྣམས་དང་།རྟེན་མེད་པ་རྣམས་དང་། གཞན་ཡང་གང་དག་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །ཕན་འདོགས་པ་རྣམས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕ་དང་། མ་དང་། སྣུན་པར་བྱེད་པ་དང་། གསོ་བར་བྱེད་པ་དང་། སྐྱེད་པར་ བྱེད་པ་དང་།འབྲོག་དགོན་པ་དང་། མུ་གེ་དང་། ཕ་རོལ་གྱི་དམག་ཚོགས་དང་། བཅིངས་པ་དང་། ནད་ཀྱི་འཇིགས་པ་ལས་སྒྲོལ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་དང་། དེ་ལ་ཕན་པ་སྟོན་པ་རྣམས་དང་། བདེ་བ་སྟོན་པ་རྣམས་དང་། ཕན་པ་དང་བདེ་བ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་རྣམས་དང་། རྩོད་པ་བྱུང་ངོ་ཅོག་ལ་གྲོགས་བྱེད་པ་རྣམས་དང་། ལྷན་ཅིག་དགའ་བ་རྣམས་དང་། ལྷན་ཅིག་མྱ་ངན་བྱེད་པ་རྣམས་དང་། དེ་ཉམ་ཐག་པར་གྱུར་བའི་ཚེ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་རྣམས་དང་། གཞན་ཡང་གང་དག་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དེ་དག་ནི་ཕན་འདོགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །སྡུག་པ་རྣམས གང་ཞེ་ན།སྨོས་འདྲིན་གང་དག་དེ་ལ་བྱམས་པའམ། བྱམས་ཤིང་གུས་པའམ། གཅུགས་པ་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། གཏམ་འདྲེས་པ་རྣམས་དང་། ཕེབས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། གྲོགས་བཤེས་རྣམས་སམ། གཞན་ཡང་གང་དག་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དེ་དག་ནི་སྡུག་པ་རྣམས་ ཞེས་བྱའོ།།ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་གང་ཞེ་ན། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་རང་བཞིན་དགེ་བར་གྲགས་པ་གནོད་སེམས་མེད་པ་དང་། གནོད་སེམས་མེད་པ་ལ་དགའ་བ་རྣམས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་དང་། འདོད་ཆགས་འདུལ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་རྣམས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་ བ་རྣམས་དང་།ཞེ་སྡང་འདུལ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་རྣམས་དང་། གཏི་མུག་དང་བྲལ་བ་རྣམས་དང་། གཏི་མུག་འདུལ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་རྣམས་དང་། གཞན་ཡང་གང་དག་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དེ་དག་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཅི་ཞིག་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། མདོར་བསྡུ་ན། སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བའི་དངོས་པོ་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། བུ་དང་ཆུང་མ་དང་བྲན་དང་། བྲན་མོ་དང་། ལས་མི་དང་། ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་དང་། གླང་པོ་ཆེ་དང་། རྟ་དང་། བ་ལང་དང་། ལུག་དང་། བྱ་གག་དང་། སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་དང་། ཁྱེའུ་དང་། བུ་མོའམ། གཞན་ཡང་གང་དག་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་དང་། ནང་ལ་བརྟེན་ཏེ། ལག་པ་དང་། རྐང་པ་དང་། མགོ་དང་། ཤ་དང་། ཁྲག་དང་། ཞག་ལ་སོགས་པ་གང་ལ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཡང་དག་པར་སྣང་བ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡང་།སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བའི་སྦྱིན་པ་ཡིན་ཏེ། དོན་གྱི་སྐབས་འདིར་ནི་སྦྱིན་པ་དེ་དག་ལས་དགོངས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

什么是增长布施？为了获得心的相续、心的资具、瑜伽资粮和最胜义利，而作无过失的布施。那么谁在布施？向谁布施？布施什么？以何布施？如何布施？为何布施？以及什么使其布施成为无过失？答曰：施主和布施者进行布施。其中何为布施者？何为施主？亲手布施者称为布施者。自己布施且愿意布施而非不愿布施者称为施主。
那么向谁布施？答曰：向四种对象布施：苦恼者、恩人、亲爱者和殊胜者。其中何为苦恼者？即无资具者、贫穷者、困苦者、行路者、乞丐、盲人、聋人、无依无靠者以及其他类似者，这些称为苦恼者。
何为恩人？即父母、养育者、抚育者、生养者，以及从旷野、饥荒、敌军、囚禁、疾病等恐惧中解救者，开示利益者，开示安乐者，成办利乐者，在诤讼中助力者，同喜者，同悲者，在其困苦时不舍弃者，以及其他类似者，这些称为恩人。
何为亲爱者？即亲友中对其慈爱或慈爱恭敬或说亲切话语者，谈话相投者，说悦耳话语者，朋友们，以及其他类似者，这些称为亲爱者。
何为殊胜者？即沙门、婆罗门中以善德著称、无害心、喜无害心者，离贪欲者、为调伏贪欲而修行者，离嗔恚者、为调伏嗔恚而修行者，离愚痴者、为调伏愚痴而修行者，以及其他类似者，这些称为殊胜者。
那么布施什么？答曰：简而言之，布施有情数物和非有情数物。其中何为有情数物？即儿子、妻子、男仆、女仆、工人、佣人、象、马、牛、羊、鸡鸭、男人、女人、童子、童女，或其他类似物品，以及依内身而言，手、脚、头、肉、血、脂等菩萨们真实显现布施的，这些也是有情数布施，但此处义理并非指这些布施。

།སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ། དེ་དབང་ཕྱུག་དང་། དབང་དང་། སྐྱོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ན། སེམས་ ཅན་དེ་དག་གཞན་དག་ལ་སྦྱིན་པར་ཡང་རིགས་ལ།བྱིན་ན་ཡང་བདག་ཉིད་ཁ་ན་མ་ཐོ་བར་མི་བྱེད་ཅིང་། རྒྱུ་དེ་དང་། རྐྱེན་དེས་གཞན་དག་གི་ཡིད་རབ་ཏུ་འཁྲུག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། སེམས་ཅན་གང་དག་གཞན་དག་ལ་བྱིན་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་གནོད་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བའི་དངོས་ པོ་སྦྱིན་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ནོར་གྱི་དངོས་པོ་དང་། འབྲུའི་དངོས་པོ་དང་། ཡུལ་གྱི་དངོས་པོའོ། །དེ་ལ་ནོར་གྱི་དངོས་པོ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ནོར་བུ་དང་། མུ་ཏིག་དང་། བཻ་ཌཱུརྱ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་ ཤང་ཀ་ཤི་ལ་དང་།བྱི་རུ་དང་། རྡོའི་སྙིང་པོ་དང་། སྤུག་དང་། གསེར་དང་། དངུལ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་དམར་པོ་དང་། གཡས་སུ་འཁྱིལ་ཏམ། གཞན་ཡང་གང་དག་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་རིན་པོ་ཆེའམ། དབྱིག་གམ། སྟང་ཟིལ་ལམ། གོས་སམ། སྣོད་སྤྱད་དམ། སྤོས་ཀྱི་རྣམ་པའམ། མེ་ཏོག་ཕྲེང་གི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནོར་གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱའོ། །འབྲུའི་དངོས་པོ་གང་ཞེ་ན། གང་ཆུང་ཟད་བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བར་བྱ་བ་འདི་ལྟ་སྟེ། ནས་དང་། གྲོ་དང་། འབྲས་སཱ་ལུ་དང་། མོན་སྲན་དང་། རྒྱ་སྲན་དང་། ཏིལ དང་།མོན་སྲན་གྲེའུ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་གི་རོ་དང་། དར་བ་དང་། རྒུན་ཆང་གི་རོ་དང་། གཞན་ཡང་གང་དག་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དེ་དག་ནི་འབྲུའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཞིང་གི་གཞི་དང་། ཁང་ཁྱིམ་གྱི་གཞི་དང་། །ཚོང་ཁང་གི་གཞི་དང་། བསོད་ནམས་ཀྱི་གནས་དང་། གཙུག་ལག་ཁང་གི་གཞིའམ། གཞན་ཡང་གང་དག་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དེ་དག་ནི་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྦྱིན་པར་བྱེད དོ།།དེ་ལ་ཅིས་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དང་། སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རང་གི་རྒྱུད་དང་། གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལུས་ ཀྱི་ལས་དང་།ངག་གི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། མ་འོངས་པ་ལ་ལྟ་བ་དང་། འབྲས་བུ་མཐོང་བའི་དད་པས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། འདོད་པའི་སེམས་ཀྱིས་གུས་པར་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བརྙས་པ་མེད་པར་རང་གི་ལག་ ནས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་།ཅི་ནས་ཀྱང་དེ་གཞན་དག་ལ་མཁོ་བར་འགྱུར་བའི་དུས་སུ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་དང་མཐུན་པ་དང་། གཟུ་ལུམས་མ་ཡིན་པས་ལེགས་པར་བསྒྲུབས་ཏེ། གཞན་ལ་མི་གནོད་པར་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། གཙང་བ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བཟང་པོ་སྦྱིན་པར་ བྱེད་པ་དང་།གདམས་ཏེ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། གང་གི་བདག་དང་གཞན་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པར་མི་འགྱུར་བའི་རུང་བ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དང་ཡང་དུ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། སེར་སྣའི་དྲི་མ་དང་། གསོག་འཇོག་གི་དྲི་མ་བསྩལ་ཏེ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅིང་། སྦྱིན་པའི་སྔ་ རོལ་དུ་ཡང་ཡིད་དགའ་ལ།སྦྱིན་པའི་ཚེ་ཡང་རབ་ཏུ་དང་བར་བྱེད་ཅིང་། བྱིན་ནས་ཀྱང་འགྱོད་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ་ཕན་འདོགས་ པ་རྣམས་ལ་བྱས་པ་གཟོ་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་།འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་པ་རྣམས་ལ་བྱམས་པ་དང་། གུས་པ་དང་། གཅུགས་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཁྱད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པར་ བྱེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

如果对那些众生拥有自在、权力和统治权，那么也应当将这些众生布施给他人，布施时自己不造作过失，并且由此因缘不会扰乱他人的心意，对于布施给他人的那些众生也不会造成伤害，这就称为无过失的有情布施。
什么是非有情物品呢？即是财物、谷物和土地等物品。其中什么是财物呢？即是宝石、珍珠、琉璃、珍宝、砗磲、珊瑚、玛瑙、水晶、黄金、白银、红宝石、右旋螺以及其他类似的珍宝、财宝、铜钱、衣服、器具、香料或花鬘等物品，这些称为财物。
什么是谷物呢？凡是可以食用和饮用的，如大麦、小麦、稻米、豌豆、豆子、芝麻、绿豆、甘蔗汁、酸奶、葡萄酒，以及其他类似的物品，这些称为谷物。
什么是土地呢？即是农田基地、房屋基地、商铺基地、福德处所、寺院基地，以及其他类似的物品，这些称为土地。如是布施有情物品和非有情物品。
以何布施呢？答：以无贪相应的意业所生起的心意，为了布施物品，由此所发起的自身和他人相续中的身业和语业来布施。
如何布施呢？答：以观察未来和见到果报的信心而布施，以恭敬心欢喜布施，不轻慢而亲手布施，在他人需要时布施，如法不以非法而善加成办，不损害他人而布施，布施清净物，布施优良物，选择而布施，布施适宜之物使自他无过，反复布施，断除悭吝垢染和积蓄垢染而布施，布施前欢喜，布施时净信，布施后无悔，如是布施。
为何布施呢？答：即是对苦恼者以悲心而布施，对恩人以报恩心而布施，对可爱者以慈心、恭敬心和亲近心而布施，对殊胜者为求世间和出世间殊胜果报而布施，以此称为布施。

།དེ་སེམས་ཀྱི་རྒྱན་དང་། སེམས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་དང་། རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཚོགས་དང་། དོན་གྱི་མཆོག་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་ཁྱིམ་པའམ། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དག་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ནས་། སྦྱིན་པ་དེ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་གཏོང་བ་སྤེལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་སྦྱོང་གི་རྒྱན་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་དད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། གཡོ་མེད་པ་དང་། ནད་ཉུང་བ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དང་། ཤེས་རབ་རྣོ་བ་དང་། འདོད་པ་ཉུང་བ་དང་། ཆོ་ག་ཤེས་པ་དང་། གསོ་སླ་བ་དང་། དགང་སླ་བ དང་།སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དང་། མཛེས་པ་དང་། དྲོད་རིགས་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་དང་། མཁས་པའི་རྟགས་དང་ལྡན་པ་དང་། བཟོད་པ་ཆེ་བ་དང་། དེས་པ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་དད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དད་པ་མང་བ་དང་ ངེས་པར་རྟོགས་པ་མང་བ་དང་།མོས་པ་མང་བ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་འདུན་པ་ཡིན་ཞིང་། དེ་སྟོན་པ་ལ་དང་བར་བྱེད་ཅིང་། ཡིད་གཉིས་མི་བྱེད། ཐེ་ཚོམ་མི་ཟ་ལ། སྟོན་པ་ལ་བཀུར་སྟི་བྱེད། བླ་མར་བྱེད། རི་མོར་བྱེད། མཆོད་པར་བྱེད་ཅིང་། བསྙེན་བསྐུར་བྱས། བླ་མར་བྱས། རི་མོར་བྱས། མཆོད་པར་བྱས་ནས་ཉེ་བར་བརྟེན་ཏེ་གནས་པ་དང་། སྟོན་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ཆོས་དང་། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། བསླབ་པ་དང་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་དང་། བགོ་བཤའ་དང་། བག་ཡོད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཡང་དེ བཞིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་དད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་གཡོ་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དྲང་པོ་དང་། དྲང་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཞིང་། སྟོན་པ་དང་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་རྣམས་ལ། བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ གཡོ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་ནད་ཉུང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། ནད་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཞིང་། ཕོ་བའི་དྲོད་སྙོམས་ཤིང་འཇུ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཧ་ཅང་མི་ཚ་བ་དང་། ཧ་ཅང་མི་གྲང་བ་དང་། གནོད་པ་མེད་པ་དང་། དུས་ཚིགས་བདེ་བ་དང་ལྡན་ལ། དེས་ན་དེས་ཟོས་པ་དང་། འཐུངས་པ་དང་། འཆོས་པ་དང་། མྱངས་པ་རྣམས་ལེགས་པར་བདེ་བར་འཇུ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ནད་ཉུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མཐུ་དང་ལྡན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་དང་། སྤྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཕ་རོལ གནོན་པ་བརྟན་པ་དང་།བརྩོན་པ་མ་བཏང་བར་གནས་ཤིང་། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་རྣམས་ལ་ལུས་ཀྱི་ཞལ་ཏ་བྱེད་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། ལེ་ལོ་མེད་པ་དང་། སྒྲུབ་ཕོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ རྣོ་བ་ཡིན་ཞེ་ན།ལོ་བ་སྐྱེན་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། བློ་དང་ལྡན་ཞིང་། དབང་པོ་རྟུལ་བ་མ་ཡིན་ལ། དིག་པ་དང་། ལྐུགས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། ལག་པས་བརྡ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ལ། ལེགས་པར་གསུངས་པ་དང་། ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཀུན་ཤེས་པར་ནུས་པ་དང་། ལྷན་ ཅིག་སྐྱེས་པའི་བློ་དང་ཡང་ལྡན་ལ།སྦྱོང་བ་ལས་བྱུང་བའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་རྣོ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་འདོད་པ་ཆུང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། འདོད་པ་ཆུང་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཇི་སྙེད་པ་དག་དང་ལྡན་ན་ཡང་། བདག་འདོད་པ་ཆུང་བའམ། ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟ་བུ་དག་དང་ ལྡན་པར་གཞན་གྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་གཞན་ལས་ཤེས་པ་ཀུན་ཏུ་མི་ཚོལ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་འདོད་པ་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཆོག་ཤེས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་ངན་ངོན་ཙམ་གྱིས་དགའ་ཞིང་ཆོག་ཤེས་པ་དང་། དེ་ཆོས་གོས་ ངན་པའམ།བཟང་པོ་མ་རྙེད་ན་ཡང་འདོད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་། གདུང་བར་མི་བྱེད་ལ། རྙེད་ན་ཡང་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ཞེན་པ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་གོས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་ལ་ ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་ཆོག་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།

为了获得心的庄严、心的资具、瑜伽资粮和最胜义利，以这些方式对在家人或出家人行布施，此布施无有过失，这称为'增长布施'。什么是沙门的庄严？即是在此有人具足信心、无有虚伪、少病、具有精进本性、智慧敏锐、少欲、知礼仪、易养、易满、具足头陀功德、庄严、温和、具足圣法、具足智者之相、大忍、调柔、贤善。
其中云何为具足信心？即是多信、多胜解、多净信，于诸善法欢喜，于导师生净信而无疑惑，不生犹豫，于导师恭敬、尊重、承事、供养，承事、尊重、恭敬、供养后亲近而住。如于导师，于法、于梵行同伴、于学处、教诫教导、分享、不放逸、三摩地亦复如是，如是即为具足信心。
云何为无虚伪？即是正直、具正直本性，于导师及梵行智者同伴前如实而说，如是即为无虚伪。云何为少病？即是具无病本性，胃火调和能消化，不太热不太冷，无损害，具足时节安乐，因此所食、所饮、所尝、所品皆能善妙安乐消化，如是即为少病。
云何为具精进本性？即是于诸善法具足力量、具足精进、具足欢喜、坚固降伏他方、安住不舍精进，于梵行智者同伴善巧作身侍者，无懈怠，能成办，如是即为具精进本性。
云何为智慧敏锐？即是聪慧、具念、具慧，诸根不钝，非愚痴、非哑者、非以手示意者，能知善说及恶说诸法之义，具足俱生慧，亦具修习所生慧，如是即为智慧敏锐。
云何为少欲？即是虽具足少欲等功德，亦不从他人处寻求令他知'我是少欲'或'具足何等功德'，如是即为少欲。
云何为知足？即是以粗劣法衣、乞食、卧具、坐具而欢喜知足，若未得劣法衣或胜法衣亦不希求、不忧恼，若得则如前所说无贪著、无执著而受用，如于法衣，于乞食、卧具、坐具亦复如是，如是即为知足。

།ཇི་ལྟར་ན་གསོ་སླ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་བདག་གཅིག་པུ་གསོ་བར་བྱེད་ཀྱི། ཕ་རོལ་པོ་གང་དག་གི་དོན་དུ་དེས་རིམ་གྲོ་བྱ་དགོས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁྱེའུ་འམ། མིའམ། གཞན་གང་ཡང་རུང་བ་དག་གསོ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལ་སྦྱིན་ པ་པོ་དང་།སྦྱིན་བདག་གཞན་དག་གསོ་དཀའོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་གསོ་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་དགང་སླ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། ཆུང་ངུས་ཀྱང་འཚོ་བར་འགྱུར་ལ། ངན་པས་ཀྱང་འཚོ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དགང་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན།རྙེད་པས་ཆོག་པའི་བསོད་སྙོམས་པ་དང་། མཐར་གྱིས་སློང་བའི་བསོད་སྙོམས་པ་དང་། སྟན་གཅིག་པ་དང་། ཟས་ཕྱིས་མི་ལེན་པ་དང་། ཆོས་གོས་གསུམ་པ་དང་། ཕྱིང་པ་པ་དང་། ཕྱག་དར་ཁྲོད་པ་དང་། དགོན་པ་པ་དང་། ཤིང་དྲུང་པ་དང་། བླ་གབ་ མེད་པ་དང་།དུར་ཁྲོད་པ་དང་། ཅོག་པུ་པ་དང་། གཞི་ཇི་བཞིན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་བསོད་སྙོམས་དང་། ཆོས་གོས་དང་། གནས་མལ་ལས་བརྩམས་ནས། སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་བཅུ་གཉིས་སམ་བཅུ་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་བསོད་སྙོམས་པ་ལས་དབྱེ་ན་རྣམ་པ་ གཉིས་ཏེ།རྙེད་པས་ཆོག་ཤེས་པའི་བསོད་སྙོམས་པ་དང་། མཐར་གྱིས་སློང་བའི་བསོད་སྙོམས་པའོ། །དེ་ལ་རྙེད་པས་ཆོག་ཤེས་པའི་བསོད་སྙོམས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འདྲིས་པའི་ཁྱིམ་དག་ནས་ཅི་ཐོབ་པ་དང་། ཅི་རྙེད་ཙམ་བཟའ་བར་བྱེད་པའོ། །མཐར་གྱིས་ སློང་བའི་བསོད་སྙོམས་པ་གང་ཞེ་ན།ཁྱིམ་རྣམས་སུ་ཁང་ཁྱིམ་ནས་ཁང་ཁྱིམ་དུ་བསླངས་ཤིང་བརྒྱུས་ཏེ། བསོད་སྙོམས་ཇི་ཐོབ་པ་དང་། ཇི་སྙེད་པ་ཟ་བར་བྱེད་ཀྱི་བདག་གིས་འདི་ནས་བཟའ་བ་དང་། བཅའ་བ་བཟང་པོ་ཅི་ཙམ་འདོད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་མགོ་འཕང་བསྟོད་དེ། ཁྱིམ་རྣམས་སུ་མི་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་བསོད་སྙོམས་པ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་ཕྱེ་བ་ལས་བརྩམས་ནས་ནི། སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེ་བ་ལས་བརྩམས་ན་ནི་བཅུ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་སྟན་གཅིག་པ་གང་ཞེ་ན། སྟན་གཅིག ལ་འདུག་ནས་ཅི་ཙམ་བཟའ་བར་བྱ་བ་དེ་ཙམ་དུ་བཟའ་བར་བྱེད་ཀྱི།སྟན་དེ་ལས་ལངས་ནས་བཟའ་བར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་སྟན་གཅིག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཟས་ཕྱིས་མི་ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། ཟས་ཀྱི་ཕྱིར་འདུག་ནས། ཇི་སྲིད་དུ་ཇི་ཙམ་གྱིས་བདག་འཚོ་བར་ཤེས་པའི་ཟས་ཐམས་ཅད་མ་མནོས་པ་དེ་སྲིད་ དུ་ཟ་བར་མི་བྱེད་ཅིང་།གང་ལས་བདག་གི་ཟས་ཀྱི་བྱ་བ་དེ་ལས་ལྷག་པ་མི་བླང་ངོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་འོག་ཏུ་ཐམས་ཅད་བླངས་ནས་ཟ་བར་རྩོམ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཟས་ཕྱིས་མི་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་གོས་གསུམ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཆོས་གོས་གསུམ་པོ་སྣམ་སྦྱར་དང་། བླ་གོས་ དང་།མཐང་གོས་ཀྱིས་འཚོ་བར་བྱེད་ཅིང་། ཆོས་གོས་གསུམ་ལས་ལྷག་པའི་གོས་གཞན་མི་འཆང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཆོས་གོས་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་བྱིང་པ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཆོས་གོས་གསུམ་པའམ། གོས་ལྷག་གང་ཅུང་ཟད་ཅི་འཆང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བལ་ལས་བྱས་ བ་ཤ་སྟག་འཆང་གི་།གཞན་ནི་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཕྱིང་བ་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཕྱག་དར་ཁྲོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གཞན་དག་གིས་ལམ་པོ་ཆེའམ། ལམ་སྲང་ངམ། གཞི་མདོའམ། སུམ་མདོའམ། ལམ་ཀའམ། ལམ་གོལ་བར་བོར་བའམ་། སྤངས་པ་དང་། བཏང་བའི་གོས་བཤད པས་རེག་པའམ།གཅི་བས་རེག་པའམ། བཤང་གཅི་དང་། རྣག་དང་ཁྲག་དང་། མཆིལ་མས་རེག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་མི་གཙང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་བོར་ལ། ཐ་གི་བླངས་ཏེ། བཀྲུས་ལ་དྲུབས་ཏེ། ཁ་དོག་བསྒྱུར་ཞིང་འཆང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཕྱག་དར་ཁྲོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ དགོན་པ་པ་ཡིན་ཞེ་ན།གྲོང་དང་གྲོང་རྡལ་ལས་དབེན་པའི་གནས་མལ་དགོན་པ་དང་། ནགས་འདབ་དང་། བས་མཐའ་གང་དག་ཡིན་པ་དག་ཏུ་གནས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དགོན་པ་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཤིང་དྲུང་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཤིང་དྲུང་དུ་གནས་འཆའ་ཞིང་། ཤིང་དྲུང་ལ་ བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་ཤིང་དྲུང་པ་ཡིན་ནོ།

如何是容易护持？即是只护持自己一人，而不为了他人的利益而护持，如此等：不护持童子、人或其他任何人，也不认为施主和布施者等他人难以护持，如是为容易护持。
如何是容易满足？即使以少量也能维生，以劣质也能维生，如是为容易满足。
如何具足头陀功德？即是以得到的乞食知足、次第乞食、一坐食、不后食、三衣、毛毡衣、粪扫衣、阿兰若处、树下住、露地住、冢间住、常坐不卧、随处住，这些关于乞食、法衣、卧具等头陀功德有十二或十三种。
其中乞食分为两种：以得到的知足乞食和次第乞食。
其中以得到的知足乞食是什么？即是从熟识的家户中获得什么就食用什么。
次第乞食是什么？即是在诸家户中从一户到一户乞讨，得到多少就食用多少，而不会想着'我从这里能得到多少美味的食物和点心'而抬头挺胸地进入家户，这就是次第乞食。
若从未细分的乞食开始，则为十二种头陀功德；若从细分的开始，则为十三种。
其中一坐食是什么？即是坐在一个座位上，需要吃多少就吃多少，不从该座位起身再吃，这称为一坐食。
不后食是什么？即是为了食物而坐下时，在未取得所有能维持生命的食物之前不开始吃，当知道'从这里取得的食物足够我所需'之后，才全部取来开始食用，如是为不后食。
如何是三衣？即是以三衣——大衣、上衣和下裙维生，不持有超过三衣的其他衣物，如是为三衣。
如何是毛毡衣？即是三衣或任何所持有的余衣，一切都只用羊毛制成，而非其他，如是为毛毡衣。
如何是粪扫衣？即是他人在大路、街道、十字路口、三岔路口、岔道或偏僻道路上丢弃、抛弃、舍弃的衣物，被唾液沾染、被小便沾染、被大小便、脓血、痰涎沾染的衣物，将其中不净之物除去后，取其可用部分，洗净缝制，染色后穿用，如是为粪扫衣。
如何是阿兰若处？即是住在远离村镇的住处、阿兰若处、林边或边地等处，如是为阿兰若处。
如何是树下住？即是在树下安住，依靠树下，如是为树下住。

།ཇི་ལྟར་ན་བླ་གབ་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། མ་བཀབ་པ་དང་། མ་གཡོགས་པའི་ཕྱོགས་བླ་གབ་མེད་པར་གནས་འཆའ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་བླ་གབ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་དུར་ཁྲོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་དུ་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཤིའོ་ ཅོག་འདོར་བའི་དུར་ཁྲོད་དུ་གནས་འཆའ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་དུར་ཁྲོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཅོག་པུ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཁྲིའམ། ཁྲིའུའམ། རྩཝ་བཏིང་བའི་སྟེང་དུ་ཙོག་པུར་འདུག་སྟེ། དུས་ཡོལ་བར་བྱེད་ཅིང་། ཁྲིའམ། ཁྲིའུའམ། རྩིག་པའམ། ཤིང་ངམ། རྩཝ་བཏིང་བ་ལ་ རྒྱབ་བམ་གློས་མི་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་ཅོག་པུ་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་གཞི་ཇི་བཞིན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་དུ་རྩཝ་བཏིང་བའམ། ལོ་མ་བཏིང་བའི་སྟེང་དུ་མལ་འཆའ་བར་བྱེད་ཅིང་། རྩཝ་བཏིང་བའམ། ལོ་མ་བཏིང་བ་དེ་ཡང་ལན་ཅིག་ཇི་ལྟར་བཏིང་བ་དེ་ཁོ་ནའི་སྟེང་དུ་མལ་འཆའ་བར་བྱེད་ཀྱི་ ཡང་དང་ཡང་དུ་མི་བརྗེ་མི་འཆོས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་གཞི་ཇི་བཞིན་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན། བལ་ལམ། ཤིང་བལ་ནི་གང་གི་ཚེ་མ་བསྩལ་། མ་བཤིག་མ་རྨེལ་བ་དེའི་ཚེ་ན། འཛིངས་ཤིང་མི་འཇམ་མི་ཡང་ ལ།འདི་ལྟ་སྟེ། སྐུད་པར་བཀལ་བའམ། འདའ་བར་བྱ་བའི་ལས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་འདི་ན་ལ་ལ་བསོད་སྙོམས་ལ་ཆགས་པས་བསོད་སྙོམས་ལ་སེམས་ཞེན་ཅིང་ཀུན་ཏུ་ཞེན་པ་དང་། ཆོས་གོས་ལ་ཆགས་པས་ཆོས་གོས་ལ་སེམས་ཞེན་ཅིང་ཀུན་ཏུ་ཞེན་པ་དང་། གནས་ མལ་ལ་ཆགས་པས་གནས་མལ་ལ་སེམས་ཞེན་ཅིང་ཀུན་ཏུ་ཞེན་པ་དེ་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་གིས་འདི་ལྟ་སྟེ།ཚང་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད། དྲང་པོར་བྱེད། མཉེན་པར་བྱེད། ལས་སུ་རུང་བར་བྱེད། གནམ་པར་ བྱེད།བཏུབ་པར་བྱེད་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བསོད་སྙོམས་ལ་ཆགས་པ་ནི། བར་ཆད་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། ཟས་བཟང་པོ་ལ་ཆགས་པ་དང་། ཟས་མང་པོ་ལ་ཆགས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཟས་བཟང་པོ་ལ་ཆགས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར། བསོད་སྙོམས་ པ་ཡིན་ནོ།།ཟས་མང་པོ་ལ་ཆགས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར། སྟན་གཅིག་པ་དང་། ཟས་ཕྱིས་མི་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཆོས་གོས་ལ་ཆགས་པ་ནི་བར་ཆད་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་གོས་མང་པོ་ལ་ཆགས་པ་དང་། འཇམ་ཞིང་རེག་ན་བདེ་བ་ལ་ཆགས་པ་ དང་།བཟང་པོ་ལ་ཆགས་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་གོས་མང་པོ་ལ་ཆགས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར། ཆོས་གོས་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་གོས་འཇམ་ཞིང་རེག་ན་བདེ་བ་ལ་ཆགས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར། ཕྱིང་པ་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་གོས་བཟང་པོ་ལ་ཆགས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར། ཕྱག་དར་ཁྲོད་པ་ཡིན་ ནོ།།གནས་མལ་ལ་ཆགས་པ་ནི་བར་ཆད་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་འཛི་ལ་ཆགས་པ་དང་། གནས་ལ་ཆགས་པ་དང་། གློས་འབེབས་པའི་བདེ་བ་དང་ཉལ་བའི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་པ་དང་། སྟན་དང་གདིང་བ་དང་། དགབ་པ་ལ་ཆགས་པའོ། །དེ་ལ་འདུ་འཛི་ལ་ཆགས་ པ་སྤང་བའི་ཕྱིར།དགོན་པ་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་ལ་ཆགས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར། ཤིང་དྲུང་པ་དང་། བླ་གབ་མེད་པ་དང་། དུར་ཁྲོད་པ་ཡིན་ནོ། །དུར་ཁྲོད་པ་ནི་འཁྲིག་པ་ལ་ཆགས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཡང་ཡིན་ནོ། །གློས་འབེབས་པའི་བདེ་བ་དང་ཉལ་བའི་བདེ་བ་སྤང་བའི་ཕྱིར། ཅོག་པུ་པ་ ཡིན་ནོ།།སྟན་དང་། གདིང་བ་དང་དགབ་པ་ལ་ཆགས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར། གཞི་ཇི་བཞིན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་མཛེས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། མཛེས་པར་འགྲོ་བ་དང་། ལྡོག་པ་དང་། ཅུང་ཟད་བལྟ་བ་དང་། རྣམ་པར་བལྟ་བ་དང་། བསྐུམ་ པ་དང་།བརྐྱང་བ་དང་། སྣམ་སྦྱར་དང་། ཆོས་གོས་དང་། ལྷུང་བཟེད་བཅང་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་མཛེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་དྲོད་རིགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ན་བྲམ་ཟེ་དང་། ཁྱིམ་བདག་དད་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ ཆ་དང་།སྟན་དང་། ནད་ཀྱི་གསོས་སྨན་དང་། ཡོ་བྱད་རྣམས་ཀྱིས་ལེགས་པར་མགྲོན་དུ་གཉེར་བ་ན། དེ་ལ་སློང་བའི་ཆོག་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དྲོད་རིག་པ་ཡིན་ནོ།

什么是无遮盖者呢？在未遮盖、未覆盖的地方安住，这就是无遮盖者。
什么是住尸林者呢？在人们抛弃尸体的尸林中安住，这就是住尸林者。
什么是常坐不卧者呢？坐在床、椅或草垫上度过时间，不靠床、椅、墙、树或草垫支撑背部或胁部，这就是常坐不卧者。
什么是随处坐卧者呢？在铺设草垫或树叶的地方安置卧具，且一旦铺设好草垫或树叶，就只在其上安置卧具，不再更换或调整，这就是随处坐卧者。
为什么这些称为头陀功德呢？譬如，羊毛或棉花未经梳理、分解、揉搓时，是纠结不柔软的，不适合纺成线或织成布。同样，有些人贪着于乞食而执着乞食，贪着于法衣而执着法衣，贪着于卧具而执着卧具。通过这些头陀功德，为了住于圆满行持，使心得到清净、正直、柔软、适业、调顺、堪能，因此称为头陀功德。
其中，对乞食的贪着有两种障碍：贪着美味食物和贪着大量食物。为了断除贪着美味食物而行乞食，为了断除贪着大量食物而一坐食和不作后食。
对法衣的贪着有三种障碍：贪着众多法衣、贪着柔软触感和贪着精美法衣。为了断除贪着众多法衣而持三衣，为了断除贪着柔软触感而着粗毛衣，为了断除贪着精美法衣而着粪扫衣。
对卧具的贪着有四种障碍：即贪着群居、贪着住处、贪着倚靠和躺卧之乐、贪着坐具、卧具和被褥。为了断除贪着群居而住阿兰若，为了断除贪着住处而住树下、无遮盖处和尸林。住尸林也是为了断除贪着淫欲。为了断除贪着倚靠和躺卧之乐而常坐不卧。为了断除贪着坐具、卧具和被褥而随处坐卧。这样就具足头陀功德。
什么是庄严呢？行走、返回、略观、详视、屈身、伸展、披僧伽梨、着法衣、持钵等威仪具足，这就是庄严。
什么是知惭愧呢？当有信心的婆罗门、居士以法衣、饮食、卧具、坐具、医药和资具等善加供养时，能知足少欲，这就是知惭愧。

།ཇི་ལྟར་ན་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རིགས་མཐོན་པོ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའམ། ཕྱུག་པོའི་ ཁྱིམ་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའམ།གཟུགས་བཟང་བའམ། བལྟ་ན་སྡུག་པའམ། མཛེས་པ་དང་། མང་དུ་ཐོས་པའམ། ཚིག་གི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནམ། ཡེ་ཤེས་ཙམ་མམ། མཐོང་བ་ཙམ་མམ། བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པར་འགྱུར་བ་ཙམ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ ཡང་།དེས་བདག་ལ་སྟོད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་། གཞན་ལ་སྨོད་པར་མི་བྱེད་ལ། ཆོས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་འབའ་ཞིག་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིག་ནས། ཆོས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ མཁས་པའི་རྟགས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན།ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བྱིས་པ་ཡིན་ལ། ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མཁས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བྱིས་པ་ནི་ཉེས་པར་བསམ་པ་སེམས་པ་དང་། ཉེས་པར་སྨྲ་བ་བརྗོད་པ་དང་། ཉེས་པར་བྱ་བའི་ལས་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། མཁས་པ་ནི་ ལེགས་པར་བསམ་པ་སེམས་པ་དང་།ལེགས་པར་སྨྲ་བ་བརྗོད་པ་དང་། ལེགས་པར་བྱ་བའི་ལས་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་མཁས་པའི་རྟགས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་བཟོད་པ་ཆེ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། གཤེ་ཡང་ཕྱིར་མི་གཤེ་བ་དང་། ཁྲོས་ཀྱང་ཕྱིར་མི་ཁྲོ་བ་དང་། བརྡེགས་ཀྱང་ཕྱིར་ མི་བརྡེག་པ་དང་།མཚང་བྲུས་ཀྱང་ཕྱིར་མཚང་མི་འབྲུ་ཞིང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དེ་གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། ཤ་སྦྲང་དང་། སྦྲང་བུ་མཆུ་རིངས་དང་། རླུང་དང་། ཉི་མ་དང་། སྡིག་སྦྲུལ་གྱི་རེག་པ་རྣམས་དང་། གཞན་ལས་ངན་དུ་བརྗོད་པ་དང་། ངན་པ་འོངས་པའི་ ཚིག་གི་ལམ་དག་བཟོད་པ་དང་།ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟོད་པ་རྩུབ་པ་ཚ་བ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ། སྲོག་འཕྲོག་པར་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་བཟོད་ཅིང་། དང་དུ་ལེན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་བཟོད་པ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་སྟོན་པ་དང་། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་རྣམས་ལ་བྱམས་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་ལྡན་པ་དང་། བྱམས་པའི་ངག་གི་ལས་དང་ལྡན་པ་དང་། བྱམས་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཆོས་དང་ལྡན་ཞིང་ཆོས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་རྙེད་པ་ལྷུང་བཟེད་དུ་བླུགས་ཤིང་། ལྷུང་བཟེད་དུ་ཆུད་ཟིན་པ་རྣམས ཀྱང་།ཐུན་མོང་དུ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་ཅིང་། ཟས་མི་བསྲི་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་མཐུན་པར་ཞུགས་པ་དང་། ལྟ་བ་མཐུན་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་འགྱུར་བ། སྡུག་པར་བྱེད་པ། བླ་མར་བྱེད་པ། རྩོད་པར་མི་བྱེད་ པའི་ཆོས་དྲུག་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་པས།འགྲོགས་ན་བདེ་ཞིང་རྣམ་པར་ཐོ་འཚམས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ལ། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པར་དགའ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་གྱ་ནོམ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཁྲོ་ གཉེར་མེད་པ་དང་།བཞིན་གྱི་མདོག་གསལ་བ་དང་། འཛུམ་པ་སྔར་གཏོང་བ་དང་། གསོང་པོར་སྨྲ་བ་དང་། དགའ་བར་སྨྲ་བ་དང་། སྡུད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་དང་། རྒྱུད་རབ་ཏུ་དང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་གྱ་ནོམ་པ་ཡིན་ནོ།

如何是具有圣者法的人呢？即使是从高贵种姓出家，或从富贵之家出家，或相貌端正，或容颜悦目，或美丽，或多闻，或具有语言才能，或仅有智慧，或仅有见地，或仅获得安乐住，即使获得任何这些，也不因此而自赞毁他，而是了知唯一应当修习符合正法的法，并趣入符合正法的法，如是即是具有圣者法的人。
如何是具有智者相呢？以业的特征而言是愚者，以业的特征而言是智者。这是如何呢？愚者是思维恶念，说恶语，造恶业；智者是思维善念，说善语，造善业，如是即是具有智者相。
如何是具大忍辱呢？被骂不还骂，被嗔不还嗔，被打不还打，被揭短也不揭他人之短。具寿者能忍受寒热、饥渴、虻蚊、长嘴蚊虫、风日、毒蛇的触恼，以及他人恶语、恶意言词，还能忍受身体上难忍的粗重、炽热、不悦意乃至夺命的痛苦，具有能安忍接受的本性，如是即是具大忍辱。
如何是调柔呢？即是对导师和智者同梵行者具有慈爱身业、慈爱语业、慈爱意业，以如法获得的利养装入钵中后与他人共同受用，不吝惜食物，戒律见解相同。具足六种可爱、可亲、可敬、无诤之法：真实欢喜、慈爱、尊重、不争执，由此本性安乐共处无有违逆，智者同梵行者也乐与之共住，如是即是调柔。
如何是善妙呢？无有皱眉，面色明净，先露笑容，言语诚实，语言悦耳，性情和善，心性极其清净，如是即是善妙。

།དེ་ཆོས་དེ་དག་དང་ལྡན་པས་ཆོས་འདོད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་འདོད་པ་ དང་།རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་དང་། སྙན་པའི་སྒྲའི་ཚོགས་མི་འདོད་པ་ཡིན་ཞིང་། སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལོག་པའི་ལྟ་བ་དང་མི་ལྡན་ལ། དེ་མེད་པའི་ཆོས་ལ་ཡང་སྒྲོ་འདོགས་པར་མི་བྱེད་ཅིང་། ཡོད་པའི་ཆོས་ལ་ཡང་སྐུར་པ་འདེབས་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། དེ་འཇིག་ རྟེན་ལ་གྲགས་པ་དང་ལྡན་པའི་རང་བཟོ་དང་།སྙན་དངགས་སུ་བྱས་པ་ཡིག་འབྲུ་སྣ་ཚོགས་དང་། ཚིག་སྣ་ཚོགས་དང་། ཡི་གེ་སྣ་ཚོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་དོན་མེད་པ་ཡིན་པར་རིག་ནས། ཐག་རིང་དུ་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་། དེས་སྤྱོད་པར་མི་བྱེད། དེས་བདག་དགའ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། ལྷུང་བཟེད་དང་ཆོས་གོས་ལྷག་པ་མི་འཆང་བ་དང་། ཁྱིམ་ན་གནས་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འགྲོགས་པའི་འདུ་འཛི་ཉོན་མོངས་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དང་། འཕགས་པ་རྣམས་དང་། ལྷན་ཅིག་འགྲོགས་པའི་ཚོགས་པ་ཡེ་ཤེས་རྣམ པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་།གང་གི་གཞི་ལས་འཁྲུག་ལོང་དང་གནོད་སེམས་སྐྱེ་ཞིང་། དེ་དག་རྣམ་པར་གྱུར་ཅིང་། གཞན་དུ་གྱུར་པ་ལས། མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མཛའ་སྡེ་དག་མི་བྱེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེས་སོ་ཅོག་ལ་ཡང་། གཞི་འདིས་བདག་ལ་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མར་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་ཞེས་དང་དུ་མི་ལེན་ཅིང་སྤོང་བར་བྱེད། སེལ་བར་བྱེད། བྱང་བར་བྱེད་པ་དང་། དད་པས་བྱིན་པ་ཆུད་མི་གསོན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་མ ཉམས་པ་དང་།བརྟུལ་ཞུགས་མ་ཞིག་པས་དད་པས་བྱིན་པ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་དང་། དད་པས་བྱིན་པ་སྤོང་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། བསླབ་པ་འབུལ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་པའི་སྐབས་དང་། འཁྲུལ་པ་ཚོལ་ཞིང་དགེ་བ་མི་སྤྱོམས་ལ། སྡིག་པ་འཆགས་པར་ བྱེད་པ་དང་།གཞན་དག་གི་ཉེས་པའི་སྐབས་དང་། འཁྲུལ་པ་ལ་ལྷུག་པར་འཇོག་པ་དང་། བསམས་བཞིན་དུ་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་ལྟུང་བ་མི་འབྱིན་ཅིང་། བྱུང་ན་ཡང་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཆོས་བཞིན་དུ་ཕྱིར་བྱེད་པ་དང་། འཕྲལ་གྱི་བྱ་བ་དག་ལ་ཡང་མཁས་ཤིང་ལེ་ལོ་མེད་པ་དང་། རང་ཉིད་ཀྱིས་ བྱེད་ཅིང་གཞན་ལས་ལུས་ཀྱི་བསྙེན་བཀུར་ཡོངས་སུ་མི་ཚོལ་བ་དང་།སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། ཟབ་མོ་བསྟན་པ་དག་ལ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་པ་ཡིན་གྱི། བདག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ ནོ་སྙམ་དུ་རིག་ནས།དེ་ལ་མོས་པ་སྤྱོད་ཅིང་སྦོང་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། རང་གི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་གནས་པར་མ་བྱེད་ཅིང་། ཅལ་ཅོལ་དུ་འཛིན་པ་དང་། སྤང་དཀའ་བར་མི་སྨྲ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡོན་ཏན་དེ་དག་དང་ལྡན་ཞིང་དེ་ལྟར་སྤྱོད་དོ། །དེ་ལྟར་བསླབ་པ་ན་། དགེ་སྦྱོང་གི་རྒྱན་གྱིས་ བརྒྱན་ཅིང་མཛེས་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐྱེས་བུ་ལོང་ཚོལ་བབ་པ། ཆ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ལ་ལ་ཞིག་ཁྲུས་བྱས་ཤིང་བྱུག་པས་བྱུགས་ཏེ། གོས་དཀར་པོ་བགོས་ལ་། རྒྱན་སྣ་ཚོགས་འདི་ལྟ་སྟེ། མགུལ་གདུབ་དག་དང་། གདུ་བུ་རྒྱན་ཅན་དག་དང་། དབུང་རྒྱན་དག་དང་། སོར་གདུབ་དག་དང་། རྒྱན་དག་དང་། གསེར་དང་དངུལ་གྱི་ཕྲེང་བ་དག་གིས་བརྒྱན་ན་མཛེས་པ་དེ་བཞིན་དུ། དེ་ཡང་དགེ་སྦྱོང་གི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྒྱན་སྣ་ཚོགས་དེ་དག་གིས་བརྒྱན་ན་མཛེས་ཤིང་ལྷམ་མེ། ལྷན་ནེ། ལྷང་ངེར་འགྱུར་བས་ན། དེའི་ཕྱིར་དགེ སྦྱོང་གི་རྒྱན་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་རྒྱན་ཞེས་བྱའོ།

具有这些法的人是希求正法、希求功德，而不希求利养、恭敬和美名，不具有增益和诽谤的邪见，对不存在的法不增益，对存在的法也不诽谤。
他了知世间流行的自造和诗歌，以及各种文字、各种词句、各种字母都是无义的，应当远离，不去实行，不以此为乐。
不持有多余的钵和法衣，远离与在家人和出家人共处所生的烦恼聚集，而亲近圣者共处以清净智慧。
不结交那些会引起争吵、恶意，以及由此转变而生起忧愁、悲叹、痛苦、不悦和纷争的朋友。
对于所生起的一切烦恼和随烦恼，都想到'以此为基础可能会在今生来世带来痛苦是不应该的'，因此不接受而要断除、消除、清净。
不浪费信施，以不破戒、不毁誓言来受用信施，不舍弃信施，不舍弃学处。
寻找自己的过失和错误而不炫耀善行，忏悔罪过，宽容他人的过失和错误。
即使为了生命也不故意犯戒，若有违犯也要迅速如法忏悔。
对于日常事务精通且不懈怠，自己行事而不寻求他人的身体供养。
对于诸佛和佛的声闻们不可思议的威力，以及甚深教法，了知'这是如来所知所见，而非我所能及'，因此信受修习而不执著。
不住于执持自见为最胜，不轻率执取，不说难以舍离。具足这些功德并如是行持。
如是学习时，以沙门庄严而庄严。
譬如适龄的欲界受用者，性情优雅，沐浴涂香，身着白衣，以各种装饰，如项链、璎珞、臂钏、指环、饰品、金银花鬘等庄严而显得庄严。
同样，他也以各种沙门功德庄严而显得庄严、光明、灿烂、辉煌，因此称为沙门庄严，这就是所谓的沙门庄严。

། །། བར་གྱི་སྡོམ་ནི། །དད་ལྡན་གཡོ་མེད་ནད་ཉུང་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཤེས་རབ་འདོད་ཆུང་དང་། ཆོག་ཤེས་གསོ་སླ་དགེང་སླ་དང་། །སྦྱངས་དང་མཛེས་དང་དྲོད་རིག་དང་། །སྐྱེས་བུ་ དམ་ཆོས་མཁས་རྟགས་དང་།།བཟོད་དང་དེས་དང་གྱ་ནོམ་ཡིན། །སྡོམ་ནི། བདག་དང་གཞན་གྱི་འབྱོར་པ་དང་། །མདུན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དབང་པོ་དང་། །དེ་བཞིན་ཟས་དང་མི་ཉལ་དང་། །ཤེས་བཞིན་དུ་ནི་སྤྱོད་པ་དང་། །དེ་བཞིན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་། །དམ་ཆོས་ ཉན་དང་སེམས་པ་དང་།།བར་ཆད་མེད་དང་གཏོང་བ་དང་། །དགེ་སྦྱོང་རྒྱན་ནི་ཐ་མ་ཡིན། །བསྡུས་པའི་སྡོམ་ནི། །འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཆགས་བྲལ་དང་། །དེ་བཞིན་འཇིག་རྟེན་འདས་པ་དང་། །དེ་དག་ཉིད་ཚོགས་ངེས་འབྱུང་བའི། །ས་ཡི་མིང་དུ་བྱས་པ་ཡིན། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ ས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སར་གཏོགས་པ་ལས།རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་དང་པོ་རྫོགས་སོ།། །།བམ་པོ་བདུན་པ། །འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཆགས་བྲལ་དང་། །དེ་བཞིན་འཇིག་རྟེན་འདས་པ་དང་། །དེ་དག་ཉིད་ཚོགས་ངེས་འབྱུང་བའི། །ས་ཡི་མིང་དུ་བྱས་པ་ཡིན། །ཞེས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ས་ཇི་ སྐད་བསྟན་ཅིང་།ཇི་སྐད་ཡོངས་སུ་བསྒྲགས་པ་དེ་ལ། གང་དག་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་གང་ཟག་རྣམས་ནི་དུ། གང་ཟག་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན། དམིགས་པ་ནི་གང་། གདམས་ངག་ནི་གང་། བསླབ་པ་ནི་གང་། བསླབ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་གང་། རྣལ་འབྱོར་ཉམས་པ་ནི་གང་། རྣལ་འབྱོར་རྣམས་ནི་གང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གང་། རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱ་བ་དག་ནི་གང་། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ནི་གང་། རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་ནི་གང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་གང་། གང་ཟག་གི་རྣམས་གྲངས་དག་ནི་དུ། བདུད་དག་ནི་དུ། བདུད་ཀྱི་ལས་དག་ནི་དུ། རྩོམ་པ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་ལ་གང་ཟག་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཡོད་དེ། ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དང་། དབང་པོ་རྣོན་པོ་དང་། འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་ཤས་ཆེ་བ་དང་། གཏི མུག་ཤས་ཆེ་བ་དང་།ང་རྒྱལ་ཤས་ཆེ་བ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཤས་ཆེ་བ་དང་། ཆ་མཉམ་པར་གྱུར་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བའི་རང་བཞིན་ཅན་དང་། ཞུགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དང་། དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། དད་ པས་མོས་པ་དང་།མཐོང་བས་ཐོབ་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང་། རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་དང་། རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། བར་ཆད་གཅིག་པ་དང་། བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། གོང་དུ་འཕོ་བ་དང་། དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། གཉི གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ།།དེ་ལ་གང་ཟག་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་གང་ཞེ་ན། གང་ཟག་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རྣམས་རྟུལ་ཞིང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ལ་བུལ་བར་འཇུག་པ་དང་དལ་བུས་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དང་པོ་ཉིད་ནས་དབང་པོ་ རྟུལ་བའི་རིགས་ཡིན་པ་དང་།དབང་པོ་ཡོངས་སུ་མ་བསྒོམས་པའོ། །གང་ཟག་དབང་པོ་རྣོན་པོ་གང་ཞེ་ན། གང་ཟག་གང་དབང་པོ་རྣམས་རྣོ་ཞིང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ལ་བུལ་བར་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། དལ་བུས་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་ བྱ་སྟེ།དང་པོ་ཉིད་ནས་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་རིགས་གང་ཡིན་པ་དང་། དབང་པོ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའོ། །གང་ཟག་འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེ་བ་གང་ཞེ་ན། གང་ཟག་གང་གིས་སྔོན་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ཏུ་འདོད་ཆགས་ཀུན་དུ་བསྟེན་ཅིང་། གོམས་པར་བྱས་ལན་མང་དུ་བྱས་པས། དེ་ རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ད་ལྟར་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་ལ་འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེན་པོ་དང་།འདོད་ཆགས་ཡུན་རིང་པོར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ནི་གང་ཟག་འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེ་བ་ཞེས་བྱའོ།

中间总结如下：具足信心、不动摇、少病、精进、智慧、少欲、知足、易养、易满、修习、庄严、暖相、了知、善士、通达正法、忍辱、调柔，这些都是殊胜的。
总结如下：自他受用、威仪、戒律、诸根、饮食、不卧、正知而行、善知识、听闻正法、思维、无障碍、布施，沙门庄严是最后一项。
简要总结如下：世间离欲以及出世间，以及彼等集聚决定出离，这些都称为地的名称。
瑜伽师地论声闻地分中，第一瑜伽处已圆满。
第七品：世间离欲以及出世间，以及彼等集聚决定出离，这些都称为地的名称。如是宣说决定出离地，如是广说彼等之中，何等是决定出离补特伽罗？补特伽罗的建立如何？所缘是什么？教诫是什么？学处是什么？随顺学处的诸法是什么？瑜伽失坏是什么？诸瑜伽是什么？作意是什么？瑜伽所修是什么？瑜伽行是什么？瑜伽修习是什么？修习的果是什么？补特伽罗的数量有多少？魔有几种？魔业有几种？精进有果是如何？
答曰：其中补特伽罗有二十八种。何为二十八？即：钝根者、利根者、贪行者、嗔行者、痴行者、慢行者、寻思行者、等分行者、少烦恼者、入流者、住果者、随信行者、随法行者、信解者、见至者、身证者、极七返有者、家家者、一间者、中般涅槃者、生般涅槃者、无行般涅槃者、有行般涅槃者、上流者、时解脱者、不动法者、慧解脱者、俱分解脱者。
其中何为钝根补特伽罗？钝根补特伽罗诸根迟钝，如前所说，于所知事迟缓趣入、缓慢趣入。此复应知有二种：一者本性钝根种性，二者诸根未经修习。
何为利根补特伽罗？谓补特伽罗诸根锐利，如前所说，于所知事非迟缓趣入，非缓慢趣入。此复应知有二种：一者本性利根种性，二者诸根已经修习。
何为贪行补特伽罗？谓补特伽罗于前世其他生中，数数亲近、修习、多修贪欲，由此因此缘，于今生能生贪之事生起强烈贪欲，长时生起贪欲，是名贪行补特伽罗。

།གང་ཟག་ཞེ་སྡང་ཤས་ཆེ་བ་གང་ཞེ་ན། གང་ཟག་གང་གིས་སྔོན་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ཏུ་ཞེ་ སྡང་ཀུན་དུ་བསྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས།།ལན་མང་དུ་བྱས་པས། དེ་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ད་ལྟར་ཞེ་སྡང་བར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་ལ་ཞེ་སྡང་ཤས་ཆེན་པོ་དང་། ཞེ་སྡང་ཡུན་རིང་པོར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ནི་གང་ཟག་ཞེ་སྡང་ཤས་ཆེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་ གཏི་མུག་ཤས་ཆེ་བ་གང་ཞེ་ན།གང་ཟག་གང་གིས་སྔོན་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ཏུ་གཏི་མུག་ཀུན་དུ་བསྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས། ལན་མང་དུ་བྱས་པས། དེ་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ད་ལྟར་རྨོངས་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་ལ་གཏི་མུག་ཤས་ཆེན་པོ་དང་། གཏི་མུག་ཡུན་རིང་པོར་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་བ་སྟེ།དེ་ནི་གང་ཟག་གཏི་མུག་ཤས་ཆེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་ང་རྒྱལ་ཤས་ཆེ་བ་གང་ཞེ་ན། གང་ཟག་གང་གིས་སྔོན་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ཏུ་ང་རྒྱལ་ཀུན་དུ་བསྟེན་ཅིང་། གོམས་པར་བྱས་ལན་མང་དུ་བྱས་པས། དེ་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ད་ལྟར་ཁེངས་པར་འགྱུར་ བའི་དངོས་པོ་ལ།ང་རྒྱལ་ཤས་ཆེན་པོ་དང་། ང་རྒྱལ་ཡུན་རིང་པོར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ནི་གང་ཟག་ང་རྒྱལ་ཤས་ཆེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཤས་ཆེ་བ་གང་ཞེ་ན། གང་ཟག་གང་གིས་སྔོན་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་དུ་བསྟེན་ཅིང་། གོམས་ པར་བྱས།ལན་མང་དུ་བྱས་པས། དེ་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ད་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་མཐུན་པའི་དངོས་པོ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཤས་ཆེན་པོ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡུན་རིང་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ནི་གང་ཟག་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་ཆ་མཉམ་པར་འགྱུར་བ་ གང་ཞེ་ན།གང་ཟག་གང་གིས་སྔོན་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ཏུ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་དུ་མ་བསྟེན་ཅིང་། གོམས་པར་མ་བྱས་པས། ལན་མང་དུ་མ་བྱས་ཀྱང་། ཆོས་དེ་དག་ཉེས་དམིགས་སུ་མ་མཐོང་ ཞིང་།སུན་མ་ཕྱིན། ཡང་དག་པར་མ་རྟོགས་པས། དེ་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ད་ལྟར་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཞེ་སྡང་བར་འགྱུར་བ་དང་། རྨོངས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཁེངས་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་མཐུན་པའི་དངོས་པོ་ལ། འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེན་ པོ་དང་།འདོད་ཆགས་ཡུན་རིང་པོ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཡང་། འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་དེས་དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ། དེ་ནི་གང་ཟག་ཆ་ མཉམ་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ།།གང་ཟག་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བའི་རང་བཞིན་ཅན་གང་ཞེ་ན། གང་ཟག་གང་གིས་སྔོན་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ཏུ་འདོད་ཆགས་ཀུན་དུ་མ་བསྟེན་ཅིང་གོམས་པར་མ་བྱས། ལན་མང་དུ་མ་བྱས་ལ། ཉེས་དམིགས་སུ་ཡང་ལན་མང་དུ་མཐོང་ཞིང་སུན་ཡང་ཕྱིན། ཡང་དག་པར་ཡང་རྟོགས་པས། དེ་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ད་ལྟར་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་ཆེན་པོ་དང་། མང་པོ་དང་། ལྷག་པ་དང་ཕྲད་ཅིང་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལ་ནི་འདོད་ཆགས་བུལ་བར་སྐྱེ་ལ། འབྲིང་དང་ཆུང་ངུ་ལ་ནི་གཏན་མི་སྐྱེ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་གང་ཟག་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་ཞུགས་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གང་ཟག་ཞུགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས པའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་ཏེ་། དེ་ནི་གང་ཟག་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གང་ཟག་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་སྟེ། དེ་ནི་གང་ཟག་འབྲས་བུ ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།

什么是嗔恨偏重的补特伽罗？即是某补特伽罗在前世其他生中经常依止、修习、多次实践嗔恨，由此因缘，于今生对令人生嗔之事物生起强烈且持久的嗔恨，此即称为嗔恨偏重的补特伽罗。
什么是愚痴偏重的补特伽罗？即是某补特伽罗在前世其他生中经常依止、修习、多次实践愚痴，由此因缘，于今生对令人生痴之事物生起强烈且持久的愚痴，此即称为愚痴偏重的补特伽罗。
什么是我慢偏重的补特伽罗？即是某补特伽罗在前世其他生中经常依止、修习、多次实践我慢，由此因缘，于今生对令人生慢之事物生起强烈且持久的我慢，此即称为我慢偏重的补特伽罗。
什么是分别偏重的补特伽罗？即是某补特伽罗在前世其他生中经常依止、修习、多次实践分别，由此因缘，于今生对与分别相应之事物生起强烈且持久的分别，此即称为分别偏重的补特伽罗。
什么是平等的补特伽罗？即是某补特伽罗在前世其他生中，未经常依止、修习贪欲、嗔恨、愚痴、我慢及分别，虽未多次实践，但也未见其过患，未生厌离，未如实了知。由此因缘，于今生对令人生贪、生嗔、生痴、生慢及与分别相应之事物，虽不生起强烈且持久的贪欲，但也并非完全不生起贪欲，如是嗔恨、愚痴、我慢及分别亦复如是，此即称为平等的补特伽罗。
什么是烦恼轻微本性的补特伽罗？即是某补特伽罗在前世其他生中未经常依止、修习、多次实践贪欲，且多次见其过患，生起厌离，如实了知。由此因缘，于今生虽遇大量、众多、殊胜且现前的可贪之事物，生起迟缓的贪欲，对于中等及微小之事物则完全不生贪欲。如是嗔恨、愚痴、我慢及分别亦当如是了知，此即称为烦恼轻微本性的补特伽罗。
什么是趣入的补特伽罗？答：趣入的补特伽罗有四种。何为四种？即：为证预流果而趣入者、为证一来果而趣入者、为证不还果而趣入者、为证阿罗汉果而趣入者，此即称为趣入的补特伽罗。
什么是住果的补特伽罗？答：住果的补特伽罗也有四种：住于预流果者、住于一来果者、住于不还果者、住于阿罗汉果者，此即称为住果的补特伽罗。

།གང་ཟག་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གང་ཟག་གང་གཞན་ལས་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ཞིང་། དེ་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་འདི་ལྟ་སྟེ། འབྲས་བུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་། གཟུང་བ་དང་། ཀུན་ཆུབ་ པར་བྱ་བ་དང་།བསམས་པ་དང་། གཞལ་བ་དང་། ཉེ་བར་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་དེ་དག་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པས་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་མཐུ་མེད་ཅིང་མི་ནུས་ལ། གང་ཟག་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་དད་པས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ ནི་གང་ཟག་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱའོ།།གང་ཟག་ཆོས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གང་ཟག་གང་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་། ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་པ་དང་། བསམས་པ་དང་། གཞལ་བ་དང་། ཉེ་བར་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་དེ་དག་བསྒོམ་ པའི་རྣམ་པས་འདི་ལྟ་སྟེ།འབྲས་བུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་མཐུ་ཡོད་ཅིང་ནུས་ལ། གཞན་གྱིས་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཡོངས་སུ་མི་ཚོལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་གང་ཟག་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་དད་པས་མོས་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གང་ཟག་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དེ་ཉིད་གང་གི་ཚེ་གཞན་གྱིས་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལས་རྗེས་སུ་བསྟེན་ཏེ། དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་རྟོགས་པར་བྱེད། རེག་པར་བྱེད། མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན། དེ་ནི་གང་ཟག་དད་པས་མོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་གང ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གང་ཟག་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དེ་ཉིད་གང་གི་ཚེ་གཞན་གྱིས་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལས་མ་བསྟེན་པར་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་རྟོགས་པར་བྱེད། རེག་པར་བྱེད། མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན། དེ་ནི་གང་ཟག་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་ ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གང་ཟག་གང་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ལ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་ལྡང་བར་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས། ལན་མང་དུ་གནས་པར་ཡང་བྱེད་ལ། ཐམས་ ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཟག་པ་ཟད་པ་ནི་རྗེས་སུ་མ་ཐོབ་པ་སྟེ།དེ་ནི་གང་ཟག་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གང་ཟག་གང་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་པོ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་།ཐེ་ཚོམ་རྣམས་སྤངས་ནས། ལོག་པར་མི་ལྟུང་བའི་ཆོས་ཅན་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་གཞོལ་བ། རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པའི་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པར་གྱུར་ཅིང་། ལྷ་དང་མིར་ལན་བདུན་བདུན་མཚམས་སྦྱར་ཞིང་འཁོར་ནས་སྡུག་ བསྔལ་མཐར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ནི་གང་ཟག་རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ནི་གཉིས་ཏེ། ལྷའི་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། མིའི་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ལ་ ལྷའི་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ནི།ལྷ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ནས་རིགས་སུ་མཚམས་སྦྱར་ཞིང་། འཁོར་ནས་སྡུག་བསྔལ་མཐར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་མིའི་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ནི། མི་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ནས་རིགས་སུ་མཚམས་སྦྱར་ཞིང་། འཁོར་ནས་སྡུག་བསྔལ་མཐར་ བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།གཉི་ག་ཡང་གང་ཟག་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་བར་ཆད་གཅིག་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་། གང་ཟག་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས། ཉོན་མོངས་ པ་ཆེན་པོ་དང་འབྲིང་ནི་སྤངས་ལ།ལྷག་མ་ཆུང་ངུ་གཅིག་པུ་ལས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་གནས་སུ་ལན་ཅིག་སྐྱེས་ནས་དེ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ཞིང་། འཇིག་རྟེན་འདིར་ལན་ཅིག་ཕྱིར་མི་འོང་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་གང་ཟག་བར་ཆད་གཅིག་པ་ཞེས་བྱའོ།

什么是随信行补特伽罗？答：是指某补特伽罗从他人处寻求教导和指示，并且以此力量为了证悟果位而修行，对于所取、所知、所思、所量、所观察的诸法，自身无力也不能以修习的方式随顺趣入这些法，而仅仅是以随顺补特伽罗的信心而修行，这就称为随信行补特伽罗。
什么是随法行补特伽罗？答：是指某补特伽罗对于所闻、所知、所思、所量、所观察的诸法，自身有力且能够以修习的方式为了证悟果位而随顺趣入，不从他人处寻求教导和指示，这就称为随法行补特伽罗。
什么是信解补特伽罗？答：就是那随信行补特伽罗，当他依止他人的教导和指示，证悟、触证、现证沙门果时，这就称为信解补特伽罗。
什么是见至补特伽罗？答：就是那随法行补特伽罗，当他不依止他人的教导和指示，而证悟、触证、现证沙门果时，这就称为见至补特伽罗。
什么是身证补特伽罗？答：是指某补特伽罗能随顺或不随顺地入住八解脱，并且能出定，以身现证后多次安住，但尚未获得一切漏尽，这就称为身证补特伽罗。
什么是极七返补特伽罗？答：是指某补特伽罗已断除三种结缚——萨迦耶见、戒禁取见和疑结，成为不堕恶趣法性，决定趣向圆满菩提，成为预流果者，最多七返天上人间，往返七次后便能究竟苦边，这就称为极七返补特伽罗。
什么是家家补特伽罗？答：家家有两种：天家家和人家家。其中，天家家是指在诸天之家往返轮回直至究竟苦边；人家家是指在人间之家往返轮回直至究竟苦边。应知这两者都是预流果补特伽罗。
什么是一间补特伽罗？答：是指一来补特伽罗为证不还果而修行，已断除欲界烦恼中的大品和中品烦恼，仅剩余小品烦恼，在欲界天处受生一次后即于彼处般涅槃，不再返回此世间，这就称为一间补特伽罗。

།གང་ཟག་བར་ མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གང་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གང་ཟག་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ལ་གང་ཟག་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གཅིག་ནི། ཤི་འཕོས་མ་ཐག་ཁོ་ནར་བར་མ་དོར་སྲིད་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ཚེ། བར་མ་ དོར་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་དུས་མཉམ་པ་ཁོ་ནར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་བུར་མའི་མེ་སྟག་བྱུང་མ་ཐག་ཁོ་ནར་འཆི་བ་ལྟ་བུའོ། །གང་ཟག་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གཉིས་པ་ནི། བར་མ་དོའི་སྲིད་ པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་།བར་མ་དོར་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དེ་ལ་གནས་པའི་དུས་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ཞིང་། སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་གལ་བ་དེར་ནི་ད་དུང་མི་གཞོལ་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ལྕགས་ཀྱི་ཐུ་ལུམ་མམ་། ལྕགས་ གླེགས་པ་མེར་བསྲེགས་ཤིང་རབ་ཏུ་འབར་བ་དག་ལྕགས་ཀྱི་ཐོ་བ་དག་གིས་བརྡུངས་པ་ན།ལྕགས་ཀྱི་ཚ་ཚ་གནམ་དུ་ཡར་བ་ཁོ་ནར་འཆི་བ་ལྟ་བུ་སྟེ་། གང་ཟག་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གསུམ་པ་ནི། བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་། མངོན་པར་ གྲུབ་ནས་ཀྱང་།སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ག་ལ་བ་དེར་གཞོལ་བར་བྱེད་ལ། གཞོལ་ནས་ཀྱང་མ་སྐྱེས་པ་ཁོ་ནར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ལྕགས་ཀྱི་ཚ་ཚ་གནམ་དུ་ཡར་ནས་ཕྱིར་ལོག་སྟེ་ས་ལམ་ལྷུང་བ་ཁོ་ནར་འཆི་བ་ལྟ་བུའོ། །གང་ཟག་བར་མ་དོར་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི།གང་ཟག་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྐྱེས་མ་ཐག་ཁོ་ནར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གང་ཡིན་པ་ སྟེ།དེ་ནི་གང་ཟག་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་། འབད་པ་མེད་པ་དང་ངལ་བ་མེད་པས་ལམ་མངོན་དུ་བྱས་ཤིང་དེར་སྐྱེས་ནས་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་གང་ཟག་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། འབད་པ་ དང་།ངལ་བས་ལམ་མངོན་དུ་བྱས་ཤིང་། དེར་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་གང་ཟག་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་གོང་དུ་འཕོ་བ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གང་ཟག་ཕྱིར་མི་འོང་བ་བསམ་ གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བར་དེས་ན་ཤི་འཕོས་ནས་གོང་ནས་གོང་དུ་འོག་མིན་གྱི་བར་གྱི་ལྷར་འགྲོ་བའམ།།འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་གྱི་སྐྱེ་བའི་གནས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་གང་ཟག་ གོང་དུ་འཕོ་བ་ཞེས་བྱའོ།།གང་ཟག་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གང་ཟག་དབང་པོ་རྟུལ་པོའི་རིགས་ཅན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་དག་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དང་། འཆི་བར་སེམས་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྗེས་སུ་སྲུང་བ་ དང་།འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཤིན་ཏུ་བག་ཡོད་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་རྗེས་སུ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ཇི་སྲིད་དུ་ཤིན་ཏུ་མངོན་པར་བརྩོན་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་དེ་ནི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་དེ་ཙམ་ཞིག་བྱེད་ཀྱི། ཤིན་ཏུ་ཁྱད་པར་དུ་ འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉིན་མོ་དང་།མཚན་མོ་དང་། སྐད་ཅིག་དང་། ཐང་ཅིག་དང་། ཡུད་ཙམ་དེ་དང་དེ་དག་འདའ་བར་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་གང་ཟག་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ གང་ཟག་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

什么是中阴般涅槃的补特伽罗？答：中阴般涅槃的补特伽罗有三种。其中第一种中阴般涅槃的补特伽罗是：死亡后立即在中阴身形成时，正当中阴身形成的同时即般涅槃，就像铁匠打铁时火星一出现就熄灭那样。
第二种中阴般涅槃的补特伽罗是：形成中阴身后，在中阴身存在期间的其他时候般涅槃，而不趋向投生之处，就像将铁块或铁片烧红发亮后用铁锤敲打时，铁屑向上飞起即熄灭那样。
第三种中阴般涅槃的补特伽罗是：形成中阴身后，虽然趋向投生之处，但在尚未投生时就般涅槃，就像铁屑飞向空中后返回落地时即熄灭那样。这三种中阴般涅槃的补特伽罗统称为中阴般涅槃的补特伽罗。
什么是生般涅槃的补特伽罗？答：刚一出生就般涅槃的，称为生般涅槃的补特伽罗。
什么是无行般涅槃的补特伽罗？答：无需造作、无需努力、无需劳累，现前修道后投生其处而般涅槃的，称为无行般涅槃的补特伽罗。
什么是有行般涅槃的补特伽罗？答：需要造作、需要努力、需要劳累，现前修道后投生其处而般涅槃的，称为有行般涅槃的补特伽罗。
什么是上行补特伽罗？答：不还果补特伽罗生于初禅天后，不在该处般涅槃，而是死后往上升进，或往生至色究竟天，或往生至非想非非想处的补特伽罗，称为上行补特伽罗。
什么是时解脱补特伽罗？答：钝根种性的补特伽罗，在现世安乐住时可能退失，为防止退失而精进修持，但只要未特别精进，就仅能维持该善法程度，为了获得殊胜的境界而不空过日日夜夜、刹那刹那的补特伽罗，称为时解脱补特伽罗。
什么是不动法补特伽罗？答：与上述相反的，应当了知为不动法补特伽罗。

།གང་ཟག་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གང་ཟག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཟག་པ་ཟད་པ་ཡང་རྗེས་སུ་ཐོབ་ཅིང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ཀྱང་ལུས་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པ་ནི་ མ་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་གང་ཟག་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གང་ཟག་གང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཟག་པ་ཟད་པ་ཡང་རྗེས་སུ་ཐོབ་ཅིང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ཀྱང་ལུས་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ ནས་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་ལ།དེའི་སེམས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ནི་གང་ཟག་གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བཅུ་ གཅིག་གང་ཟག་རྣམས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།བཅུ་གཅིག་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དབང་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། སྡེ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། སྤྱད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ལམ་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ལམ་དང་འབྲས་བུའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། སྦྱོར་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། སྐྱེ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། སྒྲིབ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་སོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་དབང་པོ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ནི། གང་ཟག་དབང པོ་རྟུལ་པོ་དང་།དབང་པོ་རྣོན་པོ་དག་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ལ་སྡེ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་གང་ཟག་རྣམ་པ་བདུན་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དགེ་སློང་དང་། དགེ་སློང་མ་དང་། དགེ་སློབ་མ་དང་། དགེ་ཚུལ་དང་། དགེ་ཚུལ་མ་དང་། དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་རྣམས་སོ། །དེ་ ལ་སྤྱོད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་གང་ཟག་བདུན་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།གང་ཟག་འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདོད་ཆགས་སྤྱད་པའོ། །ཞེ་སྡང་ཤས་ཆེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞེ་སྡང་སྤྱད་པའོ། །གཏི་མུག་ཤས་ཆེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཏི་མུག་སྤྱད་པའོ། །ང་རྒྱལ་ཤས་ཆེ་བ་གང་ཡིན་པ་ དེ་ནི་ང་རྒྱལ་སྤྱད་པའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཤས་ཆེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤྱད་པའོ། །ཆ་མཉམ་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆ་མཉམ་པར་སྤྱད་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བའི་རང་བཞིན་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུ་སྤྱད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་འདོད་ ཆགས་སྤྱད་པའི་རྟགས་རྣམས་གང་ཞེ་ན།འདི་ན་གང་ཟག་འདོད་ཆགས་སྤྱད་པ་ནི་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་ཆུང་ངུ་དང་། ངན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཆེན་པོ་སྟུག་པོ་དང་ཆེན་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན། འབྲིང་དང་བཟང་པོ་དག་ལ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་ དགོས་ཏེ།འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དེ་ཡང་ཡུན་རིང་དུ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་གནས་པར་བྱེད་ཅིང་། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དེ་དང་ཡུན་རིང་དུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པར་འགྱུར་ཞིང་ཆགས་པར་ འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་མི་རིགས་པ་དང་།དབང་པོ་མཉེན་པ་དང་། དབང་པོ་འཇམ་པ་དང་། དབང་པོ་མི་རྩུབ་པ་དང་། དབང་པོ་མི་བརླང་བ་དང་། གཞན་དག་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་དང་ངག་གིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཐོ་འཚམས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། འབྲལ་བར་དཀའ་བ་དང་། ཡིད་འབྱུང་བར་དཀའ་བ་དང་། དམན་པ་ལ་མོས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་དམ་པ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་བརྟན་པ་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་དམ་པ་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་བརྟན་པ་དང་། སྤྲོ་རིང་བ་དང་། འཚོག་ཆས་དང་། ཡོ་བྱད་དག་ལ་བརྐམ་པའི་རང་བཞིན ཅན་ཡིན་ཞིང་།དེ་ལ་གདུ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་མང་བ་དང་། ཀུན་དགའ་བ་མང་བ་དང་། ཁྲོ་གཉེར་མེད་པ་དང་། བཞིན་གྱི་མདོག་གསལ་བ་དང་། འཛུམ་པ་སྔར་གཏོང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་ནི་གང་ཟག་འདོད་ཆགས་སྤྱད་པའི་རྟགས་རྣམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

什么是慧解脱补特伽罗？答：补特伽罗虽然在一切方面都获得了漏尽，但是没有以身证得八解脱而安住，这就称为慧解脱补特伽罗。
什么是俱分解脱补特伽罗？答：补特伽罗在一切方面都获得了漏尽，并且以身证得八解脱而安住，其心从烦恼障和解脱障中获得解脱，这就称为俱分解脱补特伽罗。
补特伽罗的建立是怎样的？应当了知补特伽罗的建立有十一种分类。是哪十一种呢？即：根的差别、部类的差别、行的差别、愿的差别、道的差别、道果的差别、加行的差别、等至的差别、生的差别、退失的差别以及障碍的差别。
其中，首先根的差别建立钝根和利根两种补特伽罗。
部类的差别建立七种补特伽罗：比丘、比丘尼、式叉摩那、沙弥、沙弥尼、优婆塞、优婆夷。
行的差别建立七种补特伽罗：贪行者是贪欲偏重的补特伽罗；瞋行者是瞋恚偏重的补特伽罗；痴行者是愚痴偏重的补特伽罗；慢行者是我慢偏重的补特伽罗；寻行者是分别偏重的补特伽罗；等分行者是诸烦恼平等的补特伽罗；应当了知少烦恼者是烦恼轻微的补特伽罗。
贪行补特伽罗的特征是什么？此处贪行补特伽罗即使对微小、低劣的一切事物也会生起浓厚的贪欲缠缚，更何况对中等和殊胜的事物。这种贪欲缠缚长时间持续于心相续中，与贪欲缠缚长期相应，被可贪之法所胜，不能胜伏可贪之法。
其诸根柔软、温和、不粗暴、不强硬，对他人不以身语作极大伤害，难以分离、难以厌离，志向低劣，业行坚定、业行稳固，律仪坚定、律仪稳固，懈怠、贪求饮食资具，多有喜悦、快乐、欢喜，无皱眉、面色明亮、先露笑容。应当了知这些及与此相应的是贪行补特伽罗的特征。

། དེ་ལ་གང་ཟག་ཞེ་སྡང་སྤྱད་པའི་རྟགས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། འདི་ནི་གང་ཟག་ཞེ་སྡང་སྤྱད་པ་ནི། ཞེ་སྡང་བར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཆུང་ངུས་ཀྱང་ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྡུག་པ་དང་མང་པོ་སྐྱེ་བར་བྱེད་ན། འབྲིང་བོ་དང་ཆེན་པོ་དག་གིས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དེ་ཡང་ཡུན་རིང་དུ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་གནས་པར་བྱེད་ཅིང་། ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དེ་དང་ཡུན་རིང་དུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ཁོང་ཁྲོ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཁོང་ཁྲོ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས རྣམས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པར་མི་ནུས་པ་དང་།དབང་པོ་མི་མཉེན་པ་དང་། དབང་པོ་མི་འཇམ་པ་དང་། དབང་པོ་རྩུབ་པ་དང་། དབང་པོ་བརླང་བ་དང་། གཞན་དག་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་དང་ངག་གིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་མཐོ་བཙམས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པ་དང་། འབྲལ་བར་སླ་བ་དང་། ཡིད་ འབྱུང་བར་སླ་བ་དང་།གཅོར་བ་དང་། མུ་ཅོར་སྨྲ་བ་དང་། སྤྱི་རྟོལ་ཆེ་བ་དང་། མི་མོས་པ་མང་བ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་དམ་པ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་བརྟན་པ་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་དམ་པ་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་བརྟན་པ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་མང་བ་དང་། འཁྲུག་པ་མང་བ་དང་། བཟོད་པ་མེད་པ་དང་། སྤྲོ་ཐུང་བ་དང་། མི་མཐུན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པ་དང་། མཐུན་པར་འཛིན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཁྲོ་བ་མང་བ་དང་། བཟློག་དཀའ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་དང་། འཁྲུག་པ་མང་བ་དང་། བསམ་པ་ཁྲོ་ཞིང་གཏུམ་པ་དང་། འཚིག་ཅིང བརླང་པོར་སྨྲ་བ་དང་།དེ་ཆུང་ཟད་ཙམ་ཞིག་སྨྲས་ན་ཡང་ནོང་ཞིང་འཁྲུག་ལ་གནོད་སེམས་སྐྱེད་པ་དང་། གནོད་བཞིན་དུ་གནས་པ་དང་། འཁྲུག་པ་སྐྱེད་པ་དང་། ཁྲོ་གཉེར་དང་ལྡན་པ་དང་། བཞིན་གྱི་མདོག་མི་གསལ་བ་དང་། གཞན་གྱི་འབྱོར་པ་ལ་ཞེ་སྡང་ཞིང་ཕྲག་དོག་མང་བ་ཡིན་ ཏེ།དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་ནི་གང་ཟག་ཞེ་སྡང་སྤྱད་པའི་རྟགས་རྣམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་གཏི་མུག་སྤྱད་པའི་རྟགས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། འདི་ན་གང་ཟག་གཏི་མུག་སྤྱད་པ་རྣམས་ནི་རྨོངས་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་ཆུང་ངུ་ལ་ཡང་གཏི་མུག་གི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྟུག་པོ་ དང་མང་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན།འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་དག་ལ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། གཏི་མུག་གི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དེ་ཡང་ཡུན་རིང་དུ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་གནས་པར་བྱེད་ཅིང་། གཏི་མུག་གི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དེ་དང་ཡུན་རིང་དུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་རྨོངས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པར་འགྱུར་ཞིང་།རྨོངས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་མི་ནུས་པ་དང་། དབང་པོ་བུལ་བ་དང་། དབང་པོ་བླུན་པ་དང་། དབང་པོ་ཞན་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ལྷོད་པ་དང་། ངག་གི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ལྷོད་པ་དང་། ཉེས་པར་ བསམས་པ་སེམས་པ་དང་།ཉེས་པར་སྨྲ་བ་བརྗོད་པ་དང་། ཉེས་པར་བྱ་བའི་ལས་བྱེད་པ་དང་། ལེ་ལོ་ཆེ་བ་དང་། སྒྲུབ་མི་ཕོད་པ་དང་། སྨྲ་བ་ཞན་པ་དང་། ཡིད་མི་གཞུངས་པ་དང་། བརྗེད་ངས་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དུ་མི་སྤྱོད་པ་དང་། ལོག་པར་འཛིན་པ་དང་། འབྲལ་བར་ དཀའ་བ་དང་།ཡིད་འབྱུང་བར་དཀའ་བ་དང་། དམན་པ་ལ་མོས་པ་དང་། གླེན་པ་དང་། དིག་པ་དང་། ལྐུགས་པ་དང་། ལག་པས་བརྡ་བྱེད་པ་དང་། ལེགས་པར་གསུངས་པ་དང་། ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཀུན་ཤེས་པར་མི་ནུས་པ་དང་། རྐྱེན་གྱིས་ཕྲོགས་ པ་དང་།གཞན་གྱིས་ཕྲོགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དྲིང་འཇོག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་ནི་གང་ཟག་གཏི་མུག་སྤྱད་པའི་རྟགས་རྣམས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།

那么，什么是嗔恚行者的特征呢？此处所说的嗔恚行者，即使是微小的令人生嗔的事物，也会生起浓重而众多的嗔恚缠缚，更何况是中等和重大的事物。那嗔恚缠缚也会长时间存留于心相续中，并与嗔恚缠缚长期相随。此人会被令人生嗔的诸法所胜，而不能胜过令人生嗔的诸法。诸根不柔软，诸根不温和，诸根粗暴，诸根刚强。对他人而言，即具有身语极为高傲的本性，容易分离，容易厌离，粗鲁，说无义语，轻率，多不喜乐，业行坚固，业行稳固，誓愿坚固，誓愿稳固，多不悦意，多纷争，无忍耐，意志短浅，具不和谐本性，不持和谐，多嗔怒，难以调伏，多纷争，心思暴躁凶恶，说话激烈粗暴，即使稍有所言也会懊悔、纷争并生起害心，怀恨不舍，引发纷争，眉头紧皱，面色不悦，对他人的富足生嗔而多嫉妒。应当了知，诸如此类相应的即是嗔恚行者的特征。
那么，什么是愚痴行者的特征呢？此处所说的愚痴行者，即使是微小的令人愚痴的事物，也会生起浓重而众多的愚痴缠缚，更何况是中等和重大的事物。那愚痴缠缚也会长时间存留于心相续中，并与愚痴缠缚长期相随。此人会被令人愚痴的诸法所胜，而不能胜过令人愚痴的诸法。诸根迟钝，诸根愚笨，诸根羸弱，身业行为松懈，语业行为松懈，思维邪恶之事，说邪恶之语，行邪恶之业，极为懈怠，不能成办，言语羸弱，心不正直，多忘失，不具正知而行，邪执，难以分离，难以厌离，信乐卑劣，愚笨，迟钝，哑言，以手示意，不能了知善说与恶说诸法的含义，为因缘所夺，为他人所夺，依赖他人。应当了知，诸如此类相应的即是愚痴行者的特征。

།དེ་ལ་གང་ཟག་ང་རྒྱལ་སྤྱད་པའི་རྟགས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། འདི་ན་གང་ཟག་ང་རྒྱལ་སྤྱད་པ་ནི་ཁེངས་པར་འགྱུར་བ་དང་། མཐུན་པའི་དངོས་པོ་ཆུང་ངུ་ལ་ཡང་ང་རྒྱལ་གྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྟུག་པོ་དང་། མང་པོ་སྐྱེད་པར་བྱད་ན། འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་དག་ལ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། ང་རྒྱལ་གྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དེ་ཡང་ཡུན་རིང་དུ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་གནས་པར་བྱེད་ཅིང་། ང་རྒྱལ་གྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དེ ཡང་ཡུན་རིང་དུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་འགྱུར་བ་དང་།དེ་ཁེངས་པར་འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཁེངས་པར་འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་མི་ནུས་པ་དང་། དབང་པོ་རྒོད་པ་དང་། དབང་པོ་འདམ་བུ་ལྟར་མཐོ་བ་དང་། དབང་པོ་ཁེངས་པ་དང་། ལུས་ཆེར་བརྒྱན་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་རྗེས་སུ་བརྩོན་པ་དང་། བཙན་ངག་ཏུ་སྨྲ་ཞིང་མི་འདུད་པ་དང་། ཕ་མ་དང་། ཉེ་དུ་དང་། བླ་མ་དང་། བླ་མ་ལྟ་བུ་དག་ལ་དུས་དུས་སུ་རྐྱེན་དུ་བབ་པའི་མཆོད་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། ཁེངས་པ་དང་། ལུས་མི་འདུད་པ་དང་། གསོང པོར་སྨྲ་བ་དང་།ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། མངོན་དུ་ལྡང་བ་དང་། ཐལ་མོ་སྦྱོར་བ་དང་། འདུད་པར་བྱེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། བདག་ལ་སྟོད་པ་དང་། གཞན་ལ་སྨོད་པ་དང་། རྙེད་པ་འདོད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་འདོད་པ་དང་། གྲགས་ པའི་སྒྲའི་ཚོགས་འདོད་པ་དང་།ཐམ་ཐོམ་གྱི་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་དང་། དབྲལ་བར་དཀའ་བ་དང་། ཡིད་འབྱུང་བར་དཀའ་བ་དང་། རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆུང་བ་དང་། བདག་དང་། སེམས་ཅན་དང་། སྲོག་དང་། གསོ་བ་དང་། གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བ་ཤས་ཆེ་བ་དང་། ཁྲོ་གཏུམ་ཆེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་དག་ནི་གང་ཟག་ང་རྒྱལ་སྤྱད་པའི་རྟགས་རྣམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤྱད་པའི་རྟགས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། འདི་ན་གང་ཟག་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤྱོད་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང མཐུན་པའི་དངོས་པོ་ཆུང་ངུ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྟུག་པོ་དང་མང་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན།འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་དག་ལ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དེ་ཡང་ཡུན་རིང་དུ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་གནས་པར་བྱེད་ཅིང་། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དེ་དང་ཡུན་རིང་དུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་འགྱུར་ཞིང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པར་མི་ནུས་པ་དང་། དབང་པོ་མི་བརྟན་པ་དང་། དབང པོ་གཡོ་བ་དང་།དབང་པོ་འགྱུར་བ་དང་། དབང་པོ་འཁྲུག་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་མཐའ་བརྟད་པ་དང་། ངག་གི་ལས་ཀྱི་མཐའ་བརྟད་པ་དང་། དབྲལ་བར་དཀའ་བ་དང་། ཡིད་འབྱུང་བར་དཀའ་བ་དང་། སྤྲོས་པ་འདོད་པ་དང་། སྤྲོས་པ་ལ་དགའ་བ་དང་། ནེམ་ནུར་མང་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་མང་བ་དང་། འདུན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མི་བརྟན་པ་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མ་ངེས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་མི་བརྟན་པ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་མ་ངེས་པ་དང་། དོགས་པ་མང་བ་དང་། བརྗེད་ངས་པ་དང་། དབེན་པ་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ མང་བ་དང་།འཇིག་རྟེན་གྱི་སྣ་ཚོགས་པ་དག་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་། མཁས་པ་དང་། ལེ་ལོ་མེད་པ་དང་། སྒྲུབ་ཕོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་ནི་གང་ཟག་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤྱད་པའི་རྟགས་རྣམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་སྤྱད་པའི་ རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་སྨོན་ལམ་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་ཟག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ཡང་ཡོད། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ཡང་ཡོད། ཐེག་པ་ཆེན་པོར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་གང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དེ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་སུ་འགྱུར་བའམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སུ་འགྱུར་བའམ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་སུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།

那么，什么是具有我慢行相的人的表征呢？在此，具有我慢行相的人会变得傲慢，即使是对于微小的顺应事物也会生起浓厚且众多的我慢烦恼，更何况是对于中等和大的事物。那我慢烦恼也会长时间存留于心相续中，那我慢烦恼也会长时间相续不断。
他会被与傲慢相顺应的诸法所胜，而不能胜过与傲慢相顺应的诸法。诸根放逸，诸根如芦苇般高举，诸根傲慢，热衷于装饰身体，说话强硬不恭敬，对父母、亲属、上师及如上师般的人们，不在适当时候做应有的供养。
傲慢，身体不恭敬，说话粗暴，不行礼拜，不起身相迎，不合掌，不具有恭敬的性格，执著自我，赞扬自己，贬低他人，希求利养，希求恭敬，希求名声，成为愚昧的器皿，难以分离，难以厌离，喜好广大，少有悲悯。
执著我、众生、寿者、养育者及补特伽罗见，极易发怒，具有争斗性。具有如是等相的即应当了知是具有我慢行相的人的表征。
那么，什么是具有分别行相的人的表征呢？在此，具有分别行相的人即使对于微小的顺应分别的事物也会生起浓厚且众多的分别烦恼，更何况是对于中等和大的事物。那分别烦恼也会长时间存留于心相续中，那分别烦恼也会长时间相续不断。
他会被与分别相顺应的诸法所胜，而不能胜过与分别相顺应的诸法。诸根不稳固，诸根动摇，诸根易变，诸根混乱，追究身业的究竟，追究语业的究竟，难以分离，难以厌离，喜好戏论，乐于戏论，多有犹豫，多有疑惑，具有欲求，行持不稳固，行持不确定，业行不稳固，业行不确定。
多有怀疑，健忘，不喜欢独处，多有散乱，随顺对世间种种的贪欲，聪明，不懈怠，有行动力。具有如是等相的即应当了知是具有分别行相的人的表征。这即是以行相的差别而安立补特伽罗。
那么，如何是以发愿的差别而安立补特伽罗呢？有发愿于声闻乘的补特伽罗，有发愿于缘觉乘的补特伽罗，也有发愿于大乘的补特伽罗。其中，发愿于声闻乘的补特伽罗，他将成为声闻种姓，或成为缘觉种姓，或成为大乘种姓。

།དེ་ལ་གང་ཟག་གང་རང་སངས རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་སུ་འགྱུར་བའམ།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སུ་འགྱུར་བའམ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་སུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་གང་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དེ་ཡང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་སུ་འགྱུར་བའམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སུ་འགྱུར་བའམ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་སུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་བྱང་ཆུབ་བམ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་། དེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར དུས་ཀྱི་མཐར་གདོན་མི་ཟ་བར་སྨོན་ལམ་དེ་ལས་ཕྱིར་ལོག་སྟེ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་སྨོན་ལམ་ཁོ་ན་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའི་རིགས་ཅན་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་དེ་དག་གི་སྨོན་ལམ་འཕོ་ཞིང་། སྨོན་ལམ་འདྲེ་བར་འགྱུར་ཡང་རིགས་འཕོ་བ་དང་རིགས་འདྲེ་བ་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །དོན་གྱི་སྐབས་འདིར་ནི་གང་ཟག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དེ་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་སྨོན་ལམ་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པ ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ལམ་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་ཟག་ཇི་སྐད་བསྟན་ཅིང་ཇི་སྐད་ཡོངས་སུ་བསྒྲགས་པ་དེ་དག་ནི། ལམ་བཞིས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་བ་དཀའ་བའི་ལམ་ཡང་ཡོད། མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་དཀའ་བའི་ལམ་ཡང་ཡོད། །མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་བ་སླ་བའི་ལམ་ཡང་ཡོད། །མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་སླ་བའི་ལམ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་མ་ཐོབ་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ བུལ་བ་དཀའ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་གང་ཟག་དབང་པོ་རྣོན་པོ་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་མ་ཐོབ་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། མངོན་པར་ཤེས་ པ་བུལ་བ་སླ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་གང་ཟག་དབང་པོ་རྣོན་པོ་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་སླ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ལམ་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ ལམ་དང་འབྲས་བུའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ། ཞུགས་པ་བཞི་པོ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་བཞི་པོ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དག་གི སྟེ།ཞུགས་པའི་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་གང་དག་ཡིན་པའི་ཞུགས་པ་དེ་དག་ནི་དེ་དག་གི་ཞུགས་པའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་འབྲས་བུའི་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་དེ་དག་གི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ ལམ་དང་འབྲས་བུའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་ན་སྦྱོར་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། གང་ཟག་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དག་གི་སྟེ། གང་ཟག་དད་པས་རྗེས་ སུ་འབྲང་བས་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་རྣམས་ལ་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་ཅིང་། རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྦྱོར་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ པར་རིག་པར་བྱའོ།

对于发愿修学缘觉乘的补特伽罗，他也将成为声闻种性、或成为缘觉种性、或成为大乘种性。对于发愿修学大乘的补特伽罗，他也将成为声闻种性、或成为缘觉种性、或成为大乘种性。其中，具有声闻种性的补特伽罗，即使发愿证得独觉菩提或无上正等正觉，由于他具有声闻种性的缘故，最终必定会从那个愿望中退转，而唯一安住于声闻乘的发愿。对于具有缘觉乘种性和大乘种性的补特伽罗也应当如是了知。其中，这些补特伽罗的发愿虽然会转变和混杂，但种性却不会转变和混杂。在此义理中，应当了知发愿修学声闻乘的补特伽罗和具有声闻种性的补特伽罗是同一类，如是以发愿的差别而安立补特伽罗。
如何以道的差别而安立补特伽罗呢？如前所说和宣说的那些补特伽罗，是由四种道而出离的。是哪四种呢？有迟钝的神通难行道，有敏捷的神通难行道，有迟钝的神通易行道，有敏捷的神通易行道。其中，钝根且未获得禅定正行的补特伽罗所修的道，称为迟钝的神通难行道。其中，利根且未获得禅定正行的补特伽罗所修的道，称为敏捷的神通难行道。其中，钝根且已获得禅定正行的补特伽罗所修的道，称为迟钝的神通易行道。其中，利根且已获得禅定正行的补特伽罗所修的道，称为敏捷的神通易行道。如是应当了知以道的差别而安立补特伽罗。
如何以道和果的差别而安立补特伽罗呢？即：四向，为证得预流果而趣入的、为证得一来果而趣入的、为证得不还果而趣入的、为证得阿罗汉果而趣入的；四果，安住于预流果的、安住于一来果的、安住于不还果的、安住于阿罗汉果的。其中，趣入见道的那些补特伽罗，是安立为他们的见道补特伽罗。其中，安住于沙门果的那些补特伽罗，是安立为他们的道果补特伽罗。如是应当了知以道和果的差别而安立补特伽罗。
如何以加行的差别而安立补特伽罗呢？即：随信行补特伽罗和随法行补特伽罗。其中，以信心随行而趣入的补特伽罗是随信行者。对诸法不依赖他人而以抉择随行趣入的补特伽罗是随法行者。如是应当了知以加行的差别而安立补特伽罗。

།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། གང་ཟག་ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་པོ་གཟུགས་ཅན་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ རྣམས་ལ་ལྟ་བ་དང་།སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པ་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འདུ་ ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་དག་ལུས་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་ཤིང་།རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ལྡང་བར་མི་བྱེད་ལ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཟག་པ་ཟད་པ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་སྙོམས་པར་ འཇུག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། གང་ཟག་རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་དང་། རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། བར་ཆད་གཅིག་པ་དང་། བར་མ་དོར་ཡོངས་ སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་།སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། གོང་དུ་འཕོ་བ་དག་གི་སྐྱེ་བས་དེ་དག་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་ པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་སྐྱེ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་དག་ལས་ཡོངས་སུ་ ཉམས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་གྱི་གང་ཡིན་པ་དང་།ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་དག་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་སྒྲིབ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་དག་གི་སྟེ། དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་ གྲོལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་ལ།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་ལ་། སྙོམས་པར་འཇུག་ པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་སྒྲིབ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དེ་དག་གིས་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་གང་ཟག་རྣམས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ གཞག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཁྱབ་པའི་དམིགས་པ་དང་། སྤྱད་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་དང་། མཁས་པའི་དམིགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ དམིགས་པའོ།།དེ་ལ་ཁྱབ་པའི་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་གཟུགས་བརྙན་དང་། དངོས་པོའི་མཐའ་དང་། དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་ པའོ།

那么，如何通过等持的分类来安立补特伽罗呢？即是这样：身证八解脱的补特伽罗，观察有色之色，以内无色想观察外色，以身现证具足安住于净解脱，以及以身现证具足安住于空无边处、识无边处、无所有处、非想非非想处、灭受想定等，随顺或不随顺入定与出定，但一切中并未获得漏尽。如是，通过等持的分类来安立补特伽罗。
那么，如何通过生的分类来安立补特伽罗呢？即是这样：顶多七返有的补特伽罗、从一族生到另一族的、一间隔、中阴般涅槃、生般涅槃、无行般涅槃、有行般涅槃以及上流等补特伽罗，通过这些生的差别而安立。如是，通过生的分类来安立补特伽罗。
那么，如何通过退失的分类来安立补特伽罗呢？即是这样：时解脱阿罗汉现法乐住中有退失种性者，以及通过不退失的分类而安立不动法阿罗汉现法乐住中不会退失种性者。如是，通过退失的分类来安立补特伽罗。
那么，如何通过障碍的分类来安立补特伽罗呢？即是这样：慧解脱和俱分解脱阿罗汉。其中，慧解脱阿罗汉已从烦恼障解脱，但未从等持障解脱。俱分解脱阿罗汉已从烦恼障解脱，也从等持障解脱，因此称为俱分解脱。如是，通过障碍的分类来安立补特伽罗。应当了知，通过上述分类依次安立上述补特伽罗。
其中，所缘是什么呢？答：也有四种。哪四种呢？即是：遍满所缘、净行所缘、善巧所缘和净惑所缘。
其中，遍满所缘是什么呢？答：也有四种。哪四种呢？即是：有分别影像、无分别影像、事边际和所作成就。

།དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པའམ། གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་བརྟེན་ནས། མཐོང་བའམ། ཐོས་པའམ། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པའམ། ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ། ཤེས་ པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་ཆ་མཐུན་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ལྷག་མཐོང་གི་རྣམ་པ་དག་གིས་རྣམ་པར་ལྟ་བར་བྱེད་ཅིང་།རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད། ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད། ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཤེས་བྱའི་ དངོས་པོ་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ། མི་སྡུག་པའམ། བྱམས་པའམ། རྐྱེན་འདི་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའམ། ཁམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའམ། དབུགས་རྔུབ་པའམ་། དབུགས་འབྱུང་བ་དྲན་པའམ། ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པའམ། ཁམས་ལ་མཁས་པའམ། སྐྱེ་མཆེད་ལ་ མཁས་པའམ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པའམ། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པའམ། ས་འོག་མ་དག་གི་རགས་པ་ཉིད་དམ། ས་གོང་མ་དག་གི་ཞི་བ་ཉིད་དམ། བདེན་པ་སྡུག་བསྔལ་བའམ། བདེན་པ་ཀུན་འབྱུང་བའམ། བདེན་པ་འགོག་པའམ། བདེན་པ་ལམ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དེའི་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པའམ། དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ། ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ལ་མོས་པར བྱེད་ཅིང་།ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ལ་མོས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དེའི་ཚེ་ན་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་དང་འདྲ་བའི་མོས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དེ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ཅིང་ཕྲད་པའམ། མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་འདྲ་བའི་རྫས་གཞན་ཡང་མ་ ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་མོས་པའི་མཐུ་ཡིན་ཏེ།མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཐུས་ན་དེ་དེ་འདྲའོ། །དེས་དེ་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དེ་དག་དང་འདྲ་བར་སྣང་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དང་ཆ་མཐུན་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཤེས་ བྱའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ན།ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་ངེས་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་གཟུགས་བརྙན་གང་ཞེ་ན། འདི་ནི་རྣལ་འབྱོར་བ་དེས་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ མཚན་མ་བཟུང་ནས་རྣམ་པར་ལྟ་བར་མི་བྱེད་ཅིང་།རྣམ་པར་འབྱེད་པར་མི་བྱེད་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་མི་བྱེད། ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་མི་བྱེད། ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པར་མི་བྱེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་མ་བཏང་བའི་སེམས་དེ་ཞི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པས་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱེད་དེ། འདི་ ལྟ་སྟེ།སེམས་གནས་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པ་དགུས་སེམས་ནང་ཁོ་ནར་འཇོག་པར་བྱེད། ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད། བསྡུས་ཏེ་འཇོག་པར་བྱེད། ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད། དུལ་བར་བྱེད། ཞི་བར་བྱེད། ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད། རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་བྱེད་ཅིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་དོ། །དེ་དེའི་ཚེ་ན་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པས་གཟུགས་བརྙན་དེ་ལ་དམིགས་པར་མི་བྱེད་ཅིང་དེ་དམིགས་པ་དེ་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ནར་དྲན་པ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་ཀྱི།རྣམ་པར་ལྟ་བར་མི་བྱེད་ཅིང་། རྣམ་པར་འབྱེད་པར་མི་བྱེད། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་མི་བྱེད། ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་ མི་བྱེད།ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་བརྙན་དེ་ཡང་གཟུགས་བརྙན་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཐབས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྟེན་དང་། ནང་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ ལུས་དང་།སྣང་བརྙན་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དང་ཆ་མཐུན་པའི་གཟུགས་བརྙན་དེའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དངོས་པོའི་མཐའ་གང་ཞེ་ན། དམིགས་པའི་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ།

什么是有分别影像？就是这样，这里有人依靠听闻正法或者依靠教授和开示，依靠所见、所闻、分别、思维，执取与所知事物相应的影像，以等持地之胜观行相观察、分别、详细分别、思维、观察。
其中所知事物是什么？即是：不净观、慈心观、缘起观、界差别观、入出息念、蕴善巧、界善巧、处善巧、缘起善巧、处非处善巧、下地粗性、上地寂性、苦谛、集谛、灭谛、道谛，这就是所知事物。
依靠对此所知事物的教授开示或听闻正法，依此而现前等持地之作意，于彼等法生起胜解，于彼所知事物生起胜解。
此时对所知事物生起如同现见般的胜解，但并非真实现见或遇见所知事物，也非与其相似的其他实物，然而是胜解的力量，由等持地作意的力量而如是。
由于显现与彼所知事物相似，因此称为与所知事物相应的影像。当瑜伽行者如实观察所观察的所知事物自性时，确定观察功德与过失，这就称为有分别影像。
什么是无分别影像？即是瑜伽行者执取影像相后，不作观察、不作分别、不作详细分别、不作思维、不作观察，然而不舍彼所缘，以止的行相令心寂静。
即以九种心住法令心安住于内：令心安住、令心正住、令心摄住、令心近住、令心调伏、令心寂静、令心近寂、令心专一、令心等持。
此时由于无分别而不缘彼影像，于彼所缘唯一专注而安住正念，不作观察、不作分别、不作详细分别、不作思维、不作观察。
彼影像亦称为影像、等持相、等持境、等持方便、等持门、作意所依、内分别身、显现，应知这些是与所知事物相应的影像的异名。
什么是事物边际？即是所缘的尽所有性和如所有性。

།དེ་ལ་ཇི་སྙེད་ཡོད་ པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན།དེ་ཕན་ཆད་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་མེད་དོ་ཞེས་ཆོས་ལྔས་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་དང་། ཁམས་རྣམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་དང་།འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། དམིགས་པའི་ཡང་དག་པ་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་རིགས་པ་བཞི་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ལྟོས་པའི་ རིགས་པ་དང་།བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་དང་། འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པའི་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་དམིགས་པའི་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཉག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་ པ་དེ་ནི་དངོས་པོའི་མཐའ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གང་ཞེ་ན། རྣལ་འབྱོར་པ་དེའི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་གཟུགས་བརྙན་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས། ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྱུར་ ཅིང་།དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་མ་བྱང་ཞིང་། གནས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་ལ། གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པས། གཟུགས་བརྙན་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ཐོབ་པའི་བསམ་གཏན་ དང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལམ།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཐོབ་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལམ། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ དང་།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ཐོབ་པའི་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། མཐོང་བ་མངོན་སུམ་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་དོགས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་ པ་ཞེས་བྱའོ།།དམིགས་པའི་དངོས་པོ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་ཞིང་། དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བ་དང་། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་པ་ཡིན་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ ནི་ཁྱབ་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།གཞན་ཡང་དེ་དག་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་དང་། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་དངོས་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་དང་ལྡན་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ དེ་དག་ནི་ཁྱབ་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ལ་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ནི་འདིར་ལྷགས་ཐོང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ནི་འདིར་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དམིགས་ པ་ཡིན་ནོ།།དངོས་པོའི་མཐའ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ནི་འདིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་དངོས་པོ་དང་ལྡན་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ནི་འདིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་དང་ལྡན་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།། །། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས། བམ་པོ་བརྒྱད་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ནམ་གྲུ་ལས་བརྩམས་ཏེ་དེ་སྐད་གསུངས་སོ་ཞེས་འདི་སྐད་ཀྱང་གྲག་སྟེ་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ནམ་གྲུས་ཞུ་བ་ཞུས་པ། བཙུན་པ་དགེ་སློང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་དམིགས་པ་ཇི་སྙེད ཅིག་ལ་ནི་སེམས་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བགྱིད་ལགས།དམིགས་པ་གང་ལ་ནི་སེམས་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བགྱིད་པ་ལགས། ཇི་ལྟར་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བགྱིད་ན་ལེགས་པར་ཉེ་བར་གཏད་པ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ནམ་གྲུ་ལེགས་སོ་ལེགས་ སོ།།ནམ་གྲུ་ཁྱོད་དོན་འདི་ཡོངས་སུ་འདྲི་བར་སེམས་པ་ནི་ཡང་ལེགས་སོ།

什么是如所有性？在此之后，以色蕴、受蕴、想蕴、行蕴、识蕴等五法摄一切有为法，以诸界、诸处摄一切法，以圣谛摄一切所知事，这就是如所有性。
什么是尽所有性？即所缘真实性以及如是性四种道理：观待道理、作用道理、证成道理、法尔道理相应之性。如是，所缘如所有性与尽所有性二者总摄为一，即是事边际。
什么是所作成就？瑜伽行者以止观影像为所缘的作意，若多修习、串习、数数修习，由此因缘圆满成就。由此圆满，一切随眠极不调柔，而得转依。由得转依，超越影像，入初禅定，获得初禅境界；或入第二禅、第三禅、第四禅，获得第四禅境界；或入空无边处、识无边处、无所有处、非想非非想处，获得彼等境界中的所知事，生起无分别智与现量见，这就是所作成就。
此四种所缘事遍一切，随顺一切所缘，是过去、未来、现在诸正等觉佛所说，因此称为遍行所缘。
复次，彼等是止分所缘、观分所缘，具一切事、具真实事、具因果事之所缘，故亦称为遍行所缘。其中，所说有分别影像，是此观分所缘；所说无分别影像，是此止分所缘；所说事边际，是此具一切事及具真实事所缘；所说所作成就，是此具因果事所缘。
声闻地第八品：据说世尊以具寿难屠为缘而如是宣说。具寿难屠向世尊请问：'大德，瑜伽行比丘于几种所缘系心？于何所缘系心？如何系心于所缘才是善系？'世尊告曰：'难屠，善哉善哉！难屠，汝思维请问此义亦善。'

།དེའི་ཕྱིར་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་ཉོན་ལ་ཡིད་ལ་གྱིས་ཤིག་དང་བཤད་པར་བྱའོ། །ནམ་གྲུ་འདི་ལ་དགེ་སློང་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པ་རྣམ་པར་བྱང་བར་འདོད་པའམ། མཁས་པར་བྱ་བར་འདོད་པའམ། ཟག་པ་རྣམས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འདོད་པ་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དམིགས་པ་དང་། གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་ཅིང་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་ན། དེ་ལ་རྟག་འགྲུས་པའི་བསམ་གཏན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་རྗེས་སུ མཐུན་པའི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན།ནམ་གྲུ་གལ་ཏེ་དགེ་སློང་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་དེ་འདོད་ཆགས་སྤྱད་པ་ཁོ་ན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དམིགས་པ་མི་སྡུག་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་དོ། །ཞེ་སྡང་སྤྱད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་བྱམས་པ་ལའོ། །གཏི་ མུག་སྤྱད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་རྐྱེན་འདི་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་བྱའོ།།ང་རྒྱལ་སྤྱད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། ཁམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ནམ་གྲུ་གལ་ཏེ་དགེ་སློང་ རྣལ་འབྱོར་པ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱད་པ་སྟེ་།རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤྱད་པ་ཁོ་ན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དྲན་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ནམ་གྲུ་གལ་ཏེ་དགེ་སློང རྣལ་འབྱོར་པ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་དེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའམ།བདག་དང་སེམས་ཅན་དང་། སྲོག་དང་། སྐྱེ་བ་པོ་དང་། གསོ་བ་པོ་དང་། གང་ཟག་གི་དངོས་པོ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་དོ། ། རྒྱུ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཁམས་ལ་མཁས་པ་ལའོ། །རྐྱེན་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པ་ལའོ། །མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། གནས དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་དོ།།འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འདོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་རགས་པ་ཉིད་དང་། གཟུགས་རྣམས་ཀྱི་ཞི་བ་ཉིད་ལའོ། །གཟུགས་རྣམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འདོད་ པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི།གཟུགས་རྣམས་ཀྱི་རགས་པ་ཉིད་དང་། གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞི་བ་ཉིད་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་དོ། །འཇིག་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱོབ་པར་འདོད་ཅིང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འདོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། བདེན་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་། བདེན་པ་ཀུན་འབྱུང་ བ་དང་།བདེན་པ་འགོག་པ་དང་། བདེན་པ་ལམ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་དོ། ནམ་གྲུ་དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ནམ་གྲུ་ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་རྣལ་འབྱོར་པ་[(]རྣམ་[,]རྣལ་[)]འབྱོར་སྤྱོད་ པ་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན།ནམ་གྲུ་འདི་ལ་དགེ་སློང་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་དེ་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དེ་དང་དེ་ཁོ་ན་དག་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་འདོད། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་འདོད། ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་འདོད། །ཡོངས་ སུ་དཔྱོད་པར་འདོད་ལ་།དེས་དེ་དག་དང་པོ་ཉིད་ནས་མཐོང་བའམ། ཐོས་པའམ། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པའམ། རྣམ་པར་རིག་པར་ཡང་གྱུར་ན། དེ་མཐོང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་སམ། ཐོས་པའམ་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པའམ། རྣམ་པར་རིག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། མཉམ་པར་གཞག་ པའི་ས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་།རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད། མོས་པར་བྱེད་དོ།

因此请善加谛听，用心记住，我将为你宣说。南竹，在此，比丘瑜伽师修习瑜伽行，若欲清净或欲成就智慧，或欲从诸漏中解脱心识，则应当专注于随顺所缘和影像所缘，并且要真实专注，这就是精进禅修者。
其中，如何是专注于随顺所缘呢？南竹，若比丘瑜伽师修习瑜伽行者，若是贪行者，则应专注于不净所缘。若是嗔行者，则应专注于慈心。若是痴行者，则应专注于此缘性的缘起。若是慢行者，则应专注于界的分别。如是，此即是专注于随顺所缘。
南竹，若比丘瑜伽师修习瑜伽行者是寻思行者，则应专注于入息出息念，如是，此即是专注于随顺所缘。
南竹，若比丘瑜伽师修习瑜伽行者对诸行自相迷惑，或对我、众生、命、生者、养育者、补特伽罗实体迷惑者，则应专注于通达蕴。若对因迷惑者，则应专注于通达界。若对缘迷惑者，则应专注于通达处。若对无常、苦、无我迷惑者，则应专注于通达缘起及通达处非处。
若欲离欲界贪者，则应专注于诸欲的粗重性及诸色的寂静性。若欲离色界贪者，则应专注于诸色的粗重性及无色界的寂静性。若欲从一切有身见中解脱及欲获得解脱者，则应专注于苦谛、集谛、灭谛、道谛。
南竹，如是比丘瑜伽师修习瑜伽行者即是专注于随顺所缘。
南竹，云何比丘瑜伽师修习瑜伽行者专注于影像所缘呢？南竹，在此，比丘瑜伽师修习瑜伽行者欲分别、极分别、遍观察、遍寻思彼彼所知事物，若他从最初即已见到、听闻、了知或认识这些，则依据所见、所闻、所了知或所认识的本身，以等持地的作意而作意、寻思、胜解。

།དེས་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ཉེ་བར་གྱུར་ཅིང་། མངོན་དུ་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་མི་མཐོང་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེ་ལ་དེའི་གཟུགས་བརྙན་དང་། དེའི་སྣང་བརྙན་ཡེ་ཤེས་ཙམ་མམ། མཐོང་བ་ཙམ་མམ། རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཙམ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དགེ་སློང་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་དེ་དུས་དུས་སུ་དམིགས་པ་དེ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱེད་ཅིང་། དུས་དུས་སུ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་དེ། ནམ་གྲུ་དེ་ལྟར་ན དགེ་སློང་རྣལ་འབྱོར་པ།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ། གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་སེམས་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ནམ་གྲུ་ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ནམ་གྲུ་གལ་ཏེ་དགེ་སློང་རྣལ་ འབྱོར་པ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་དེ་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་པ་ན།དེས་ཤེས་བྱ་ཇི་སྙེད་ཤེས་པར་བྱ་བ་དེ་སྙེད་ཤེས་ཤིང་དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་གྱུར་ན། ནམ་གྲུ་དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་དེ་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཡང་ དག་པ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ནམ་གྲུ་ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་རྟག་འགྲུས་པའི་བསམ་གཏན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ནམ་གྲུ་གལ་ཏེ་དགེ་སློང་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་དེ་དེ་ལྟར་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་པ་ན། རྟག་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་ གུས་པར་བྱས་ཏེ།སྦྱོར་བར་བྱེད་ཅིང་། དུས་དུས་སུ་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་མཚན་མ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཀུན་ཏུ་བསྟན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས་ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར། གནས་ ཡོངས་སུ་དག་པ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པར་རེག་པར་བྱེད།མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཅིང་། ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པས། དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། མ་རིག་པ་དང་བྲལ་བས་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྟོག་ པར་བྱེད་རེག་པར་བྱེད།མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ན། ནམ་གྲུ་དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་རྟག་འགྲུས་པའི་བསམ་གཏན་པ་ཡིན་ནོ། །ནམ་གྲུ་གང་གི་ཕྱིར་དགེ་སློང་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་ཅིང་། དམིགས་པ་ ལ་དེ་ལྟར་སེམས་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་ན།དེ་ལྟར་ན་དེའི་སེམས་དེ་དམིགས་པ་ལ་ལེགས་པར་ཉེ་བར་གཏོད་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་གྲག་གོ། །དེ་ལ། །མཚན་མ་སྤྱོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ། །ཀུན་ཏུ་ཡང་དག་དོན་རྟོགས་ཤིང་། །རྟག་འགྲུས་གཟུགས་བརྙན་བསམ་གཏན་པ། ཡོངས་སུ་དག་པ་རྟོག་པར་བྱེད། །ཅེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་མཚན་མ་སྤྱོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི། ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་མཚན་མ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་ཉིད་དང་། གུས པར་བྱས་ཏེ་བྱེད་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།ཀུན་དང་ཡང་དག་དོན་རྟོགས་ཤིང་། །ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི། དངོས་པོའི་མཐའ་བསྟན་ཏོ། །རྟག་འགྲུས་གཟུགས་བརྙན་བསམ་གཏན་པ། །ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ མེད་པའི་གཟུགས་བརྙན་བསྟན་ཏོ།།ཡོངས་སུ་དག་པ་རྟོག་པར་བྱེད། །ཅེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི་དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། སེམས་ཀྱི་མཚན་མ་མཁས་པ་དང་། །རབ་ཏུ་དབེན་པའི་ཉམས་ཐོབ་དང་། །རྟག་འགྲུས་དྲན་ལྡན་བསམ་ གཏན་པ།།དགའ་བདེ་ཟང་ཟིང་མེད་པར་སྤྱོད། །ཅེས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་།སེམས་ཀྱི་མཚན་མ་མཁས་པ་དང་། །ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི་མཚན་མའི་སྒྲས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་གཟུགས་བརྙན་བསྟན་ལ། མཁས་པའི་སྒྲས་ནི་དངོས་པོའི་མཐའ་བསྟན་ཏོ།

虽然所知的事物已经接近并显现，但却看不见它的本质。然而，对于它会生起它的影像和它的显现的智慧而已，或者仅仅是见到，或者仅仅是随念。比丘瑜伽师修习瑜伽时，有时会使具有这种所缘的心完全寂静，有时也会对以殊胜智慧分别诸法进行瑜伽修习。南竺，如是，比丘瑜伽师、修习瑜伽者，是将心专注于影像所缘者。
南竺，云何比丘瑜伽师修习瑜伽者将心正确地专注于所缘？南竺，若比丘瑜伽师修习瑜伽者在将心专注于所缘时，他如实了知所应了知的一切，而且是如实无颠倒的。南竺，如是，比丘瑜伽师修习瑜伽者是将心正确地专注于所缘者。
南竺，云何比丘瑜伽师修习瑜伽者是精进禅修者？南竺，若比丘瑜伽师修习瑜伽者如是将心专注于所缘时，常时精进且恭敬地修习，时时修习止相、极取相和舍相，由于多次示现、修习、数数修习的缘故，为了完全清净一切随眠，而触证、现证获得完全清净的住处，由于所知事物现前故，而思维、触证、现证所缘完全清净、由离贪故心完全清净、由离无明故智慧完全清净。南竺，如是，比丘瑜伽师修习瑜伽者是精进禅修者。
南竺，由于比丘瑜伽师修习瑜伽者将心专注于彼所缘，如是将心专注于所缘时，如是其心善于专注于所缘，据说如是宣说。关于此，有偈颂说：'修相的瑜伽师，通达一切真实义，精进修习影像禅，思维一切清净性。'
其中，首先所说'修相的瑜伽师'，是显示止相、极取相、舍相，以及恒常修习性和恭敬修习性。所说'通达一切真实义'，是显示事物的究竟。所说'精进修习影像禅'，是显示有分别影像和无分别影像。所说'思维一切清净性'，是显示圆满所求。
此外，世尊也说：'善巧心之相，获得远离境，精进具念禅，无杂乐喜行。'其中，首先所说'善巧心之相'，以'相'字显示有分别影像和无分别影像，以'善巧'字显示事物的究竟。

།རབ་ཏུ་དབེན་པའི་ཉམས་ཐོབ་དང་། །ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི་དམིགས་པ་ལ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་གཏོད་པར་བྱེད་པའི་སྤོང་བ་ལ་དགའ་བ་ཉིད་དང་། བསྒོམ་པ་ལ་དགའ་བ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །རྟག་འགྲུས་དྲན་ལྡན་བསམ གཏན་པ།ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་བསྒོམ་པ་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ། །དགའ་བདེ་ཟང་ཟིང་མིད་པ་སྤྱོད། །ཅེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི་དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་ཁྱབ་པའི་ དམིགས་པ་དེ་ནི་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་དག་པ་དང་།རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཁྱབ་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སྤྱད་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། མི་སྡུག་པ་དང་། བྱམས་པ་དང་། རྐྱེན་འདི་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བ་དང་།ཁམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དྲན་པའོ། །དེ་ལ་མི་སྡུག་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མི་སྡུག་པ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། དྲུག་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། མི་གཙང་པའི་མི་སྡུག་པ་ཉིད་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་མི་སྡུག་པ་ཉིད་དང་། ངན་པའི་ མི་སྡུག་པ་ཉིད་དང་།ལྟོས་པའི་མི་སྡུག་པ་ཉིད་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་མི་སྡུག་པ་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་འཇིག་པའི་མི་སྡུག་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་མི་གཙང་བའི་མི་སྡུག་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མི་གཙང་བའི་མི་སྡུག་པ་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ནང་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་ལ་ བརྟེན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ནང་ལ་བརྟེན་པའི་མི་གཙང་བའི་མི་སྡུག་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྲ་དང་། སྤུ་དང་། སེན་མོ་དང་། སོ་དང་། གློག་པ་དང་། དྲི་མ་དང་། པགས་པ་དང་། ཤ་དང་། རུས་པ་དང་། ཆུ་རྒྱུས་དང་། རྩ་དང་། མཁལ་མ་དང་། སྙིང་ དང་།མཆིན་པ་དང་། གློ་བ་དང་། རྒྱུ་མ་དང་། གཉེ་མ་དང་། ཕོ་བ་དང་། ལོང་ཀ་དང་། མཆེར་བ་དང་། ཕྱི་ས་དང་། མཆི་མ་དང་། རྡུལ་དང་། མཆིལ་མ་དང་། སྣབས་དང་། ཞག་དང་། ཆུ་སར་དང་། རྐང་དང་། ཚིལ་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་དང་། རྣག་དང་། ཁྲག་དང་། གླད་སྤྲི་དང་། གླད་རྒྱས་དང་། གཅིན་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་ནི་ནང་ལ་བརྟེན་པའི་མི་གཙང་བའི་མི་སྡུག་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་ལ་བརྟེན་པའི་མི་གཙང་བའི་མི་སྡུག་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་བསྔོས་པ་དང་། རྣམ་པར་རྣགས པ་དང་།རྣམ་པར་འབུས་གཞིགས་པ་དང་། རྣམ་པར་བམ་པ་དང་། རྣམ་པར་ཟོས་པ་དང་། རྣམ་པར་དམར་བ་དང་། རྣམ་པར་འཐོར་བ་དང་། རུས་གོང་དང་། ཀེང་རུས་དང་། རུས་པའི་ཀེང་རུས་དང་། བཤང་བས་གོས་པ་དང་། གཅི་བས་གོས་པ་དང་། མཆིལ་མས་གོས་པ་ དང་།སྣབས་ཀྱིས་གོས་པ་དང་། ཁྲག་གིས་གོས་པ་དང་། རྣག་གིས་གོས་པ་དང་། ཆབ་ཁུང་དང་། ལྗན་ལྗིན་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་ནི་ཕྱི་རོལ་ལ་བརྟེན་པའི་མི་གཙང་བའི་མི་སྡུག་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ནང་ལ་བརྟེན་པའི་མི་སྡུག་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་ལ་བརྟེན་པའི་མི་སྡུག་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་གཙང་བའི་མི་སྡུག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མི་སྡུག་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་རིག་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་བྱུང་བའི་ཚོར་བའི་རྣམ་པ་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་ཚོར་བས་སྡུག་བསྔལ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མི་སྡུག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ངན་པའི་མི་སྡུག་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་དམན་པའི་གཞི་དང་། ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་དམན་པའི་ཁམས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་བས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་དམན་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ངན་པ་དང་། ཤིན་ཏུ ཐ་ཆད་ཡིན་པའི་ཁམས་གཞན་མེད་པས།དེ་ནི་ངན་པའི་མི་སྡུག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།

所说的'获得极其寂静之境界'，是指喜欢断除执著并且如实专注于所缘境，以及喜欢修行。
所说的'常精进具念禅修者'，是指经常修习止观。
所说的'行持无杂染的喜乐'，是指圆满成就所需。
因此，如是遍行所缘境是具有可信的经典清净性和合理性，应当了知，这就称为遍行所缘境。
其中，什么是清净行为的所缘境呢？即是不净观、慈心、此缘起、界差别、入出息念。
其中，什么是不净观呢？答：不净观有六种。是哪六种呢？即是：不清净的不净性、痛苦的不净性、恶劣的不净性、依赖的不净性、烦恼的不净性、极其毁坏的不净性。
其中，什么是不清净的不净性呢？答：不清净的不净性也有两种，应当了知是依内和依外。
其中，什么是依内的不清净不净性呢？即是：发、毛、指甲、牙齿、垢、污垢、皮肤、肉、骨头、筋、脉、肾、心脏、肝脏、肺、肠、小肠、胃、大肠、脾脏、粪便、眼泪、尘垢、唾液、鼻涕、脂肪、汗、油脂、胆汁、痰、脓、血、脑膜、脑、小便等类似这些，应当了知是依内的不清净不净性。
其中，什么是依外的不清净不净性呢？即是：青瘀、腐烂、虫蛀、膨胀、被吃、发红、分散、骨架、骸骨、骨骸、粪便污染、小便污染、唾液污染、鼻涕污染、血污染、脓污染、厕所、污秽等类似这些，应当了知是依外的不清净不净性。依内的不净性和依外的不净性，这就称为不清净的不净性。
其中，什么是痛苦的不净性呢？依靠能生起痛苦感受的认知而产生的感受相，以身心感受而痛苦的，这就称为痛苦的不净性。
其中，什么是恶劣的不净性呢？一切极其低劣的基础和一切极其低劣的界，即如欲界，再没有比这更加低劣、更加恶劣、更加下等的界，这就称为恶劣的不净性。

།དེ་ལ་ལྟོས་པའི་མི་སྡུག་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དེའི་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་སྡུག་པ་ཡིན་ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཤིན་ཏུ་སྡུག་པ་དག་ལ་ལྟོས་ན་མི་སྡུག་པ་ཉིད་དུ་སྣང་ སྟེ།འདི་ལྟར་གཟུགས་མེད་པ་དག་ལ་ལྟོས་ནས། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་མི་སྡུག་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་དང་། འཇིག་ཚོགས་འགོག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ལྟོས་ན་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་ཀྱང་མི་སྡུག་པ་ཉིད་ཀྱི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་ནི་ལྟོས་པའི་མི་སྡུག་པ་ ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་མི་སྡུག་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། འཆིང་བ་དང་། བག་ལ་ཉལ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་དག་སྟེ། དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་མི་སྡུག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ ལ་རབ་ཏུ་འཇིགས་པའི་མི་སྡུག་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན།ཉ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དག་གི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། མི་བརྟན་པ་ཉིད་དང་། ཡིད་བརྟན་དུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རབ་ཏུ་འཇིག་པའི་མི་སྡུག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། མི་སྡུག་པ་དེ་ དག་ནི་འདོད་ཆགས་སྤྱད་པའི་རྣམ་པར་སྦྱོར་བའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འདོད་ཆགས་གང་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ནང་གི་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཁྲིག་པ་ལ་འདུན་པ་ འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་དང་།ཡུལ་ལ་འདུན་པ་ཡུལ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་། གཟུགས་ལ་འདུན་པ་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་འདུན་པ་འཇིག་ཚོགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་སོ། །འདོད་ཆགས་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་སྤང་བ་དང་། བསལ་བ་དང་། ཀུན་མི་འབྱུང་ བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།མི་སྡུག་པ་རྣམ་པ་དྲུག་པ་དམིགས་ཏེ། དེ་ལ་ནང་ལ་བརྟེན་པའི་མི་གཙང་བའི་མི་སྡུག་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པས་ནི། ནང་གི་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་ལ་འདུན་པའི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་ལ་བརྟེན་པའི་མི་གཙང་བའི་མི་ སྡུག་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པས་ནི།ཕྱི་རོལ་གྱི་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཁྲིག་པ་ལ་འདུན་པ། འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་རྣམ་པ་བཞི་དང་ལྡན་པ། ཁ་དོག་གི་འདོད་ཆགས་དང་། དབྱིབས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་། རེག་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ལས་ སེམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་དེ།དེ་ལ་གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་དང་། རྣམ་པར་རྣགས་པ་དང་། རྣམ་པར་འབུས་གཞིགས་པ་དང་། རྣམ་པར་བམ་པ་དང་། རྣམ་པར་ཟོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི། ཁ་དོག་གི་འདོད་ཆགས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་ རྣམ་པར་དམར་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན།དབྱིབས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་རུས་གོང་དང་། ཀེང་རུས་དང་། རུས་པའི་ཀེང་རུས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་རེག་པའི་འདོད་ཆགས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་རྣམ་ པར་འཐོར་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི།ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་འདོད་ཆགས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། ཕྱི་རོལ་ལ་བརྟེན་པའི་མི་གཙང་བའི་མི་ སྡུག་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་།དུར་ཁྲོད་པ་རྣམ་པ་བཞིར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དེས་ཤི་ནས་ཞག་གཅིག་ལོན་པའམ། ཤི་ནས་ཞག་གཉིས་ལོན་པའམ། ཤི་ནས་ཞག་གསུམ་ལོན་པའམ། ཤི་ནས་ཞག་བདུན་ལོན་པའི་བར་གྱི་དུར་ཁྲོད་གང་དག་བྱ་རོག་དང་། ཆུན་ལག་དང་། བྱ་རྒོད་དང་། ཁྱི་དང་ཝ་དག་གིས་ཟོས་པ་དེ་མཐོང་ན། བདག་གི་ལུས་འདི་ཡང་འདི་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཞིང་། འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་འདི་ལས་མ་འདས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ། དེ་དག་དང་ལུས་འདི་ཉིད་ཉེ་བར་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ནི། རྣམ་པར་བསྔོས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཟོས་པའི་བར་དག་བསྟན་ཏོ།

什么是相对的不净呢？就是说，某些事物虽然是美好的，但是相对于其他更加美好的事物而言就显得不净，比如相对于无色界而言，色界显得不净，相对于灭尽我见的涅槃而言，从有顶以下都属于不净的范畴，诸如此类的都称为相对的不净。
什么是烦恼的不净呢？就是三界中所行的一切结缚、随眠、近烦恼以及遍行的烦恼，这就称为烦恼的不净。
什么是极为可怖的不净呢？就是五取蕴的无常性、不稳固性、不可靠性以及变异的法性，这就称为极为可怖的不净。这些不净是贪欲对治的所缘。
什么是贪欲呢？贪欲有五种：即对内欲的贪著称为欲贪，对外欲的贪著称为淫欲贪，对境的贪著称为境贪，对色的贪著称为色贪，对我见的贪著称为我见贪。
为了断除、消除、不再生起这五种贪欲，以六种不净为所缘。其中，以内不净为所缘可以清净内欲贪；以外不净为所缘可以清净具有四种相的淫欲贪，即色贪、形贪、触贪和受用贪。
当观想青瘀、脓烂、虫蛀、肿胀、食残时，可以清净色贪；当观想血肉模糊时，可以清净形贪；当观想骸骨、白骨、骨架时，可以清净触贪；当观想分散时，可以清净受用贪。这样就能清净淫欲贪。
因此世尊也说，外在不净即是四种尸林观：死后一日、死后二日、死后三日乃至死后七日的尸体被乌鸦、秃鹰、鹫鹰、狗和狐狸所食。见此情形应当思维：'我的身体也将如此，必定如此，不能超越这个法则。'这样将此身与彼身相对照。这就是说明了从青瘀到食残的过程。

།དེས་བགས་པ་དང་། ཤ་དང་། ཁྲག་དང་། ཆུ་རྒྱུས་ཀྱི་ཟུངས་དང་བྲལ་བའི་དུར་ཁྲོད་གང་དག་མཐོང་ན་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི་རྣམ་པར་དམར་བ་བསྟན་ཏོ། །དེས་དུར་ཁྲོད་ཀྱི་རུས་པ་གང་དག་མཐོང་ན་ཞེས་གང་གསུངས་པ དེས་ནི་རུས་གོང་དང་།ཀེང་རུས་དང་། རུས་པའི་ཀེང་རུས་བསྟན་ཏོ། །དེས་ལག་པའི་རུས་པ་དག་ཀྱང་ལོགས་ཤིག་།རྐང་པའི་རུས་པ་དག་ཀྱང་ལོགས་ཤིག་།ལོང་བུའི་རུས་པ་དག་ཀྱང་ལོགས་ཤིག་།པུས་མོའི་རུས་པ་དག་ཀྱང་ལོགས་ཤིག་ལ། རྩིབ་ལོགས་ཀྱི་རུས་པ་དག་དང་། དཔུང་པའི་རུས་པ་དག་དང་། ལག་ངར་གྱི་རུས་པ་དག་དང་། སྒལ་ཚིགས་དང་། འགྲམ་སྦང་དང་། སོ་རྒྱུན་དང་། མགོ་ཐོད་དག་ཀྱང་སོ་སོར་འཐོར་བའི་དུར་ཁྲོད་གང་དག་མཐོང་ཞིང་། དེ་བཞིན་དུ་ལོ་གཅིག་གམ། ལོ་གཉིས་སམ། ལོ་གསུམ་མམ། ལོ་བདུན་གྱི་བར་ཙམ་ལོན པའི་རུས་པ་དུང་ལྟར་དཀར་བའམ།ཐི་བའི་མདོག་འདྲ་བས་རྡུལ་གྱི་ཕྱེ་མ་དང་འདྲེས་པ་དག་མཐོང་ན་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི་རྣམ་པར་འཐོར་བ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཕྱི་ལ་བརྟེན་པའི་མི་གཙང་བའི་མི་སྡུག་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པས་ནི། འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་ སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མི་སྡུག་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་དང་། ངན་པའི་མི་སྡུག་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པས་ནི་ཡུལ་ལ་འདུན་པ་ཡུལ་གྱི་འདོད་ཆགས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ལྟོས་པའི་མི་སྡུག་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པས་ནི། གཟུགས་ ལ་འདུན་པ་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་མི་སྡུག་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་དང་། རབ་ཏུ་འཇིག་པའི་མི་སྡུག་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པས་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་ཀྱི་འཇིག་ཚོགས་ལ་འདུན་པའི་འཇིག་ཚོགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ལས་ སེམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ནི་རེ་ཞིག་འདོད་ཆགས་སྤྱད་པའི་སྤྱད་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་མི་སྡུག་པ་སྲིད་དོ་ཅོག་གི་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བརྗོད་པར་ཟད་ཀྱི། དོན་གྱི་སྐབས་འདིར་ནི་མི་གཙང་བའི་མི་སྡུག་པ་དེ་ ཉིད་ལས་དགོངས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལས་གཞན་པའི་མི་སྡུག་པ་རྣམས་ནི། དེ་ལས་གཞན་པའི་སྤྱད་པ་དག་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་ཡང་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱམས་པ་གང་ཞེ་ན། མཛའ་བཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། དགྲ་བོའི་ཕྱོགས་དང་། ཐ་མལ་པའི་ཕྱོགས་ལ་མཉམ་པར་ གཞག་པའི་ས་པའི་ཕན་པའི་བསམ་པ་ཉེ་བར་གཞག་སྟེ།བདེ་བ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་མོས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་མཛའ་བཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། དགྲ་བོའི་ཕྱོགས་དང་། ཐ་མལ་པའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཕན་པའི་བསམ་པ་དང་།བདེ་བ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་བའི་ཕྱིར་མོས་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་། དམིགས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་བྱམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱམས་པ་དང་ ལྡན་པའི་སེམས་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ནི།རེ་ཞིག་ཕྱོགས་གསུམ་པོ་མཛའ་བོའི་ཕྱོགས་དང་། དགྲ་བོའི་ཕྱོགས་དང་། ཐ་མལ་པའི་ཕྱོགས་དག་ལ་ཕན་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་བསྟན་ཏོ། །ཁོ་ན་མེད་པ། འགྲན་ཟླ་མེད་པ། གནོད་པ་མེད་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ན་ཕན་ པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་ཁོ་ན་མེད་པས་ནི་ཕན་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཚིག་འོག་མ་གཉིས་པོ་འགྲན་ཟླ་མེད་པ་དང་། གནོད་པ་མེད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གིས་རྣམ་པར་བཤད་དོ། །དེ་ལ་ཕས་ཀྱི་དགྲའི་ དངོས་པོར་གནས་པ་མེད་པའི་དོན་གྱིས་ནི་འགྲན་ཟླ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།གནོད་པ་བྱེད་པ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་མེད་པའི་དོན་གྱིས་ནི་གནོད་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཡངས་པ་དང་རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། བསམ་གཏན་ དང་པོ་དང་།གཉིས་པའི་ས་པ་དང་། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པའི་བདེ་བ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་བསྟན་ཏོ།

由此所说的'看到那些失去了肉、血和筋脉精华的尸林'，是显示了血肉模糊的状态。由此所说的'看到那些尸林中的骨头'，是显示了骨架、骷髅和骨骸。由此所说的手骨分散一处，足骨分散一处，胫骨分散一处，膝骨分散一处，以及肋骨、臂骨、前臂骨、脊椎骨、颌骨、牙床和头盖骨等也各自分散的尸林，以及同样看到经过一年或二年或三年乃至七年的骨头，像海螺般洁白或如鸽子般的颜色，与尘土混杂在一起，这是显示了分散的状态。
如是，以外在不净观的丑陋为所缘，能净化内心对淫欲贪着。其中，以苦的丑陋为所缘和以恶的丑陋为所缘，能净化内心对境界的欲求和境界的贪着。其中，以相对的丑陋为所缘，能解脱内心对色相的欲求和色相的贪着。其中，以烦恼的丑陋为所缘和以极度毁坏的丑陋为所缘，能净化内心对有顶以下的我见欲求和我见贪着。
这是暂时净化贪欲行为的所缘。所说的不净观所缘包含了一切种类的所有方面，但在这个内容中主要是指不净的丑陋，应当了知其他的丑陋也是净化其他行为的所缘。
其中，什么是慈心？对亲友方、敌人方和中立方平等安住，建立利益之意乐，为成办小、中、大乐而生起胜解。其中，亲友方、敌人方和中立方是所缘。其中，平等安住的利益意乐和为成办安乐的胜解是能缘。如是，所缘和能缘合一即称为慈心。
其中，所说的'具慈心'，首先显示了对三方面即亲友方、敌人方和中立方的增上利益意乐。所说的'无偏私、无对抗、无害'，显示了利益增上意乐的三种特征。其中，'无偏私'是指利益增上意乐，这由后面两个词'无对抗'和'无害'来解释。其中，由于没有处于对立敌对的状态，故为'无对抗'；由于没有损害行为，故为'无害'。
所说的'广大、宽广和无量'，是显示了欲界、初禅、二禅所摄和三禅所摄的小、中、大安乐的成办。

།མོས་ཏེ་ཁྱབ་པར་བྱས་ནས་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ས་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་བདེ་བ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་ པའི་ཕྱིར་མོས་པ་བསྟན་ཏེ།བདེ་བ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་དེ་ཡང་ཕན་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་། མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་མཛའ་བཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། དགྲ་བོའི་ཕྱོགས་དང་། ཐ་མལ་པའི་ ཕྱོགས་ལ་བདེ་བར་འདོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདེ་བར་གྱུར་པའི་མཛའ་བཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། དགྲ་བོའི་ཕྱོགས་དང་། ཐ་མལ་པའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། སྙིང་རྗེའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །བདེ་ བར་གྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགའ་བའི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་བསམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་གང་ཟག་གནོད་སེམས་སྤྱད་པ་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བྱམས་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་ན། གནོད་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་སྲབ་མོར་བྱེད་ཅིང་། གནོད་སེམས་སྤྱད་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་ སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ་།།དེ་ལ་རྐྱེན་འདི་བ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། དུས་གསུམ་དུ་འདི་ལྟ་སྟེ། ལྟོས་པའི་རིགས་པ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་དང་། འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པའི་རིགས་པ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ཙམ་དང་། ཆོས་ཙམ་དང་། དངོས་པོ་ཙམ་དང་། རྒྱུ་ཙམ་དང་། འབྲས་བུ་ཙམ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ཁོ་ནས་ཆོས་རྣམས་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་ཟད་ཀྱི། བྱེད་པ་པོ་དང་། ཚོར་བ་པོ་དེ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ནི། རྐྱེན་འདི་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དམིགས པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གང་ཟག་གཏི་མུག་སྤྱད་ཅིང་། གཏི་མུག་ཆེ་བ་དམིགས་པ་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་ན། གཏི་མུག་སྲ་བ་མོར་བྱེད་ཅིང་། གཏི་མུག་སྤྱད་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཁམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། ཁམས་དྲུག་པོ་དག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སའི་ཁམས་དང་། ཆུའི་ཁམས་དང་། མེའི་ཁམས་དང་། རླུང་གི་ཁམས་དང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སོ། །དེ་ལ་སའི་ཁམས་གང་ཞེ་ན། སའི་ཁམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ནང་གི་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱིའོ། །དེ་ལ་ནང་གི་སའི་ཁམས་གང་ཞེ་ན། ནང་གི་སོ་སོའི་ལུས ཟིན་པ་དང་།ཟིན་པར་གྱུར་པ་ལ་སྲ་བ་དང་། སྲ་བར་གྱུར་པ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་སའི་ཁམས་གང་ཞེ་ན། ཕྱི་རོལ་མ་ཟིན་པ་དང་། མ་ཟིན་པར་གྱུར་པ་ལ་སྲ་བ་དང་། སྲ་བར་གྱུར་པ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ནང་གི་སའི་ཁམས་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྲ་ དང་།སྤུ་དང་། སེན་མོ་དང་། སོ་དང་། གློག་པ་དང་། དྲི་མ་དང་། པགས་པ་དང་། ཤ་དང་། རུས་པ་དང་། ཆུ་རྒྱུས་དང་། རྩ་དང་། མཁལ་མ་དང་། སྙིང་དང་། མཆིན་པ་དང་། གློ་བ་དང་། རྒྱུ་མ་དང་། གཉེ་མ་དང་། ཕོ་བ་དང་། ལོང་ཀ་དང་། མཆེར་པ་དང་། ཕྱི་ས་དག་སྟེ། དེ་ནི་ནང་གི་སའི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་སའི་ཁམས་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཤིང་དང་། བོང་བ་དང་། གསེག་མ་དང་། གྱོ་མོ་དང་། ཤིང་ལྗོན་པ་དང་། རིའི་རྩེ་མོ་དང་། གཞན་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་སྟེ་། དེ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སའི ཁམས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཆུའི་ཁམས་གང་ཞེ་ན། ཆུའི་ཁམས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ནང་གི་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱིའོ། །དེ་ལ་ནང་གི་ཆུའི་ཁམས་གང་ཞེ་ན། ནང་གི་སོ་སོའི་ལུས་ཟིན་པ་དང་། ཟིན་པར་གྱུར་པ་འདི་ལ་གཤེར་བ་དང་། གཤེར་བར་གྱུར་པ་དང་། རླན་པ་དང་། རླན་པར་གྱུར་པ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། མཆི་མ་དང་། རྡུལ་དང་། མཆིལ་མ་དང་། སྣབས་དང་། ཞག་དང་། ཆུ་སེར་དང་། རྐང་དང་། ཚིལ་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་དང་། རྣག་དང་། ཁྲག་དང་། གླད་སྤྲི་དང་། གླད་རྒྱས་དང་། གཅིན་དག་སྟེ། དེ ནི་ནང་གི་ཆུའི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ།

所说的'以胜解遍满而修持安住'，是为了成就等持地的安乐而显示胜解。此成就安乐也应当了知是由利益增上意乐所摄持，具足胜解作意，对非苦非乐的亲友方、怨敌方和中庸方都希求安乐。
对于痛苦和安乐的亲友方、怨敌方和中庸方，其中处于痛苦者是悲心所缘，处于安乐者是喜心所缘，这称为思维。若有人行害心，对众生修习慈心，则能减轻害心，从害心行为中净化其心。
其中，何为此缘性缘起？即三时中如是：依托道理、作用道理、证成道理、法尔道理相应的诸行、诸法、事物、因和果，仅是诸法引生诸法而已，无作者和受者，这称为此缘性缘起所缘。若有人行愚痴且愚痴重大，作意此所缘，则能减轻愚痴，从愚痴行为中净化其心。
其中，何为界的详细分类？即六界：地界、水界、火界、风界、空界和识界。其中何为地界？地界有二种：内地界和外地界。其中何为内地界？即内身所摄及所摄性中坚硬及坚硬性之所有。何为外地界？即外在非所摄及非所摄性中坚硬及坚硬性之所有。
其中，内地界又是什么？即：发、毛、指甲、牙齿、皮垢、垢秽、皮肤、肉、骨、筋、脉、肾、心、肝、肺、肠、胃、胃口、大肠、脾、粪便等，这称为内地界。外地界又是什么？即：树木、石块、草秆、土块、树林、山峰以及其他类似之物，这称为外地界。
其中，何为水界？水界也有二种：内水界和外水界。其中何为内水界？即内身所摄及所摄性中湿润及湿润性、潮湿及潮湿性之所有，即：泪、汗、唾、涕、脂、浆、髓、脂肪、胆汁、痰、脓、血、脑髓、脑浆、小便等，这称为内水界。

།ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆུའི་ཁམས་གང་ཞེ་ན། ཕྱི་རོལ་མ་ཟིན་པ་དང་། མ་ཟིན་པར་གྱུར་པ་ལ་གཤེར་བ་དང་། གཤེར་བར་གྱུར་པ་དང་། རླན་པ་དང་། རླན་པར་གྱུར་པ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། རྫིང་བུ་དང་། མཚོ་དང་། ལྟེང་ཀ་དང་། ཆུ་ ཀླུང་དང་།འབབ་ཆུ་དང་། གཞན་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་སྟེ། དེ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆུའི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མེའི་ཁམས་གང་ཞེ་ན། མེའི་ཁམས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ནང་གི་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱིའོ། །དེ་ལ་ནང་གི་མེའི་ཁམས་གང་ཞེ་ན། ནང་གི་སོ་སོའི་ལུས་ལ་ཟིན་པ་དང་། ཟིན་པར་གྱུར་པ་ལ་ཚ་བ་དང་། ཚ་བར་གྱུར་པ་དང་། དྲོ་བ་དང་། དྲོ་བར་གྱུར་པ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་འདི་ལ་མེ་ཡོད་ཅིང་། དེས་ལུས་འདི་གདུང་བར་བྱེད། ཀུན་དུ་གདུང་བར་བྱེད། ཡོངས་སུ་གདུང་བར་བྱེད་པ་དང་། གང་གིས་དེས་ཟོས་པ་དང་། འཐུངས པ་དང་།འཆོས་པ་དང་། མྱངས་པ་རྣམས་ལེགས་པར་བདེ་བར་འཇུ་བར་འགྱུར་བ་དང་། གང་གི་ཤས་ཆེ་བར་གྱུར་ན། རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ནང་གི་མེའི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་མེའི་ཁམས་གང་ཞེ་ན། ཕྱི་རོལ་མ་ཟིན་པ་དང་། མ་ཟིན་པར་གྱུར་པ་ལ་ཚ་བ་དང་། ཚ་བར་གྱུར་པ་དང་། དྲོ་བ་དང་། དྲོ་བར་གྱུར་པ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། མེ་གཙུབ་ཤིང་ཐོགས་པ་དག་ལས་ལྕི་པའི་ཕྱེ་མ་བརྩལ་ཏེ། གང་བྱུང་བ་ན་གྲོང་ཡང་སྲེག་པར་བྱེད། གྲོང་གི་ཉེན་ཀོར་དང་། གྲོང་ཁྱེར་དང་། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཉེན ཀོར་དང་།ལྗོངས་དང་། ལྗོངས་ཀྱི་ཉེན་ཀོར་དང་། གླིང་དང་། ལྡམ་ལྡུམ་དང་། ནགས་ཚལ་དང་། ཤིང་དང་། རྩ་དང་། ལྕི་བ་དག་ཀྱང་སྲེག་པར་འགྱུར་བ་དང་། གཞན་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་སྟེ། དེ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་མེའི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་གི་ཁམས་གང་ཞེ་ན། རླུང་གི་ཁམས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ནང་གི་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱིའོ། །དེ་ལ་ནང་གི་རླུང་གི་ཁམས་གང་ཞེ་ན། ནང་གི་སོ་སོའི་ལུས་ཟིན་པ་དང་། ཟིན་པར་གྱུར་པ་ལ་རླུང་དང་། རླུང་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཡང་བ་ཉིད་དང་། གཡོ་བ་ཉིད་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཡང འདི་ལྟ་སྟེ།ལུས་འདི་ཉིད་ལ་གྱེན་དུ་འགྲོ་བའི་རླུང་དང་། ཐུར་དུ་འགྲོ་བའི་རླུང་དང་། ཐད་ཀར་འཕྲེས་པའི་རླུང་དང་། ལྟོར་འཁྱིལ་པའི་རླུང་དང་། རྒྱབ་ཏུ་འཁྱིལ་པའི་རླུང་དང་། རླུང་སྐྲན་སྲ་བའི་རླུང་དང་། རླུང་སྐྲན་གྱི་རླུང་དང་། སྤུ་གྲི་ལྟ་བུའི་རླུང་དང་། ཤིང་པིབ་པ་ལའི་ལོ་མ་ལྟ་བུའི་ རླུང་དང་།མཚོན་ཆ་ལྟ་བུའི་རླུང་དང་། གསུད་པར་བྱེད་པའི་རླུང་དང་། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་རྔུབ་པའི་རླུང་དང་། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་གི་ནང་དུ་འཇུག་པའི་རླུང་དག་ཡོད་པ་སྟེ། དེ་ནི་ནང་གི་རླུང་གི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་རླུང་གི་ཁམས་གང་ཞེ་ན། ཕྱི་རོལ་ རོལ་མ་ཟིན་པ་དང་།མ་ཟིན་པར་གྱུར་པ་ལ་རླུང་དང་། རླུང་གི་གྱུར་པ་དང་། ཡང་བ་ཉིད་དང་། གཡོ་བ་ཉིད་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་ན་ཤར་གྱི་རླུང་དང་། ལྷོའི་རླུང་དང་། ནུབ་ཀྱི་རླུང་དང་། བྱང་གི་རླུང་དང་། རླུང་དམར་དང་། རླུང་དམར་མ་ཡིན་པ་དང་། རླུང་ཆུང་ངུ་དང་། རླུང་ཆེན་པོ་དང་། ཁྱབ་པའི་རླུང་དང་། རྣམ་པར་འཐོར་བའི་རླུང་དང་། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། རླུང་གི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ལངས་པའི་དུས་དང་། ཤིང་ལྗོན་པའི་རྩེ་མོ་འདུད་པར་བྱེད་པ་དང་། རྩིག་པའི་རྩེ་མོ་འགུལ་བར་བྱེད་པ་དང་། རིའི་རྩེ་མོ འགུལ་བར་བྱེད་པ་དང་།འགུལ་བར་བྱས་ནས་ཀྱང་ཕྱིར་མི་འོང་བར་འགྲོ་བ་དག་དང་། སེམས་ཅན་དག་གི་གོས་དང་། ཏ་ལའི་ལོ་མ་དང་། རླུང་ཡབ་ཀྱི་གཡབ་མོས་བརྩལ་བར་བྱ་བའི་རླུང་དང་། གཞན་ཡང་གང་དག་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་རླུང་དང་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ རླུང་གི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ།

什么是外部水界？就是外部非执受、已成为非执受的湿性、已成为湿性的、润性、已成为润性的存在，也就是：池塘、湖泊、沼泽、江河、溪流，以及其他与此相类似的，这就称为外部水界。
什么是火界？火界也有两种：内部的和外部的。其中什么是内部火界？就是内部各自身体所执受、已成为执受的热性、已成为热性的、暖性、已成为暖性的存在，也就是：此身中有火，它使此身发热、普遍发热、遍及发热，以及由它使所食、所饮、所嚼、所尝之物能够善好消化，若其过多则称为发烧，这就称为内部火界。
什么是外部火界？就是外部非执受、已成为非执受的热性、已成为热性的、暖性、已成为暖性的存在，也就是：从取火木中用力摩擦产生粉末，当其生起时能焚烧村庄、村庄周边、城市、城市周边、地区、地区周边、洲岛、园林、森林、树木、草药、粪土等，以及其他与此相类似的，这就称为外部火界。
什么是风界？风界也有两种：内部的和外部的。其中什么是内部风界？就是内部各自身体所执受、已成为执受的风、已成为风的、轻性、动性的存在，也就是：此身中有上行风、下行风、横行风、腹中旋转风、背部旋转风、坚硬风瘤之风、风瘤之风、如剃刀之风、如毕钵罗树叶之风、如兵器之风、令衰竭之风、呼吸之风、吸气之风、进入肢节支节之风，这就称为内部风界。
什么是外部风界？就是外部非执受、已成为非执受的风、已成为风的、轻性、动性的存在，也就是：外部有东风、南风、西风、北风、尘风、无尘风、小风、大风、遍满风、散乱风、风轮、大风群兴起之时、能使树梢低垂、能使墙顶摇动、能使山顶摇动并且摇动后不复返的风，以及众生的衣服、多罗树叶、扇子所扇动之风，还有其他与此相类似的风的存在，这就称为外部风界。

།དེ་ལ་ནམ་མཁའི་ཁམས་གང་ཞེ་ན། མིག་སྦུབས་ཡོད་པ་དང་། རྣ་བའི་སྦུབས་ཡོད་པ་དང་། སྣ་སྦུབས་ཡོད་པ་དང་། ཁ་སྦུབས་ཡོད་པ་དང་། མགྲིན་པ་སྦུབས་ཡོད་པ་དང་། གང་གིས་མིད་པར་བྱེད་པ་དང་། གང་དུ་མིད་པར་བྱེད་པ་དང་། གང་ གིས་མིད་པ་ན་སྨད་ཀྱི་ཆར་འཛག་པར་བྱེད་པ་དང་།གཞན་ཡང་གང་དག་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་སྟེ། དེ་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་གང་ཞེ་ན། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ཡང་སེམས་དང་། ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་ང་རྒྱལ་སྤྱད་པ་ཁམས་རབ་ཏུ་དགེ་བ་འདི་དག་ཡིད་ལ་བྱེད་ན། ལུས་ལ་རིལ་པོར་འདུ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པར་བྱེད་ཅིང་། མི་སྡུག་ པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་འཐོབ་པར་འགྱུར་ལ།དེས་ཁེངས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཞིང་། ང་རྒྱལ་ཡང་སྲབ་མོར་བྱེད་ལ། ང་རྒྱལ་སྤྱད་པ་དེ་ལས་ཀྱང་སེམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ནི་ཁམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་ཟག་ང་རྒྱལ་སྤྱད་པའི་སྤྱད་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བའི་དམིགས་པ་དྲན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལ་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དྲན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དབུགས་རྔུབ་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གཉིས་གང་ཞེ་ན། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། བར་དུ་དབུགས་རྔུབ་པའོ། །དབུགས་འབྱུང་བ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གཉིས་གང་ཞེ་ན། དབུགས་འབྱུང་བ་དང་། བར་དུ་དབུགས་འབྱུང་བའོ། །དེ་ལ་དབུགས་རྔུབ་པ་ནི། དབུགས་བྱུང་བའི་འཇུག་ཐོགས་སུ་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་པའི་རླུང་ལྟེ་བའི་ཕྱོགས ཡན་ཆད་དུ་ནང་དུ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་དབུགས་རྔུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བར་དུ་དབུགས་རྔུབ་པ་ནི། དབུགས་རྔུབ་པ་དེ་ཆད་ནས། རེ་ཞིག་དབུགས་འབྱུང་བམ་བྱུང་གི་བར་དུ། དུས་ཆུང་ངུ་ཞིག་ངལ་བསོ་བ་དང་ལྡན་པའི་གནས་སྐབས་ན་དེ་དང་འདྲ་བའི་རླུང་ནང་དུ་འཇུག་པ་གང་ ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་བར་དུ་དབུགས་རྔུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། བར་དུ་དབུགས་རྔུབ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། དབུགས་འབྱུང་བ་དང་། དེ་ནི་དབུགས་རྔུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། བར་དུ་དབུགས་འབྱུང་བ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡོད་དེ། ཁ་ཕྱིར་བལྟས་ པའི་རླུང་ལྟེ་བའི་ཕྱོགས་ཡན་ཆད་ནས་ཁའམ།སྣའི་རྩེ་མོའམ། དེ་ལས་ཕྱི་རོལ་ཚུན་ཆད་ཀྱི་བར་དུ་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དག་གི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གཉིས་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་འཕེན་པར་བྱེད་ པའི་ལས་དང་།ལྟེ་བའི་ཕྱོགས་སྦུབས་ཡོད་པའམ། ལུས་ལ་བདེ་བས་ལྷག་པའི་སྦུབས་ཡོད་པའོ། །དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དག་གི་རྟེན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གཉིས་གང་ཞེ་ན། ལུས་དང་། སེམས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལུས་ལ་ཡང་བརྟེན། སེམས་ལ་ ཡང་བརྟེན་ནས་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་།དབུགས་འབྱུང་བ་དག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། ། གལ་ཏེ་ལུས་ལ་བརྟེན་པ་ཁོ་ན་ལས་འབྱུང་བར་གྱུར་ན་ནི། འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་ སེམས་ཅན་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ལ་བརྟེན་པ་ཁོ་ན་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་ནི་དེས་ན་གཟུགས་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་། སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།

那么什么是虚空界？就是眼窝的空间、耳窝的空间、鼻窝的空间、口腔的空间、喉咙的空间、能够吞咽的空间、吞咽时的空间、吞咽后向下流动的空间，以及其他与此相类似的空间，这就称为虚空界。
那么什么是识界？就是眼识、耳识、鼻识、舌识、身识和意识。这也就是心、意、识，这就称为识界。
其中，如果我慢行者修持这些善妙界并且作意，就能破除对身体整体的执著，获得不净观，不会因此而生起傲慢，也能减轻我慢，并且能从我慢行为中净化心识。这就称为界的详细分别，是净化我慢行者行为的所缘。
那么什么是入息和出息？就是缘于入息和出息的正念，这就称为入息出息念。
其中入息有两种：哪两种？即入息和中间入息。出息也有两种：哪两种？即出息和中间出息。
其中入息是指：在出息之后，气息向内朝向脐部以上部位进入的风，这就称为入息。
其中中间入息是指：在入息停止后，在尚未出息之前的短暂休息时间内，与之相似的风向内进入，这就称为中间入息。
如同入息和中间入息一样，出息和中间出息也应如是了知。其中差别是这样的：应当说是从脐部以上向外朝向口部或鼻尖乃至更外部分之间流出的风。
入息和出息的因有两种：哪两种？即推动的业力，以及脐部空间或身体安适的空间。
入息和出息的所依有两种：哪两种？即身和心。为什么呢？因为入息和出息是依靠身体和心识而生起的。这也应当如理运用。
如果仅仅依靠身体而生起，那么入定于无想定者、入定于灭尽定者、以及转生于无想天的众生也应当有入息出息。
如果仅仅依靠心识而生起，那么入定于无色定者和转生于无色界的众生也应当有入息出息。

།གལ་ཏེ་ལུས་ལ་ཡང་ བརྟེན།སེམས་ལ་ཡང་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ཡང་ཅི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་། སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་དང་། མེར་མེར་པོར་གྱུར་པ་དང་། ནུར་ནུར་པོར་གྱུར་པ་དང་། ལྟར་ལྟར་པོར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་ འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།འབྱུང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དག་ནི་ལུས་ལ་ཡང་བརྟེན། སེམས་ལ་ཡང་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དག་གི་བགྲོད་པ་ནི་ རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།གཉིས་གང་ཞེ་ན། དབུགས་རྔུབ་པ་དག་གི་བགྲོད་པ་ནི་ཐུར་དུའོ། །དབུགས་འབྱུང་བ་དག་གི་བགྲོད་པ་ནི་གྱེན་དུའོ། །དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དག་ནི་སེམས་ཅན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གཉིས་གང་ཞེ་ན། སྦུབས་རགས་པ་ཡོད་པ་དང་། སྦུབས་ ཕྲ་བ་ཡོད་པའོ།།དེ་ལ་སྦུབས་རགས་པ་ཡོད་པ་གང་ཞེ་ན། ལྟེ་བའི་ཕྱོགས་ཡན་ཆད་ནས་ཁ་དང་སྣའི་བར་རམ། ཁ་དང་སྣ་མན་ཆད་ནས་ལྟེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བར་ཡན་ཆད་སྦུབས་རགས་པ་ཡོད་པའོ། །སྦུབས་ཕྲ་བ་ཡོད་པ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་སྤུའི་ཁུང་བུ་རྣམས་སོ། ། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དག་གི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་འདི་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། རླུང་དང་། དབུགས་འོང་བ་དང་། དབུགས་འགྲོ་བ་དང་། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དག་གོ། །དེ་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། རླུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི རླུང་གཞན་དག་དང་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་གཅིག་སྟེ།ཐུན་མོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་གསུམ་པོ་དག་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ། །དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དག་ལ་བརྩོན་པའི་སྐྱོན་ནི་རྣམ་པ་གཉི་སྟེ། གཉིས་གང་ཞེ་ན། སྦྱོར་བ་ཧ་ཅང་ལྷོད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ཧ་ཅང་ དམ་པའོ།།དེ་ལ་སྦྱོར་བ་ཧ་ཅང་ལྷོད་པས་ནི་ལེ་ལོ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའམ། སེམས་ཕྱི་རོལ་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་སྦྱོར་བ་ཧ་ཅང་དམ་པས་ནི་ལུས་ལ་གནོད་པའམ། སེམས་ལ་གནོད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཇི་ ལྟར་ན་ལུས་ལ་གནོད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེ་ན།མཐུ་ཀར་བོར་ཏེ། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དག་གིས་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ལུས་ལ་རླུང་མི་མཉམ་པ་དག་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་དག་གིས་དང་པོ་ཁོ་ནར་དེའི་ཡན་ལག་དང་། ཉིང་ལག་དེ་དང་དེ་དག་ཁྱབ་པར་བྱེད་དེ། དེ་དག་ནི་ཁྱབ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །རླུང་ཁྱབ་བྱེད་དེ་དག་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་ན་ནད་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དག་ཏུ་འགྱུར་ཞིང་། དེ་དག་གིས་དེའི་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་དེ་དང་དེ་དག་ལ་ནད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་ལུས་ལ་གནོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་སེམས་ལ་གནོད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བར་བྱེད་པའམ།ཡིད་མི་བདེ་བའམ། འཁྲུག་པ་རབ་ཏུ་མང་པོ་དག་གིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་སེམས་ལ་གནོད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་འདི་ལ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་ སྟེ།ལྔ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བགྲང་བས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་དང་། ཕུང་པོ་ལ་འཇུག་པས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་འཇུག་པས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་དང་། བདེན་པ་ལ་འཇུག་པས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་དང་། རྣམ་པ་བཅུ་ དྲུག་གིས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བའོ།།དེ་ལ་བགྲང་བས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་གང་ཞེ་ན། བགྲང་བས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རེ་རེ་ནས་བགྲང་བ་དང་། ཟུང་དུ་བགྲང་བ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བགྲང་བ་དང་། རྗེས་སུ་མི་མཐུན་པར་ བགྲང་བའོ།

如果依靠身体和心而生起，那也是不合理的。因此，对于入第四禅定者、已出生的众生、成为糊状胎者、成为凝酪状胎者、成为坚肉状胎者等众生也应当生起，但实际上并不生起。因此，入息和出息是依靠身体和心而生起的，这也要根据情况而应用。
入息和出息的运行有两种：哪两种呢？入息的运行是向下，出息的运行是向上。入息和出息有两种众生：哪两种呢？有粗管道者和有细管道者。
其中有粗管道者是什么呢？从脐部以上至口鼻之间，或从口鼻以下至脐部之间有粗管道者。有细管道者是什么呢？遍及全身的毛孔。
入息和出息的异名有四种：哪四种呢？风、气来、气去、入息、出息和身行。其中，'风'这个名称与其他风是同名，是共通的。其余三种是不共通的。
修习入息出息有两种过失：哪两种呢？太松和太紧。其中太松则会导致懈怠、心昏沉、被睡眠缠缚或心向外散乱。太紧则会对身体或心造成损害。
其中如何对身体造成损害呢？由于用力过猛，入息出息会导致不调和的风进入身体，这些风首先遍布其身体的各个肢节，这些称为遍行风。当遍行风增长时，就会变成病因，使其各个肢节产生疾病，这就是对身体的损害。
如何对心造成损害呢？会使其心散乱，或不悦，或被众多烦恼所压制，这就是对心造成损害。
应当知道修习入息出息有五种清净：哪五种呢？即：数息清净、蕴入清净、缘起入清净、谛入清净和十六行相清净。
其中数息清净是什么呢？数息清净有四种：简而言之，四种是：单数、双数、顺数和逆数。

།དེ་ལ་རེ་རེ་ནས་བགྲང་བ་གང་ཞེ་ན། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པ་དང་ལྡན་པའི་དྲན་པས། གང་གི་ཚེ་དབུགས་རྔུབ་པ་བརྔུབས་པ་དེའི་ཚེ། གཅིག་ཅེས་བགྲང་བར་བྱེད་པ་དང་། གང་གི་དབུགས་རྔུབ་པ་འགགས་ཏེ། དབུགས་འབྱུང་བ་འཐོན་ཞིང་བྱུང་ བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ན་།གཉིས་ཞེས་བགྲང་བར་བྱེད་ཅིང་དེ་ལྟར་བགྲང་བའི་གྲངས་དེ་དག་ཧ་ཅང་ཡང་མི་ཉུང་། ཧ་ཅང་ཡང་མི་མང་བར་བཅུའི་བར་དུ་བགྲང་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི། རེ་རེ་ལས་བགྲང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཟུང་དུ་བགྲང་བ་གང་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་དབུགས་རྔུབ་པ་བརྔུབས་ཏེ་འགགས་པར་ གྱུར་ནས།དབུགས་འབྱུང་བ་འཐོན་ཞིང་བྱུང་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ན། གཅིག་ཅེས་བགྲང་བར་བྱེད་ཅིང་བགྲང་བའི་ཚུལ་དེས་བཅུའི་བར་དུ་བགྲང་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཟུང་དུ་བགྲང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དེ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་གཅིག་ཅེས་བགྲང་བར་ བྱེད་པ་ནས་།དེའི་ཕྱིར་ཟུང་དུ་བགྲང་བ་ཞེས་བྱའོ། །རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བགྲང་བ་གང་ཞེ་ན། རེ་རེ་ནས་བགྲང་བའམ། ཟུང་དུ་བགྲང་བ་འདིས་གཅིག་ནས་བཅུའི་བར་དུ་གྲངས་ཀྱི་ལུགས་བཞིན་དུ་བགྲང་བ་སྟེ། དེ་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བགྲང་བ་ཞེས་བྱའོ། །རྗེས་སུ་མི་མཐུན་པར་བགྲང་བ་ གང་ཞེ་ན།བཅུ་ནས་བཟུང་སྟེ་དགུ་དང་། བརྒྱད་དང་། བདུན་དང་། དྲུག་དང་། ལྔ་དང་། གཅིག་གི་བར་དུ་གྲངས་གཅིག་གི་ལུགས་དང་མི་མཐུན་པར་བགྲང་བ་སྟེ། དེ་ནི་རྗེས་སུ་མི་མཐུན་པར་བགྲང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་གང་གི་ཚེ་རེ་རེ་ནས་བགྲང་བའམ། ཟུང་དུ་བགྲང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བགྲང་བ་དང་།རྗེས་སུ་མི་མཐུན་པར་བགྲང་བ་ལ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་གྱུར་ཅིང་། བར་དུ་དེའི་སེམས་རྣམ་པར་མི་གཡེང་ལ། སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པས་བགྲང་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན། དེ་ལ་གོང་དུ་བགྲང་བའི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བགྲང་བའི་ཁྱད་ པར་གང་ཞེ་ན།རེ་རེ་ནས་བགྲང་བའམ། ཟུང་དུ་བགྲང་བས་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ་བགྲང་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཟུང་དུ་བགྲང་བས་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ། བགྲང་བ་ནི་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་བཞི་ལ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །རེ་རེ་ནས་བགྲང་བས་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བྱས་ ཏེ།བགྲང་ན་ནི་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་གཉིས་ལ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུས་བཅུའི་བར་བུ་བགྲང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་གོང་ནས་གོང་དུ་བསྐྱེད་ནས་བརྒྱའི་བར་དུ་ཡང་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ། བགྲང་བར་བྱེད་ཅིང་བརྒྱ་གཅིག་ཏུ་བགྲང་བ་དེས་རིམ་གྱིས་བཅུའི་བར་དུ་ཡང་ བགྲང་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་བགྲང་བ་ལ་བརྩོན་པ་བཅུ་བཅུའི་བར་དུ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ། བགྲང་བར་བྱེད་པ་དེའི་བཅུ་ཚང་གི་བར་དུ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་བགྲང་བ་དེས་དེའི་སེམས་བར་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བར་མི་འགྱུར་ན་དེ་ཙམ་གྱིས་ན་དེ་བགྲང་བས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །བགྲང་བ་ལ་བརྩོན་ པ་དེ་གལ་ཏེ་བར་དུ་སེམས་རྣམ་པར་གཡེངས་པར་གྱུར་ན།དེའི་ཚེ་ཕྱིར་ཡང་གཞི་ནས་བསླངས་ཏེ་། རྗེས་སུ་མཐུན་པའམ། རྗེས་སུ་མི་མཐུན་པའི་དང་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ། བགྲང་བ་རྩོམ་པར་བྱེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་བ་གྲང་བ་ཡོངས་སུ་བྱང་བས་དེའི་སེམས་དེ་རང་གི་ངང་ཁོ་ནས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལམ་ དུ་མ་འཇུག་ཅིང་།དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བའི་དམིགས་པ་དང་། འཕྲལ་ལ་བར་ཆང་མེད་པར་རྒྱུན་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞིང་། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འཇུག་པར་ཡང་འཇུག་པར་འཛིན་ལ་དབུགས་རྔུབ་པ་ལྡོག་པ་ན་ཡང་ལྡོག་པར་འཛིན་ཅིང་། དབུགས་འབྱུང་བས་སྟོང་ པའི་གནས་སྐབས་སུ་འཛིན་པ་དང་།དབུགས་འབྱུང་བ་འཇུག་པ་ན་ཡང་འཇུག་པར་འཛིན་ཅིང་། ལྡོག་པ་ན་ཡང་ལྡོག་པར་འཛིན་ཅིང་། དབུགས་རྔུབ་པས་སྟོང་པའི་གནས་སྐབས་སུ་འཛིན་པ་མི་གཡོ་མི་འགྱུར་ཞིང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པའི་རྣམ་པ་དང་། མངོན་པར་དགའ་ བ་དང་བཅས་པས་འཇུག་པར་གྱུར་ན།དེ་ཙམ་གྱིས་ན་བགྲང་བའི་ས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ཡང་བགྲང་བར་བྱ་བ་མེད་པ་ཡིན་པས། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བའི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏོད་པ་འབའ་ཞིག་བྱེད་དོ།

那么什么是逐一数数呢？就是以专注于入息和出息的正念，当入息吸入时，数'一'，当入息止息而出息出现并呼出时，数'二'，如此计数时，数目不能太少也不能太多，数到十为止，这就叫做逐一数数。
什么是双双数数呢？就是当入息吸入并止息，出息出现并呼出时，数'一'，以这种方式数到十为止，这就叫做双双数数。因为将入息和出息两者合为一个来数，所以称为双双数数。
什么是顺数呢？就是以逐一数数或双双数数的方式，按照数字顺序从一数到十，这就叫做顺数。
什么是逆数呢？就是从十开始，依次数九、八、七、六、五直到一，与数字顺序相反地计数，这就叫做逆数。
当依靠逐一数数或双双数数而修习顺数和逆数时，期间心不散乱，以无散乱心进行计数时，此时应当讲述更高深的数数差别。
那么什么是数数差别呢？就是以逐一数数或双双数数将两个合为一个来数。其中以双双数数将两个合为一个来数时，四个呼吸为一数。以逐一数数将两个合为一个来数时，两个呼吸为一数。如此数到十为止。
这样逐渐增上乃至将百个合为一个来数，以百为一数后再逐渐数到十。
如此精进于数息，将十个十数合为一个来数，直到十个十数完成为止，期间心若不散乱，则已完成数息修习。
若精进数息者期间心散乱了，则应重新从头开始，从顺数或逆数的开始重新计数。
当数息修习纯熟时，其心自然不趋向外境，而专注于入息出息的所缘，相续不间断地运转，能觉知入息的进入，能觉知入息的止息，能觉知无出息的状态，能觉知出息的进入，能觉知出息的止息，能觉知无入息的状态，心不动摇变异，以无散乱及喜悦的状态运转时，
此时已真实超越了数息阶段，不需要再数数，只需专注于入息出息的所缘而已。

། དབུགས་ རྔུབ་པ་དང་།དབུགས་འབྱུང་བའི་བར་སྐབས་སུ་དབུགས་འབྱུང་བ་དང་། དབུགས་རྔུབ་པ་འཇུག་པ་དང་། ལྡོག་པའི་གནས་སྐབས་དག་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་བྱ་ཞིང་། ཉེ་བར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཁོ་ནར་ཟད་དེ། དེ་ནི་བགྲང་བས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་ཞེས་བྱའོ། །བགྲང་བས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་དེ་ ཡང་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རྣམས་ལ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་དེ་དག་གི་སེམས་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བའི་གནས་ཡིན་གྱི། གཞན་དུ་ན་བགྲང་བ་མེད་ན་དེ་དག་གི་སེམས་རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའམ། སེམས་ ཕྱི་རོལ་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བར་འགྱུར་བས།བགྲང་བ་ལ་བརྩོན་པ་དེ་དག་ནི་དེ་མི་འབྱུང་ངོ་། །དབང་པོ་རྣོན་པོ་བློ་གསལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བགྲང་བའི་སྦྱོར་བས་དགའ་ཞིང་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བགྲང་བའི་སྦྱོར་བ་ལུང་ཕོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས་དེས་ མངོན་པར་དགའ་བར་མི་བྱེད་དོ།།དེ་དག་ནི་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བའི་དམིགས་པ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཏད་ནས། གང་དུ་འཇུག་པ་དང་། ཅི་ཙམ་དུ་འཇུག་པ་དང་། ཇི་ལྟར་འཇུག་པ་དང་། གང་གི་ཚེ་འཇུག་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་རྗེས་སུ་རྟོགས་ པར་བྱེད།ཉེ་བར་ཤེས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས། ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་ཡང་རེག་པར་འགྱུར། དམིགས་ པར་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ལུས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་སྟེ། དེ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དེ། ཇི་ལྟར་འཇུག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་རྟེན་གྱི་ ལུས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དེ་དག་ལ། དེར་འཛིན་པའི་དྲན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རོ་མྱང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །ཀུན་ཤེས་པར་ བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཇུག་པར་བྱེད་དོ།།དྲན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་། སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་། དེ་ལ་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །སེམས་དང་། ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཇུག་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ཞུགས་པ་དེ་ལ་ལན་མང་དུ་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་འཇུག་པས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་ཞེས་བྱའོ།

在入息和出息的间隔中，应当了知和认识入息、出息的进入和返回的状态。这就是所谓的数息修习。
这种数息修习是为钝根者所说的，因为这是他们令心安住、令心欢喜而不散乱的方法。否则，若无数息，他们的心会昏沉、被睡眠缠绕或向外散乱。而精进于数息者则不会出现这种情况。
利根者智慧明晰的人们并不喜欢数息修习，因为他们一经指导数息修习就能很快领悟，所以不会对此感到欢喜。
他们将念住于入息出息的所缘，通过念住观察它在何处进入、进入多少、如何进入、何时进入等一切。这就是他们的修习方法。
由于长期依止、熟习、多次修习这种修习方法，会生起身轻安和心轻安，也能触及专注，获得所缘的欢喜。
如此修习身体后，他通过能取所取的事物作意而趣入诸蕴。如何趣入呢？当作意入息出息所依的身体时，即是趣入色蕴。
对于入息出息，与其相应的念和受用，即是受蕴。
其中的了知即是想蕴。
其中的念、思维和智慧即是行蕴。
其中的心、意和识即是识蕴。
如此趣入诸蕴后多次安住，这就是所谓的以蕴趣入的修习。

།གང་གི་ཚེ་དེས་ཕུང་པོ་ཙམ་དང་། འདུ་བྱེད་ཙམ་དང་། དངོས་པོ་ཙམ་དུ་མཐོང་ཞིང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། འདུ་ བྱེད་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དེ།ཇི་ལྟར་འཇུག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེ་འདི་ལྟར་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དེ་དག་གི་རྟེན་ནི་གང་ཡིན། རྐྱེན་ནི་གང་ཡིན་ཞེས་ཡང་དག་པར་ཚོལ་ཞིང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ན། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་འདི་དག་ནི་ལུས་ལ་བརྟེན་ཞིང་ལུས་ཀྱི་རྐྱེན་དང་། སེམས་ལ་བརྟེན་ཞིང་སེམས་ཀྱིས་རྐྱེན་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་། དེ་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡང་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་རྐྱེན་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་།དེ་སྲོག་གི་དབང་པོའི་རྐྱེན་གང་ཞེ་ན། སྲོག་གི་དབང་པོའི་རྐྱེན་ནི་སྔོན་གྱི་འདུ་བྱེད་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་སྔོན་གྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གང་ཞེ་ན། སྔོན་གྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཇུག་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྔོན་གྱི་ འདུ་བྱེད་སྔོན་གྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྲོག་གི་དབང་པོ།།སྲོག་གི་དབང་པོའི་རྐྱེན་གྱིས་ལུས་དང་སེམས། ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དག་ཡོད་པས། དེ་ལ་མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་།འདུ་བྱེད་འགགས་པས་སྲོག་ གི་དབང་པོ་འགག་།སྲོག་གི་དབང་པོ་འགགས་པས་ལུས་དང་སེམས་འགག་།ལུས་དང་སེམས་འགགས་པས་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་འགག་གོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དེ་ལ་ལན མང་དུ་གནས་པས་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་འཇུག་པས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་འཇུག་པས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་ཞེས་བྱའོ།། །།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས། བམ་པོ་དགུ་པ། དེ་དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་ཡོངས་སུ་ སྦྱང་བ་བྱས་པས་འདུ་བྱེད་གང་དག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ།།མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བྱུང་ནས་ཀྱང་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། གང་དག་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ལ་བྱུང་ཞིང་བྱུང་ནས་ཀྱང་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བའི་ ཆོས་ཅན་དང་།རྒ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། ན་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ། །གང་དག་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་དག་གི་བདག་མེད་པ་དང་། རང་དབང་མེད་པ་དང་། བདག་པོ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཇུག་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་བདེན་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འདུ་བྱེད་དེ་དག་གིས་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པ་དང་། ནད་དུ་གྱུར་པ་དང་། འབྲས་སུ་གྱུར་པ་གང་ཅུང་ཟད་མངོན་པར་གྲུབ་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སྲིད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་སྲེད་པས་གང་ཡིན་པ་འདི་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་དེ་ནི་ཞི་བ། དེ་ནི་གྱ་ནོམ་པ་སྟེ། བདག་གིས་དེ་ལྟར་ཤེས་ཤིང་། དེ་ལྟར་མཐོང ལ་དེ་ལྟར་ལན་མང་དུ་གནས་པར་བྱས་ན་སྲེད་པ་མ་ལུས་པར་ཟད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་དེ་བདེན་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། བདེན་པ་འགོག་པ་དང་། བདེན་པ་ལམ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་གང་གི་ཚེ་དེ་ལ་ལན་མང་དུ་གནས་པར་བྱེད་ཅིང་། བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་ རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི།དེའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བདེན་པ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་དེའི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པ་ན། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་མ་ལུས་པས་དེ་དག་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་ པ་བཅུ་དྲུག་གིས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ།

当他见到并完全了知仅是蕴、仅是诸行、仅是事物之时，即趣入彼等诸行之缘起。如何趣入呢？他如是寻求并遍寻：'此等入息出息，其所依为何？其缘为何？'他如是思维：'此等入息出息是依于身而以身为缘，依于心而以心为缘。'
他又思：'身与心之缘又是什么？身与心之缘是命根。'他又趣入：'命根之缘是什么？命根之缘是往昔诸行。'他又趣入：'往昔诸行之缘是什么？往昔诸行之缘是无明。'
如是，以无明为缘有往昔诸行，以往昔诸行为缘有命根，以命根为缘有身心，以身心为缘有入息出息。其中，无明灭则行灭，行灭则命根灭，命根灭则身心灭，身心灭则入息出息灭。如是思维，此即是趣入缘起。
由于他多次安住于此，故说为由趣入缘起而作清净。此即名为由趣入缘起而清净。
声闻地·第九品：他如是由缘起清净，知晓凡是缘起所生诸行皆是无常。由无常故，是从先前未生而生，生已复灭。凡是从先前未生而生，生已复灭者，皆是具生法、具老法、具病法、具死法。
凡是具生、老、病、死法者，皆是苦。凡是苦者，皆是无我、无自在、离主宰。如是趣入，即是以无常、苦、空、无我诸行相趣入苦谛。
他如是思维：'凡是由彼等诸行所成之苦、所成之病、所成之疮，任何已现前者，一切皆从有为缘而生。故若能断尽无余引生苦之爱，彼即寂静，彼即殊胜。我若如是了知、如是见、如是多次安住，则能断尽无余之爱。'
如是，他趣入集谛、灭谛、道谛。当他多次安住于此而现证诸谛时，即名为由趣入诸谛而清净。
如是于诸谛清净已，断除见所断烦恼后，为断除一切修所断烦恼，以十六行相而作清净。

།རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དྲན་བཞིན་དུ་དབུགས་བརྔུབས་ན་དྲན་བཞིན་དུ་དབུགས་བརྔུབས་སོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་ལ། དྲན་བཞིན་དུ་དབུགས་ཕྱུང་ན་དྲན་བཞིན་དུ་དབུགས་ཕྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་པ་དང་། དབུགས་རིང་ བ་དང་།ཐུང་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་མྱོང་ཞིང་དབུགས་བརྔུབས་ན། ལུས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་མྱོང་ཞིང་དབུགས་བརྔུབས་སོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་ལ། དབུགས་རིང་བ་དང་། ཐུང་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་མྱོང་ཞིང་ཕྱུང་ན། ལུས་ཀྱི་ ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་མྱོང་ཞིང་དབུགས་ཕྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་པ་དང་།ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ནས། དབུགས་བརྔུབས་ན་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ནས་དབུགས་བརྔུབས་སོ་སྙམ་དུ་སློབ་བར་བྱེད་པ་ལ། ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ནས་དབུགས་ཕྱུང་ན་ལུས་ཀྱི་ འདུ་བྱེད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ནས་དབུགས་ཕྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་པ་དང་།དགའ་བ་ཡང་དག་པར་མྱོང་བ་དང་། བདེ་བ་ཡང་དག་པར་མྱོང་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཡང་དག་པར་མྱོང་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ནས་དབུགས་བརྔུབས་ན། སེམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཤིན་ ཏུ་སྦྱངས་ནས་དབུགས་བརྔུབས་སོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་ལ།དགའ་བ་ཡང་དག་པར་མྱོང་བ་དང་། བདེ་བ་ཡང་དག་པར་མྱོང་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཡང་དག་པར་མྱོང་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ནས་དབུགས་ཕྱུང་ན་སེམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ནས་ དབུགས་ཕྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་པ་དང་།སེམས་ཡང་དག་པར་མྱོང་བ་དང་། སེམས་མངོན་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་། སེམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་གཞག་པ་དང་། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་དབུགས་བརྔུབས་ན་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་དབུགས་བརྔུབས་སོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་ ལ།སེམས་ཡང་དག་པར་མྱོང་བ་དང་། སེམས་མངོན་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་། སེམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་གཞག་པ་དང་། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་དབུགས་ཕྱུང་ན། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་དབུགས་ཕྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་པ་དང་། མི་རྟག་པར་རྗེས་སུ་ ལྟ་བ་དང་།སྤང་བར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་། འགོག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་དབུགས་བརྔུབས་ན་འགོག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་དབུགས་བརྔུབས་སོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་ལ། མི་རྟག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་། སྤོང་བར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་ དང་བྲལ་བར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་།འགོག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་དབུགས་ཕྱུང་ན། འགོག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་དབུགས་ཕྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། སློབ་པ་བཞི་མཐོང་ན། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཐོབ་པ་དེ་ཀུན་ དུ་སྦྱོར་བ་ལྷག་མ་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དབུགས་བརྔུབས་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བའི་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྩོམ་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་དྲན་བཞིན་དུ་དབུགས་བརྔུབས་ན། དྲན་བཞིན་དུ་དབུགས་བརྔུབས་སོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་ལ། དྲན་བཞིན་དུ་དབུགས་ཕྱུང་ན། དྲན་བཞིན་དུ་དབུགས་ཕྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །གང་གི་ཚེ་དབུགས་བརྔུབས་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་དབུགས་རིང་དུ་བརྔུབས་ན། དབུགས་རིང་དུ་བརྔུབས་སོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་ལ། དབུགས་རིང་དུ་ཕྱུང་ན། དབུགས་རིང་དུ་ཕྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་བར་དུ་དབུགས་བརྔུབས་པ་དང་། བར་དུ་དབུགས་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་། དབུགས་ཐུང་ངུ་བརྔུབས་ན། བརྔུབས་སོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་ལ། དབུགས་ཐུང་ངུ་ཕྱུང་ན། དབུགས་ཐུང་ངུ ཕྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།། འདི་ལྟར་དབུགས་བརྔུབས་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དག་ནི་རིང་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་ལ། བར་དུ་དབུགས་བརྔུབས་པ་དང་། བར་དུ་འབྱུང་བ་དག་ནི་ཐུང་ངུར་འཇུག་པ་ཡིན་པས་ན། དེ་དག་ཇི་ལྟར་འཇུག་པ་དེ་ལྟར་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱེད་ཅིང་ ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

什么是十六种呢？就是这样：正念吸气时，学习思维'我正念吸气'；正念呼气时，学习思维'我正念呼气'。
长气和短气，以及全身觉知而吸气时，学习思维'我全身觉知而吸气'；长气和短气，以及全身觉知而呼气时，学习思维'我全身觉知而呼气'。
身行极为调柔而吸气时，学习思维'我身行极为调柔而吸气'；身行极为调柔而呼气时，学习思维'我身行极为调柔而呼气'。
觉知喜、觉知乐、觉知心行，以及心行极为调柔而吸气时，学习思维'我心行极为调柔而吸气'；觉知喜、觉知乐、觉知心行，以及心行极为调柔而呼气时，学习思维'我心行极为调柔而呼气'。
觉知心、心生极喜、心住等持、心得解脱而吸气时，学习思维'我心得解脱而吸气'；觉知心、心生极喜、心住等持、心得解脱而呼气时，学习思维'我心得解脱而呼气'。
随观无常、随观断除、随观离贪、随观灭尽而吸气时，学习思维'我随观灭尽而吸气'；随观无常、随观断除、随观离贪、随观灭尽而呼气时，学习思维'我随观灭尽而呼气'。
那么这十六种的差别是怎样的呢？见到四种学处，获得四念住时，为了断除其余烦恼，开始作意缘于吸气和呼气的所缘，因此说'正念吸气时，学习思维我正念吸气；正念呼气时，学习思维我正念呼气'。
当缘于吸气和呼气时，若长吸气，则学习思维'我长吸气'；若长呼气，则学习思维'我长呼气'。
当缘于中等吸气和中等呼气时，若短吸气，则学习思维'我短吸气'；若短呼气，则学习思维'我短呼气'。
如是吸气和呼气是长入，中等吸气和中等呼气是短入，因此如其所入而表示、了知。

།གང་གི་ཚེ་དབུགས་བརྔུབས་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དག་ལུས་ལ་སྤུའི་ཁུང་བུའི་སྦུབས་ཕྲ་བ་དག་ཡོད་པའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པར་མོས་ཤིང་དམིགས་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི། ལུས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་མྱོང་ཞིང་དབུགས་བརྔུབས་ན། ལུས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་མྱོང་ཞིང་བརྔུབས་སོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་ལ། ལུས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་མྱོང་ཞིང་དབུགས་ཕྱུང་ན་ལུས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་མྱོང་ཞིང་དབུགས་ཕྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་དབུགས་བརྔུབས་པ་དང་། བར་དུ་དབུགས་འབྱུང་བ་དག་འགགས་ཤིང་དབུགས་བརྔུབས་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དག་གིས་སྟོང་ལ། དབུགས་བརྔུབས་པ་དང་དབུགས་འབྱུང་བ་དག་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དང་། བར་དུ་དབུགས་འབྱུང་བ་དག འགགས་ཤིང་།དབུགས་བརྔུབས་པ་དང་། བར་དུ་དབུགས་བརྔུབས་པ་དག་མ་བྱུང་ལ། དབུགས་འབྱུང་བ་དང་། དབུགས་བརྔུབས་པ་དག་གིས་སྟོང་ཞིང་། དེ་དག་མེད་པས་དེ་དག་གིས་མཆོད་པའི་གནས་སྐབས་སྟོང་པ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་། ལུས་ཀྱི་འདུ་ བྱེད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ནས་དབུགས་བརྔུབས་ན།ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ནས་དབུགས་བརྔུབས་སོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་ལ། ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ནས། དབུགས་ཕྱུང་ན་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ནས་དབུགས་ཕྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་སློབ་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ དེས་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས།ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་སྔོན་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པར་མ་བྱས་པའི་དབུགས་བརྔུབས་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་རྩུབ་པ་རེག་ན་སྡུག་བསྔལ་བ་གང་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་གྱུར་ཅིང་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པར་བྱས་པའི་ དབུགས་བརྔུབས་པ་དང་།དབུགས་འབྱུང་བ་འཇམ་པ་རེག་ན་བདེ་བ་གཞན་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ནས་དབུགས་བརྔུབས་ན། ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ནས་དབུགས་བརྔུབས་སོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་ལ། ལུས་ཀྱི་ འདུ་བྱེད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ནས་དབུགས་ཕྱུང་ན།ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ནས་དབུགས་ཕྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དྲན་པའི་སྦྱོར་བས་རབ་ཏུ་བརྩོན་པ་དེས། གལ་ཏེ་བསམ་ གཏན་དང་པོའམ།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ན། དེ་དེའི་ཚེ་ན་དགའ་བ་ཡང་དག་པར་མྱོང་ཞིང་དབུགས་བརྔུབས་ན་དགའ་བ་ཡང་དག་པར་མྱོང་ཞིང་དབུགས་བརྔུབས་སོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་ལ། དགའ་བ་ཡང་དག་པར་མྱོང་ཞིང་དབུགས་ཕྱུང་ན། དགའ་བ་ཡང་དག་ པར་མྱོང་ཞིང་དབུགས་ཕྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེས་དགའ་བ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ་ན་དེ་བདེ་བ་ཡང་དག་པར་མྱོང་ཞིང་དབུགས་བརྔུབས་ན། བདེ་བ་ཡང་དག་པར་མྱོང་ཞིང་དབུགས་བརྔུབས་སོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་ལ། བདེ་བ་ཡང་དག་པར་མྱོང་ཞིང་དབུགས་ཕྱུང་ན། བདེ་བ་ཡང་དག་པར་མྱོང་ཞིང་དབུགས་ཕྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ཡན་ཆད་ལ་ནི་དབུགས་བརྔུབས་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དྲན་པའི་སྦྱོར་བ་མེད་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གསུམ པ་ཡན་ཆད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྒྲགས་ཤིང་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།

当入息出息进入身体细微毛孔通道时，观想并专注于此的时候，若是全身觉知着入息，就要学习'全身觉知着入息'的想法；若是全身觉知着出息，就要学习'全身觉知着出息'的想法。
当入息出息停止，处于无入息出息的空寂状态时，专注于此；当出息及中间出息停止，入息及中间入息未生起，处于无出息入息的空寂状态时，专注于此。此时，若是身行极其调柔而入息，就要学习'身行极其调柔而入息'的想法；若是身行极其调柔而出息，就要学习'身行极其调柔而出息'的想法。
此外，由于他经常修习、熟练、多次实践的缘故，之前未经调柔的粗重入息出息会引起痛苦，现在已变得极其柔和，经过调柔的入息出息变得柔软舒适而生起快乐。因此，若是身行极其调柔而入息，就要学习'身行极其调柔而入息'的想法；若是身行极其调柔而出息，就要学习'身行极其调柔而出息'的想法。
如是精进修习入息出息念，若证得初禅或二禅，此时若是觉知喜而入息，就要学习'觉知喜而入息'的想法；若是觉知喜而出息，就要学习'觉知喜而出息'的想法。
若证得无喜的三禅，此时若是觉知乐而入息，就要学习'觉知乐而入息'的想法；若是觉知乐而出息，就要学习'觉知乐而出息'的想法。
三禅以上则无入息出息念的修习，因此三禅以上已宣说摄略。

།དེ་ལྟར་དགའ་བ་ཡང་དག་པར་མྱོང་བའམ། བདེ་བ་ཡང་དག་པར་མྱོང་བ་དེ། གལ་ཏེ་བརྒྱ་ལ་བརྒྱ་ལམ་ན་བརྗེད་ངས་པས་བདག་གོ་ཞེའམ། འདི་ནི་བདག་གི་བདག་གོ་ཞེའམ། བདག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེའམ། འབྱུང་བར་ མི་འགྱུར་རོ་ཞེའམ།གཟུགས་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེའམ། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞེའམ། འདུ་ཤེས་ཅན་ནམ། འདུ་ཤེས་མེད་པའམ། འདུ་ཤེས་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་འབྱུང་ཞིང་། དེ་ལྟར་སེམས་པ་དང་ ལྡན་པའི་འདུ་ཤེས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་གཡོས་པ།བསམས་པ་སྤྲོས་པས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པ་སྲེད་པའི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན། དེས་ན་དེ་སྐྱེས་པ་ན་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ་སོར་རྟོགས་ཤིང་དང་དུ་མི་ལེན་པར་སྤོང་བར་བྱེད། སེལ་བར་བྱེད། བྱང་བར་བྱེད་ པ་དེའི་ཚེ་ནི།སེམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཡང་དག་པར་མྱོང་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ནས་དབུགས་བརྔུབས་ན། སེམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ནས་དབུགས་བརྔུབས་སོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་ལ། སེམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཡང་དག་པར་མྱོང་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་ འདུ་བྱེད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ནས་དབུགས་ཕྱུང་ན།སེམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ནས་དབུགས་ཕྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེས་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དག་གིས་དངོས་གཞི་དག་མ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཀྱང་། དེ་བསམ་གཏན་ དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཐོབ་པ་ཡིན་པས།དེ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གི་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའམ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའམ། ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པའམ། ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བའམ། གཏི་མུག་དང་བཅས་པའམ། གཏི་ མུག་དང་བྲལ་བའམ།བསྡུས་པའམ། རྣམ་པར་གཡེང་བའམ་། ཞུམ་པའམ། རབ་ཏུ་བཟུང་བའམ། རྒོད་པའམ། རྒོད་པ་མ་ཡིན་པའམ། ཉེ་བར་ཞི་བའམ། ཉེ་བར་ཞི་བ་མ་ཡིན་པའམ། མཉམ་པར་བཞག་པའམ། མཉམ་པར་བཞག་པ་མ་ཡིན་པའམ། ལེགས་པར་བསྒོམས་པའམ། ལེགས་པར་བསྒོམས་པ་མ་ཡིན་པའམ། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའམ། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་པར་བྱུང་ངོ་ཅོག་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་ཅིང་། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱེད། ཡང་དག་པར་མྱོང་བར་བྱེད་པས ན།དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཡང་དག་པར་མྱོང་ཞིང་། དབུགས་བརྔུབས་ན། སེམས་ཡང་དག་པར་མྱོང་ཞིང་དབུགས་བརྔུབས་སོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་ལ། སེམས་ཡང་དག་པར་མྱོང་ཞིང་དབུགས་ཕྱུང་ན་སེམས་ཡང་དག་པར་མྱོང་ཞིང་དབུགས་ཕྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ བྱ་བ་གསུངས་སོ།།དེ་གང་གི་ཚེ་ནང་དུ་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱེད་པ་ན་རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་ཀྱི་སྒྲིབ་པས་སེམས་བསྒྲིབས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། རབ་ཏུ་དང་བར་གྱུར་པའི་དམིགས་པ་གང་ཡང་རུང་བས་ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་བྱེད། ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པར་བྱེད། ཡང་དག་པར་གཟེངས་སྟོད་པར་བྱེད། ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་སེམས་མངོན་པར་རབ་ཏུ་དགའ་ཞིང་དབུགས་བརྔུབས་ན། སེམས་མངོན་པར་རབ་ཏུ་དགའ་ཞིང་དབུགས་བརྔུབས་སོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་ལ། སེམས་མངོན པར་རབ་ཏུ་དགའ་ཞིང་དབུགས་ཕྱུང་ན།སེམས་མངོན་པར་རབ་ཏུ་དགའ་ཞིང་དབུགས་ཕྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་གང་གི་ཚེ་མངོན་པར་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན། རྒོད་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། འགྱོད་པའི་སྒྲིབ་པས་སེམས་བསྒྲིབས་པར་ མཐོང་བ་དེའི་ཚེ།སེམས་ནང་ཁོ་ནར་འཇོག་པར་བྱེད་ཅིང་། ཞི་བར་བྱེད། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་དུ་བྱེད་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་གཞག་ཅིང་དབུགས་བརྔུབས་ན། སེམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་གཞག་ཅིང་དབུགས་བརྔུབས་སོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་ལ། སེམས་ ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏུ་གཞག་ཅིང་དབུགས་ཕྱུང་ན་སེམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་གཞག་ཅིང་དབུགས་ཕྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།

如是真实体验喜悦或真实体验安乐时，假使百分之百由于忘失而生起'我'或'这是我的我'或'我将生起'或'我将不生起'或'我将成为有色'或'我将成为无色'或'我将成为有想'或'我将成为无想'或'我将成为非有想非无想'等念头，如是具有思维的愚痴想被动摇，由分别妄想所造作而生起贪欲之相时，因此，当其生起时，应当立即以智慧观察而不取受、断除、远离、清净。
此时，真实体验心的造作，极其清净地吸气时，应当学习'极其清净地吸气'之想；真实体验心的造作，极其清净地呼气时，应当学习'极其清净地呼气'之想。
即使他未获得初禅、二禅、三禅的根本定，但他必定获得初禅的近分定无所作，因此依此而观察自心是具有贪欲或离贪欲、具有嗔恚或离嗔恚、具有愚痴或离愚痴、收摄或散乱、低劣或执取、掉举或不掉举、寂静或不寂静、等持或不等持、善修或不善修、解脱或未解脱等一切生起，如实了知、真实体验。
因此，真实体验心而吸气时，应当学习'真实体验心而吸气'之想；真实体验心而呼气时，应当学习'真实体验心而呼气'之想。
当内心寂静时被昏沉、睡眠障所障蔽时，以任何能生起净信的所缘而如实开示、如实摄受、如实赞叹、如实欢喜。因此，心生极大欢喜而吸气时，应当学习'心生极大欢喜而吸气'之想；心生极大欢喜而呼气时，应当学习'心生极大欢喜而呼气'之想。
当以执取而见心被掉举障和恶作障所障蔽时，应当安住于内心、寂静、等持。因此，心安住于等持而吸气时，应当学习'心安住于等持而吸气'之想；心安住于等持而呼气时，应当学习'心安住于等持而呼气'之想。

།དེ་གང་གི་ཚེ་སེམས་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས། ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་སྒྲིབ་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་དག་ལས་རིང་དུ་བྱས་ ཤིང་།སྒྲིབ་པ་དག་ལས་རྣམ་པར་སྦྱངས་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་དབུགས་བརྔུབས་ན། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་དབུགས་བརྔུབས་སོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་ལ། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་དབུགས་ཕྱུང་ན། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་དབུགས་ཕྱུང་ ངོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།སྒྲིབ་པ་དག་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེའི་ལམ་སྒོམ་པའི་བར་དུ་གཅོད་པ་དག་གི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་ལྷག་མ་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡོད་པས། དེ་དག་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་ ཚུལ་བཞིན་དུ་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་ཅིང་ལམ་མངོན་དུ་བྱེད་པས་ན།དེའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་དབུགས་བརྔུབས་ན་མི་རྟག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་དབུགས་བརྔུབས་སོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་ལ། མི་རྟག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་དབུགས་ཕྱུང་ན། མི་རྟག་ པར་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་དབུགས་ཕྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།དེས་སྔར་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དག་ལ་བརྟེན་ཏམ། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞི་གནས་ལ་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱས་སོ། །དེ་ལྟར་ནི་མི་རྟག་པར་ རྗེས་སུ་ལྟ་བས་ལྷག་མཐོང་ལ་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པས་དེའི་སེམས་དེ་དབྱིངས་རྣམས་སུ་འདི་ལྟ་སྟེ། བག་ལ་ཉལ་དག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། །དབྱིངས་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་སྤོང་བའི་དབྱིངས་གང་ཡིན་པ་ དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་དབྱིངས་གང་ཡིན་པ་དང་། འགོག་པའི་དབྱིངས་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་སྤོང་བའི་དབྱིངས་སོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་དབྱིངས་སོ།།ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་འགག་པའི་ཕྱིར་འགོག་པའི་དབྱིངས་ཏེ། དེ་དེ་ལྟར་དབྱིངས་གསུམ་པོ་དག་ཞི་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། ནད་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ན་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་སྒོམ་པར་བྱེད་ཅིང་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་། གོམས་པར་ བྱས།ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུ་དེས་ན། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལས་དེའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ན། དེའི་ཕྱིར་སྤོང་བར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་། འགོག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་དབུགས་ བརྔུབས་ན།འགོག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་དབུགས་བརྔུབས་སོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་ལ། སྤོང་བར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་། འགོག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་དབུགས་ཕྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་དེས་མཐོང་ བ་དང་།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པ་ན། དགྲ་བཅོམ་པ་ཟག་པ་ཟད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་དེ་ལས་གོང་དུ་བྱ་བ་མེད་ཅིང་། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡང་བྱས་ཟིན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གིས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་སྦྱང་ བ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་།དབུགས་འབྱུང་བ་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་ཟག་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤྱད་པས། དེ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཅིང་། ནང་གི་སོ་སོའི་དམིགས་པ་བྱ་བ་དང་བཅས་པ། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་བཅས་པ། ཉེ་བ་དེ་ལ་དགའ་ བ་སྐྱེད་དེ།རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་ན་དེས་དེ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དེའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་ཏུ་འཁྲུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། མྱུར་བ་མྱུར་བར་དམིགས་པ་ལ་དེ་སེམས་ཀུན་ཏུ་གནས་པ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བ་ཡང་དག་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་གང་ཟག་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་སྤྱད་པའི་སྤྱད་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་ལྔ་པོ་ཡིན་ནོ།

当心意专注修习，多次串习，由此远离一切生起的障碍，由于清净诸障碍，因此心得解脱而入息时，即学习'心解脱而入息'，心解脱而出息时，即学习'心解脱而出息'。
由于从诸障碍中解脱心的修道过程中，尚有断除障碍修道的随眠习气，为了断除彼等，如是：对诸行无常性如理详细观察而现前修道，因此随观无常而入息时，即学习'随观无常而入息'，随观无常而出息时，即学习'随观无常而出息'。
彼者先前依止初禅、二禅、三禅或未至定而修习止，如是以随观无常修习观，如是圆满修习止观，其心从诸界中，即从随眠中解脱。彼等界为何？即是断界、离贪界、灭界。其中，由断除一切行中见所断故为断界，由断除一切行中修所断故为离贪界，由灭尽一切蕴故为灭界。
如是从寂静、安乐、无病之门作意三界，故修习止观，专注、串习、多次修习，由此因缘，从修所断烦恼的余习中心得解脱，因此随观断、随观离贪、随观灭而入息时，即学习'随观断、随观离贪、随观灭而入息'，随观断、随观离贪、随观灭而出息时，即学习'随观断、随观离贪、随观灭而出息'。
如是彼者断除见所断和修所断诸烦恼时，成为阿罗汉漏尽，于此之上再无所作，已作详细分别，此即称为十六种清净。
何为五种清净？即是入出息念，由具分别行者于此勤修，具有内各别所缘及有作意、具有散乱、生起近喜而勤修时，彼于此勤修时其分别不生扰动，迅速于所缘专注其心并生起正欢喜，此即是具分别行者行为清净的五种所缘。

།དེ་ལ་མཁས་པའི་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་དང་། ཁམས་ལ་མཁས་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། གནས་དང་ གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པའོ།།དེ་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་གང་། ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །དེ་ལ་ གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན།གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། ནང་གི་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་དང་། རགས་པ་ དང་།ཕྲ་བ་དང་། ངན་པ་དང་། བཟང་པོ་དང་། ཐག་རིང་བ་དང་། ཐག་ཉེ་བ་དག་གོ། །དེ་ལ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན། བདེ་བར་ཚོར་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བར་ཚོར་བ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པར་ཚོར་བའི་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། འབྱུང་བ་ཚོར་ བའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་དག་སྟེ།མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་དང་། མཚན་མ་ མེད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་།ཆུང་ངུའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཚད་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཆུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སོ། ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དྲུག་པོ་དག་སྟེ། མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་ དང་།རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན། སེམས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་དག་སྟེ། མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་པ་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་པ་རྣམས་དང་། ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་མ་གཏོགས་པ་གང་དག་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན། སེམས་དང་། ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན པའོ་།།དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་དག་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་གོ། །ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དེ་དག་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་ པ་དང་།ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། ནང་གི་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་དང་། རགས་པ་དང་། ཕྲ་བ་དང་། ངན་པ་དང་། བཟང་པོ་དང་། ཐག་རིང་བ་དང་། ཐག་ཉེ་བ་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་གང་ཞེ་ན། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཆོས་དེ་དག་བདག་ཉིད་ཐ་དད་པ་དང་། བདག་ཉིད་མང་པོར་ཤེས་ཤིང་དེ་ལས་ལྷག་པར་མི་དམིགས་ཤིང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཐ་དད་པ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡང་གཞན། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ཡང་གཞན ལ།དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའི་བར་ཡང་གཞན་པ་སྟེ། དེ་ནི་བདག་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བདག་ཉིད་དང་མང་པོ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡང་འབྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་ བ་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་པ་དུ་མ་དང་།རྣམ་པ་མང་པོ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་བདག་ཉིད་མང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།

什么是智者的所缘？即是：通达蕴、通达界、通达处、通达缘起、通达处非处。
其中何为诸蕴？何为通达蕴？答：五蕴，即色蕴、受蕴、想蕴、行蕴、识蕴。
其中何为色蕴？任何色法，皆由四大种及四大种所造。此等色法有过去、未来、现在、内、外、粗、细、劣、胜、远、近等。
其中何为受蕴？即乐受、苦受、不苦不乐受，依触而生的六受聚，即眼触所生受、耳触所生受、鼻触所生受、舌触所生受、身触所生受、意触所生受。
其中何为想蕴？即有相想、无相想、小想、大想、无量想、无所有处想。六想聚，即眼触所生想、耳触所生想、鼻触所生想、舌触所生想、身触所生想、意触所生想。
其中何为行蕴？六思聚，即眼触所生思、耳触所生思、鼻触所生思、舌触所生思、身触所生思、意触所生思，以及除受想外的其他心所法。
其中何为识蕴？即心、意、识。六识聚，即眼识、耳识、鼻识、舌识、身识、意识。
受、想、行、识等亦有过去、未来、现在、内、外、粗、细、劣、胜、远、近等，此即名为诸蕴。
其中何为通达蕴？即如上所说诸法，了知其自性差别及自性众多，不增益执著，不作分别，此即略说通达蕴。
其中何为诸蕴自性差别？色蕴是一法，受蕴是另一法，乃至识蕴亦是另一法，此即自性差别。
其中何为自性众多？色蕴有大种及所造色的差别，以及过去、未来、现在等蕴的种种差别相，有众多种类，此即名为色蕴自性众多。其余诸蕴亦当如理了知。

།དེ་ལས་ལྷག་ པ་ཅི་ཞིག་མི་དམིགས་ཤིང་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་ཅེ་ན།ཕུང་པོ་ཙམ་དང་དངོས་པོ་ཙམ་དུ་དམིགས་པར་ཟད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལས་ལྷག་པའི་བདག་དང་། རྟག་པ་དང་། བརྟན་པ་དང་། ཐེར་ཟུག་དང་། རྣམ་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་མི་དམིགས་ཤིང་བདག་གིར་བྱ་བ་ཡང་ཅི་ཡང་ མེད་པ་སྟེ།དེ་ལས་ལྷག་པ་དེ་མི་དམིགས་ཤིང་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཁམས་རྣམས་ནི་གང་། ཁམས་ལ་མཁས་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཁམས་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དེ། མིག་གི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ ཁམས་དང་།རྣ་བའི་ཁམས་དང་། སྐྲའི་ཁམས་དང་། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། སྣའི་ཁམས་དང་། དྲིའི་ཁམས་དང་། སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ལྕེའི་ཁམས་དང་། རོའི་ཁམས་དང་། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ལུས་ཀྱི་ཁམས་ དང་།རེག་བྱའི་ཁམས་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཏེ། དེ་ནི་ཁམས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཁམས་ལ་མཁས་པ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་རང་རང་གི་ཁམས་ དང་།རང་རང་གི་ས་བོན་དང་། རང་རང་གི་རིགས་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། འཇུག་པ་དང་། འབྱུང་བར་ཤེས་ཤིང་དགའ་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཁམས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཁམས་ལ་མཁས་པས་ཆོས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་རང་རང་གི་ཁམས་ལས་བྱུང་ བར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ལ་མཁས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་གང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྐྱེ་མཆེད་ནི་བཅུ་གཉིས་ཏེ། མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། སྣའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། དྲིའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ལྕེའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རོའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ། དེ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་མིག ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་སྐྱེ་བའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་རྣམས་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །འགགས་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྣ་བ་ནི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་ པ་སྐྱེ་བའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།།སྒྲ་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །འགགས་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་བར་ལ་ཡང་དེ་དང་འབྱུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་སྐྱེ་བའི་བདག་ པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །འགགས་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྐྱེན་གསུམ་པོ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དང་། དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་མཚུངས་ པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་ལ་མཁས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ།

如果问及除此之外还有什么不可得而不应分别，则回答：仅仅观见蕴和事物而已，除蕴之外的我、常、坚固、恒常、不变异等性质都不可得，也没有任何可执为我所的，这就是除此之外不可得而不应分别的意思。
如果问及什么是诸界，什么是通达界，则回答：界有十八种，即眼界、色界、眼识界、耳界、声界、耳识界、鼻界、香界、鼻识界、舌界、味界、舌识界、身界、触界、身识界、意界、法界、意识界，这就是诸界。
其中通达界是什么呢？对这十八法各自的界、各自的种子、各自的种类所生、趣入、生起有所了知、喜爱并确实思维，这就是通达界。
例如，通达界者了知十八法各自从自界生起，这就是通达因缘。
如果问及什么是诸处，什么是通达处，则回答：处有十二种，即眼处、色处、耳处、声处、鼻处、香处、舌处、味处、身处、触处、意处、法处，这就是诸处。
其中通达处是什么呢？其中眼是眼识及其相应法生起的增上缘，诸色是所缘缘，刚灭的意是等无间缘。
其中耳是耳识及其相应法生起的增上缘，声是所缘缘，刚灭的意是等无间缘。
如是乃至意处，与之相应的作意是意识及其相应法生起的增上缘，法是所缘缘，刚灭的意是等无间缘。
如是，由等无间缘、所缘缘、增上缘三缘，六识聚及其相应法得以生起。
如是通达内外处的诸缘，这就是通达处。

།དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་གང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས ཚོར་བ།ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ། སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ། ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ། སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་རྣམ་པ་འབྱུང་ བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་པོ་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ཁོ་ནས་ཆོས་རྣམས་མངོན་པར་སྐྱེད་ པར་བྱེད་ཅིང་།ཆོས་རྣམས་ཁོ་ན་ཡོངས་སུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཁོ་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་འདྲེན་པར་བྱེད་དེ། དེ་དག་ཀྱང་རྒྱུ་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བྱུང་ནས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་ དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་དེ་དག་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ།།གང་དག་མི་རྟག་པ་དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། རྒ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། ན་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པའི་ཆོས་ཅན་ ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། འཁྲུག་པའི་བར་གྱི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། རང་དབང་མེད་པ་དང་། ཉམ་ཆུང་བ་དེ་དག་ནི་བདག་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ ལ་ནི་མི་རྟག་པར་ཤེས་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བར་ཤེས་པ་དང་། བདག་མེད་པར་ཤེས་པ་ལ་མཁས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པའི་བྱེ་བྲག་ཉིད་ཡིན་པར་ རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡོད་དེ། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པས་ནི་མི་འདྲ་བའི་རྒྱུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡོད་དེ། དགེ་བའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །མི་དགེ་ བའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མི་འདོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི།གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གནས་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལ་མཁས་པ་དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན། རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པ་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་ པ་ཡིན་ཏ།དེ་ལ་ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པས་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པ་བསྟན་ཏོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་མཁས་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་གྱི་ས་འོག་མ་རྣམས་ཀྱི་རགས་པ་ཉིད་དང་། ས་གོང་མ་རྣམས་ཀྱི་ཞི་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་རགས་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་རགས་པ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་བཞིན རགས་པ་ཉིད་དང་།གྲངས་རགས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་རགས་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འདོད་པའི་ཁམས་རྣམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡོད་མོད་ཀྱིས། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཆེས་ཁ་ན་མ་ཐོབ་དང་བཅས་པ་དང་། ཆེས་སྡུག་བསྔལ་ བར་སྤྱོད་པ་དང་།ཆེས་དུས་ཡུན་ཐུང་ངུ་གནས་པ་དང་། ཆེས་དམན་པ་དང་། ཆེས་ཐ་ཆད་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་རགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

什么是缘起？什么是通达缘起？答：缘起是这样的：以无明为缘而有诸行，以诸行为缘而有识，以识为缘而有名色，以名色为缘而有六处，以六处为缘而有触，以触为缘而有受，以受为缘而有爱，以爱为缘而有取，以取为缘而有有，以有为缘而有生，以生为缘而有老死、忧愁、悲叹、痛苦、不悦、烦恼等生起。如是唯有此大苦蕴生起，这就是所谓的缘起。
什么是通达缘起呢？唯以诸法生起诸法，唯以诸法圆满生起，唯以诸行引生诸行。这些也是从因中正生，由于缘起的缘故从未有中生起，生起后也是无常的世间，因此这些诸行是无常的。凡是无常的，都是具有生法、老法、病法、死法、忧愁、悲叹、痛苦、不悦、烦恼之法。由于它们具有从生法乃至烦恼之法的性质，所以是苦的。凡是苦的、无自在的、脆弱的，都是无我的。以这些方式通达缘起诸法是无常的、是苦的、是无我的智慧，这就是所谓的通达缘起。
应当了知处非处善巧是通达缘起善巧的差别。其中差别是这样的：通过处非处善巧了知不同的因。善不善业有异熟果报，善业的异熟果报是可意的，不善业的异熟果报是不可意的，如是了知即是处非处善巧。
这五种善巧总的来说就是自相善巧和共相善巧。其中蕴善巧显示自相善巧，其余显示共相善巧，这就是所谓的善巧所缘。
什么是清净烦恼的所缘？答：即是欲界、初禅乃至非想非非想处等下地的粗重性和上地的寂静性。其中什么是粗重性？粗重性有两种：自性粗重性和数量粗重性。其中什么是自性粗重性？虽然欲界和初禅都有五蕴，但是欲界的更有过失、更多痛苦、更短暂、更低劣、更粗劣，这就是它们的自性粗重性。

།བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་དེ་དག་ཆེས་ཞི་བ་དང་། ཆེས་གྱ་ནོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གྲངས་རགས་ པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་ཆེས་མང་བ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའི་བར་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། དེ་ནི་གྲངས་རགས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ས་གོང་མ་དག་ལ་ཡང་རང་བཞིན་རགས་པ་ཉིད་ དང་།གྲངས་རགས་པ་ཉིད་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རགས་པ་ཉིད་དེ་ཡང་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་མན་ཆད་ཀྱིས་ས་གོང་མ་རྣམས་ལ་ཡང་ས་འོག་མ་མན་ཆད་ཆེས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ཆེས་སྡུག་བསྔལ་བར་སྤྱོད་པ་དང་། ཆེས་ཡུན་ཐུང་ངུ་གནས་པ་དང་། ཆེས་ དམན་པ་དང་།ཆེས་ཐ་ཆད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་འབའ་ཞིག་ཞི་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གོང་ན་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མདོར་བསྡུ་ན། རགས་པའི་དོན་ནི་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་དོན་ཡིན་ཏེ། ས་གོང་ དང་གང་དག་ལ་ཉེས་དམིགས་ཆེས་མང་དུ་ཡོད་པ་དེ་དང་དེ་དག་ནི་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རགས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།ས་གང་དང་གང་དག་ལས་ཆེས་ཉེས་དམིགས་ཆུང་བ་དེ་དང་དེ་དག་ནི་ཉེས་དམིགས་ཆུང་བའི་སྒོ་ནས་ཞི་བ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ ཀྱི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ས་འོག་མ་དག་ལ་ཉེས་དམིགས་དང་། ནད་དང་། གྲུབ་པ་དང་། བདེ་བ་མ་ཡིན་པར་ལྟ་ཞིང་ས་གོང་མ་ལ་ཞི་བར་ལྟ་བ་དེའི་འདོད་པའི་ཁམས་ཡན་ཆད་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་པའི་ བར་གྱིས་འོག་མ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་སྤངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་གཏན་དུ་སྤངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཡང་དེ་དག་དང་ཕྱིར་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་འགོག་པ་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་ལ་མ་མོ། །དེ་ལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་སྡུག་བསྔལ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། རྒ་བའི་སྡུག་བསྔལ དང་།ན་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་པ་དང་བྲལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འདོད་པས་ཕོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །དེ་ལ་འཕགས་པའི་བདེན་ པ་ཀུན་འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན།ཡང་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དང་། དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་དང་། དེ་དང་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྲེད་པའོ། །དེ་ལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་གང་ཞེ་ན། དེའི་སྲེད་པ་མ་ལུས་པ་ཁོ་ནར་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་ལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ལམ་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའོ། །དེ་ལ་ནག་པོའི་ཕྱོགས་དང་། དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པས། བདེན་པ་བཞི་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དེ་ལ་བདེན་པ་སྡུག་བསྔལ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན། བདེན་པ་ཀུན་འབྱུང་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །བདེན་པ་འགོག་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན། བདེན་པ་ལམ་ནི་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། རེག་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བདེན་པ་སྡུག་བསྔལ་ནི་ནད་ཀྱི་གནས་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ནི་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བདེན་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་ནི་ནད་ཀྱི་གཞི་ཅི ལས་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་ནི་དེའི་འོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བདེན་པ་འགོག་པ་ནི་ནད་མེད་པའི་གནས་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ནི་རེག་པར་བྱ་བ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བདེན་པ་ལམ་ནི་སྨན་གྱི་གནས་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ནི་བསྟེན་པར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ དང་།ལན་མང་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

初禅则不是这样，因此它们称为更加寂静和更加殊胜。其中何为粗重数量？欲界所行的色蕴应当遍知和断除的数量最多，乃至识蕴也是如此，这称为粗重数量。
同样，对于上地也应当了知相应的自性粗重和数量粗重。这种粗重性直至无所有处以下，对于上地来说，下地都是更具过患、更多痛苦、寿命更短暂、更加低劣、更加卑下。
非想非非想处唯一是寂静的，因为再上无有更殊胜的其他地。其中总之，粗重的含义就是过患的含义。任何地中过患越多，从过患的角度来说就称为粗重性。任何地中过患越少，从过患少的角度来说就称为寂静性。
这是世间人以世间道清净烦恼的所缘，即如是观察下地为过患、疾病、不圆满、不安乐，观察上地为寂静。从欲界直至无所有处，虽然已断下地的烦恼，但并非永断，因为还会与它们重新相应。
出世间道清净烦恼的所缘有四种。哪四种？即苦圣谛、集圣谛、灭圣谛、道圣谛。
其中何为苦圣谛？生苦、老苦、病苦、死苦、怨憎会苦、爱别离苦、求不得苦，总之，五取蕴即是苦。
其中何为集圣谛？即能生后有、具喜贪、于此彼处生起欢喜的爱。
其中何为苦灭圣谛？即完全断除彼爱。
其中何为道圣谛？即八支圣道。
其中依据黑分和白分的因果建立，安立四谛。其中苦谛是果，集谛是因。灭谛是果，道谛是应得、应触的因。
其中苦谛如病处，首先应当遍知。集谛如病因所生的状况，其次应当断除。灭谛如无病处，应当触证、现前。道谛如药处，应当依止、修习、多作。

།དེ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བའི་དོན་དང་། ལམ་གྱི་བར་ལ་ཡང་ལམ་གྱི་བར་གྱི་དོན་གྱིས་ཡང་དག་པ་དེ་བཞིན་པ། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་པ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ཅིང་མ་བསླད་པ་ཡིན་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ ཀྱིས་མི་སླུ་བ་དང་།དེ་མཐོང་ན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་བློ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡང་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་འཕགས་པ་རྣམས་ཁོ་ནའི་བདེན་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་དེ་དག་དེ་ཁོ་ན་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་བདེན་པའི་སྒོ་ནས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ དུ་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་ཀྱི།བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་མི་མཐོང་བས་ན། དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་དག་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་བདེན་མོད་ཀྱི་རྟོགས་པས་མ་ཡིན་གྱི་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་གཉི་གས་བདེན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ན་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་འབྱུང་བ་ལ་བྱའི་སྐྱེ་བ་ཉིད་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཞི་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པས་ཕོངས་པའི་བར་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་འདོད་པས་ཕོངས་པའི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་འབྱུང་བ་ལ་བྱའི་འདོད་པས་ཕོངས་པ་ཉིད་ནི་སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཞི་ནི་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་རྣམ་གྲངས་དག་གིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ན་ ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་ལྷག་མ་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་ ལྡན་པ་དེ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེའི་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ལ།འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དེ་དག་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ སྡུག་བསྔལ་ནི་རང་གི་སྒྲ་ཁོ་ནས་ཡོངས་སུ་བསྟན་ལ།འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ནི་འཕགས་པ་དང་བྱིས་པ་རྣམས་མཚུངས་པར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བློ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི་སྔོན་ཤེས་རབ་མ་སྦྱངས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱོ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་དོན་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལྟར་བསྟན་ན་འདུལ་བ་རྣམས་བདེན་པ་དག་ལ་བདེ་བླག་ཏུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། སྐྱེ་བའི། སྡུག་བསྔལ་དང་། འདོད་པས་ཕོངས་པའི་བར་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་རྟེན་དང་བཅས་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པས་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས འདི་ལྟ་སྟེ།རྒ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལང་ཚོ་དང་། ན་བའི་ནད་མེད་པ་དང་། འཆི་བའི་གསོན་པོ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པའི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་། སྡུག་པ་དང་བྲལ་བའི་མི་སྡུག་པ་དང་མི་བྲལ་བ་དང་། འདོད་པས་ཕོངས་པའི་འདོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་དག་ ཡིན་པ་རྣམས་དང་།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་རྟེན་དང་བཅས་པ་ལ་ཞུགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། ནད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བདེ་བ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཞུགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་ལ་ཞུགས་པའི་ ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱའོ།

这些苦是真实的苦的含义，道的中间也是真实的道的中间的含义，是如实的、无错的、不颠倒的、未被污染的，因此称为真谛。由于以自相不欺诳，见到它时能生起不颠倒的智慧，因此也称为真谛。
为什么这些唯独是圣者的真谛呢？圣者们以真实的方式如实地了知和见到这些真谛，而凡夫们不能如实了知和见到，因此称为圣谛。对凡夫来说，这些虽然依法性而真实，但不是依证悟而真实；对圣者来说，则是依两者而真实。
其中，所谓生苦是指出生时身心所生起的痛苦感受，而不是指生本身是苦，生是苦的基础。同样，所谓贫乏欲望的痛苦也是指因贫乏欲望而生起的身心痛苦感受，而不是指贫乏欲望本身是苦，它是苦的基础，如前所述类推。
简言之，五取蕴是苦这一说法，是通过各种方式显示生等这些唯是苦苦。其中，其余的坏苦和行苦，是通过五取蕴是苦性来显示的。
如是，具有三种受的五取蕴，是如前所说的苦苦之器，未说明的坏苦和行苦也应当视为就是这些，为什么呢？因为世尊只是用苦的自身名称来显示苦苦，而用异名来显示坏苦和行苦。
这是因为对于苦苦，圣者和凡夫都同样会生起苦的认知，而且苦苦能使那些往昔未修习智慧的人生起厌离心，如此教导时，所化众生能轻易趣入诸谛。
其中，三种苦的建立是怎样的呢？所说的生苦乃至贫乏欲望的痛苦，是显示具有所依的苦受，这就是苦苦，这是苦苦的建立。
与此相违的法，即：与老相违的青春，与病相违的无病，与死相违的活命，与不悦相遇相违的与悦意相遇，与爱别离相违的与不悦不分离，与贫乏欲望相违的圆满欲望等，以及趣入具所依的苦受的烦恼，趣入无病等顺乐法的烦恼，以及由此所生的趣入受的烦恼，这些称为坏苦。

།དེ་ལ་བདེ་བའི་ཚོར་བརྟེན་དང་བཅས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་འགྱུར་ཞིང་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་དབང་གིས་ན་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་པས་ཀུན་ནས་ དཀྲིས་པའི་སྒོ་ཁོ་ན་ནས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ།།འགྱུར་བ་ནི་སེམས་པ་དང་བཅས་པའི་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། ཉམས་ཤིང་གྱུར་པའི་སེམས་ཀྱིས་བུད་མེད་ཀྱི་ལག་པ་ནས་བཟུང་ངམ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་ དང་།ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདོད་པ་ལ་འདུན་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ནི་འདོད་པ་ལ་འདུན་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དེ་དང་འབྱུང་བའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་སོ་སོར་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །གནོད་སེམས་དང་། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་ དང་།རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་མཆོག་ཏུ་ཡིད་ཆེས་པ་དེས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དོན་དང་། འགྱུར་བའི་དོན་ཀྱང་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་ པ་དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་ ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པ་དང་།བདེ་བའི་ཚོར་བ་རྟེན་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕུང་པོ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལས་ངེས་པར་སྐྱེས་པ། དེ་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ། དེ་བྱུང་བ་གནས་པའི་གཞི་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕུང་པོ་གང་དག་མི་རྟག་པ་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་དང་ལྡན་པ་ལེན་པ་དང་བཅས་པ། ཚོར་བ་གསུམ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པ། གྲུབ་པ་དང་བདེ བར་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་།འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ། རང་གིས་དབང་སྒྱུར་བ་མེད་པ་དེ་དག་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་སྲེད་པ་དང་། འདོད་པ་དང་། མངོན་པར་འདོད་པ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་དེ་ཡང་སྒོ་གསུམ་གྱིས་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་འབྱུང་བའི་སྲིད་པ་འདོད་པ་དང་། ཡུལ་འདོད་པའོ། །དེ་ལ་ཡང་འབྱུང་བའི་སྲིད་པ འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡང་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་སྲེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཡུལ་འདོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡུལ་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་ཡིད་བདེ་ཞིང་ལྷག་པར་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཡུལ་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བར་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་ཡུལ་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་ཡིད་བདེ་ཞིང་ ལྷག་པར་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡུལ་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བར་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དང་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འགོག་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་འགོག་ པ་དང་།ཉེ་བར་ཞི་བའི་འགོག་པའོ། །ལམ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སློབ་པའི་ལམ་དང་། མི་སློབ་པའིའོ། །དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཁྱབ་པའི་དམིགས་པ་དང་། སྤྱད་པ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པའི་དམིགས་པ་དང་། མཁས་པའི་དམིགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྤྱོད་བའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་གདམས་ངག་གང་ཞེ་ན། གདམས་ངག་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་གདམས་ངག་དང་། གོ་རིམས་ཀྱི་གདམས་ངག་དང་། ལུང་གི་གདམས་ངག་དང་། རྟོགས་པའི་གདམས་ངག་གོ།

对于依靠乐受的，由于无常性而变化，因为转变为他者的缘故而成为苦。一切烦恼都是遍入的，所以从烦恼缠缚的角度来说就是苦。变化是伴随着思维的，因此称为变化苦。如同世尊所说：'以变化的心是否执持女人的手'等广说，
又如世尊所说：'被贪欲所缠缚者，由贪欲缠缚的缘故，将感受与之相应的心所生起的苦和不悦。被害心、昏沉、睡眠、掉举、后悔、疑惑所缠缚者亦复如是。'以此最为可信的圣教，显示烦恼具有苦的含义和变化的含义。因此，烦恼和烦恼缠缚就是变化苦的建立。
行苦遍及一切取蕴。其略说即：除了苦苦、被烦恼缠缚的变化苦、被乐受及其所依所摄的变化苦之外，其余非苦非乐的蕴所具有的、从其中必然生起的、作为其生起之缘的、作为其存在之基础的，这些称为行苦。
凡是无常、生灭、具有执取、与三受相应、具有随眠、非安稳所摄、未解脱于苦苦和变化苦、无有自在的诸蕴，称为行苦之苦。这就是行苦的建立。
其中，渴爱、欲望、希求、喜乐等是同义词。欲望通过三门而入：即再有欲、境欲。其中再有欲是对再次存在的渴爱。
境欲有二种：对已得境界心生欢喜并具有强烈贪著，以及对未得境界欲求结合。其中，对已得境界心生欢喜并具有强烈贪著者，称为具有喜贪。对未得境界欲求结合者，称为对彼彼境界的喜乐。
灭有二种：烦恼灭和寂灭。道也有二种：有学道和无学道。应知这是出世间道断除烦恼的所缘。因此说有四种所缘：遍满所缘、净行所缘、善巧所缘和净惑所缘。
何为教授？教授有四种：无颠倒教授、次第教授、教证教授和证悟教授。

།དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་གདམས་ངག་གང་ཞེ་ན། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཆོས་དང་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་ཅིང་། ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་དག་པར་ཟད་པར་བྱ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མཐར ཕྱིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་ངེས་པར་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་གདམས་ངག་ཅེས་བྱའོ། །གོ་རིམས་ཀྱི་གདམས་ངག་གང་ཞེ་ན། དུས་སུ་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དང་པོ་ཁོ་ནར་གསལ་བ་གསལ་བའི་གནས་དག་ཏུ་འཛིན་དུ་འཇུག་ཅིང་། ཀློག་ཏུ་འཇུག་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་ཟབ་མོ་དག་འཛིན་དུ་འཇུག་ཅིང་ཀློག་ཏུ་འཇུག་པ་དང་། དང་པོ་ཁོ་ནར་བདེན་པ་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདོམས་པར་བྱེད་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་བདེན་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་ལམ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདོམས་པར་བྱེད བ་དང་།དང་པོ་ཁོ་ནར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདོམས་པར་བྱེད་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་བསམ་གཏན་གཞན་དག་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་གོ་རིམས་ཀྱི་གདམས་ངག་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ལུང་ གི་གདམས་ངག་གང་ཞེ་ན།དེས་བླ་མ་རྣམས་སམ། བླ་མ་ལྟ་བུ་རྣམས་སམ། རྣལ་འབྱོར་ཤེས་པ་རྣམས་སམ། སློབ་དཔོན་རྣམས་སམ། མཁན་པོའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལས་ཇི་ལྟར་ལུང་མནོས་པ་དེ་བཞིན་དུ། དེས་ལྷག་ ཆད་མེད་པར་བྱས་ཤིང་།གཞན་ལ་འདོམས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་ལུང་གི་གདམས་ངག་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྟོགས་པའི་གདམས་ངག་གང་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་དེས་གཅིག་པུ་དབེན་པར་གནས་པས་ཆོས་དེ་དག་རྟོག་པ་དང་། རེག་པ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་དེ་བཞིན་དུ། །གཞན་དག་ ལ་ཡང་རྟོག་པ་དང་།རེག་པ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདོམས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་རྟོགས་པའི་གདམས་ངག་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་གདམས་ངག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཆོ་འཕྲུལ་གསུམ་པོ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། ཀུན་ བརྗོད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་།རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་འདོམས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་རྣམ་པ་དུ་མ་སྟོན་པར་བྱེད་ཅིང་། བདག་ལ་གཞན་དག་རིམ་གྲོ་ཆེར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལྟར་རིམ་གྲོ་ཆེར་སྐྱེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྣ་བླགས་ཏེ་ མཉན་པ་དང་།རྣལ་འབྱོར་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་གུས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཀུན་དུ་བརྗོད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་ནི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་བཙལ་ནས་སོ། །རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་ནི་དབང་པོ་ཇི་ལྟ་བ་དང་། སྤྱད་པའི་ལྟ་བ་དང་། འཇུག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་བསྟན་པ་སྟོན་པར་བྱེད་ཅིང་སྒྲུབ་པ་ལ་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོ་འཕྲུལ་གསུམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་ཟིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་གདམས་ངག་ཡིན་ནོ།། །།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས། །བམ་པོ་བཅུ་པ། དེ་ལ་བསླབ་པ གང་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། བསླབ་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའོ། །དེ་ལ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་གནས་པ་དང་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལ་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་དག་ལས་དབེན་པ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ། དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ། དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་ དང་པོ་དང་།བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་དག་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པ་སྟེ། དེ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་ནོ།

什么是无颠倒教诫？就是宣说无颠倒的法和义理，引导正确地受持，为了完全断除痛苦，为了究竟痛苦而引导出离的，这就称为无颠倒教诫。
什么是次第教诫？就是适时说法，首先引导受持并阅读浅显易懂的内容，然后引导受持并阅读甚深的内容；首先为了证悟苦谛而教导，然后为了证悟集谛、灭谛、道谛而教导；首先教导入初禅定，然后教导入其他禅定，以及与此相应的内容，这就称为次第教诫。
什么是传承教诫？就是如实地将从上师们、如同上师者、通达瑜伽者、阿阇黎们、和尚、如来或如来声闻处所领受的教法，不增不减地教导他人，这就称为传承教诫。
什么是证悟教诫？就是如同自己独处静处时所思维、触证、现前的这些法，也如是引导他人思维、触证、现前，这就称为证悟教诫。
还有圆满一切相的教诫。这是什么呢？就是以神变、记心、教诫三种神通而教导。其中神变神通是示现种种神变境界，使他人对自己生起极大恭敬，使这些生起恭敬者专心倾听，对修习和作意生起恭敬心。记心神通是如实了知他人心行。教诫神通是随顺根基、见解和趣入而说法开示，引导修行。因此，由三种神通所摄持的即是圆满一切相的教诫。
声闻地第十品。什么是学处？答：学处有三种：增上戒学、增上心学、增上慧学。
什么是增上戒学？如前所说'住于具戒'等广说。
什么是增上心学？远离欲望，远离不善法，有寻有伺，具足由远离所生喜乐的初禅乃至第四禅，这就是增上心学。

།གཞན་ཡང་གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་ བསླབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་བསམ་གཏན་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་དང་པོ་ཁོ་ནར་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་ཤིང་། སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་གྱི། །བསམ་གཏན་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་ན་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་རྣམས་གཙོ་བོར་ བྱས་ཏེ།ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་གང་ཞེ་ན། བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བསླབ་པ་གསུམ་པོ་ཁོ་ནར་ཟད་ལ། དེ་ལས་ལྷག་པ་མེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གནས་ཀྱི་དོན་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་གྱི་དོན་དང་། བྱ་བ་བྱས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གནས་ཀྱི་དོན་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་ན་སེམས་རྩེ གཅིག་པའི་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རེག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་གྱི་དོན་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་དྲན་པ་རྩེ་གཅིག་པས། ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་དང་མཐོང་ བ་འཇུག་པར་འགྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་བྱ་བ་བྱས་པའི་དོན་ནི། །ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡེ་ཤེས་དང་མཐོང་བ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་རང་གི་དོན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ སྤོང་བ་དེ་ནི་བྱ་བའི་མཆོག་ཡིན་པས།དེའི་གོང་དུ་བྱ་བ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།། དེའི་ཕྱིར་བསླབ་པ་ནི་དེ་གསུམ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། །བསླབ་པ་དེ་དག་གི་གོ་རིམས་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་འགྱོད་པ་མེད་དོ། །འགྱོད་པ་མེད་ན་དགའ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་ བ་དང་།ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །བདེ་བར་འགྱུར་བའི་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་གོ། །སེམས་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཐོང་ངོ་། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས། །ཡང་དག་ པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཐོང་བ་ན་སྐྱོ་བར་འགྱུར་རོ།།སྐྱོན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་ན་ལེན་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཏེ་། དེ་ལྟར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་དག་གོམས་པར་བྱས་ན། འདི་ལྟ་ སྟེ།ལེན་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་མཆོག་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས། དེ་ནི་བསླབ་པ་དེ་དག་གི་གོ་རིམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ན་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་ པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་ལྷག་པའི་སེམས་དང་།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། དབང་དུ་བྱ་བའི་དོན་དང་། ལྷག་པའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་དབང་དུ་བྱ་བའི་དོན་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ཡིན་ པ་དེ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་ནོ།།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་ པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་དབང་དུ་བྱས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ལྷག་པའི་དོན་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་གང་ཡིན་པའི་བསླབ་པ་དེ་དག་ནི་བསྟན་པ་འདི་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་ ཀྱི།འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ནི་ལྷག་པའི་དོན་ཡིན་ནོ།

还有色界和无色界以及其他的禅定和等至，这一切都称为增上心学，虽然如此，但是唯有依靠禅定才能最初证悟真理，趣入无过失，若完全没有一切禅定则不能，因此以禅定为主而宣说增上心学。
其中增上慧学是什么呢？即是如实了知四谛，这就称为增上慧学。
为什么只有这三学而没有更多呢？答：因为有禅定所依的意义、智慧所依的意义和已作所作的意义。
其中禅定所依的意义是增上戒学，因为住于增上戒时能触证一心专注的禅定。
其中智慧所依的意义是增上心学，因为以平等安住的专一正念，能如实趣入所知事物的智慧和见解。
其中已作所作的意义是增上慧学，因为以极为清净的智慧和见解能现前断除烦恼。这是自利，也就是说，断除烦恼是最高的事业，再无更上的事业，因此学处仅此三种而已。
这些学处的次第如何呢？极为清净的戒律则无有追悔。无追悔则生欢喜、极喜、轻安和安乐。心生安乐则能等持。心等持则能如实了知。如实了知则能如实见。如实了知、如实见时则生厌离。厌离则离贪。离贪则解脱。解脱则无取而般涅槃。
如是若修习这些戒律，即能获得无取般涅槃的最高成就，这就是这些学处的次第。
其中为什么称增上戒学为增上戒？为什么称增上心学和增上慧学为增上心和增上慧呢？因为有所依的意义和增上的意义。
其中所依的意义是什么呢？为增上心所依的戒是增上戒学。为增上慧所依的心一境性是增上心学。为断除烦恼所依的智慧和见解是增上慧学，这是所依的意义。
增上的意义是什么呢？增上戒学、增上心学和增上慧学这些学处唯在此教法中有，不与外道共通，这就是增上的意义。

ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་གང་ཡིན་པས་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད། །ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་གང་ཡིན་པས་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་སྐྱེད་ པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་སློབ་པ་བཞི་མཐོང་བ། བསམ་གཏན་རྣམས་ཀྱི་དངོས་གཞི་མ་ཐོབ་པ་དེའི་འོག་ཏུ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ན། དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་བར་དག་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་དེ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པས་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ཁོ་ན་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་ལྷག པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡོད་ལ།ལྷག་པའི་སེམས་མེད་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་མེད་པ་ཡང་ཡོད། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ཡོད་ལ། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་མེད་པ་ཡང་ཡོད་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཡོད་ལ། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་མེད་པ་ནི་མི་སྲིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་གང་ན་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡོད་པ་དེ་ན་བསླབ་པ་གསུམ་ཆར་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ནི་རེ་ཞིག་གང་ལ་རྣལ་འབྱོར་བ་རྣལ་འབྱོར་ལ་བརྩོན་པས། བསླབ་པར་བྱ་བའི་བསླབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བདེན པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།གསུམ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་ཤས་ཆེར་བྲལ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་འདོད་ཆགས་དང་མ་ བྲལ་བས་བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་ན།བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་མ་ཐག་ཏུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པར་འགྱུར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཤས་ཆེར་བྲལ་བས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་ན་བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་མ་ཐག་ཏུ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བར་འགྱུར་རོ། །འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བས་བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་ན།བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་མ་ཐག་ཏུ་ཕྱིར་མི་འོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་དབང་པོ་ནི་གསུམ་སྟེ། མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་ དབང་པོའོ།།དབང་པོ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་མ་རྟོགས་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པ་ལ་ནི་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །སློབ་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་ནི་ཀུན་ ཤེས་པའི་དབང་པོ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།མི་སློབ་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་བྱ་བ་བྱས་པ་ལ་ནི་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའོ། །རྣམ་པར་ཐར་ པའི་སྒོ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། འདི་ནི་གཉིས་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་སོ། །དེ་ལ་འདུས་བྱས་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །འདུས་བྱས་གང་ ཡིན་པ་དང་།འདུས་མ་བྱས་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་ནི་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་དང་། སེམས་ཅན་དང་། སྲོག་དང་། སྐྱེ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འདུས་བྱས་ལ་སྐྱོན་དུ་མཐོང་བ་དང་། ཉེས་དམིགས་སུ་མཐོང་བའི་ ཕྱིར་སྨོན་པར་མི་བྱེད་དོ།།མི་སྨོན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྨོན་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ལ་སྨོན་པ་དང་ལྡན་པས་ཞི་བར་ལྟ། གྱ་ནོམ་པར་ལྟ། ངེས་པར་འབྱུང་བར་ལྟ་ཞིང་སྨོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ལྟ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ ཐར་པ་སྒོ་མཚན་མ་མེད་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།

有以增上心学而生起增上慧学者。有以增上慧学而生起增上心学者。譬如：已见四圣谛的有学声闻，尚未获得禅定根本定，其后为断除应以修断的烦恼而精进时，修习正念觉支乃至修习正舍觉支，此增上慧学即是能生起增上心学。
增上心学能生起增上慧学，如前所说。其中，有具增上戒学而无增上心及增上慧者。有具增上戒学及增上心而无增上慧者。若有增上慧而无增上戒及增上心者，此事不可能。因此，应知若有增上慧学处，则三学俱全。此是瑜伽行者精进修习瑜伽时所应学学处的建立。
其中，现证诸谛之补特伽罗有三种。何为三种？即：未离贪者、多分离贪者、已离贪者。其中，若完全未离贪者现证诸谛，则于现证诸谛之刹那成为预流果。若多分离贪者现证诸谛，则于现证诸谛之刹那成为一来果。若已离贪者现证诸谛，则于现证诸谛之刹那成为不还果。
其中，根有三种：未知当知根、已知根、具知根。此等根的建立如何？为现证尚未现证之诸谛而精进者，建立未知当知根。于具有现证诸谛的有学，建立已知根。于所作已办的阿罗汉无学，建立具知根。
其中，解脱门有三种，即：空性、无愿、无相。此三解脱门的建立如何？答：此有二种：有为法与无为法。其中，有为法是三界所摄的五蕴。无为法是涅槃。凡是有为法与无为法二者，称为'有'。凡是所谓我、众生、命、士夫，称为'无'。
其中，由见有为法过患及过失故不生希求。由不希求故建立无愿解脱门。具有希求者于彼涅槃作寂静想、殊胜想、出离想而生希求，由于彼作出离想故，建立无相解脱门。

།མེད་ཅིང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་སྨོན་པ་ཡང་མེད་སྨོན་པ་མེད་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་ཇི་ལྟ་བུ་ཁོ་ནར་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ནར་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་བ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ པོ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བསླབ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བསླབ་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་བཅུ་ཡོད་དེ་། དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་བཅུ་ནི་བསླབ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བསླབ་པ་དང་རྗེས་སུ་མི་མཐུན་ པའི་ཆོས་བཅུ་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ། བུད་མེད་གཞོན་ནུ་ཁ་དོག་བཟང་བ་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་རིགས་ཀྱི་བུ་བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་པའི་བར་ཆད་བྱེད་ཅིང་། ལམ་འགོག་པར་བྱེད་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། འཇིག་ཚོགས་སུ་གཏོགས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འཆུམས་པར་བྱེད་པ་དང་། ལེ་ལོ་ དང་།སྙོམ་ལས་བྱེད་པ་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ཁམས་ཀྱི་ཟས་ལ་བརྟེན་ཏེ་རོ་ལ་ཆགས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་གཏམ་རྣམ་པ་དུ་མ་རྣམ་པ་མང་པོ་སྣ་ཚོགས་བཀྲམ་པ་དག་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཆོས་སེམས་ཤིང་ རྣལ་འབྱོར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྐྱོན་ཏེ།དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དཀོན་མཆོག་དང་། བདེན་པ་དང་། ཕུང་པོ་དང་། ལས་དང་འབྲས་བུ་དག་ལ་ནེམ་ནུར་དང་། ཡིད་གཉིས་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་། སྤོང་བ་ལ་བརྩོན་པའི་ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་པ་དང་། ལྷོད་པའི་ ཞི་གནས་དང་།ལྷག་མཐོང་གི་སྐྱོན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཅིང་སེམས་མངོན་པར་བསྡུས་པ་དང་། ཧ་ཅང་བརྩལ་དྲགས་པས་ལུས་ངལ་ཞིང་སེམས་འཁྲུགས་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཧ་ཅང་ཞན་པས་ཁྱད་པར་མི་འཐོབ་ཅིང་ དག་པའི་ཕྱོགས་གཏུགས་པ་དང་།རྙེད་པ་དང་། གྲགས་པ་དང་། བསྔགས་པ་དང་། བདེ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་ཆུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་དགའ་ཞིང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། རྒོད་ཅིང་ཉེ་བར་མ་ཞི་བ་དང་། འཕྱར་ཞིང་གཡེང་བར་བྱེད་པ་དང་། འཇིག་ཚོགས་འགོག་པའི་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ལ་སྐྲག་ཅིང་དངང་བར་བྱེད་པ་དང་།དྲོད་མི་འཛིན་པར་སྨྲ་བ་ལ་བརྩོན་ཞིང་ཧ་ཅང་མང་དུ་སྨྲ་ལ། ཆོས་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་ཟེར་ན་རྩོད་པའི་གཏམ་དང་། ཉེས་རྩོམ་གྱི་རྗེས་སུ་བརྩོན་པ་དང་། སྔོན་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་ པ་རྣམ་པ་དུ་མ་རྣམ་པ་མང་པོ་སྣ་ཚོགས་དག་ལ་སེམས་འཕྲོ་ཞིང་སེམས་གཡེང་བར་བྱེད་པ་དང་།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་གཞན་དག་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཆོས་སེམས་ཤིང་རྣལ་འབྱོར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྐྱོན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་བ་དེ་དག་དང་། བསམ་ གཏན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བདེ་བའི་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་།མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་འདོད་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་རེག་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་དག་དང་། སྲོག་འཕྲོག་པར་བྱེད་པའི་བར་དག་གིས་རེག་པར་འགྱུར་བ་སྲོག་ལ་ འཆུམས་ཤིང་སྲོག་ལ་རེ་ལ།དེ་ལ་རེ་བ་དང་ལྡན་པའི་མྱ་ངན་དང་། དལ་བ་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་སྟེ། བཅུ་པོ་དེ་དག་ནི་བསླབ་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བསླབ་པ་དང་མི་མཐུན་པ་དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་བསླབ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ ལྟ་སྟེ།མི་སྡུག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདག་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཟས་ལ་མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བའི་འདུ་ཤེས་ དང་།སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། འགོག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། འཆི་བའི་འདུ་ཤེས་ཏེ་། འདུ་ཤེས་བཅུ་པོ་དེ་དག་ཀུན་དུ་བསྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས། ལན་མང་དུ་བྱས་བསླབ་པའི་བར་ཆད་རྣམ་པ་བཅུ་ པོ་བསླབ་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།

对于不存在也非存在的事物，既无希求也非无希求，如何了知并且看见完全不存在的就是完全不存在，由此建立空性解脱门。这就是三解脱门的建立。
什么是随顺学处的诸法？答曰：有十种违背学处的法，应当了知与之相对的十种对治法是随顺学处的。
什么是十种违背学处的法？即：美貌年轻女子令人生起贪欲，这是修学正法者的大障碍和阻道；执著于有身见所摄的诸行；懈怠；懒惰；有身见；依于美味而贪著饮食；对世间种种闲谈杂语生起贪爱执著；
思维法义和修习瑜伽时的过失，其中包括：对三宝、四谛、五蕴、业果等生起怀疑、疑惑和犹豫；身体懈怠而修习断法；松弛的止观过失；昏沉、睡眠压制心识而心意收摄；过分精进而身疲心乱；精进太弱而不能获得殊胜且不能触及清净分；
对些微的利养、名声、赞誉、安乐生起欢喜和悦意；轻浮不寂静；散乱放逸；对灭除有身见的涅槃生起恐惧和畏惧；不持暖相而热衷于言谈，过分多言，即使说是法语也是诤论之语，随顺于过失；
对过去所见、所闻、所经历、所了知的种种事物心生散乱；对不可思议的其他境界作确定思维，这些都应当了知是思维法义和修习瑜伽时的过失；
贪著禅定和等至的乐味；欲入无相定却随顺有为相；对身体的痛苦触受乃至夺命的逼恼生起执著，贪恋生命并对此生起忧愁、懊恼和悲叹。这十种是违背学处的诸法。
什么是对治这些违背学处的十种随顺学处法？即：不净想、无常苦想、苦无我想、对食物不净想、对一切世间不喜想、光明想、离欲想、灭尽想、死亡想。
若经常修习、串习、多修习这十种想，就能断除十种违背学处的障碍法。

།དེ་ལ་དོན་གྱི་སྐབས་འདིར་སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་ནི་ཆོས་སེམས་ཤིང་རྣལ་འབྱོར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བར་དུ་གཅོད་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་དང་། དོན་གྱི་སྣང་བ་དང་། ཞི་གནས་ཀྱི་སྣང་བ་དང་། ལྷག་མཐོང་ གི་སྣང་བ་སྟེ།སྣང་བ་དེ་དག་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། །དེ་ལས་གཞན་ཡང་བསླབ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་བཅུ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་གྱི་རྒྱུ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ལུང་དང་། ཚུལ་བཞིན་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། རྟག་ ཏུ་གུས་པར་བྱས་ཏེ་བྱེད་པ་དང་།འདུན་པ་དྲག་པོ་དང་། རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྟོབས་སྐྱེད་པ་དང་། ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཡང་དང་ཡང་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པ་དང་། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་སྔོན་གྱི་རྒྱུ་གང་ ཞེ་ན།སྔོན་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱས་པ་དང་། དབང་པོ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ལུང་གང་ཞེ་ན། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་། གོ་རིམས་སུ་བབ་པའི་ལུང་ངག་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་གང་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་གདམས་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཅིང་། དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ན་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་རྟག་ཏུ་གུས་པར་བྱས་ཏེ་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཇི་ལྟ་བུས་དུས་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་བྱེད་པ་དང་། མྱུར་བ་ཁོ་ནར་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཡང དག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ནམ་ཞིག་ན་བདག་གིས་འཕགས་པའི་གནས་གང་ཡིན་པ་བསྒྲུབས་ཏེ། གནས་པར་འགྱུར་བའི་གནས་དེ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པར་འགྱུར་ཞིག་གུ་སྙམ་ནས་རྣམ་པར་ཐར་པ་གོང་མ་ལ་དགའ་བ་སྐྱེད་པར་ བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྟོབས་སྐྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྟོབས་སྐྱེད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། གཉིས་གང་ཞེ་ན། རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྣོ་བ་དང་། ཡུན་རིང་པོ་ནས་གོམས་ཤིང་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་བྱས་པས་སོ། །དེ་ལ་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་ གནས་ངན་ལེན་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་དུབ་ཅིང་ལུས་ངལ་བ་ལས། ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་། སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་སྐྱེ་བ་དེ་དག་སྤྱོད་ལམ་གཞན་གྱིས་བརྟགས་པས་ཤིན་ཏུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཧ་ཅང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཧ་ཅང་རྣམ་པར་ དཔྱོད་པ་ལས་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་སྐྱེ་བ་དེ་དག་སེམས་ནང་དུ་ཞི་གནས་སུ་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཤིན་ཏུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་འམ།རང་བཞིན་གྱིས་ཤིན་ཏུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་། རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་སེམས་མངོན་པར་བསྡུས་ཤིང་སེམས་ཞུམ་པར་གྱུར་པ་ ལས།ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་དང་བར་འགྱུར་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཤིན་ཏུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའམ། རང་བཞིན་གྱིས་ཤིན་ཏུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པའི་ ཕྱོགས་ཀྱི་ལུས་དང་།སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་མ་བྲལ་ཞིང་རྟག་ཏུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་དེ་དག་ཡང་དག་པའི་ལམ་བསྒོམས་པས་ཤིན་ཏུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པ་གང་ཞེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་དག་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཡང་དང་ཡང་དུ་ཉེས་པར་བྱས་ པ་དང་།ལེགས་པར་བྱས་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དང་། མ་བྱས་པ་དང་བྱས་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་ཅིང་ཉེས་པར་བྱས་པ་དང་མ་བྱས་པ་ལས་ལྡོག་པར་བྱེད་པ་དང་། ལེགས་པར་བྱས་པ་དང་། བྱས་པ་ལས་ལྡོག་པར་མི་བྱེད་དེ། མ་བྱས་པ་ལས་ལྡོག་ཅིང་བྱས་པ་ ལས་མི་ལྡོག་པ་དེ་ལ་དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དང་མ་སྤངས་པ་ལ་དཔྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས།ཡང་དང་ཡང་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལ་སྤངས་པར་ཤེས་ནས་། ཡིད་བདེ་བར་འགྱུར་ལ། མ་སྤངས་པར་ཤེས་ན་ཡང་དང་ཡང་དུ་ལམ་དེ་ཉིད་ལ་ སྒོམ་པར་བྱེད་པའོ།

在这个意义的场合中，所谓显现的想法，是为了断除妨碍思维法义和修习瑜伽的障碍，是指法的显现、义的显现、止的显现、观的显现，是依据这些显现而说的。除此之外，还应当了知有十种随顺学处的法，是哪十种呢？即是：往昔的因缘、随顺的教授、如理修习、恒时恭敬而行、猛利的欲求、生起瑜伽力、极其清净身心的习气、反复观察、无有疲惫、无有增上慢。
其中，什么是往昔的因缘？即是往昔精进于诸根成熟，以及圆满成就诸根。其中，什么是随顺的教授？即是无颠倒且次第相应的言教。其中，什么是如理修习？即是如教授所说那样精进修习，如是修习时能生起正见。
其中，什么是恒时恭敬而行？即是以任何善法的修习都使其有果报，并迅速成就善法。其中，什么是猛利的欲求？即是想着'愿我何时能成就圣者的境界，成就并安住于所应成就的境界'，而对更高的解脱生起欢喜心。
其中，什么是生起瑜伽力？由两种因缘获得生起瑜伽力，是哪两种？即是天生诸根锐利，以及长期串习而得熟练。其中，什么是极其清净身心的习气？即是由身体疲惫劳累而生起的身心习气，以其他威仪观察而极其清净；由过分寻思、过分观察而生起的身心习气，以内心寂止的方式使其极其清净，或自然地使其极其清净；
由昏沉睡眠烦恼缠缚而心意收摄且心生怯弱所生起的身心习气，以殊胜智慧分别诸法及生起净信的作意使其极其清净，或自然地使其极其清净；由未断烦恼而与烦恼分的身心习气不离且恒时相随，以修习正道使其极其清净。
其中，什么是反复观察？即是从戒律开始，反复观察过失与善行，观察未做之事与已做之事，从过失与未做之事中回转，而不从善行与已做之事中回转。不从未做之事中回转，而从已做之事中回转。如是依据观察已断与未断烦恼的作意，而反复观察。知道已断则生起欢喜，若知未断则再再修习彼道。

།དེ་ལ་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། དུས་གཞན་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། མཐོང་བར་བྱ་བ་དང་། རྟོགས་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། མ་ཤེས་པ་དང་། མ་མཐོང་བ་དང་། མ་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ངལ་བ་དང་། སེམས་ ལ་གནོད་པའི་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་སྐྱེ་སྟེ།དེ་དག་སྐྱེས་པ་ན་དང་དུ་མི་ལེན་ཅིང་སྤོང་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། རྟོགས་པ་དང་། ཐོབ་པ་དང་། རེག་པ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་ཅིང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཛིན་པ་སྟེ། ཐོབ་པ་ལ་ཐོབ་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། རྟོགས་པ་ལ་རྟོགས་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པར་འདུ་ཤེས་པའོ། །ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་ནི་དང་པོ་དང་བར་པ་དང་ཐ་མ་ལ་བརྟེན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་བསླབ་པ་འདོད་པའི་བསླབ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་བསླབ་པ་དང་རྗེས་སུ མཐུན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་ཉམས་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྣལ་འབྱོར་ཉམས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། རྣལ་འབྱོར་ཉམས་པ་གཏན་དུ་བ་ཡང་ཡོད། རེ་ཞིག་པ་ཡང་ཡོད། ཐོབ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡང་ ཡོད།།ལོག་པར་སྒྲུབ་པས་བྱས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་ཉམས་པ་གཏན་དུ་བ་གང་ཞེ་ན། གང་ཟག་རིགས་མེད་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣལ་འབྱོར་ལས་གཏན་དུ་ཉམས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། གང་ཟག་རིགས་ལ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཤིན་ཏུ་རིང་དུ་སོང་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་རྐྱེན་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་ཞིང་། རྣལ་འབྱོར་ཡང་མངོན་དུ་བྱས། གོམས་པར་བྱས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དེ་དག་གི་རྣལ་འབྱོར་ཉམས་པ་རེ་ཞིག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཐོབ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཉམས་པ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ཐོབ་པ་དང་། རྟོགས་པ དང་།ཡེ་ཤེས་དང་། མཐོང་བ་དང་། རེག་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ།

什么是无有遍苦呢？对于其他时候应当了知、应当见到、应当证悟的，由于不知、不见、不证而生起心疲惫和心损害的遍苦，当这些生起时不接受而予以断除。
什么是无有增上慢呢？对于证悟、获得、触证无有增上慢而不颠倒执著，即对所获得认知为获得，对所证悟认知为证悟，对现前所作认知为现前所作。
这十法依于初中后而成为瑜伽师欲学所学随顺，因此称为随顺学处。
其中什么是瑜伽退失呢？答曰：瑜伽退失有四种。哪四种呢？有永久性的瑜伽退失，有暂时性的瑜伽退失，有从所得退失的瑜伽退失，有由邪行所作的瑜伽退失。
其中什么是永久性的瑜伽退失呢？应知是安住于无种姓者的瑜伽退失，因为他们是具有不般涅槃法性的缘故，是永久性的瑜伽退失。
其中什么是暂时性的瑜伽退失呢？即安住于种姓、具有般涅槃法性但不具足因缘者的瑜伽退失。虽然他们去向极远，但必定会成就因缘，现前瑜伽，修习成熟后将般涅槃，因此这是他们暂时性的瑜伽退失。
其中从所得退失的瑜伽退失是指此处某些人从所得、证悟、智慧、见解、触证而退失。

།དེ་ལ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པས་བྱས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཉམས་པ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ན། རྣལ་འབྱོར་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་རིགས་པའི་ ཆོས་དགེ་བ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བ་སྟེ།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མང་བ་དང་། འདོད་ཆགས་ཆེ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྒྲིན་པ་དང་། བློ་རྣོ་བ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཐོས་པ་ཉུང་ངུའམ། མང་པོ་ཡང་འཛིན་ པར་བྱེད་ཅིང་།ཐོས་པ་ཀུན་ཆུབ་པར་ཡང་བྱེད་ལ། དགོན་པར་གནས་པ་ན་ཁྱིམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དྲང་པོ་དང་། དྲང་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་དག་འོངས་ཤིང་ལྷགས་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། ཚུལ་འཆོས་པའི་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ལྡན་པའི་སྤྱོད་པས་ སེམས་མགུ་བར་བྱེད་དེ།རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་དེ་ལ་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟིའི་ཚོགས་འབྱུང་ཞིང་། དེ་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་དང་། ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་དང་། ནད་ཀྱི་གསོས་སྨན་དང་། ཡོ་བྱད་རྣམས་རྙེད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་ཤིང་། རྒྱལ་བོ་ དང་།བློན་པོ་ཆེན་པོ་དང་། དེད་དཔོན་གྱི་བར་དག་ལ་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡིན་པར་གྲགས་ཤིང་བཀུར་སྟིར་བྱེད། བླ་མར་བྱེད་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཁྱིམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་འགྱུར་ཏེ། རྗེས་སུ་ལྷགས་པ་དག་ལ་ཞེན་པ་སྐྱེད་ཅིང་མང་པོ་བསྡུ་བའི་ ཕྱིར་འཇུག་པར་བྱེད་པས་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།བདག་གི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཁྱིམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་གང་དག་བདག་དགྲ་བཅོམ་པར་གྲགས་པ་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་དེ་དག་ལྷགས་ཏེ། གལ་ཏེ་བདག་ལ་རྣལ་འབྱོར་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ དྲི་བ་འདྲི་བར་གྱུར་ན།དེ་དག་ལ་བདག་གིས་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་བཏབ་པར་གྱུར་ན། དེ་ལྟར་ན་བདག་དགྲ་བཅོམ་པར་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ཆེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉམས་པར་འགྱུར་བས། བདག་གིས་རང་ཉིད་ཀྱིས་བསམས་ཤིང་གཞལ་ལ་ཉེ་བར་བརྟགས་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་ རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ་སྙམ་ནས་དེ་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ཆགས་པས་དོན་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།གཅིག་པུ་དབེན་པར་སོང་ནས་རང་ཉིད་ཀྱིས་བསམས་ཤིང་གཞལ་ལ་ཉེ་བར་བརྟགས་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་དེ་། དེའི་རྣལ་འབྱོར་དེ་ཡང་མདོ་ སྡེ་ལ་མི་འཇུག་།འདུལ་བ་ལ་ཡང་དག་པར་མི་སྣང་ཞིང་། ཆོས་ཉིད་དང་འགལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དགེ་སློང་མདོ་སྡེ་འཛིན་པ་དང་། འདུལ་བ་འཛིན་པ་དང་། མ་མོ་འཛིན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་དེ་འཆབ་པར་བྱེད་ཅིང་། སྟོན་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི ཁྱིམ་པ་དང་།རབ་ཏུ་བྱུང་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་དེ་གསང་ངོ་ཞེས་སྒོ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་འཛིན་པ་དང་། འདུལ་བ་འཛིན་པ་དང་། མ་མོ་འཛིན་པ་དེ་དག་གིས་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་དེ་ཐོས་ནས་མདོ་སྡེ་ལ་འཇུག་པར་གྱུར་ན། དེ་ཡང་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་མ་ ཡིན་པ་དང་།འདུལ་བ་ལ་ཡང་དག་པར་ལྟ་བར་གྱུར་ན་དེ་ཡང་ཡང་དག་པར་སྣང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་རྟོགས་པར་གྱུར་ན་དེ་ཡང་ཆོས་ཉིད་དང་འགལ་བར་འགྱུར་བས། གཞི་དེ་དག་མི་དགའ་བར་འགྱུར་ཞིང་མི་དགའ་བའི་ཚིག་གིས་བདག་ལ་བསྐུལ་ བར་འགྱུར་ཞིང་རྩོད་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་བདག་ལ་རྒྱལ་པོ་དང་། བློན་པོ་ཆེན་པོ་དང་། ཕྱུག་པོ་དང་། ཚོང་དཔོན་དང་། དེད་དཔོན་གྱི་བར་དག་གིས་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པར་མི་འགྱུར། བླ་མར་བྱས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ ཆ་དང་།སྟན་དང་། ནད་ཀྱི་གསོས་སྨན་དང་། ཡོ་བྱད་དག་ཀྱང་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་འདོད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་ཆོས་མ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་བཞིན་དུ། འདུ་ཤེས་དང་། འདོད་པ་བསྒྱུར་ནས་ ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྟོན་ཅིང་ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།

关于由邪行所造成的瑜伽衰败是这样的：此处有人不如法精进时，既不能获得瑜伽，也不能获得正法善法。比如此处有人烦恼众多，具有贪欲炽盛的本性，而且意识敏锐、智慧锐利，具有俱生智慧。
他虽然听闻少许或广闻，都能领受，也能完全通达所闻。住于寂静处时，对前来的在家人和出家人，正直者和具有正直本性者，为其说法，以具有伪装随行的身语行为令其心生欢喜。
由此因缘，他获得利养和恭敬，知道自己福德广大，获得法衣、饮食、卧具、坐具、医药和资具等。在国王、大臣、商主等人中也以阿罗汉闻名而受到恭敬尊重。
在家和出家的声闻弟子也追随于他。他对追随者生起执著，为了摄受众多追随者而趋入，心想：'我的在家和出家声闻弟子们相信我是阿罗汉闻名者，他们来时，如果向我询问关于瑜伽、作意、止观的问题，
如果我回答说不知道，那么他们对我是阿罗汉闻名者的信心就会衰退。因此我应当自己思维、权衡、观察而安立瑜伽。'于是他因贪著利养恭敬，为了这个缘故，
独自前往寂静处，自己思维、权衡、观察而安立瑜伽。他的这种瑜伽既不契合经典，也不如实显现于律藏，而且违背法性。他对持经、持律、持论母的比丘们也隐藏瑜伽之处而不显示。
对在家和出家的声闻弟子们也要求保密这种瑜伽。为什么呢？因为如果那些持经、持律、持论母的人听闻这瑜伽之处后，若对照经典，就会发现不相契合；
若如实观察律藏，也不会如实显现；若以法性观察，也会发现违背法性。因此他们会不欢喜，以不悦语言劝诫于我，引发诤论。
这样的话，国王、大臣、富人、商主、商主等人就不会供养我，不会尊重我，也得不到法衣、饮食、卧具、坐具、医药和资具等，这是不行的。
因此，他为了利养恭敬的缘故，明知非法为非法，转变想法和欲望，以法的方式宣说非法，并且如实宣说。

།དེ་ལ་དེའི་ལྟ་བ་དང་མཐུན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་ཆོས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་དམན་པ་དང་རྨོངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་ཆོས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་ ཡིན་པས།ཇི་ལྟར་གཏམས་པ་བཞིན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ན་ཡང་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལོག་པར་སྒྲུབ་པས་བྱས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཉམས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ནུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དམ་པའི་ཆོས་ལྟར་བཅོས་པ་ཡིན་གྱི་དམ་པའི་ཆོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ན་རྣལ་འབྱོར་ཉམས་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་དགེ་སློང་བསམ་གཏན་པ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་རྣམས་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྣལ་འབྱོར་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དད་པ་དང་། འདུན པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཐབས་སོ། །དེ་ལ་དད་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། གཞི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་རྣམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་དང་བའི་རྣམ་པ་དང་། ཆོས་དང་རིགས་པ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་གཞི་དང་། གང་ཟག་གི་མཐུ་ལ་མོས་པའི་གཞིའོ། ། འདུན་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འཐོབ་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པ་གོང་མ་ལ་དགའ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། ཡོངས་སུ་དྲི་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་མ་ཐོས་པ་མཉན་པར་བྱ་བ་དང་། ཐོས་པ་ཡོངས་སུ བྱང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་དགའི་ར་བར་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་རྣལ་འབྱོར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་དྲུང་དུ་འགྲོ་བར་དགའ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ།།ཚོགས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཟས་ཀྱི་ ཚོད་རིག་པ་ཉིད་དང་།མི་ཉལ་བར་སྦྱོར་བའི་རྗེས་སུ་བརྩོན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ལ་གོང་ནས་གོང་དུ་དགའ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །རྗེས་སུ་བརྩོན་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་རྟག་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། གུས་པར་བྱས་ཏེ་སྦྱོར་བ་དང་། ལམ་བསྒོམ་པ་ལ་དགའ་བ་སྐྱེད་ པར་བྱེད་ཅིང་།འདོད་པ་དང་། བྱེད་འདོད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་འདུན་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོངས་སུ་དྲི་བའི་ཕྱིར་དང་། ཚོགས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། རྗེས་སུ་བརྩོན་པའི་ཕྱིར་འདུན་པའོ། །དེ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱང་རྣམ་པ་ བཞི་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། མཉན་པའི་ཕྱིར་དང་། བསམ་པའི་ཕྱིར་དང་། བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་དང་། སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པའོ། །དེ་ལ་མཉན་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་པ་ནི་མ་ཐོས་པ་མཉན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཐོས་པ་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་བྱེད་པ་ན་སེམས་ མངོན་པར་སྤྲོ་ཞིང་སྦྱོར་བ་མི་གཏོང་བ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་བསམ་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་གཅིག་པུ་དབེན་པར་སོང་སྟེ། སེམས་པར་བྱེད། འཇལ་བར་བྱེད། དེ་ཉེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ན། སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་ཞིང་སྦྱོར་བ་མི་གཏོང་བ་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་ལ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་པ་ནི་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་ལ་ཞུགས་ཏེ། དུས་དུས་སུ་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ན། སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་ཞིང་སྦྱོར་བ་མི་གཏོང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པ་ནི་ཉིན་མཚན་དུ་བརྩོན་པར་བྱེད ཅིང་།འཆག་པ་དང་འདུག་པ་དག་གིས་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ན་སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་ཞིང་སྦྱོར་བ་མི་གཏོང་བ་གང་ཡིན་པའོ།

对于那些依照其见解而修行的人，他们是将非法视为正法的人。由于他们是低劣和愚痴的缘故，所以将非法视为正法。应当了知，即便他们按照所说的那样修行，也只是邪行而已。由这种邪行所造成的瑜伽过失，是为了让正法衰败而伪装成正法，并非真正的正法。
如是，这四种瑜伽过失，是比丘禅修者瑜伽行者应当了知和应当断除的。
其中，什么是瑜伽？答：瑜伽有四种，即：信、欲、精进和方便。
其中，信有两种相和两种基础：确信相和净信相，以及观察法与理的基础和信解补特伽罗力量的基础。
欲也有四种，即：为获得而起欲，如前所说，此处有人对上等解脱生起欢喜。为遍问而起欲，如此处有人为听闻未闻、通达已闻，而乐于前往精舍亲近诸位通达瑜伽的智者同修。为圆满资粮而起欲，如此处有人为清净戒律，而对于知量食、不卧精进、正知而行等生起越来越大的欢喜。为随精进而起欲，如此处有人对于恒常修习、恭敬修习、修习道路生起欢喜，并且希求、欲行。如是，此欲有四种：为获得、为遍问、为圆满资粮、为随精进而起欲。
其中，精进也有四种，即：为听闻、为思维、为修习、为清净障碍而精进。
其中，为听闻而精进是指在听闻未闻、通达已闻时，心生欢喜且不舍修习。为思维而精进是指独自前往寂静处，对所闻法义进行思维、衡量、观察时，心生欢喜且不舍修习。为修习而精进是指入于内心正定，时时修习止观时，心生欢喜且不舍修习。为清净障碍而精进是指昼夜精进，以经行和安坐净化心中能成为障碍的诸法时，心生欢喜且不舍修习。

།དེ་ལ་ཐབས་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་དང་། དབང་པོའི་སྡོམ་ པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།དྲན་པ་ཤིན་དུ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། དེ་ལྟར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དེ་བག་ཡོད་པར་སེམས་ཀུན་དུ་བསྲུང་ཞིང་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྟེན་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལྟར་བག་ཡོད་པར་གྱུར་པས་སེམས་ནང་དུ་ཞི་གནས་སུ་བྱ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ།རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་དད་པས་ནི་འཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་དང་། འཐོབ་པ་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བྱེད་འདོད་ བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་བ་དང་།དེ་དེ་ལྟར་བྱེད་འདོད་པས་ཉིན་མཚན་དུ་བརྩོན་པར་གནས་ཤིང་སྤྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཕ་རོལ་གནོན་པ་བརྟན་པར་བྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དེ་ཡང་ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ན་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། མ་རྟོགས་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། མངོན་ སུམ་དུ་མ་བྱས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱའོ།། དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་བསྒྲིམས་ཏེ་འཇུག་པ་དང་། སྐབས་སུ་འཆད་ཅིང་འཇུག་པ་ དང་།སྐབས་སུ་འཆད་པ་མེད་པར་འཇུག་པ་དང་། རྩོལ་བ་མེད་པར་འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་བསྒྲིམས་ཏེ་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ལས་དང་པོ་པ་སེམས་ནང་ཁོ་ནར་འཇོག་པར་བྱེད་ཅིང་། ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པའམ། ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་ འབྱེད་པར་བྱེད་ན་ཇི་སྲིད་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མ་ཐོབ་པ་དེ་སྲིད་དུ་དེ་བསྒྲིམས་ཏེ་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་།བསྒྲིམས་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་པར་བྱེད་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་བསྒྲིམས་ཏེ་འཇིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སྐབས་སུ་འཆད་ཅིང་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པའི་འོག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་འགྲོ་བ་ན་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ལ་བསམ་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་འདྲེ་བར་བྱེད་ཅིང་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པས་གཅིག་ ཏུ་འཇུག་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་སྐབས་སུ་འཆད་པ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་འོག་ཏུ་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མན་ཆད་ཀྱི་བར་གྱི་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་རྩོལ་བ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན།སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གཞན་ཡང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། གཉེན་པོ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དད་པར་བྱ་བར་འོས་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟག་པར་འོས་པའོ། །དེ་ ལ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གང་གིས་དམིགས་པ་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་ཅིང་།ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ཡང་རྩོམ་པར་བྱེད་ལ། ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་ནི་མི་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་གཉེན་པོ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་དད་ བར་བྱ་བར་འོས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གང་གིས་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་མ་དག་གིས་སེམས་ཞུམ་པ་མངོན་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་དེ་།ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་ཅིང་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་སོ་སོར་བརྟག་པར་འོས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། འདི་ ལྟ་སྟེ།དཔྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དང་མ་སྤངས་པ་དག་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས། མཚན་མ་དུ་ཞིག་ཡིད་ལ་བྱ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དམིགས་པའི་མཚན་མ་དང་། གཞིའི་མཚན་མ་དང་། ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བའི་མཚན་མ་དང་། སོ་སོར་སྟོན་པར་བྱ་བའི་མཚན་མའོ།

关于这个，方便也有四种，即：守护戒律的律仪和守护根门的律仪，以此为基础而安立正念，如是安立正念后以正知守护心并依止诸善法，如是具足正知后令心内住于止，以及以增上智慧分别诸法。这四种瑜伽也有十六种。
其中，以信心对所获得的义理生起胜解，因为对获得生起胜解而对诸善法生起欲求，如是生起欲求后日夜精进安住并具足欢喜，降伏他方而令坚固，若以方便摄持精进则能获得未获、了悟未悟、现证未证，因此这四法称为瑜伽。
其中，什么是作意？作意有四种。是哪四种？即：勤行作意、有间断作意、无间断作意、无功用作意。
其中，什么是勤行作意？即初业者令心内住，或者令正住，或者分别诸法时，乃至未获得作意之前，他都以勤勉而入于作意，依止勤勉，令心专一安住，因此称为勤行作意。
其中，什么是有间断作意？获得作意之后，以世间和出世间道前进时，对相进行观察的作意，即于此中思维和禅定交替进行，不以一种修行方式入定。
其中，什么是无间断作意？从观察相的作意之后直至加行究竟作意之间的作意。
其中，什么是无功用作意？即加行究竟果的作意。
此外，作意也有四种，即：从随顺所生、从对治所生、应当信解、应当观察。
其中，从随顺所生的作意是能破除所缘并开始正确加行，但不能断除烦恼。
其中，从对治所生的作意是能断除烦恼。
其中，应当信解的作意是以摄持之相令萎靡的心生起欢喜，令正欢喜并摄持。
其中，应当观察的作意即是观察作意，依此而对已断和未断的烦恼进行观察。
其中，以所缘作意应当作意多少相？答：四种。是哪四种？即：所缘相、所依相、所断相、所显相。

།དེ་ལ་དམིགས་པའི་མཚན་མ་ནི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དང་ཆ་མཐུན་པའི་གཟུགས་བརྙན་དང་། སྣང་བརྙན་གང་ཡིན་པའོ། །ད་ལ་གཞིའི མཚན་མ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཚོགས་བསགས་པ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ལུང་དང་། སྒོམ་པ་དང་ལྡན་པའི་འདུན་པ་དྲག་པོ་དང་། སྐྱོ་བར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྐྱོ་བ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་སེམས་ གཏོད་པ་དང་།གཞན་ལས་གཡོ་བར་འགྱུར་བ་མིས་བྱས་པའམ། མི་མ་ཡིན་པས་བྱས་པའམ། སྒྲས་བྱས་པའམ་བརྩལ་བས་བྱས་པ་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ནང་དུ་མངོན་པར་བསྡུས་པ་ལྷག་མཐོང་གི་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ནི་ཕྱིས་ལྷག་མཐོང་གསལ་བར་འགྱུར་བའི་ གཞིའི་མཚན་མ་ཡིན་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་མཐོང་ཞི་གནས་ཀྱི་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ནི་ཕྱིས་ཞི་གནས་གསལ་བར་འགྱུར་བའི་གཞིའི་མཚན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བའི་མཚན་མ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བྱིང་བའི་མཚན་མ་དང་། རྒོད་པའི་མཚན་མ་ དང་།ཆགས་པའི་མཚན་མ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བའི་མཚན་མའོ། །དེ་ལ་བྱིང་བའི་མཚན་མ་ནི་དམིགས་པའི་མཚན་མ་དང་། གཞིའི་མཚན་མ་གང་གིས་སེམས་བྱིང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་རྒོད་པའི་མཚན་མ་ནི་དམིགས་པའི་མཚན་མ་དང་། གཞིའི་མཚན་མ་ གང་གིས་སེམས་རྒོད་པར་འགྱུར་བའོ།།དེ་ལ་ཆགས་པའི་མཚན་མ་ནི་དམིགས་པའི་མཚན་མ་དང་། གཞིའི་མཚན་མ་གང་གིས་སེམས་དམིགས་པ་ལ་ཆགས་པར་བྱེད། ཀུན་དུ་ཆགས་པར་བྱེད་ཅིང་ཀུན་དུ་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་མཚན་མ་ནི་དམིགས་པའི་མཚན་མ་དང་། གཞིའི་མཚན་མ་ གང་གིས་སེམས་ཕྱི་རོལ་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བར་བྱེད་པ་སྟེ།མཚན་མ་དེ་དག་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་ལས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་གིས་དམིགས་པ་ལ་མོས་པར་བྱེད་པ་ལ་མོས་པ་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། མོས་པ་ནི་དགུ་སྟེ། དགུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འོད་གསལ་བ་དང་ འོད་གསལ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་།བླུན་པ་དང་། སྒྲིན་པ་དང་། ཆུང་ངུ་དང་། ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་མོས་པ་འོད་གསལ་བ་ནི་སྣང་བའི་མཚན་ལེགས་པར་བཟུང་བ་ན། སྣང་བ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་མོས་པ་འོད་གསལ་བ་མ་ཡིན་པ་ ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།སྣང་བའི་མཚན་མ་བཟུང་བ་ན་མུན་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་མོས་པ་བླུན་པ་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོའི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་མོས་པ་སྒྲིན་པ་ནི་དབང་པོའི་རྣོ་བའི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་མོས་པ་ཆུང་ངུ་ནི་དད་པ་དང་འདུན་པ་ཆུང་ངུ་དང་ལྡན་པ་དང་། དམིགས་པ་ཆུང་བ་གང་ཡིན་པ་ སྟེ།དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཆུང་ངུ་དང་། དམིགས་པ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་མོས་པ་ཆུང་ངུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མོས་པ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ནི་དད་པ་དང་འདུན་པ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། དམིགས་པ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ལ་མོས་པའི་མོས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དང་། དམིགས་པ་ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ མོས་པ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་མོས་པ་ཚད་མེད་པ་ནི་དད་པ་དང་འདུན་པ་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། དམིགས་པ་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པ་ལ་མོས་པའི་མོས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཚད་མེད་པ་དང་། དམིགས་པ་ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར་མོས་པ་ཚད་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མོས་པ་ཡོངས་སུ་ དག་པ་ནི་ལེགས་པར་བསྒོམས་པ་དང་།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་མོས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ལེགས་པར་བསྒོམས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ དུ་བྱ་བ་དག་དུ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། གཞི་འགག་པ་དང་། གཞི་འཕོ་བ་དང་། དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའོ།

其中所缘相是与所知事物相应的影像和显现。基相是这样的：积集禅定资粮，相应的教法，具有强烈的修行意乐，对厌离法生起厌离，了知散乱与不散乱而专注其心，
不为他人所动摇，无论是人为的、非人为的、声音造成的或努力造成的，同样，内摄其心作为胜观的前行，是后来胜观明显的基相，
同样，以胜观作为止的前行，是后来止明显的基相。其中应当断除的相有四种，即：昏沉相、掉举相、贪著相和散乱相。
其中昏沉相是由所缘相和基相使心陷入昏沉状态。其中掉举相是由所缘相和基相使心陷入掉举状态。
其中贪著相是由所缘相和基相使心对所缘生起贪著、遍贪著而生烦恼。其中散乱相是由所缘相和基相使心向外散乱，
这些相应当如等持地中所说那样了知。以这些作意对所缘生起胜解时，有几种胜解？答：胜解有九种。九种是什么？即：明净和不明净、愚钝和敏锐、小和大、无量、清净和不清净。
其中明净胜解是善取光明相时具有光明的。其中不明净胜解是这样的：取光明相时具有黑暗的。
其中愚钝胜解是属于钝根相续的。其中敏锐胜解是属于利根相续的。其中小胜解是具有小信解和意乐，以及小所缘的，
如是由于作意小和所缘小故是小胜解。其中大胜解是具有大信解和意乐，以及对大所缘的胜解，
如是由于作意大和所缘大故是大胜解。其中无量胜解是具有无量信解和意乐，以及对无边无际所缘的胜解，
如是由于作意无量和所缘无量故是无量胜解。其中清净胜解是善修、圆满和究竟的。
其中不清净胜解是不善修、不圆满和不究竟的。瑜伽的瑜伽所作有几种？答：四种。四种是什么？即：基础止息、基础转变、了知所缘和喜乐所缘。

།དེ་ལ་གཞི་འགག་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་དང་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པའི་གཞི་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རིམ་གྱིས་འགག་པའོ།།ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་གཞི་འཕོ་བ་སྟེ། གཞི་འགག་པ་དེ་དང་། གཞི་འཕོ་བ་དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ དང་།དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ནི་གཞི་འགག་པ་དང་། གཞི་འཕོ་བའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་གང་ཡིན་པའི་ དབང་དུ་བྱས་ནས།གཞི་འགག་ཅིང་འཕོ་བ་ཡང་ཡོད་དོ། །དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ནི་གཞི་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བས་གཞི་རྣམ་པར་དག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དུས་ན་ དམིགས་པ་ལ་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་མངོན་པར་དགའ་བའི་འཇུག་པ་ཡང་ཡོད་དེ།དེའི་ཕྱིར་གཞི་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱ་བ་དག་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་དུ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གསུམ་སྟེ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་ སྟེ།ལས་དང་པོ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་བྱས་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ལས་དང་པོ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ལས་དང་པོ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ལས་དང་པོ་པའོ། །དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་ བའི་ལས་དང་པོ་པ་ནི་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱ་བ་ཉིད་ལ།ཇི་སྲིད་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མ་ཐོབ་ཅིང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་མ་རེག་གི་བར་དུ་ལས་དང་པོ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ལས་དང་པོ་པ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་སེམས་སྦྱོང་བར་འདོད་པའི་ མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་ལ་བརྩམས་ཤིང་ལེན་པ་ལ་གོམས་པ་སྟེ།དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ལས་དང་པོ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་བྱས་པ་གང་ཞེ་ན། མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་ པ་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལྔ་པོ་དག་ལ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་འདས་པ་གང་ཞེ་ན། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་སྦྱོར་བའི་སྒོམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་ འདས་པ་དང་།བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་སྐྱེད་པར་ མི་བྱེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ནི་ལས་དང་པོ་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་། རྩེ་མོ་དང་། བདེན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པ་དང་། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་བྱས་པ་ཡིན་ ནོ།།གང་གི་ཚེ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་། བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་ལ། སྟོན་པའི་བསྟན་པ་ལ་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་ཅིང་། གཞན་གྱིས་བསླུར་མི་ཟུག་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་ཅིང་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་ཤིང་།གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་ལ་ལས་འདས་བ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གཉིས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པའོ། །དེ་ལ་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ལ་བརྩོན་པ་ནི་ས་འོག་མ་ཐམས་ཅད་ལ་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ།

关于基础的灭尽，即是对于修习瑜伽和作意而精进的具有随眠的基础，其会逐渐灭尽。具有轻安即是基础的转变。那个基础的灭尽和基础的转变是应当修习瑜伽的。
关于遍知所缘和喜爱所缘，遍知所缘和喜爱所缘是在基础灭尽和基础转变之前，依据遍知所缘和喜爱所缘的力量，基础也会灭尽和转变。
遍知所缘和喜爱所缘是以清净基础为先导，依据清净基础的力量，在圆满所需之时，也会有对所缘极为清净的了知和喜爱的趣入。因此这四种基础称为瑜伽的瑜伽所缘。
关于瑜伽行者有几种？答：三种。哪三种？即：初业、已修习、超越作意。
其中初业瑜伽行者有两种：作意初业和净除烦恼初业。
其中作意初业是对专注，直到未获得作意和未触及心一境性之间都是初业。
其中净除烦恼初业是已获得作意，想要从诸烦恼中净化心，以别相观察作意为特征而开始修习，这就是净除烦恼初业。
其中什么是已修习？除了别相观察作意之外，对其余五种作意，从加行究竟作意之间，已经极为熟练修习。
其中什么是超越作意？应知是加行究竟果作意，由于已经完全超越修习加行作意，并且安住于修习的果位，因此称为超越作意。
另外，从欲求善法开始精进，直到未生起顺决择分善根之间都是初业。
当生起顺决择分，即暖、顶、谛顺忍、世第一法时，那时是已修习。
当趣入真实无误，现证诸谛，于导师教法中不依赖他人，不被他人所欺，那时是超越作意。由于不依赖他人且完全超越作意，安住于不依赖他人，因此称为超越作意。
关于什么是修习瑜伽？答：两种。哪两种？即：修习想和修习菩提分。
其中什么是修习想？即：精进世间道者，对一切下地修习过患想。

།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བརྩོན་པ་སྤོང་བའི་དབྱིངས་དང་། འདོད་ཆགས་དང བྲལ་བའི་དབྱིངས་དང་།འགོག་པའི་དབྱིངས་ལ་ཞི་བར་ལྟ་བ་ནི་སྤང་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། འགོག་པའི་འདུ་ཤེས་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །ཞི་གནས་ལ་བརྩོན་པ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་སྟོད་དང་། སྨད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ སྒོམ་པར་བྱེད་དོ།།ལྷག་མཐོང་ལ་བརྩོན་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་རྒྱབ་དང་། མདུན་གྱི་འདུ་ཤེས་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་སྟོད་དང་སྨད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་འདི་ཉིད་ལ་རྐང་པའི་མཐིལ་ནས་སྟོད་ཀྱི་བར་དང་། སྐྲ་དང་གླད་པ་ནས་སྨད་ཀྱི་བར་དུ་མི་གཙང་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ ཀྱིས་གང་བ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་དང་།ཇི་ལྟར་གྲུབ་པ་བཞིན་དུ་ལུས་འདི་ལ་སྐྲ་དང་སྤུ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་རྒྱབ་དང་མདུན་གྱི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལ་ལ་ཞིག་གིས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་ རབ་ཏུ་བཟུང་ཞིང་ཤིན་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱས་ཤིན་ཏུ་བསྟེན་།ཤིན་ཏུ་སོ་སོར་བརྟགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་འགྲེང་བས་འདུག་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། འདུག་པས་ཉལ་བ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། མདུན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་ཕྱི་ནས་འོང་བས་སོ་སོར་རྟོག་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་ དུས་གསུམ་གྱི་འདུ་བྱེད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྷག་མཐོང་གི་རྣམ་པས་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་འགྲེང་བས་འདུག་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མ་འོངས་པའི་ཤེས་བྱ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་ པར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏེ།ད་ལྟར་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ནི་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགྲེང་བ་ཞེས་བྱའོ། །མ་འོངས་པའི་ཤེས་བྱའི་གནས་སྐབས་ནི་མ་སྐྱེས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདུག་པས་ཉལ་བ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པར་ བྱེད་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་འདས་པའི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏེ།ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ནི་འགག་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདས་པའི་ཤེས་བྱའི་ གནས་སྐབས་ནི་འགགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཉལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །མདུན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་ཕྱི་ནས་འོང་བས་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་པས་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འགག་མ་ཐག་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བྱུང་ཞིང་བྱུང་ཞིང་ འགག་མ་ཐག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མདུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མཇུག་ཐོགས་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེས་པ། གསར་དུ་གསར་དུ་འགགས་མ་ཐག་གོ་ཅོག་ལ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱི་ནས་འོང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ན། སྣང་ བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་དེ་གཉི་ག་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ།དེ་ནི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ།

对于精进涅槃的法界、离贪的法界、灭尽的法界视为寂静，即修习断除的想、离贪的想和灭尽的想。
精进于止的，即修习止的上下部分的想。
精进于观的，即修习观的前后部分的想。
其中所谓上下部分的想，即是对此身体从脚底至上部，从头发和脑至下部，观察充满种种不净物的状态和形成，如实观察此身有发毛等，如前广说分别观察。
其中所谓前后部分的想，即是有人善加把握分别的特征，善加作意，善加依止，善加观察，譬如以站立观察坐，以坐观察卧，以前行观察后来。
这也是对三世诸行缘起以观的方式进行观察而圆满宣说。
其中所说'以站立观察坐'，是显示以现在作意观察未来所知，因为现在作意的状态是已生故称为站立，未来所知的状态是未生且趋向生起故称为坐。
所说'以坐观察卧'，是显示以现在作意观察过去所知事物，因为现在作意的状态是趋向灭故称为坐，过去所知的状态是已灭故称为卧。
所说'以前行观察后来'，是显示对现在作意刚刚灭去进行观察。
其中作意生起后刚刚灭去的是前行，其中对作意相续生起、新新刚刚灭去的一切进行把握的是后来。
于此修习止观时，修习显现想的两个方面，这就是想的修习。

། །།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས། བམ་པོ་བཅུ་གཅིག་པ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ དང་།ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་དང་། དབང་པོ་ལྔ་དང་། སྟོབས་ལྔ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་སྟེ། ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་དྲན་ པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་།ཡང་དག་པའི་སྤོང་བའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པ་དང་། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད། འབད་པར་བྱེད། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་ཅིང་། སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད། རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་སྤོང་པ་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་། མི་བརྗེད་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཕྱིར་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། རྒྱས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ སྐྱེད་པར་བྱེད།འབད་པར་བྱེད། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་ཅིང་། སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད། རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་དང་། དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ སྤང་པའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་།དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་དང་། དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགའ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང དག་པའི་ངག་དང་།ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གོམས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འདྲིས་པ་དང་། ཀུན་དུ་བསྟེན་པ་དང་། སྒོམ་པ་དང་། ལན་མང་དུ་ བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ལུས་ནི་གང་། ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ནི་གང་། དྲན་པ་ནི་གང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་བ། ལུས་ནི་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་ལྔ་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ནང་གི་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་དང་། དབང་ པོས་ཟིན་པ་དང་།དབང་པོས་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། འབྱུང་བའི་ལུས་དང་། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ལུས་དང་། མིང་གི་ལུས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ལུས་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་དང་། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་པ་དང་། ཡི་དགས་ཀྱི་ཡུལ་པ་དང་། མིའི་དང་། ལྷའི་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་དང་། ནང་གི་ལུས་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་དང་། ཡོངས་སུ་གྱུར པ་དང་།ཡོངས་སུ་མ་གྱུར་པ་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་དང་། སྐྱེས་པའི་ལུས་དང་། མ་ནིང་གི་ལུས་དང་། མཛའ་བཤེས་ཀྱི་ལུས་དང་། དགྲ་བོའི་ལུས་དང་། ཐ་མལ་པའི་ལུས་དང་། ལུས་ངན་པ་དང་། ལུས་འབྲིང་དང་། ལུས་བཟང་པོ་དང་། གཞོན་ནུའི་ལུས་དང་། ལང་ཚོའི་ལུས་དང་། རྒན་པོའི་ལུས་ཏེ། དེ་ནི་རེ་ཞིག་ལུས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཤེས རབ་དེས་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་ཉེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་ཅིང་།ཀུན་དུ་རྟོག་པར་བྱེད། རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད། རྗེས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པའོ།

声闻地第十一品。什么是修习菩提分？三十七菩提分如是：四念住、四正断、四神足、五根、五力、七觉支、八圣道分。
身念住、受念住、心念住、法念住。为防护未生恶不善法令不生起，为断除已生恶不善法，生起意欲、精进、发起勤勉、摄持其心、安住其心。
为生起未生善法，为令已生善法住持、不忘失、修习圆满、再次生起、增长、广大，生起意欲、精进、发起勤勉、摄持其心、安住其心。
欲三摩地断行成就神足、精进三摩地断行成就神足、心三摩地断行成就神足、观三摩地断行成就神足。
信根、精进根、念根、定根、慧根。信力、精进力、念力、定力、慧力。
正念觉支、择法觉支、精进觉支、喜觉支、轻安觉支、定觉支、舍觉支。
正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定的修习、熟练、亲近、依止、修习、多修习，是为修习菩提分。
其中，何为身？何为观身？何为念？何为念住？答：身有三十五种，即：内身、外身、有根身、无根身、有情数身、非有情数身、有随眠身、有轻安身、大种身、所造色身、名身、色身、地狱有情身、傍生趣身、饿鬼界身、人身、天身、有识身、无识身、内身、外身、已转变身、未转变身、女身、男身、黄门身、亲友身、怨敌身、平庸身、劣身、中身、胜身、少年身、青年身、老年身，此是身的分类。
其中，观有三种：依身而生起的闻所成慧、思所成慧、修所成慧。以此慧于一切身以一切行相如实观察、思维、随行、观察。

།དེ་ལ་དྲན་པ་ནི་དེས་ལུས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཆོས་གང་དག་གཟུང་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཁོ་ནའི་དོན་ བསམས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།གང་དག་བསྒོམས་བས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའི་ཚིག་འབྲུ་དང་། དོན་དང་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་དེ་སེམས་ཀྱིས་མི་བརྗེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་བདག་གིས་ཆོས་དེ་དག་ལེགས་པར་བཟུང་ངམ། འོན་ཏེ་མ་ཡིན། ཤེས་རབ་ ཀྱིས་དེ་དང་དེ་དག་ལ་ལེགས་པར་བརྟགས་སམ།འོན་ཏེ་མ་ཡིན། རྣམ་པར་གྲོལ་བས་དེ་དང་དེ་དག་ལ་ལེགས་པར་རེག་པར་བྱས་སམ། འོན་ཏེ་མ་ཡིན་ཞེས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དྲན་པ་ཀུན་དུ་བསྲུང་བ་དང་། ཡུལ་གྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། དམིགས་པ་ལ་ཉེ་བར་གཏོད་པའི་ཕྱིར། དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་དྲན་པ་ཀུན་དུ་བསྲུང་བ་ནི་དྲན་པ་ཀུན་དུ་བསྲུངས་པ་དང་། དྲན་པ་ལ་རྟག་འགྲུས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཁོ་ན་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡུལ་གྱིས ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ནི་དྲན་པས་ཡིད་ཀུན་ཏུ་བསྲུངས་པ་དང་།གནས་སྐབས་མཉམ་པ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་མཚན་མར་མི་འཛིན་པ་དང་། མངོན་རྟགས་སུ་མི་འཛིན་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་བསྲུངས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོས་ཀྱང་། སྡོམ་པ་སྒྲུབ་པར་ བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྒྱས་པར་ཇི་སྐད་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་དམིགས་བ་ལ་ཉེ་བར་གཏོད་པ་ནི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁྱབ་པའི་དམིགས་པ་དང་། སྤྱད་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་དང་། མཁས་པའི་དམིགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པའི་དམིགས་པ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཏོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཇི་སྐད་སྔར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་དྲན་པ་ལེགས་པར་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཚོར་བ་གང་ཞེ ན།འདི་ལྟ་སྟེ། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བ་དེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པར་ཚོར་བའོ། །དེ་ལ་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ལུས་ཀྱིའོ། །ལུས་ཀྱི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱི་ཡང་དེ་དང་ འདྲའོ།།བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པའོ། །ཟང་ཟིང་མེད་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ངེས་ པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ།དེ་དག་ནི་ཚོར་བ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་གམ། རྣམ་པ་དགུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སེམས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་ བ་དང་།གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་དང་། གཏི་མུག་དང་བྲལ་བ་དང་། ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེངས་པ་དང་། ཞུམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་བཟུང་བ་དང་། རྒོད་པ་དང་། རྒོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་། མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ལེགས་པར་བསྒོམས་པ་དང་། ལེགས་པར་བསྒོམས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་ཡིན་ནོ།

关于念，是由身体所主导，对于所要把握的法义，唯有思维其义理，以及通过修习而现证的文字、义理和现量所证，心不忘失。
关于念住，是我对这些法义是否善加把握，或者不是；是否以智慧善加观察这些法义，或者不是；是否以解脱善加触证这些法义，或者不是，如是安住正念，这就是念住。
此外，念的遍护、境界无染、专注所缘故，是为念住。其中念的遍护，即如前所说的护念和精进于念。
其中境界无染是以念护持意根，安住于平等状态，不取相、不取征相，护持意根，以意根成就律仪，如前广说。
其中专注所缘是专注于四种所缘：遍满所缘、净行所缘、善巧所缘、净惑所缘，如前所说。由这三种因缘而善加安住正念，即是念住。
关于受，即乐受、苦受、不苦不乐受。其中乐受、苦受、不苦不乐受是属于身体的。如同身体的受，心的受也是如此。
乐受、苦受、不苦不乐受也有世俗的。出世间的也是如此。乐受、苦受、不苦不乐受依于执著和出离，也是如此。这些受可分为二十一种或九种。
关于心，即有贪心、离贪心、有嗔心、离嗔心、有痴心、离痴心、收摄心、散乱心、沉没心、执取心、掉举心、不掉举心、寂静心、不寂静心、等持心、不等持心、善修心、非善修心、极解脱心、非极解脱心，总集为二十种心。

།དེ་ལ་ཆོས རྣམས་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། འདོད་ཆགས་འདུལ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། ཞེ་སྡང་འདུལ་བ་དང་། གཏི་མུག་དང་། གཏི་མུག་འདུལ་བ་དང་། ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། ཞུམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། རྒོད་པ་ དང་།རྒོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ལེགས་པར་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་། ལེགས་པར་མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ལམ་ལེགས་པར་བསྒོམས་པ་དང་། ལམ་ལེགས་པར་བསྒོམས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ནག་པོ་དང་། དཀར་པོའི་ཕྱོགས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉི་ཤུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བདེ་བར་ཚོར་བ་ནི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་ པ་ལ་བརྟེན་ཏེ།སྐྱེས་པའི་ཚོར་བའི་རྣམ་པ་སྟེ། བདེ་བར་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་བའི་ཚོགས་ལྔ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལུས་ཀྱིའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཀྱིའོ། །བདེ་བ་ མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ།སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། སྐྱེས་པའི་ཚོར་བའི་རྣམ་པ་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་ནི་ སྡུག་བསྔལ་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལུས་ཀྱིའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཀྱིའོ། ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཐུན་པ་ངེས་པར་འབྱེད་པ་ལས་བྱུང་བ། ཤིན་ཏུ་མཐར་ཐུག་པ་དང་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟང་ཟིང་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟང་ཟིང དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། རྗེས་སུ་མི་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་ དེ་ནི་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ནི་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་ པའོ།།ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་ནི་ཞེ་སྡང་བར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་ལ་ཞེ་སྡང་གིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་གང་ཡིན་པའོ། །ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་གིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་ནི་རྨོངས་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་ལ་གཏི་མུག་གིས་ ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།གཏི་མུག་དང་བྲལ་བ་ནི་གཏི་མུག་གིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །སེམས་དྲུག་པོ་དེ་དག་ནི་རྒྱུ་བ་དང་ལྡན་པ་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་གསུམ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །གསུམ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ བའི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་སེམས་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པས་ནང་གི་དམིགས་པ་ལ་ཉེ་བར་གཏོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་གཡེང་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་དག་གིས་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཞུམ་པ་ནི་རྨུགས་ བ་དང་གཉིད་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།རབ་ཏུ་བཟུང་བ་ནི་དང་བར་འགྱུར་བའི་དམིགས་པ་ལ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སེམས་རྒོད་པ་ནི་ཧ་ཅང་ཡང་དག་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རྒོད་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སེམས་རྒོད་པ་མ་ཡིན་ པ་ནི་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་དུས་དང་།ཀུན་དུ་སྡུད་པའི་དུས་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་ཞི་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་དག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གང་ཡིན་པའོ།

那么什么是诸法？即是：贪欲和调伏贪欲，嗔恨和调伏嗔恨，愚痴和调伏愚痴，摄心和散乱，沉没和提起，掉举和不掉举，寂止和不寂止，善等持和不善等持，善修道和不善修道，究竟解脱和非究竟解脱。应当了知这些是黑白二分、建立染净二分的二十种法。
其中乐受是依靠引生乐受的触而生起的感受相，即是乐受。其中与五识聚相应的是身乐受，与意识相应的是心乐受。如同乐受一样，苦受也是依靠引生苦受的触，不苦不乐受是依靠引生不苦不乐受的触而生起的感受相，即是不苦不乐受。其中与五识聚相应的是身受，与意识相应的是心受。
随顺涅槃、从决择分所生、极为究竟、极为清净、为住于极清净梵行而趣入的是无杂染。属于三界的是有杂染。与色界、无色界相应且随顺离贪的是依出离。与欲界相应且不随顺离贪的是依耽著。
其中有贪心是对可贪著事物被贪欲缠缚。离贪是远离贪欲缠缚。有嗔是对可嗔恨事物被嗔恨缠缚。离嗔是远离嗔恨缠缚。有痴是对可迷惑事物被愚痴缠缚。离痴是远离愚痴缠缚。应当了知这六种心是有所行的，其中三种是染污分，三种是对治染污分。
其中摄心是以止相专注于内在所缘。散乱是随逐外在五欲功德。其中心沉没是与昏沉睡眠相应。提起是对能生信心的所缘生起欢喜。掉举心是因过分执取而被掉举缠缚。不掉举心是在提起和摄心时保持平等性。其中寂止心是从诸障碍中解脱。

།ཉེ་བར་ཞི་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ ནི་སྒྲིབ་པ་དག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ལ་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་ལེགས་པར་བསྒོམས་པ་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པའི་ཕྱིར་མྱུར་དུ་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཅི་འདོད་པ་བཞིན་ཐོབ་པ་དང་།དཀའ་བ་མེད་པར་ཐོབ་པ་དང་། ཚེགས་མེད་པར་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་ལེགས་པར་བསྒོམས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དང་ གཏན་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དང་གཏན་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། སེམས་བཅུ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་སྤྱོད་པར་གཏོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ས་ལས་བརྩམས་པའི་སྤྱོད་ པར་གཏོགས་པའི་སེམས་ནི་བརྒྱད་དེ།ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེངས་པ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་མ་ཡིན་པའི་བར་དག་གོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་བརྩམས་པའི་སྤྱོད་པར་གཏོགས་པའི་སེམས་ནི་དྲུག་སྟེ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ དང་།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་པའི་བར་དག་གོ། །ནང་ན་སྒྲིབ་པ་ཡོད་པ་ན་ཡང་བདག་ལ་སྒྲིབ་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་མེད་ན་ཡང་བདག་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་མ་སྐྱེས་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། སྐྱེས་ པ་དང་ཇི་ལྟར་འབྲལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དང་།དེ་ལ་མིག་གི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་བར་གྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཡོད་ན་ཡང་བདག་ལ་ཡིད་ཀྱི་བར་གྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་བར་གྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་མེད་ན་ཡང་བདག་ལ་ ཡིད་ཀྱི་བར་གྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་མེད་དོ་ཞེས་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་།དེའི་ཡིད་ཀྱི་བར་གྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་མ་སྐྱེས་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། སྐྱེས་པ་ཇི་ལྟར་འགག་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ནང་ན་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ ཡོད་ན་ཡང་བདག་ལ་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡོད་དོ་ཞེས་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་།མེད་ན་ཡང་བདག་ལ་མེད་དོ་ཞེས་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་མ་སྐྱེས་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། སྐྱེས་པ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་དང་། མི་བརྗེད་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཕྱིར་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་། འཕེལ་བ་དང་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་[(]ཤས་[,]ཤེས་[)]པ་དང་། དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགའ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གཞི་དང་། ཉེས་དམིགས་དང་། གཉེན་པོའི་རྣམ་པ་དག་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་ལུས་ཡིན་ནོ།།ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་ རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན།ཇི་ལྟར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན། ཇི་ལྟར་ན་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་དེ་ནི་ནང་གི་ལུས་ ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ།

非寂静即是未解脱。其中，心等持是为了从诸障碍中解脱而入于禅定正行。
非等持即是未入定。其中，善修心是由于长期于此三昧中修习，故能随欲迅速获得等持，无难获得，无艰获得。
非善修心则应知与此相反。其中，心极解脱是完全永久解脱。非心极解脱是非完全永久解脱。应知此十四种心属于行。
其中，从障碍清净地所起的属于行的心有八种：即从摄集、散乱、寂静到非寂静等。从烦恼清净所起的属于行的心有六种：即从极解脱到非极解脱等。
内有障碍时能了知'我有障碍'，无障碍时能了知'我无障碍'，未生障碍如何生起亦能了知，已生障碍如何断除亦能了知。
其中，有眼结乃至意结时，能了知'我有意结'，无意结时能了知'我无意结'，未生意结如何生起亦能了知，已生意结如何灭尽亦能了知。
内有念觉支时能了知'我有念觉支'，无时能了知'我无'，未生念觉支如何生起亦能了知，已生者如何安住、不忘、修习圆满、再次生起、增长、广大亦能了知。
如念觉支，择法、精进、喜、轻安、定、舍觉支亦应如是了知。如是由自性、所依、过患、对治等行相，了知一切烦恼法，此即法念处体。
如所说身念处，于受、心、法亦应如理了知。
其中，云何安住于观内身？云何安住于观外身？云何安住于观内外身？若时于内身观身而住，是为安住于观内身。

།གང་གི་ཚེ་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བའི་ཕྱི་རོལ་གཞན་གྱི་གཟུགས་ལ་དམིགས་ པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་རང་གི་ནང་གི་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ནང་གི་ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་ཆོས་ རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ཏེ། སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཞན་གྱི་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ ཡིན་ནོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་དབང་པོས་ཟིན་པའི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོས་མ་ཟིན་པ་ཟིན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་མ་ཟིན་པའི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ནི། ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།དབང་པོས་ཟིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ཟིན་ཅིང་ཟིན་པར་གྱུར་པའི་ནང་གི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ཅི་རིགས་པར་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ནི་དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།ཞེས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་གཟུགས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་ པ་དེ་ནི་ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།ནང་གི་རང་ཁོ་ནའི་གཟུགས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པ་མ་ཡིན་པ་གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་གཟུགས་ ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་།གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ དག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ནང་གི་འབྱུང་བའི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་འབྱུང་བའི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་ གནས་པ་ཡིན་ནོ།།འབྱུང་བའི་གཟུགས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དུ་བསྡུས་པ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་ལ་ བརྟེན་ཏེ་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་། གང་གི་ཚེ་ནང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ། ། སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བའི་གཟུགས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པ། རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་གྱུར་པ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ།

当观察非有情数的外部色法时，即是住于随观外身。当观察有情数的他人外部色法时，即是住于随观内外身。
其中，依于有情数的内部色法所生起的受、心、法，观察这些即是住于随观内受、心、法。
依于非有情数的外部色法所生起的受、心、法，观察这些即是住于随观外受、心、法。
依于有情数的他人外部色法所生起的受、心、法，观察这些即是住于随观内外受、心、法。
另一种分类，观察根所摄的色法，即是住于随观内身。观察非根所摄的色法，即是住于随观外身。
观察唯是根所摄且已被摄持的内部色法，即是住于随观内外身。如是，依于这三种色法所生起的受、心、法，随其所应地观察，即是如是随观而住。应当如前理解。
另一种分类，观察等持地所摄的轻安相应色法，即是住于随观内身。观察唯内部非等持地所摄具随眠的色法，即是住于随观外身。
观察他人的轻安相应色法和具随眠的色法，即是住于随观内外身。如是，依于这些所生起的受、心、法，也应随其所应了知。
另一种分类，观察内部大种色法，即是住于随观内身。观察外部大种色法，即是住于随观外身。
观察依于大种色法为因而生起的根境所摄色法，即是住于随观内外身。如是，依于这些所生起的受、心、法，也应随其所应了知。
另一种分类，当观察内部具有识的身体时，即是住于随观内身。观察有情数的无识色法，如已死亡等状态时，即是住于随观外身。

།རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་གཟུགས་འདས་པའི་དུས་ན་རྣམ་པར ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པར་འགྱུར་བར་ཆོས་མཚུངས་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ དུ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་བདག་ཉིད་ཀྱི་ནང་གི་ལུས་ལ་སྐྲ་དང་སྤུ་དང་སེན་མོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དག་གི་ནང་གི་ལུས་ལ་སྐྲ་དང་སྤུ་དང་སེན་མོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ་། །བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་མ་ཉམས་ པ་དང་།གཞན་དག་གི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་ཉམས་ཀྱང་རུང་། མ་ཉམས་ཀྱང་རུང་བ་ལ་ཆོས་ཉིད་མཚུངས་པས་དམིགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེས་ པའི་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ལུས་དང་། ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་རྣམ་གྲངས་མང་པོ་དག་ཀྱང་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་གྲངས་ཉུང་ཤས་ཤིག་ཡང་ དག་པར་བསྟན་པ་ནི་དེ་དག་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིའི་གཉེན་པོར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་གཉེན་པོར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པ་ལ་མི་སྡུག་པ་དང་།ལྡང་བའི་དུར་ཁྲོད་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་པ་དེས་དེ་དག་ལན་མང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེ་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་གཉེན་པོར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཚོར་བ་དག་ལ་ཚོར་བའི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ནི་གང་ཅུང་ཟད་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་དག་དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་དེའི་སྡུག་ བསྔལ་ལ་བདེ་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་གཉེན་པོར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེའི་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོ་དང་སྐད་ཅིག་དང་ཐང་ཅིག་དང་།ཡུད་ཙམ་དེ་དང་དེ་དག་འདས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སེམས་རྣམ་པ་དུ་མ་རྣམ་པ་མང་པོ་སྣ་ཚོགས་མཐོང་ནས་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་ བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་གཉེན་པོར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ་།འདི་ལྟར་དེ་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་ཡོད་ལ། བདག་མེད་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བདག་ཏུ་ ལྟ་བར་འགྱུར་བས་དེས་དེ་ལྟར་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཆོས་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བལྟས་ཤིང་།ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་ན་བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

无意识的色法在过去时有意识，有意识的色法在未来时成为无意识，观察法的相同性和法的平等性，这就是对内外身随观身而住。同样地，对依此所生的受、心、法等也应如理了知。
另外，以自身内在的头发、毛发、指甲等相来观察，这是对内身随观身而住。以他人内在的头发、毛发、指甲等相来观察，这是对外身随观身而住。以自身外在的身体变色等相未坏，以及他人外在的身体变色等相或坏或未坏，以法性相同来观察，这是对内外身随观身而住。对依此所生的受、心、法等也应如理了知。
应知由身、受、心、法的差别，还有许多类似的分类，这里所说的只是少数正确的例子。
其中，世尊建立四念住是为对治四颠倒。其中，身念住是为对治不净中净颠倒而建立的，如此，世尊在身念住修习中说示不净观和四种尸林观，由于多次作意这些，能断除不净中净颠倒。
其中，受念住是为对治苦中乐颠倒而建立的，如此，对诸受随观受而住，无论感受什么，如实了知那些都是苦，因此能断除苦中乐颠倒。
其中，心念住是为对治无常中常颠倒而建立的，如此，由于其心有贪等差别，日日夜夜、刹那、须臾、瞬间等过去，见到种种不同的心，因此能断除无常中常颠倒。
其中，法念住是为对治无我中我颠倒而建立的，如此，其中有我见等烦恼，而无无我见等善法，因此对蕴执为我，如是通过自相和共相观察诸法，如实见到时，能断除无我中我颠倒。

།རྣམ་གྲངས་གཞན་ ཡང་འཇིག་རྟེན་ནི་ཕལ་ཆེར་འདི་ལྟར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ།ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ཕུང་པོ་ཙམ་དང་ཆོས་ཙམ་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པས། འདི་ལྟར་བདག་ནི་ལུས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་ལ། བདེ་བ་དང་སྡུག་ བསྔལ་མྱོང་བ་ན་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དག་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་དེ་ལྟར་ཞུགས་པ་ཡིན་པས། དེ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། ། བདག་ཉིད་ཀྱིས་མྱོང་བའི་དངོས་པོ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་དག་སེམས་དང་ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཁོ་ན་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པར་འགྱུར་བའི་བདག་གི་གཞི་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།སེམས་དེ་ཁོ་ནའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་དངོས་པོ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི། ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ ཡང་གང་ལ་ལས་བྱེད་པ་དང་།གང་གི་དོན་དུ་བྱེད་པ་དང་། གང་ཞིག་ལས་བྱེད་པ་དང་། གང་གིས་བྱེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་གང་ལ་ལས་བྱེད་ཅེ་ན་ལུས་ལ་བྱེད་དོ། །གང་གི་དོན་དུ་ བྱེད་ཅེ་ན་ཚོར་བའི་དོན་དུ་བྱེད་དོ།།གང་ཞིག་ལས་བྱེད་ཅེ་ན། སེམས་ཀྱིས་བྱེད་དོ། །གང་གིས་བྱེད་ཅེ་ན། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་བྱེད་དོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་གང་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་དང་། གང་ལས་དང་། གང་ཞིག་དང་། གང་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་གང་ལ་ཞེ་ན། ལུས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་རོ། ། གང་ལས་ཤེ་ན་། ཚོར་བ་དག་ལས་སོ། །གང་ཞིག་ཅེ་ན། སེམས་ཀྱིས་སོ། །གང་གིས་ཤེ་ན། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གང་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པར བྱེད་པ་དང་།གང་གིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེ་ནི་དམིགས་པ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེ་ལ་ཤེས་རབ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ ཡང་དག་པར་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་དྲན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ ཡང་ལུས་དང་།ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དབང་གིས་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡོད། །ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་ཡོད་དོ།

另外，世间大多是这样趋入的：由于对诸蕴不能如实了知仅是蕴体和法性，认为'我依止于身体，依止于它而感受苦乐，感受苦乐时由于法与非法而成为杂染或清净'，如是趋入。
因此，为了断除对自身体实相的愚痴，安立身念住；为了断除对自己所感受实相的愚痴，安立受念住；为了断除对彼等心、意、识执为我的基础的愚痴，安立心念住；为了断除对彼心的杂染和清净实相的愚痴，安立法念住。
另外，将作业处、为何作业、谁在作业、以何作业等全部归纳而安立四念住：其中作业处是身体，为何作业是为了感受，谁在作业是心，以何作业是善不善法。
另外，将于何处生起杂染和清净、从何处、是谁、以何而生起杂染和清净等全部归纳而安立四念住：其中于何处是于身体生起杂染和清净，从何处是从诸受，是谁是由心，以何是以诸法生起杂染和清净。
其中念住的含义是什么？答：于何处安立正念和以何安立正念，即是念住。其中于何处安立正念？是于所缘安立念住。以何安立正念？是以摄持智慧和三摩地的正念，这是自性念住。除此之外，与彼等相应的心和心所法是相应念住。
另外，由身、受、心、法的缘故所生起的有漏善法和无漏道，即是念住。这也包括闻所生、思所生和修所生。其中闻所生和思所生唯是有漏，修所生则有漏无漏俱有。

།དེ་དེ་ལྟར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་བྱས་ཤིང ཕྱིན་ཅི་ལོག་རགས་པ་རགས་པ་དག་བསལ་ཏེ།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་དེའི་འོག་ཏུ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་པ་ནས། དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐྱེས་པ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་ པ་དང་།མི་བརྗེད་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཕྱིར་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། རྒྱས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད། འབད་པར་བྱེད། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་ཅིང་། སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད། རབ་ཏུ་ འཇོག་པར་བྱེད་པའི་བར་དུ་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། ངག་གི་ལས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ཏེ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པར་བསྡུས་པ་གང་དག་ ཡིན་པ་དང་།དེ་དག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་གང་དག་ཡིན་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་གང་དག་ཕྲད་པར་མ་གྱུར་ཅིང་མངོན་དུ་མ་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་ཕྲད་པར་གྱུར་ཅིང་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དགེ་བའི་ ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་དེ་དག་གི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ།ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་དང་། སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་མ་སྐྱེས་པ་དང་། སྐྱེས་པ་ཡང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་གང་གི་ཚེ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་བསྐྱེད་པར་མི་བྱ་བ་དང་། སྐྱེས་ཤིང་ཕྲད་པ་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་དང་དུ་མི་བླང་ཞིང་སྤང་བ་དང་བསྩལ་བར་བྱའོ་ཞེས་སྤྲོ་བ་ སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་སྨོན་ལམ་འདེབས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་དང་པོ་ཉིད་ནས་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་སྤྲོ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད། སྨོན་ལམ་འདེབས་པར་བྱེད་ཅིང་དང་དུ་ལེན་པར་མི་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་ པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེས་པ་རྣམས་དང་དུ་མི་ལེན་ཅིང་སྤང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤང་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་ཡིན་ནོ། །སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་འདས་པའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཡུལ་ལ་ དམིགས་ཏེ་སྐྱེའོ།།དེ་དག་ཀྱང་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་དང་། མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་དག་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པ་དེ་དག་ནི་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་དེ་དག་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་ནི་འབད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་མ་ སྐྱེད་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པ་དང་།སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་ནི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པོས་མི་སྐྱེད་པ་དང་། སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་པོ་མ་སྐྱེས་པ་ རྣམས་མི་སྐྱེད་པ་དང་།སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་ནི་འབད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཆེན་པོ་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་ནི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདས་པའི་དམིགས་པ་ལ་སྤྱོད་པར་བྱེད་ན་ཡང་དེ་ལ་དམིགས་ པ་དེས་ཅི་ནས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པར་བྱེད་དོ།

如是修习四念住，断除粗重颠倒，明了善法与不善法后，为了使未生起的罪恶不善法不生起，已生起的断除，未生起的善法生起，已生起的安住、不忘失、修习圆满、再次生起、增长、广大，而生起欲求，精进努力，发起勤勉，乃至摄持其心，安住其心，如前广说。
其中，何为罪恶不善法？即欲界所行的身业、语业、意业中有烦恼者，以及身语意所摄的诸恶行，以及引发这些的诸烦恼。其中，未遇到且未显现的是未生起的，已遇到且已显现的是已生起的。
其中，所谓善法，即是与彼等相对治的诸法，也就是对治恶行、对治遮障、对治结缚者。其未生起与已生起的情况，应当如同罪恶不善法一样理解。
其中，当为了使未生起的罪恶不善法不生起，以及一切种一切时不令生起，对于已生起且已遇到的，一切种一切时不接受而断除、灭尽，而生起精进、发愿时，这就是生起欲求。
为了使未生起的罪恶不善法从一开始就不生起而生起精进、发愿且不愿接受，这是为了不生起未生者的欲求。对于已生起的不接受而断除，这是为了断除的欲求。
这些罪恶不善法缘于过去事、未来事及现在境而生起。其中又有缘于隐蔽境及现前境的，其中缘于过去、未来事的是缘于隐蔽境的，缘于现在境的是缘于现前境的。
其中，为了使缘于隐蔽境的未生起罪恶不善法不生起，已生起者断除而精进努力。为了使缘于现前境的未生者不生起，已生者断除而发起勤勉。因为这些需要以极为坚固的精进才能不生起及断除。
此外，为了使小、中烦恼未生者不生起，已生者断除而精进努力。为了使大烦恼未生者不生起，已生者断除而发起勤勉。
即使缘于过去境而行，也要如此行持，使得缘于彼境时决定不生烦恼。

།གལ་ཏེ་བརྗེད་ངས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ཡང་དེ་དང་དུ་མི་ལེན་ཅིང་སྤོང་བར་བྱེད། སེལ་བར་བྱེད། བྱང་བར་བྱེད་དོ། །འདས་པའི་དམིགས་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་འོངས་པའི་དམིགས་པ་ལ་ཡང་དེ་ བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་དེ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་འབད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དམིགས་པ་ལ་སྤྱོད་པར་བྱེད་ན་ཡང་དེ་ལ་དམིགས་པ་དེས་ཅི་ནས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་མི་ འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པར་བྱེད་དོ།།གལ་ཏེ་བརྗེད་ངས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ཡང་སྐྱེས་པ་དེ་དང་དུ་མི་ལེན་ཅིང་། སྤོང་བར་བྱེད། སེལ་བར་བྱེད། བྱང་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་ འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།གཞན་ཡང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་གང་དག་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་དབང་ཁོ་ནས་སྐྱེ་ལ། ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད། །གང་དག་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་དབང་དང་། ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་ཀུན་ དུ་རྟོག་པའི་དབང་ཁོ་ན་སྐྱེ་ལ།ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མ་ཡིན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གནས་པ་ན་གང་དག་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་དམིགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་དབང་དང་ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུ་བ་ན་གང་དག་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ དམིགས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཏེ་།དེ་ལ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་མི་སྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་ནི་འབད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་དབང་དང་།ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་མ་སྐྱེས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་མི་སྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་ནི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ གང་དག་མ་ཐོབ་པ་དང་།མངོན་དུ་མ་གྱུར་པ་དེ་དག་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྤྲོ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད། སེམས་ཀྱིས་སྨོན་པར་བྱེད་ཅིང་། དེ་ཤས་ཆེར་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དང་། མངོན་དུ་བྱ་བར་འདོད་པ་ལ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་ཡིན་ནོ།།དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་། མི་བརྗེད་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ཐོབ་པ་དང་། མངོན་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་ལ་ ཐོབ་པ་དང་མི་འབྲལ་ཞིང་ཐོབ་པ་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པར་བྱ་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་མི་བརྗེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་དགེ་བའི་ཆོས་ཐོབ་པ་དང་། མངོན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀུན་དུ་བསྟེན་པའི་རྒྱུས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། མཐར་ཕྱིན་པར་བྱ་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། སྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ཡང་སྤྲོ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད། སེམས་ཀྱིས་སྨོན་པར་བྱེད་ཅིང་། དེ་ཤས་ཆེར་གནས་པར་འདོད པ་དང་།མི་བརྗེད་པར་འདོད་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འདོད་པ་ལ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་། མི་བརྗེད་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འབད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་ བ་ནི།ཐོབ་པ་རྣམས་མངོན་སུམ་དུ་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་། དེ་ལ་འབད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་། མི་བརྗེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།

即使由于忘失而生起，也不接受它而要断除、消除、清净。如同对过去的所缘那样，对未来的所缘也应当如是了知。如是，为了不生起未生的罪恶不善法，断除已生的罪恶不善法而精进。
若对现在生起的所缘作意时，也要如是行持，使烦恼决定不会因这些所缘而生起。即使由于忘失而生起，也不接受所生起的烦恼，而要断除、消除、清净。如是，为了不生起未生的罪恶不善法，断除已生的罪恶不善法而发起精进。
此外，有些罪恶不善法仅由分别念的力量而生起，而非由境的力量；有些则由分别念的力量和境的力量而生起。其中，仅由分别念的力量而生起，非由境的力量者，即是安住时从过去、未来所缘而生起者。其中，由分别念的力量和境的力量而生起者，即是行走时从现在所缘而生起者，因为此时必定有非理作意的分别念。
对于由分别念的力量所生起和未生起的，为了不生起和断除已生起的而精进。对于由分别念的力量和境的力量所生起和未生起的，为了不生起和断除已生起的而发起精进。
其中，'为生起未生善法而生起欲求'是指：对于未获得、未现前的善法，为了获得、现前而生起欢喜，以心发愿，安住于极欲获得、欲现前，这就是为生起未生善法而生起欲求。
'为了已生善法的安住、不忘失、修习圆满而生起欲求'中，'已生善法'是指已获得、已现前者。其中，'为了安住'是就不离所得、不失所得而言。'为了不忘失'是就使现前更为明显而言。'为了修习圆满'是就通过串习因缘使已获得、已现前的善法圆满、究竟而言。
于此也要生起欢喜，以心发愿，安住于极欲安住、欲不忘失、欲修习圆满，这就是为了已生善法的安住、不忘失、修习圆满而生起欲求。
其中，'精进'是为了现前修习已获得者。'发起精进'是为了获得未获得者。其中，'精进'是为了已生起者的安住和不忘失。

།བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་ བ་ནི་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་དགེ་བའི་ཆོས་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་པོ་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་། མི་བརྗེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་འབད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བའི་ཆོས་ཆེན་པོ་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་མི་བརྗོད་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་སེམས་དེ་ཞི་གནས་བསྒོམ་པ་དང་། རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱ་བ་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་དང་། སྡིག པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་། མི་བརྗེད་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་ཅིང་། དེ་ཡང་དེ་ལྟར་ནང་དུ་མངོན་པར་བསྡུས་པ་ནི། དེ་ཞུམ་པར་འགྱུར་བའམ། ཞུམ་པར་དོགས་པར་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་ན། རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་མཚན་མ་དང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡང་རུང་བས་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་ཅིང་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་དུས་ན། སེམས་རྒོད་པའམ་། རྒོད་པར་དོགས་པར་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་ན་ཡང་སེམས་ནང་དུ་མངོན་པར་སྡུད་པར་བྱེད་ཅིང་ཞི་གནས་ལ་རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་པོ་དག་ཀྱང་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མ་སྐྱེས བ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པ་དང་།སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་འབད་པར་བྱེད། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་ཅིང་། སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད། རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མ་ སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐྱེད་པ་དང་།རྒྱས་པར་ཇི་ལྟར་ན་ནག་པོའི་ཕྱོགས་རྣམས་ཅི་ལྟ་བུ་དེ་དག་ཀྱང་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་གཉིས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གཅིག་ནི་བསྡོམས་པས་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ ཅེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།གཉིས་པ་ནི་སྤང་བས་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། སྡིག་པའི་དངོས་པོ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་བསྡམ་པར་བྱ་ཞིང་དང་དུ་ མི་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ།མ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་དུ་མི་སྤྱད་པའི་སྒོ་ནས་སྤང་ཞིང་དེ་ནི་མངོན་དུ་མི་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་སྤང་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས། སྤང་བས་སྤོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བསྒོམས་པས་སྤོང་བ་ནི་གཅིག་སྟེ། དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ ནས།སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད། རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྒྱས་པར་གང་གསུངས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཀུན་དུ་སྟེན་པར་བྱེད་ཅིང་སྒོམ་པར་བྱེད་ན་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཐོབ་པ་ཡང་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ ལ་རྗེས་སུ་བསྲུང་བས་སྤོང་བ་ནི་གཅིག་སྟེ།དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་། སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད། རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྒྱས་པར་གང་གསུངས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དགེ་བའི་ཆོས་ཐོབ་ཅིང་མངོན་དུ་བྱས་པ་དག་ལ་བག་མེད་པ་སྤངས་ ཏེ།བག་ཡོད་པས་སྟེན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་གནས་པ་དང་། མི་བརྗེད་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བས། དེ་ལྟར་ན་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་བསྲུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་རེ་ཞིག་ཡང་དག་པའི་སྤོང་ བའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྒྱས་པ་ཡིན་ནོ།།དོན་མདོར་བསྡུ་བ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ནག་པོ་དང་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་བཏང་བ་དང་བླང་བའི་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

所谓精进修行，是为了圆满完成修行。此外，为了生起未生起的小善法和中等善法，以及使已生起的善法安住和不忘失而精进努力。为了生起未生起的大善法，以及使已生起的善法安住和不忘失，并圆满完成修行而精进修行。
其中所谓摄持心，是指当心专注于修习止观和一心专注时精进用功，为了不生起未生起的罪恶不善法，同样如前广说，为了使已生起的善法安住、不忘失，以及圆满完成修行而精进用功。当如是内摄其心时，若见其心生起怯弱或恐怯弱时，以任何摄持相而摄持并令欢喜，这就是摄持心。
如何安置？在摄持时，若见心掉举或恐掉举时，则令心内摄而安置于止观中。
四正断也是为了不生起未生起的黑分法，以及断除已生起的黑分法而生起欲求、精进努力、发起精进，并摄持心、安置心，这些是两种正断。对于未生起的白分法的生起等，如同对黑分法所说那样，应知也是两种正断。
其中一种是以防护断，即如广说'为断除未生起的罪恶不善法而生起欲求'等。第二种是以断除断，即如广说'为不生起未生起的罪恶不善法而生起欲求'等。已生起的罪恶事物应当防护而不应接受，未生起的则应通过不行持而断除，通过不现行而断除，故称为以断除断。
其中以修习断是一种，即从'为生起未生起的善法'乃至'摄持心、安置心'等广说。如是若修习并依止善法，则能获得未得到的，并能现证已得到的。
其中以随护断是一种，即从'已生起的善法安住'乃至'摄持心、安置心'等广说。如是对于已得到并现证的善法，断除放逸而以不放逸依止，这就能安住于善法、不忘失并圆满完成修行，因此是随护已生起的善法。这是广说正断的分类。
什么是义的总结？答：是显示舍弃黑分和摄取白分事物的意乐圆满和加行圆满。

།དེ་ལ་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པ་ནི་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ།།སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་འབད་པར་བྱེད། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་ཅིང་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད། རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དག་གིས་བསྟན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། སྤང་བར་ བྱ་བའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་སྤང་པར་བྱ་བ་དང་།ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་པོ་ཁོ་ནར་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྤང་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་པར་བྱ་བ་དང་། བག་ལ་ཉལ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུས་དུས་སུ་ཞི་ གནས་དང་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་།བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་དག་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྤང་བ་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ སྤོང་བ་བཞི་པོ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བསྟན་པས་ན་དེ་ནི་དོན་མདོར་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །དེ་ལ་འདུན་པའི་དབང་དུ་ བྱས་ནས།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ། །བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་དང་། དཔྱོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་། གང་གི་ཚེ་དེ་རེ་ཞིག་འདུན་པ་ཁོ་ན་ཉི་ཚེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་། འདུན་ པ་སྐྱེས་ནས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།གཞི་དང་། ཉེས་དམིགས་དང་། གཉེན་པོའི་སྒོ་ནས་ལེགས་པ་ཁོ་ནར་ངེས་པར་རྟོག་པར་བྱེད་ཅིང་། དྲན་པ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ ལ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།གཞི་དང་། ཕན་ཡོན་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྒོ་ནས་ལེགས་པ་ཁོ་ནར་ངེས་པར་རྟོག་པར་བྱེད་ཅིང་། དྲན་པ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལ་ལན་མང་དུ་བྱས་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་རྒྱུ་བ་ཐག་རིང་དུ་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་ པར་བྱེད་ཅིང་།ད་དུང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པར་ནི་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། དེའི་འདུན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱའོ། །འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དམིགས་པ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དང་མཐུན་ པ་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཆུང་ངུ་དང་།འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་དང་མཐུན་པ་མ་སྐྱེས་པ་མི་སྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་འབད་པར་བྱེད་ཅིང་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་པའི་ཚེ། དམིགས་པ་དེ་ལ་སྤྱོད་པ་ན་དམིགས་པ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གཞི་དང་། ཉེས་དམིགས་དང་། གཉེན་པོའི་སྒོ་ནས་ལེགས་པ་ཁོ་ནར་ངེས་པར་རྟོག་པར་བྱེད་ཅིང་། དྲན་པ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལ་ལན་མང་དུ་གནས་པར་བྱེད་པ་ན། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་རྒྱུ་བ་ཐག་རིང་དུ་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། ད་དུང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས རྣམས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པ་ནི་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ།

其中，殊胜的发心是由'生起希求'所显示。殊胜的加行是由'精进努力、发起精进并善加持心、善安住'等词所显示。瑜伽士所作仅此而已：为了断除所应断除之事物，为了获得所应获得之事物，首先应当生起欢喜心；为了断除烦恼，应当发起精进；为了断除随眠，应当时时修习止观、摄持和舍相；为了断除烦恼和随眠，应当如实修习对治分的善法。这一切都由四正断所完全显示，这就是略义。
其中，三摩地有四种，即：欲三摩地、精进三摩地、心三摩地和观察三摩地。其中，依欲而获得的三摩地即是欲三摩地。依精进、心和观察而获得的三摩地即是观察三摩地。当其仅仅生起希求，生起希求后，对一切罪恶不善法从自性、所依、过患和对治门善加观察，使正念专一；同样地，对诸善法也从自性、所依、功德和出离门善加观察，使正念专一；由多次修习，以远离烦恼活动的方式触及专注，然而尚未真实摧毁诸罪恶不善法的随眠，这就是依欲所成的三摩地。
为了不生起未生起的与过去、未来、现在所缘相应的罪恶不善法，与小、中、大烦恼相应的法，为了断除已生起的法而精进努力时，于彼所缘而行时，从所缘的自性、所依、过患和对治门善加观察，使正念专注；多次安住其中时，以远离烦恼活动的方式生起心一境性，然而尚未真实摧毁诸罪恶不善法的随眠，这就是依精进所成的三摩地。

།སེམས་བྱིང་བ་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་ཅིང་། སེམས་རབ་ཏུ་བཟུང་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་པ་དང་། དུས་དུས་སུ་ལྷག་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་པ་ དང་།སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་དང་། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ཆོས་དང་། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དག་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གཞི་དང་། ཉེས་དམིགས་དང་། ཕན་ཡོན་དང་། གཉེན་པོ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྒོ་ནས་ལེགས་པ་ཁོ་ནར་ངེས་པར་རྟོག་པར་བྱེད་ཅིང་། དྲན་པ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལ་ལན་མང་དུ་གནས་པར་བྱེད་པ་ལ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་རྒྱུ་བ་ཐག་རིང་དུ་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། ད དུང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པར་ནི་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་སེམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྡིག་བ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ དག་ཉིད་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་པས་ན།དེ་ལྟར་དེའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཐག་རིང་དུ་བྱས་པ་རྣམས་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་གཉེན་པོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བ་ན།དེ་འདི་སྙམས་དུ་སེམས་ཏེ། ཅི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཡོད་ཅིང་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་མེད་ཅིང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མྱོང་བར་མི་འགྱུར་བ་བདག་གིས་ཡོངས་སུ་དཔྱད་པར་བྱའོ་སྙམ་ནས། དེ་དཔྱོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་ པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།སྤངས་པ་དང་མ་སྤངས་པ་ལ་སྤྱོད་པར་བྱེད། ལེགས་པ་ཁོ་ནར་ངེས་པར་རྟོག་པར་བྱེད་ཅིང་། དྲན་པ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལ་ལན་མང་དུ་གནས་པར་བྱེད་པས། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་བདག་གི་ སེམས་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཙམ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་ཟད་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།བདག་གིས་དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཐོབ་ཅིང་བསྒོམ་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། བག་ལ་ཉལ་གྱི་གཉེན་ པོ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི།དེའི་དཔྱོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ།། །།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས། བམ་པོ་བཅུ་གཉིས་པ། དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གི་དབང་ དུ་བྱས་ཏེ།ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམས་ཐག་རིང་དུ་བྱས་པ་ན། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དག་པར་གཞོམ་པ་དང་། དེའི་གཉེན་པོ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ ཡང་རྒྱ་ཆེར་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད།འབད་པར་བྱེད་ཅིང་། ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་བཞི་པོ་དག་གིས་རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་བརྩོན་ཞིང་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་དེ་ལ་སྤང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་གིས་དེའི་བག་ལ་ ཉལ་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདུན་པ་ནི་ནམ་ཞིག་ན་བདག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞིང་། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་སྤོང་བར་འགྱུར་ཞིག་གུ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ། །རྩོལ་ བ་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ལ་སྦྱོར་བ་མི་གཏོང་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ།།དད་པ་ནི་སྦྱོར་བ་མ་བཏང་བར་གནས་པའི་གོང་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་དད་ཅིང་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི། དད་པ་དང་དང་བ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་དགའ་བ་སྟེ། ཡིད་ དགའ་བར་འགྱུར་བའི་རིམ་གྱིས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་དྲན་པ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་སེམས་གནས་པ་དགུ་ཡང་དག་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།

摄持沉没的心，摄持心后入于禅定，时时增上舍心，
对于罪恶不善法以及与罪恶不善法相应之法，善法与不善法，善法与不善法相应之法等，从本性、根基、过患、功德、对治、出离等方面如理思维，专一安住正念，
多次安住于此，以远离烦恼现行的方式生起专一心，然而并未真正断除罪恶不善法的随眠，这就是依心所成的禅定。
其中，不如理作意的罪恶不善法相应之法，即是如理作意的善法相应之法，因此，
当远离烦恼现行，生起对治禅定等善法时，罪恶不善法不再生起，此时他如是思维：'是否从有而非无的罪恶不善法中获得体验？还是从无而非有中获得体验？我当详加观察。'
依此观察作意，行于断与未断，如理思维，专一安住正念，多次安住于此，即能触及专一心性。
因此，了知'我的心仅从烦恼现行中解脱，并非从一切随眠中解脱'，
以及'我仅是获得并修习了对治禅定等善法，并非获得随眠的对治'，如是如实了知而无增上慢，这就是依观察所成的禅定。
《声闻地》第十二品：依此四种禅定，
远离烦恼现行后，为了彻底断除一切罪恶不善法的随眠，为了成就其对治善法，
更生起广大欲求，精进修行，以四正断而精勤。如是精进修行时，生起八种断行。
由此能断除随眠，圆满禅定。即：欲求，是希望'何时我能圆满禅定，断除罪恶不善法的随眠'。
精进，是不舍对治的修行。
信心，是在不舍修行的基础上，对所证悟的法生起信解。
其中轻安，是以信心清净为先导，经由胜喜与喜，以欢喜心次第净除罪恶不善法分的习气。
其中正念，是正持奢摩他分的九种心住。

།དེ་ལ་ཤེས་བཞིན་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཤེས་ རབ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་སེམས་པ་ནི་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་སྟེ། སྤངས་པ་དང་། མ་སྤངས་པ་ལ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པའི་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་ངག་གི་ལས་ཀུན་ནས་སློང་ བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་བཏང་སྙོམས་ནི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དང་མཐུན་པ་དག་ལ་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ཅིང་། སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། རྒྱུ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ན་ བག་ལ་ཉལ་སྤངས་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་ཅིང་ཤེས་པར་བྱེད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཡུལ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་སེམས་པ་དང་། ཡུལ་ལྐོག་ཏུ་མ་གྱུར་པ་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་སྤང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་པོ་དག་ཡིན་ནོ། །སྤང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ ནི་བག་ལ་ཉལ་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་འདུན་པ་ནི་འདུན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། རྩོལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན་ནོ། །དད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དྲན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་ གང་ཡིན་པ་དང་།སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐབས་ཡིན་ཏེ། འདུན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྔ་མ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། སྤང་བའི་འདུ་བྱེད་འདི་དག་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ། བག་ལ་ཉལ་དག་སྤངས་ ཤིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི།འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་དང་། དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྫུ་ འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་གང་ལ་རྐང་པ་ཡོད་པ་དེས་འགྲོ་བ་དང་། ལྡོག་པ་དང་། ཕ་རོལ་གནོན་པར་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ། གང་ལ་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཡོད་ཅིང་། དེ་དེ་ལྟར་ སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་།ཡོངས་སུ་བྱང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། དྲང་པོར་གྱུར་པ་དང་། ལས་སུ་རུང་བར་གནས་པ་དང་། མི་གཡོ་བ་ཐོབ་པར་གྱུར་ན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། རིག་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་དང་། ཕ་རོལ་གནོན་པར་ནུས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་དམ་པ་དང་འབྱོར་པ་དམ་པ་ཡིན་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་ན་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་དེ་ ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་ཤིང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་དོ། །དེ་དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་པ་ན་སྟོན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་གཞན་དག་གི་རྟོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ ཡིད་ཆེས་པ་དང་།རབ་ཏུ་དང་བ་དང་། དད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་དད་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ལ་དབང་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་སྐྱེ་བ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་དང་། གོང་མ་དག་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བྱེད་ཅིང་། བསྒྲུབ་པའི་བར་ལ་དབང་བྱད་པ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་སྐྱེ་བ་ ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ན་།དེའི་ཕྱིར་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་དབང་པོ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །སྔ་མས་ཕྱི་མའི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པ་ཤེས་ཤིང་། དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་དེའི་གོང་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། རབ་ཏུ་ དང་བ་དང་།དད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་ཆོམས་པའི་དོན་གྱིས་དད་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ།

其中正知是属于胜观方面的智慧。其中思维是心的造作，即对于已断和未断进行观察的心的造作，以及引发与止观相应的身业语业的造作。
其中舍是对于过去、未来、现在的罪恶不善法相应的心的烦恼得以清净，使心平等的状态。由此二因断除随眠并了知，即对于隐蔽境界的思维，以及对于非隐蔽境界的舍心安住。这些即是八种断行。
这八种断行是对治随眠的修行方法。其中欲即是欲，精进即是精进，信即是信。轻安、正念、正知、思维、舍即是方便。前面所说的欲等三摩地和这些断行，将它们全部合在一起，断除随眠并圆满三摩地，称为欲三摩地断行成就神足，以及精进、心、观三摩地断行成就神足。
为什么称为神足呢？答：譬如有足者能行走、返回、降伏他方，同样，若具足这些法和圆满这些三摩地，如是心得清净、圆满、无烦恼、远离随烦恼、端直、堪能、获得不动，则能为证得出世间法而行走、返回、降伏。即这些出世间法是殊胜神通和殊胜成就，因此称为神足。
如是安住三摩地者，依止三摩地而修习增上心学和增上慧学。当他如是修习时，对于导师和其他声闻的证悟生起确信、净信、信心，由于具有主导作用故称为信根。
主导什么呢？答：主导出世间法的生起，以及精进、念、定、慧等的生起。精进等也主导出世间法和更上层的生起和成就。乃至慧也主导出世间法的生起，因此这些信等五法称为五根。
由前者了知后者的殊胜并随顺，为证悟更上层的出世间法，其确信、净信、信心由于不可夺故称为信力。

།ཅི་ཞིག་གིས་ཆོམས་པར་མི་ནུས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དད་པ་དེ་ནི་ལྷའམ། བདུད་དམ། ཚངས་པའམ། སུས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ན་ཆོས་དང་མཐུན་པས་མི་འཕྲོགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་ པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་མི་འཕྲོགས་པ་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མི་ཆོམས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེས་ཐོག་དྲངས་ཤིང་མདུན་དུ་བཏང་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྟོབས་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་སྟོབས་དེ་དག་གིས་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་བས་བདུད་ཀྱི་སྟོབས་ཐམས་ ཅད་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བར་བྱས་ཏེ།ཟག་པ་རྣམས་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་སྟོབས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དད་པའི་དབང་པོ་གང་ཡིན་པ་དང་། དད་པའི་སྟོབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་ནས་དད་པ་བཞི་པོ་དག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ ན།ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་སྐྱོན་མེད་པར་ཞུགས་པ་ཤེས་ནས་དད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི། དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དེའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་དང་། དེའི་གཞི་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པས་དེ་དག་དེའི་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་དེ་དག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཀྱི། དེ་དག་གི་ལུས་དང་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་བཞི་བོ་དག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་སྤོང་བདེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར།སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འདིར། ཡང་དག་པའི་སྤང་པ་རྣམས་ཡིན་པར་དགོངས་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་གཏན་དུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དྲན་པའི་ དབང་པོ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་པོ་དག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ལུས་པར་སྤང་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་རྣམས་སོ།།དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་ནི་བསམ་གཏན་པ་བཞི་པོ་དག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ པ་ནི།ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཉིད་དུ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་བསམ་གཏན་གང་དག་ཡིན་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་བདེན་པ་ཤེས་པ་སྟེ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་ བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དབང་པོ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། སྟོབས་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་དབང་པོ་དེ་དག་དང་། སྟོབས་དེ་དག་ཀུན་དུ་བསྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས། ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་ རྩ་བ་བཞི་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ།དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་། རྩེ་མོ་དང་། བདེན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། མེས་མེའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་འདོད་ཅིང་མེ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་མི་ལ་ ལ་ཞིག་གིས་གཙུག་གཏན་གྱི་སྟེང་དུ་གཙུབ་ཤིང་གཙུབས་ཏེ།མངོན་པར་གཙུབས་ཤིང་འབད་པར་བྱེད། སྒྲིམ་པར་བྱེད། རྩོལ་བར་བྱེད་ན། དེའི་འབད་པ་དང་། སྒྲིམ་པ་དང་། རྩོལ་བའི་སྒོ་ནས་དང་པོ་ཁོ་ནར་གཙུབ་གཏན་ལས་དྲོད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དྲོད་ དེ་ཉིད་མངོན་པར་འཕེལ་བ་ན་རྩེ་མོར་འབྱུང་ཞིང་།དུ་བ་འཐུལ་བར་འགྱུར་རོ། ། རྒྱ་ཆེར་མངོན་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་ན། མེ་ལྕེ་མེད་པའི་མེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །མེ་འབྱུང་མ་ཐག་ཁོ་ནར་མེ་ལྕེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། མེ་ལྕེ་བྱུང་ཞིང་འབར་བ་དེས་མེའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཇི་ ལྟར་མངོན་པར་གཙུབས་ཤིང་འབད་པ་དང་།སྒྲིམ་པ་དང་། རྩོལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་ནི། དབང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལ་ཀུན་དུ་བསྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱེད། ལན་མང་དུ་བྱེད་པ་ལྟ་བར་བྱའོ།

如果问什么是不能被夺走的？回答说：信心不能被天神、魔王、梵天或任何世间合法的力量所夺走，也不能被烦恼的缠缚所夺走，因此称为不可夺。由信心引导和带动的精进等，这些也称为力量。由于具备这些力量，战胜一切魔力，为了断尽诸漏而精进修行，因此称为诸力。
其中，信根和信力应当视为四种证信。为什么呢？因为这些正确无误的证信，是从其因而生，从其缘而生，从其基础而生，因此基于因果关系，这些是其本质的果，世尊也说应当如此观察，而不是它们的体相和特征。
其中，精进根应当视为四正断。什么是四正断呢？为了断除见所断烦恼而生起的正断，在此被认为是诸正断，因为它们是为了永远断除罪恶不善法而趋入的。
其中，所说的念根应当视为四念住，是为了断除一切颠倒而趋入的四念住。其中，所说的定根应当视为四禅，是为证得不还果而修习的诸禅定。其中，所说的慧根应当视为四谛，是为了证知真理，即为了现证四圣谛和获得沙门果而趋入的智慧。
诸力也应当如诸根那样理解。由于修习、熟习和多次修行这些根和力，能生起四种顺决择分善根，即：暖位、顶位、顺谛忍位，以及小、中、大世第一法。
譬如有人想要取火，为了获得火而在钻木板上钻木，努力钻磨、专注用功、勤奋不懈，通过他的努力、专注和勤奋，首先会从钻木板上生起热度。当热度增长时，就会达到顶点并冒出烟雾。当广泛增长时，会生起无焰之火。一旦火生起，立即会出现火焰，这火焰燃烧后就能进行火的作用。
同样地，应当观察五根的修习、熟习和多次修行，就如同努力钻磨、专注用功和勤奋不懈一样。

།ཇི་ལྟར་དང་པོ་ཁོ་ནར་གཙུབ་གཏན་ལས་དྲོད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ནི་མེ་ལྟ་བུའི་ཟག་པ་མེད་ པའི་ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་སྲེག་པར་བྱེད་པ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་རྒྱུར་གྱུར་བའི་དྲོ་བར་གྱུར་པ་དག་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་དྲོད་དེ་ཉིད་མངོན་པར་འཕེལ་བ་ན། རྩེ་མོར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ནི་རྩེ་མོ་དག་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་དུ་བ་འཐུལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ནི་བདེན་ པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པ་རྣམས་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་རྒྱ་ཆེར་མངོན་པར་འཕེལ་བར་གྱུར་པ་ན་མེ་ལྕེ་མེད་པའི་མེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་མེ་བྱུང་མ་ཐག་ཁོ་ནར་མེ་ལྕེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། མེ་ལྕེ་བྱུང་ཞིང་ འབར་བ་དེས་མེའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་ནི་གང་དག་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གིས་ཡང་དག་པར་ཟིན་པའི་དབང་པོ་ལྔ་པོ་དག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བྱུང་བ།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ ཡན་ལག་བདུན་པོ་དག་སྟེ།ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་སྐྱོན་མེད་པར་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་གི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཡན་ལག་རྣམས་སོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་དེ་ཡང་ལན་ལག་བདུན་པོ་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་གསུམ་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ ཕྱོགས་གསུམ་དང་།གཉི་གའི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་གང་ཡིན་པ་དང་། དགའ་བ་གང་ཡིན་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་གང་ཡིན་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །དྲན་པ་ནི་གཉི་གའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཚེ་ན་སློབ་པ་བཞི་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ རྣམས་ནི་སྤངས་ཟིན་གྱི།བསྒོམ་པས་སྤང་པར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལུས་པ་ན། དེ་དག་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་གསུམ་པོ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཡང་ པའི་རྩོལ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འཚོ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཡན་ལག་བརྒྱད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པ་དེ་ནི་འཕགས་པའི་སློབ་པ་གཞི་མཐོང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་སྤང་པར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་སུམ་ དུ་བྱ་བའི་ལམ་ཡིན་ཞིང་དེ་ནི་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པས་ན།དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་དུས་ན་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་ཤིང་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཐོབ་ནས་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་འཇོག་ པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྟོག་པ་དང་། གནོད་སེམས་མེད་པའི་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་མེད་པའི་རྟོག་པ་ལ་ཡང་དག་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ཡིན་ཏེ།གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་ལ་སེམས་འཇུག་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་ལ་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་གཏམ་ལ་སེམས་འཇུག་པར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། དགེ་ བའི་རྟོག་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་ཟེར་བ་དེ་ནི་དེའི་ཡང་དག་པའི་ངག་ཡིན་ནོ།

正如最初从钻木取火产生热量一样，如是应当观察犹如火般无漏法能焚烧烦恼的生起之前行与因缘的暖相。
正如彼暖相增长时，即成为顶位，如是应当观察顶位。
正如烟气升腾一般，如是应当观察随顺真谛的忍位。
正如广大增长时生起无焰之火一般，如是应当观察世间第一法。
正如火生起的刹那即生火焰，火焰生起燃烧后即能作火之作用，如是应当观察被世间第一法所摄持的五根后所生起的出世间无漏法。
彼等是什么呢？答曰：七觉支，即无误入正性的补特伽罗如实了知的支分。
彼如实了知由七支所摄，即止的三分、观的三分及止观双运的一分。
其中择法、精进、喜三者是观的部分。
其中轻安、定、舍三者是止的部分。
念是双运部分，称为遍行。
其中为获得觉支时，即见四有学，以其见断所断烦恼已断，尚余修断所断烦恼，为断彼等而修习三蕴八圣道分。
其中正见、正思惟、正精进是慧蕴。
其中正语、正业、正命是戒蕴。
其中正念、正定是定蕴。
为何称为八圣道分？答曰：由八支所摄，是圣有学见一切烦恼无余断除及现证解脱之道，是修行，故称为八圣道分。
其中于觉支时所证悟获得的，及获得后如何证悟通达，以慧安立此二合一即称为正见。
依彼正见，如理思维出离思维、无恨思维、无害思维即是正思惟。
若心趣入分别，则思维如是分别。
若心趣入言说，则依彼见以彼等善思而说法语，即是其正语。

།དེ་གལ་ཏེ་ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་དང་། ནད་ཀྱི་གསོས་སྨན་དང་། ཡོ་བྱད་དག་འདོད་ཅིང་། དེ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་དག་ལ་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆུང་ཟད་བལྟས་པ་དང་། རྣམ་པར་བལྟས་པ་དང་། བསྐུམ་པ་དང་། བརྐྱང་པ་དང་། སྣམ་སྦྱར་དང་། ཆོས་གོས་དང་། ལྷུང་བཟེད་བཅངས་པ་དང་། ཟོས་པ་དང་། འཐུངས་པ་དང་། འཆོས་པ་དང་། མྱངས་པ་དང་། གཙུག་ལག་ཁོང་དུ་འགྲོ་བའམ་། ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའམ། འགྲོ་བའམ། སྡོད་པ་དང་། འདུག་པ་དང་ཉལ་བ་དང་། གཉིད་ཀྱི་སྙོམ་པ་བསང་བའི་བར་དག་ལ་ཡང་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་ཡང་དག་པའི་ལས ཀྱི་མཐའ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཆོས་གོས་དང་། ནད་ཀྱི་གསོས་སྨན་དང་། ཡོ་བྱད་ཀྱི་བར་དག་ཆོས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་དེ་དང་། ལོག་པར་འཚོ་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་བར་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྤོང་བས་ཡང་དག་ པར་བསྡུས་པ་ཡང་དག་པའི་དག་དང་།ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འཚོ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ནི། དེས་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པ་ན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་དང་། ལྷན་ཅིག་ཁོ་ནར་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་དེའི་འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ནི་འཕགས་པ་དམ་པ་ཡང་དག་པར་སོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་ནས་ཀྱང་བདག་གི་ངག་གིས་ཉེས་པར་བྱས་པ་དང་། ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དང་། ལོག་པའི་འཚོ་བ་དག་མི་བྱ་བས་བསྡམས་པ་དེ་ཐོབ་པར་བྱའོ་ཞེས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་དགྱེས་པ་ དང་།སྡུག་པ་དང་། ཕངས་པ་དང་། ཐུགས་སུ་འཐད་པར་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་དགྱེས་པ་དང་། སྡུག་པ་དང་། ཕངས་པ་དང་། ཐུགས་སུ་འཐད་པར་མཛད་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་དེའི་ཚེ་ན་ཐོབ་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་དགྱེས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། འདི་ལྟར་འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དག་ཐོབ་ན། ཤེས་བཞིན་དུ་བརྫུན་གྱི་ཚིག་སྨྲ་བར་མི་བྱེད། བསམས་བཞིན་དུ་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་སྲོག་གཅོད་པར་མི་བྱེད། མ་བྱིན་པར་ལེན་པར་མི་བྱེད། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པར་མི་བྱེད་ཅིང་། ཆོས་མ་ཡིན་པས་ཆོས་གོས ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་ཡང་མི་བྱེད་པས་ན།དེ་ལྟར་འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ལམ་བསྒོམ་པའི་ཚེ་ངག་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་ལས་གང་ཡིན་པ་དང་། འཚོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ལས་ ཀྱི་མཐའ་དང་།འཚོ་བ་དག་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འཚོ་བ་དག་ལ་བརྟེན་ཏེ། བསྒོམ་པ་ལ་ཞུགས་པ་དེའི་འདུན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། རྩོལ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་ བར་བྱེད་པ་དང་།ཕ་རོལ་གནོན་པར་བྱེད་པ་དང་། མཐུ་དང་། རྩོལ་བ་དང་། སེམས་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དང་། རྟག་འགྲུས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། དེའི་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་ལྡན་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞིའི་ དབང་དུ་བྱས་ནས།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པའི་དྲན་པ། སེམས་གནས་པ་རྣམ་པ་དགུ་པོ་དག་ཡང་དག་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་དེའི་ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱའོ། །འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན།རྒྱུ་བའི་ཚེ་ན་བྱ་བ་དང་། གནས་པའི་ཚེ་ན་བྱ་བ་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འཚོ་བ་དག་ནི་རྒྱུ་བའི་ཚེ་ན་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གནས་པའི་ཚེ་ན་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཞི་གནས་དང་། ལྷག་ མཐོང་ངོ་།།དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷག་མཐོང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞི་ གནས་ཡིན་ནོ།

如果他想要法衣、乞食、卧具、坐具、治病药物和资具等，并对这些进行寻求，对于行走和返回时保持正知而行，对于略看、详看、屈身、伸展、披僧伽梨衣、着法衣、持钵、吃饭、喝水、咀嚼、品尝、进入经堂，或者寻求法衣等，或行走、停留、坐、卧，乃至解除睡眠昏沉等，都保持正知而行，这就是他的正业。
他以如法的方式寻求法衣乃至治病药物和资具等，以及远离邪命法，这就是他的正命。
由断除所摄的正语、正业和正命，是他最初获得无漏作意时，与菩提分一起获得的，这些称为圣者所喜戒。
为什么呢？因为这是诸圣者、诸善逝长久以来所喜爱、珍重、珍惜、认可的，为了使自己不造作语言过失、身体恶行和邪命而守护。由于获得了他们长久以来所喜爱、珍重、珍惜、认可的，所以称为圣者所喜。
如是获得圣者所喜戒后，不会故意说妄语，不会故意杀生，不会不与取，不会邪淫，也不会以非法方式寻求法衣等。
因此，就是依靠这些圣者所喜戒的力量，在修道时所发起的语言，所作的身业，所行的生计，这些也称为正语、正业和正命。
依止正见、正思维、正语、正业和正命而入修行时，其精进、勤勉、努力、出离、降伏、力量、勤奋、正持心和精勤，这就是他的正精进。
如是具足正精进的四念住的力量，以无颠倒方式所摄持的正念，正持九种心住，这些就是他的正念和正定。
这八支圣道总的来说，是行走时所作和安住时所作。其中正语、正业和正命是行走时所作。
安住时所作有两种：止和观。其中正见、正思维和正精进是观。其中正念和正定是止。

།དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འཚོ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དུས་དུས་སུ་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ནི། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཅིང་འབྲས་བུའི་མཆོག་དགྲ་བཅོམ་ པ་ཉིད་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་དུས་གཞན་ནས་ཀུན་དུ་བསྟེན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ན་ཡུན་རིང་བས་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ནི་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་ཙམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ན་ཤེས་པ་ཙམ་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་ ཏེ།རྒྱུ་དེས་ན་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འཚོ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་པོ་དེ་དག་ལ་རིམ་པ་དེས་གོམས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བྱང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ།། དེ་ལ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་བཞི་སྟེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། འབྲས་བུའི་མཆོག་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལ་དགེ་སྦྱོང་ནི་གང་། འབྲས་བུ་ནི་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ལམ་ནི་དགེ་སྦྱོང་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ལམ་སྔར་སྐྱེས་པའི་འོག་ཏུ་ལམ་འབྲིང་དང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་འདྲ་བ་སྐྱེས་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར འབྲས་བུ་བཞི་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན།སྨྲས་པ། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པ་བཞིའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ལ་། ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་རྣམས་སྤངས་པ་དང་། གཉེན་པོ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་ དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་ནི་ལམ་བསྐྱེད་པའི་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཕྱོགས་གསུམ་པོ་ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་དང་། ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་འདུལ་བའི་ཕྱོགས་དང་། ལེགས་པར་ གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།དེ་ལ་ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྟེ། དེས་དེ་དང་པོ་ཉིད་ནས་བརྩོན་པར་མི་བྱེད་པས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་ནི་དང་པོ་ཉིད་ནས་སྐྲག་པར་བྱེད་དོ། ། ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་སྟེ། བསྐྱོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེས་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་ནི་ཐེ་ཚོམ་སྟེ། དེ་ལས་གཡོ་བར་ཡང འགྱུར་ལ།ལོག་པར་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། མ་གོམས་པའི་ཕྱིར། དེ་ཇི་སྲིད་དུ་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བར་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་ལམ་སྐྱེ་བ་ལ་ནེམ་ནུར་དང་ཡིད་གཉིས་དག་གིས་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པས་ན། རྒྱུ་དེས་རེ་ཞིག་རྒྱུན་ དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དེ་ཡང་རེ་ལྟར་ཐོགས་པ་སྲིད་པའི་ལྷག་མ་བདུན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་ཡང་གང་གི་ཚེ། ལྷའི་སྲིད་པར་བསྡུས་པ་དང་། མིའི་སྲིད་པར་བསྡུས་པའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་། དེ་ དག་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ལྷའི་སྲིད་པ་ལན་ཅིག་དང་།མིའི་སྲིད་པ་ལན་ཅིག་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །གང་གི་ཚེ་འདིར་སྐྱེ་ཞིང་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས་ལྷའི་སྲིད་པ་ཉི་ཚེ་ཁོ་ན་མངོན་པར་སྒྲུབ་ པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན།ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །སྲིད་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ན་ནི། འབྲས་བུའི་མཆོག་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།

如是依止清净的语言、业际和生活，时时修习止观，即能现前断除一切结缚，并获得阿罗汉果位的殊胜果位。
修道是从其他时候开始依止而断除诸烦恼，所以需要长时间。见道是仅仅生起智慧就能断除诸烦恼，所以只取决于智慧。
因此，正语、业际和生活安立为修道。如是以此次第修习、清净三十七菩提分法，即是修习菩提分。
其中修习的果位是什么呢？答：四沙门果，即预流果、一来果、不还果和最上阿罗汉果。
其中何为沙门？何为果位？答：道是沙门，断除烦恼是果位。另外，在先前生起的道之后，生起与中等和殊胜相似的道，即是果位。
为何安立四种果位呢？答：因为有四种对治烦恼的对治，即：断除无实体烦恼导致恶趣的因，以及生起对治，故安立预流果。
世尊也说三种结缚能障碍道的生起，为断除三方面即在家方面、邪说法律方面、善说法律方面的三种结缚而安立。
其中在家方面是身见，由此从一开始就不精进，以身见从一开始就令人恐惧。
邪说法律中是戒禁取见，虽有所动但因邪行故不能生起圣道。
善说法律中是疑，由此会动摇，虽非入邪但因未熟习故，乃至未如实见到所知事物之前，以犹豫和疑惑障碍道的生起，因此暂时安立预流果。
此预流者最多还有七次生有余。其生起相续时，当断除天有摄和人有摄的生相续烦恼，为断除彼等而一次成就天有和一次成就人有时，即安立一来果。
当于此生起并断除一来果烦恼后，仅成就天有时，即安立不还果。
断除一切导致有中生起的烦恼时，即安立最上阿罗汉果。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དེ་ཡང་ ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་སྤངས་པ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་བསྲབས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ནི་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དགྲ་བཅོམ་ པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།དེ་ནི་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་དག་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤྱད་པ་དེ་དག་གིས་ ནི།རེ་ཞིག་དང་པོ་ཁོ་ནར་སྤྱད་པ་རྣམ་པར་སྦྱོར་བའི་དམིགས་པ་ལ་སྤྱད་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱ་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་གནས་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་དག་གི་དམིགས་པ་དེ་ཡང་སོ་སོར་ངེས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བས་ན། དེ་དག་གིས་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་དམིགས་པ་དེས་ བརྩོན་པར་བྱའོ།།ཆ་མཉམ་པར་སྤྱད་པ་དེས་ནི་སེམས་གནས་པ་ཉི་ཚེ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་གང་ལ་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའི། སྤྱད་པ་རྣམ་པར་སྦྱང་བའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཆ་མཉམ་པར་སྤྱད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་དག་གི་ ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྤྱད་པ་ནི་རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ན། ཡུན་རིང་པོས་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཆ་མཉམ་པར་སྤྱད་པས་ནི་ཧ་ཅང་ཡུན་རིང་པོ་མ་ཡིན་པས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བས་ནི་དུས་ཉེ་བར་མྱུར་བ་མྱུར་བར་སེམས་གནས་པ་རྟོགས་པར་ འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་གང་ཟག་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྤྱད་པ་དག་གི་རྟགས་རྣམས་ནི་སྔར་བསྟན་ཟིན་ན། གང་ཟག་ཆ་མཉམ་པར་སྤྱད་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བ་དག་གི་རྟགས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གང་ཟག་ཆ་མཉམ་པར་སྤྱད་པ་ལ་ནི། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྤྱད་པ་ དག་གི་རྟགས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡོད་མོད་ཀྱིས།དེ་དག་ཇི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྤྱད་པ་དག་གི་ལྟར་ཆེ་བ་དང་།[་(]བརྩན་[,]བརྩོན་[)]པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་རྐྱེན་དེ་དག་ཡོད་ན་ཆ་མཉམ་པར་གྱུར་པ་ཡིན་པར་མངོན་ནོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བའི་ རྟགས་རྣམས་ནི་མ་བསྒྲིབས་པ་དང་།དང་པོ་དག་པ་དང་། ཚོགས་བསགས་པ་དང་། དད་པ་ཆེ་བ་དང་། ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། བསོད་ནམས་བྱས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལམ་བསྒྲིབས་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་གསུམ་པོ་དག་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་ པ་དང་།།ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པ་དག་གིས་མ་བསྒྲིབས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ནི་མཚམས་མེད་པ་ལྔའི་ལས་དག་དང་། གཞན་ཡང་བསམས་བཞིན་དུ་བྱས་པའི་ལས་ལྕི་བ་། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་སྐྱེས་པ། ལམ་སྐྱེད་པའི་བར་ཆད་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆེན་པོ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཡུན་རིང་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ། ཚེ་འདི་ལ་སྤྱད་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པས་རྣམ་པར་སྦྱང་བར་མི་ནུས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་གནས་གང་དུ་འཕགས་པའི་ལམ་ མི་འཇུག་ཅིང་མི་རྒྱུ་བ་དང་།གང་འཕགས་པའི་ལམ་འཇུག་ཅིང་རྒྱུ་བ་དེར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་གྲུབ་ན་ཡང་། དེར་སྐྱེས་པའི་ཚེ་གླེན་པ་དང་། དིག་པ་དང་། ལྐུགས་པ་དང་། ལག་པས་བརྡ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞིང་ལེགས་པར་གསུངས་པ་དང་། ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་ རྣམས་ཀྱི་དོན་ཀུན་དུ་ཤེས་པར་མི་ནུས་པར་འགྱུར་རོ་།།དེ་ལ་དང་པོ་དག་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ལྟ་བ་དྲང་བའོ། །དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི། སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་བཅུར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལྟ་བ་དྲང་བ་ནི་དད་པ་དང་མཚུངས་པར་ ལྡན་པ་དང་།མོས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། སྒྱུ་དང་གཡོ་དང་བྲལ་བ་དང་། ལེགས་པར་བསམས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་ལ་ནེམ་ནུར་མེད་ཅིང་ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལྟ་བ་དད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལས་མི་འཕྲོགས་ པར་འགྱུར་རོ།

世尊说一来果是由于断除三种结缚，以及减轻贪欲、嗔恨、愚痴而建立的。不来果是由于断除五种顺下分结缚而建立的。阿罗汉果是由于完全断除一切烦恼而建立的，这称为修行的果位。
其中，对于那些习行贪欲、嗔恨、愚痴、我慢、分别的人们，首先应当净化所缘境上的习行，之后才能获得心的安住，而且他们的所缘也会变得确定，因此他们必须专注于这些所缘。
对于习性平等的人，仅为了获得心的安住，应当专注于自己喜欢的所缘，而不是为了净化习行。如同习性平等的人一样，对于烦恼轻微的人也应当如此理解。
他们之间的差别是：贪欲等习行者在精进修行时，需要很长时间才能证悟。习性平等者则不需要太长时间。烦恼轻微者能在很短时间内迅速获得心的安住。
关于贪欲等习行者的特征已经前面讲过，那么习性平等者和烦恼轻微者的特征是什么呢？回答说：习性平等者虽然也具有贪欲等习行者的所有特征，但这些特征不像贪欲等习行者那样强烈和坚固，这些特征在相应因缘具足时会表现得比较平衡。
烦恼轻微者的特征是：无遮蔽、本性清净、积累资粮、具大信心、性情正直、修习福德、具足功德。其中，无遮蔽是指不被业障、烦恼障、异熟障三种遮蔽所障碍。
业障指五无间罪以及其他故意造作的重大恶业，其业报尚未成熟却能障碍道的生起。烦恼障指强烈的烦恼和长期的烦恼，这些烦恼无法通过现世的净化所缘来清净。
异熟障指生在圣道不能进入和运行的处所，或者虽然生在圣道能够进入和运行的处所，但由于业报成熟而成为愚笨、哑巴、聋子、只能用手势交流的人，无法理解善说和恶说法义的含义。
本性清净指极为清净的戒律和正直的见解。其中极为清净的戒律如前所说应当了知有十种。正直见解是指与信心相应、与胜解相应、远离诡诈和虚伪、对于善加思维的法义无有怀疑和犹豫的修行，因为具有与信心相应的见解就不会从这个法律中退失。

།མོས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི། སངས་རྒྱས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་གནས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དག་དང་། ཟབ་མོ་བསྟན་པ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་དག་ལ་མོས་ཤིང་མི་ སྐྲག་མི་དངང་བར་འགྱུར་རོ།།སྒྱུ་དང་གཡོ་དང་། བྲལ་བའི་ལྟ་བ་ནི་དེས་ན་དྲང་པོ་དང་དྲང་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་དང་། ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་གཏམས་པ་བཞིན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཆོས་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་ བསྔལ་བ་དང་།སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། དོན་ལེགས་པར་བསམས། ལེགས་པར་གཞལ། ལེགས་པར་ཉེ་བར་བརྟགས་པའི་རྒྱུ་དེས་ན། དེ་ནེམ་ནུར་མེད་ཅིང་ཐེ་ཚོམ་མེད་ལ། ལམ་གཉིས་དང་བྲལ་ཞིང་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་ ལྟ་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་ལྟ་བ་དྲང་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཚོགས་བསགས་པ་ནི་རྒྱས་པར་སྔར་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ལྟ་བུའི་ཚོགས་དང་ལྡན་པའོ། །ཡང་དོན་མདོར་བསྡུ་ན། རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། སྔོན་གྱི་དང་། ཚེ་འདིའོ་། ། དེ་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ནི། གང་གིས་ད་ལྟར་དེ་ལ་ཡོ་བྱད་རྐྱེན་དུ་འབབ་ཅིང་མཐུན་པར་རབ་ཏུ་མང་པོ་དག་བགོས་པ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དག་རྙེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་བརྩོན་པ་ན་བར་ཆད་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་གང་གིས་ཡིད་གཞུངས པར་འགྱུར་བ་དང་།ལེགས་པར་གསུངས་པ་དང་། ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཀུན་ཤེས་པར་ནུས་པ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་དང་། དོན་བསྟན་པས་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་སྔོན་གྱི་ནི་སྔོན་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉེ་བར་ བསགས་པས་དེས་དེ་ལྟར་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དག་ཐོབ་པའོ།།དེ་ལ་ཚེ་འདིའི་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་དང་། དབང་པོ་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་ དད་པ་ཆེ་བ་ནི་སྟོན་པ་ལ་ནེམ་ནུར་མེད་ཅིང་།ཐེ་ཚོམ་མེད་ལ། དད་པར་བྱེད་ཅིང་མོས་པར་བྱེད་པ་དང་། སྟོན་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་དང་། བསླབ་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡིད་གཞུངས་པ་ནི་། གང་གིས་ཆོས་རྣམས་མྱུར་དུ་ འཛིན་པར་བྱེད་པ་དང་།ཆོས་དང་དོན་རྣམས་ཡུན་རིང་པོར་ཡང་མི་བརྗེད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་དང་དོན་རྣམས་མྱུར་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་བསོད་ནམས་བྱས་པ་ནི། གང་གིས་གཟུགས་བཟང་བ་དང་། བལྟ་ན་སྡུག་པ་དང་། མཛེས་པ་དང་། ཚེ་རིང་བ་དང་། ཚིག་བཙུན་ པ་དང་།དབང་ཆེ་བར་གྲགས་བ་དང་། གྲགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། བསོད་ནམས་ཆེ་བ་དང་། ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་རྙེད་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པས་བསྙེན་བསྐུར་བྱས། བླ་མར་བྱས་པའོ། །དེ་ལ་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡོན་ཏན་ནི་འདོད་པ་ཆུང་བ་ལ་སོགས་ པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དགེ་སྦྱོང་གི་རྒྱན་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དེ་དག་ནི་གང་ཟག་འདོད་ཆགས་ཆུང་བའི་རྟགས་རྣམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་གི་རྣམ་གྲངས་དག་དུ་ཞེ་ན། དེ་ལ་གང་ཟག་གི་རྣམ་ གྲངས་ནི་དྲུག་སྟེ།དྲུག་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། དགེ་སློང་དང་། སྡོམ་བརྩོན་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་དགེ་སྦྱོང་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ལམ་རྒྱལ་བ་དང་། ལམ་སྟོན་པ་དང་། ལམ་གྱིས་འཚོ་བ་དང་། ལམ་སུན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་བདེ་བར་གཤེགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ལམ་རྒྱལ་བའོ། །ཆོས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལམ་སྟོན་པའོ། །ལེགས་པར་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལས་ཀྱིས་འཚོ་བའོ། །ལོག་པར་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལམ་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་མ་ལུས་པར་ཟད་པ་རྗེས་སུ་བརྙེས་པ་གང་ཡིན་པའོ།

与信解相应者，即对佛陀和佛陀的声闻众不可思议的威力、不可思议的生处、甚深教法以及不可记说之事物生起信解而不惊不怖。
远离诡诈与谄曲的见解，即因此而成为正直及具有正直本性，如所教导般修行，如实显示自己。
对诸法从无常、苦、空、无我等方面，善加思维、善加衡量、善加观察的缘故，因此无有疑虑、无有怀疑，远离二道而趣向殊胜。如前所说的四种见解即是正见。
其中积集资粮，即如前广说般具足资粮。又若略说其义，有四种：福德资粮、智慧资粮、往昔资粮和今生资粮。
其中福德资粮，即由此而今生资具顺缘丰足、获得善知识、精进无障碍者。
其中智慧资粮，即由此而心意正直、能知善说与恶说诸法之义、获得随顺说法与开示义理的教导与指示者。
其中往昔资粮，即由往昔积集善根而获得如是圆满诸根者。
其中今生资粮，即是：于善法欲求，如是根器成熟，戒律律仪，诸根防护等，广说如前。
其中大信者，即对导师无疑虑、无怀疑而生信解，如是对导师，对法与学处亦复如是等，广说如前。
其中心意正直，即由此而速疾领受诸法、长时不忘诸法与义理、速疾通达诸法与义理。
其中具足福德，即由此而形貌端严、悦意庄严、寿命长远、言语尊重、威德广大、具足名声、福德广大、获得衣服等资具、受到国王等人供养恭敬。
其中所说具足功德，应知功德即是少欲等，即自然具足如前所说的沙门庄严，与如是相顺者，应知是少欲之人的标志。
其中补特伽罗有几种差别？其中补特伽罗有六种差别。何为六种？即：沙门、婆罗门、梵行者、比丘、持戒者、出家者。
其中沙门有四种：胜道者、示道者、活道者、坏道者。
其中善逝即是胜道者。说法者即是示道者。善入者即是活道者。邪入者即是坏道者。
其中善逝即是贪欲、嗔恚、愚痴悉皆灭尽、随得者。

།ཆོས་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་འདུལ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལེགས་པར་ཞུགས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་།ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གདུལ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་དང་། སྡིག་པའི་ཆོས་ཅན་གང་ཡིན་པའོ། །གཞན་ཡང་སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པ་དག་ནི་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་ པས་སྤང་པར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་ཕྱིར་ལམ་རྒྱལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་འཇུག་པ་དང་། ཉན་ཐོས་མདོ་སྡེ་འཛིན་པ་དང་། འདུལ་བ་འཛིན་པ་དང་། མ་ མོ་འཛིན་པ་རྣམས་དང་།གང་དག་བརྡར་བཏགས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་འཛིན་ཅིང་། ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་འཇུག་པ་དེ་དག་ནི་ལམ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དགེ་བ་བདག་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར། ཞུགས་པ་ངོ་ཚ་དང་ལྡན་པ། འགྱོད་པ་དང་ལྡན་པ། བསླབ་པ་འདོད་པ། མ་ཐོབ་པ་ ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་།མ་རྟོགས་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར། རབ་ཏུ་བརྩོན་པ་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་བར་གྱི་སྐལ་བ་དང་། མཐུ་ཡོད་པ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་ལམ་གྱིས་འཚོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་དག་ལ་དྲོད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེས་དེ་དག་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། མ་ཤི་ཞིང་གསོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ལམ་གྱིས་འཚོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་སྡིག་པའི་ཆོས་ཅན། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཚངས་པར་སྤྱོད པ་ཁས་འཆེ་བའི་བར་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི།ལམ་སུན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ནི་ལམ་བཞི་དང་པོ་ནས་སུན་པར་བྱས་པས། དེས་ན་དེ་ལམ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་། ལམ་བསྟན་པ་ཡོད་ཅིང་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡོད་ཅིང་། མེད་པ་མ་ཡིན་ན་ཡང་། སྐལ་བ་དང་ མཐུ་མེད་ལ།སྣོད་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ལམ་སུན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ལས་དགོངས་ནས། འདི་ལ་དགེ་སྦྱོང་གི་དང་པོ་དང་བཞི་པའི་བར་ཡང་ཡོད་ཀྱི། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་དག་ལ་ནི། དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་དག་གིས་སྟོང་ངོ་། ། གང་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་དང་པོ་ཡང་ཡོད་ལ། དེ་ལ་ནི་བཞི་པའི་བར་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་བྲམ་ཟེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རིགས་བྲམ་ཟེ་དང་། མིང་བྲམ་ཟེ་དང་། སྒྲུབ་པ་བྲམ་ཟེའོ། །དེ་ལ་རིགས བྲམ་ཟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲམ་ཟེའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ།སྐྱེ་གནས་ནས་སྐྱེས་ཤིང་མ་ལས་བྱུང་ལ་ཕ་མ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་མིང་བྲམ་ཟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་བྲམ་ཟེ་ཞེས་མིང་དང་འདུ་ཤེས་དང་། བརྡར་བཏགས་ཤིང་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སྒྲུབ་པ་བྲམ་ ཟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཤིན་ཏུ་མཐར་ཐུག་ཅིང་དོན་བྱས་པ་སྟེ། དེས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསལ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། །དོན་བྱས་བྲམ་ཟེར་འདོད་པའི་ཕྱིར། །བྲམ་ཟེ་ལ་ནི་བྱ་བ་མེད། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་ སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སྤངས་ཤིང་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་། དེ་ལ་བར་ཆད་མེད་པས་སྤངས་པ་དང་། དེ་གཏན་སྤངས་པའོ། །དེ་ལ་སྤངས་ཤིང་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་འཁྲིག་པའི་ཆོས་སྤངས་ཤིང་། བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་གང་ཡིན་ པའོ།།དེ་ལ་བར་ཆད་མེད་པར་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་དེ་གཏན་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའམ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ།

所谓'说法者'，是为调伏贪欲、嗔恚、愚痴而说法者。
所谓'善入者'，是为调伏贪欲、嗔恚、愚痴而趣入者。
所谓'邪入者'，是破戒及具有恶法者。
又有学、无学二者，为战胜见断、修断所断烦恼故，称为'道胜者'。
其中如来、为求菩提而后入道的菩萨、持经的声闻、持律者、持论母者，以及那些持有假立法律并趣入法理者，称为'示道者'。
其中凡夫为利己善行而趣入，具有惭愧，具有悔意，欲求学处，为得未得、为证未证、为现前未现前而精进，乃至具有现前未现前之缘分与能力者，称为'以道为生'。由于他们具有暖相，为生起圣慧根故，称为'未死而活'，因此称为'以道为生'。
其中破戒具恶法之补特伽罗，乃至自称行梵行而实非梵行者，称为'坏道者'。由于从一开始就破坏了前四种道，虽有道可生、有道可示，非无所证，然无缘分与能力，非为法器，因此称为'坏道者'。
世尊也基于此义而说：'此中有第一沙门乃至第四沙门，而外道则无沙门、婆罗门。于具有八支圣道者，有第一沙门乃至第四沙门。'
其中婆罗门有三种：即种姓婆罗门、名字婆罗门、修证婆罗门。
其中'种姓婆罗门'是指生于婆罗门种姓，从生处而生，从母胎而出，具有父母者。
其中'名字婆罗门'是指世间上以婆罗门为名、为想、为假立、为言说者。
其中'修证婆罗门'是指已达究竟且已办事者，即已除恶不善法者，如说：'已办事故称婆罗门，婆罗门已无所作。'
其中梵行也有三种：即断除并正受持、无间断除、永断。
其中'断除并正受持'是指断除不梵行淫欲法，并正受持学处者。
其中'无间断除'是指以凡夫世间道离欲贪者。
其中'永断'是指不还果或阿罗汉果。

།དེ་ལ་དགེ་སློང་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་ ལྟ་སྟེ།སློང་བའི་ཕྱིར་དགེ་སློང་དང་། ཁས་འཆེ་བའི་དགེ་སློང་དང་། མིང་གི་དགེ་སློང་དང་། ཉོན་མོངས་པ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་དགེ་སློང་དང་། གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་ཀྱིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་དགེ་སློང་ངོ་། །དེ་ལ་སྡོམ་བརྩོན་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ཡང་དག་པར་སྡོམ་པའི་ཕྱིར་སྡོམ་བརྩོན་པ་ནི། ལུས་དང་ངག་གི་ལས་མི་དགེ་བ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡུལ་ཡང་དག་པར་སྡོམ་པའི་ཕྱིར་སྡོམ་བརྩོན་པ་ནི། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་བསྡམས་པ་དང་། དྲན་པ་ཀུན་དུ་བསྲུངས་པ་དང་། དྲན་པ་ལ་རྟག་འགྲུས བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།རྒྱས་པར་སྔ་མ་ལྟ་བུ་གང་ཡིན་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཡང་དག་པར་སྡོམ་པའི་ཕྱིར་སྡོམ་བརྩོན་པ་ནི། གང་གིས་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པ་སྟེ། འདོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། གནོད་སེམས་ ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་།རྣམ་པར་འཚེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བྱུང་ངོ་ཅོག་དང་། བརྣབ་སེམས་དང་། གནོད་སེམས་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། འཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་། འཆབ་པ་དང་། འཚིག་པ་ལ་སོགས་པ་ངན་སོང་དང་མཐུན་ པ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་འགྲོ་བ།ངན་འགྲོར་འགྲོ་བ། དགེ་སྦྱོང་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་བྱུང་ངོ་ཅོག་དང་དུ་མི་ལེན་ཅིང་སྤོང་བར་བྱེད། སེལ་བར་བྱེད། བྱང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཡང་དག་པར་སྡོམ་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཡང་ དག་པར་སྡོམ་པ་དང་།བག་ལ་ཉལ་ཡང་དག་པར་སྡོམ་པའོ། །དེ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་དང་ལྡན་ པ་ནི།དགེ་སློང་དང་། དགེ་སློང་མ་དང་། དགེ་སློབ་མ་དང་། དགེ་ཚུལ་དང་། དགེ་ཚུལ་མའོ། །གཞན་ཡང་བདག་ཉིད་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་སྒོ་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་དང་ ལྡན་པ་ནི།འདི་ལྟ་སྟེ། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་གཅེར་བུ་པའམ། ཀུན་དུ་རྒྱུའམ་། ཐལ་བ་ཅན་ནམ། དཀའ་ཐུབ་ཆེན་པོའམ་། གཞན་ཡང་གང་དག་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། དགེ་སློང་ དང་།སྡོམ་བརྩོན་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བས་གང་ཟག་གི་རྣམ་གྲངས་དག་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་བརྒྱད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་ནི་གང་ཟག་བཞི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་གང་ཟག་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ནུས་པ་དང་། མི་ནུས་པ་དང་། ཐབས་ལ་ མཁས་པ་དང་།ཐབས་ལ་མི་མཁས་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་མི་བྱེད་པ་དང་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་མ་བྱས་པའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་རྣམ་པ་བཞི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་གང་ཟག་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། རབ་ཏུ་དབྱེ་ བ་རྣམ་པ་བཞིས་རྒྱུར་འགྱུར་རོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། དབང་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། དབང་པོ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པའོ། །རྣལ་འབྱོར་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཤེས་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་མ་ཤེས་པའོ། །སྦྱོར་བ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། རྟག་ཏུ་ མི་བྱེད་པ་དང་།གུས་པར་བྱེད་པ་དང་། གུས་པར་མི་བྱེད་པར་སྦྱོར་བའོ། །དུས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་ལམ་བསྒོམས་པ་དང་། ཡུན་རིང་པོ་ན་ལམ་མ་བསྒོམས་པའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ན་གང་ཟག་བརྒྱད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་ ཞེ་ན།དེ་ལ་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་ནི་མི་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣལ་འབྱོར་ཤེས་པ་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣལ་འབྱོར་མི་ཤེས་པ་ནི་ཐབས་ལ་མི་མཁས་པ་ཡིན་ནོ། །རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་གུས་པར་བྱས་ཏེ་སྦྱོར་ བ་ནི་རྒྱུན་དུ་བྱེད་པ་སྟེ།རྟག་འགྲུས་ཞེས་བྱའོ།

关于此，比丘有五种，即：为乞食而成为比丘、自称为比丘、名义上的比丘、为断烦恼而成为比丘、以一白三羯磨受具足戒而成为比丘。
其中，持戒者有三种，即：为防护破戒而持戒者，是指断除身语不善业者。为防护境界而持戒者，是指守护诸根门、护持正念、恒常精进于正念等，如前所述广说。为防护烦恼而持戒者，是指断除见断和修断的诸烦恼，即不接受且断除、消除、清净一切生起的贪欲寻思、嗔恚寻思、害寻思，以及贪心、嗔心、邪见、忿怒、怨恨、覆藏、恼害等与恶趣相应、导向地狱、恶趣、非沙门行的烦恼。
防护烦恼又有两种：防护缠缚和防护随眠。
其中，出家有两种：具足善说法律者和具足恶说法律者。
其中，具足善说法律者是指比丘、比丘尼、式叉摩那、沙弥、沙弥尼。另外，从罪恶不善法中出离者，从胜义门而言称为出家。
其中，具足恶说法律者，即：外道出家的裸行者、游行者、涂灰外道、苦行者，以及其他与此相似者。
因此，沙门、婆罗门、梵行者、比丘、持戒者、出家者等是说明补特伽罗的异名。
其中，八种补特伽罗的建立是以四种补特伽罗的建立为因。何为八种补特伽罗？即：有能力者、无能力者、善巧方便者、不善巧方便者、恒常行者、不恒常行者、已修习者、未修习者。
其中，四种补特伽罗的建立是八种补特伽罗建立的因，以四种差别为因。即：根的差别是根成熟和根未成熟；瑜伽的差别是了知瑜伽和不了知瑜伽；加行的差别是恒常行持、不恒常行持、恭敬行持、不恭敬行持；时间的差别是长时修道和非长时修道。
如何说这四种差别是八种补特伽罗建立的因？其中，根成熟者即是有能力者，根未成熟者即是无能力者，了知瑜伽者即是善巧方便者，不了知瑜伽者即是不善巧方便者，恒常行持和恭敬行持者即是恒常行者，称为精进者。

།རྟག་ཏུ་མི་བྱེད་པ་དང་། གུས་པར་མི་བྱེད་པར་སྦྱོར་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་མི་བྱེད་པ་སྟེ། རྟག་འགྲུས་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡུན་རིང་པོ་ནས་ལམ་བསྒོམས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡུན་རིང་པོ་ནས་ལམ་མ་བསྒོམས་པ་ནི་ཡོངས་ སུ་སྦྱོང་བ་མ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་དབང་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རྣལ་འབྱོར་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། དུས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་གང་ཟག་བརྒྱད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་གང་ཇི་སྲིད་དུ་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་དེ་ནི། དེ་སྲིད་དུ་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་ཡིན་ཡང་རིགས་པའི་ཆོས་དགེ་བ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡིན་ཡང་། གལ་ཏེ་ཐབས་ལ་མི་མཁས་ན་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཡང་། གལ་ཏེ་རྒྱུན་དུ་མི་བྱེད་ན། མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཡང་། གལ་ཏེ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་མ་བྱས་ན། རང་གི་དོན་བྱས་པ་དང་། བྱ་བ་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། ཐབས ལ་མཁས་པ་དང་།རྒྱུན་དུ་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་ཡིན་ན། དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་དང་། རང་གི་དོན་བྱས་པ་དང་། བྱ་བ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་བདུད་དག་ནི་དུ། བདུད་ཀྱི་ལས་དག་ནི་དུ་ཞེ་ན། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣལ་འབྱོར་ལ་བརྩོན་པ་ལས་བདུད་བཞི་དང་བདུད་ཀྱི་ལས་རབ་ཏུ་མང་པོ་དག་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་བདུད་བཞི་གང་ཞེ་ན། ཕུང་པོའི་བདུད་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་དང་། འཆི་བའི་བདུད་དང་། ལྷའི་བུའི་བདུད་དོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོའི་བདུད་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་ནི་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ། །འཆི་བའི་བདུད་ནི་སེམས་ཅན་དེ་དང་དེ་དག་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དེ་དང་དེ་དག་ནས་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལྷའི་བུའི བདུད་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་འཆི་བའི་བདུད་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པ་དེ་ལ་བར་ཆད་བྱ་བ་དང་།རྣམ་པར་གཡེང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་ལྷའི་བུ་དབང་ཕྱུག་ཐོབ་པ་དག་ཉེ་བར་འོང་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ ནི་ལྷའི་བུའི་བདུད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ལ་གང་དུ་འཆི་བ་དང་། གང་གིས་འཆི་བ་དང་། འཆི་བ་དེ་གང་ཡིན་པ་དང་། བར་ཆད་ཀྱི་དངོས་པོ་གང་གིས་འཆི་བ་ལས་ཡང་དག་པར་མི་འདའ་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བདུད་བཞི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་ པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྐྱེས་ཤིང་བྱུང་མ་ཐག་ཏུ་འཆིའོ།།ཉོན་མོངས་པ་དག་གིས་ཕྱི་མར་སྐྱེ་བར་བྱེད་ཅིང་སྐྱེས་ནས་འཆིའོ། །འཆི་ཞིང་འཆི་འཕོ་བ་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཚོ་བའི་དབང་པོ་འགག་ཅིང་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཆི་བ་ཡིན་ནོ། །ལྷའི་བུའི་བདུད་ ནི་འཆི་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ལ་བར་ཆད་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་འོང་ཞིང་དེས་ནི་འཆི་བའི་ཆོས་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་མི་ནུས་པ་ཁོ་ནའམ། དུས་གཞན་གྱིས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཅུང་ཟད་བདུད་ཀྱི་དབང་ དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འདི་ན་གནས་པའམ་། དེར་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དབང་དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ལག་ ཏུ་སོང་ཞིང་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་བདུད་ཀྱི་འཆིང་བ་དག་གིས་བཅིངས་པ་དང་། བདུད་ཀྱི་ཞགས་པ་དག་ལས་ཡོངས་སུམ་གྲོལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཁམས་འདིར་ཡང་ཕྱིར་འོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།

不经常做和不恭敬地修行就是不持续做，称为没有恒常精进。长期修习道就是完成了净化。长期未修习道就是未完成净化。如是通过根的差别、瑜伽、修行和时间的差别而建立八种补特伽罗。
任何补特伽罗只要根未成熟，即使善巧方便、持续修行、完成净化，也不能获得正法善果。即使根已成熟，如果不善巧方便也不能获得。即使根已成熟且善巧方便，如果不持续修行，神通就不会迅速现前。即使根已成熟、善巧方便、持续修行，如果未完成净化，就不是完成了自利和应做之事。
因此，如果根已成熟、善巧方便、持续修行、完成净化，那么就能获得、迅速现前神通、完成自利和应做之事。
关于魔有几种、魔业有几种的问题，应当了知瑜伽士精进修习瑜伽时有四魔和众多魔业，应当了知后断除它们。四魔是什么呢？蕴魔、烦恼魔、死魔和天子魔。
其中蕴魔是五取蕴。烦恼魔是三界中的诸烦恼。死魔是各类众生在各类众生界中死亡的时节。天子魔是为了障碍和扰乱那些为了超越蕴魔、烦恼魔和死魔而精进修习善法的人，而来到欲界的具有威力的天子，这就称为天子魔。
关于在何处死亡、以何而死亡、死亡是什么、以何种障碍事物而不能超越死亡，依据这些而建立四魔。其中五取蕴一生起就会死亡。以烦恼而造后有并死亡。死亡转世时，众生的命根灭尽而死亡的本性就是死亡。天子魔则是为了障碍那些为超越死亡而精进修行的人而来临，使其不能超越死亡法性，或者在其他时间超越。
其中稍微为魔所控是指以世间道离贪而住于此或生于彼处者。为魔所控是指未离贪者。其中未离贪者完全随魔所欲而行。离贪者虽被魔的束缚所缚、未解脱魔的羁绊，因此还会再来此界。

།དེ་ལ་བདུད་ཀྱི་ལས་དག་ ནི་གང་ལ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་དང་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་སྐྱེས་ནས་འདོད་པ་ལ་ཞེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས།ཡང་ཕྱིར་ལྡོག་པར་བྱེད་ན། དེའི་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །དབང་པོའི་སྒོ་བསྡམས་ཏེ་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཆོས་རྣམས་དང་མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། མངོན་རྟགས་སུ་འཛིན་པ་དག་ལ་སེམས་འཇུག་པར་བྱེད་ན། དེ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པ་ལ་གནས་པ་ཞིག་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི རྗེས་སུ་ཆགས་པས་རོ་ཞིམ་པོ་མི་མཐུན་པ་དག་ལ་སེམས་འཇུག་པར་བྱེད་ན།དེ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་། ནམ་གྱི་ཆ་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བར་སྦྱོར་བའི་རྗེས་སུ་བརྩོན་པ་ལ་གནས་པ་ཞིག་གཉིད་ཀྱི་བདེ་བ་དང་། ཉལ་བའི་བདེ་བ་དང་། གློས་ འབེབས་པའི་བདེ་བ་ལ་སེམས་འཇུག་པར་བྱེད་ན།དེ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་ཞིག་འགྲོ་བ་དང་། ལྡོག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ཚེ། བུད་མེད་གཞོན་ནུ་ཁ་དོག་བཟང་བ་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་དག་མཐོང་ན། ཚུལ་ བཞིན་མ་ཡིན་པ་མཚན་མར་འཛིན་པས་སེམས་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་གྱི་སྣ་ཚོགས་དག་མཐོང་ན། སེམས་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། དོན་མང་པོ་དང་། བྱ་བ་མང་པོ་དག་ལ་སེམས་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དག་ དང་།འདྲེ་བ་ལ་དགའ་བ་དང་། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་ཤིང་ལྟ་བ་མཐུན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་འཇུག་པར་བྱེད་ན། དེ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་། །དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་དང་། འཇིག་རྟེན་འདི་དང་། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལ་ཡིད་གཉིས་དང་ནེམ་ནུར་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན། དེ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགོན་པ་ན་འདུག་ཀྱང་རུང་། ཤིང་དྲུང་ན་འདུག་ཀྱང རུང་སྟེ་།ཁང་སྟོང་ན་འདུག་ཀྱང་རུང་། འཇིགས་པ་དང་། འཇིགས་སུ་རུང་བ་ཆེན་པོར་སྣང་བ། དངང་བར་བྱེད་པ། སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་པ། བྲམ་ཟེའི་ཆ་ལུགས་སམ། མིའི་ཆ་ལུགས་སམ། མི་མ་ཡིན་པའི་ཆ་ལུགས་ཅན་ལ་ལ་ཞིག་ཉེ་བར་འོངས་ནས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པས། དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ལས་འདུན་པ་བཟློག་པར་བྱེད་ཅིང་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་ན། དེ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་དག་ལ་སེམས་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། སེར་སྣ་དང་། འདོད་ཆེན་ཆེ་བ་དང་། ཆོག མི་ཤེས་པ་དང་།ཁྲོ་བ་དང་། ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་འཆོས་པ་དང་། ཁ་གསག་ལ་སོགས་པ་དགེ་སྦྱོང་གི་རྒྱན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་འཇུག་པར་བྱེད་ན། དེ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དེ་དག་ནི་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་ པར་བྱ་སྟེ།དེ་དག་ཀྱང་བདུད་བཞི་པོ་དག་དང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་རྩོམ་པ་འབྲས་བུ་ཡོད་པས་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ན་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བརྩོན་པ་ཡང་རྩོམ་པ་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལས་བཟློག་པས་ནི་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ་། འདི་ལྟ་སྟེ། དབང་པོ་ ཡང་དག་པར་མི་འགྲུབ་པ་དང་།རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གདམས་ངག་མེད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་མཐུ་ཆུང་བས་སོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་དབང་པོ་རྣམས་ཡང་དག་པར་མི་འགྲུབ་ན། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གདམས་ངག་ཡོད་ཅིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཐུ་དང་ལྡན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། དེ་ལྟ་ན་དེའི་རྩོམ་པ་འབྲས་བུ་མེད་པར་ འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་དབང་པོ་རྣམས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་ལ། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གདམས་ངག་མེད་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་མཐུ་དང་ལྡན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། དེ་ལྟར་ན་དེའི་རྩོམ་པ་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དབང་པོ་རྣམས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་ཅིང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ གདམས་ངག་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་མཐུ་ཆུང་བར་གྱུར་ན། དེ་ལྟར་ན་དེའི་རྩོམ་པ་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

关于魔业，如果有人生起出离心和对善法的欲求，但由于贪著欲望而退转，应当了知这是魔业。
若有人守护诸根而住，但心趣入于能生贪著的色、声、香、味、触、法等相，执著其相和特征，也应当了知这是魔业。
同样，若有人住于知量食，但由贪欲随逐而心趣入于不适宜的美味，也应当了知这是魔业。
同样，若有人住于初夜后夜不眠精进，但心趣入于睡眠之乐、卧具之乐、倚靠之乐，也应当了知这是魔业。
同样，若有人住于正知而行，在行走往返等时，见到容貌端正能生贪著的年轻女子，以非理作意执相而心趣入，或见到世间种种而心趣入，或心趣入于众多事务，同样地，若心趣入于与在家、出家者共住，喜好交往恶友并与之见解一致，也应当了知这是魔业。
同样，若对佛、法、僧、苦、集、灭、道、此世、他世生起怀疑和犹豫，也应当了知这是魔业。
同样，无论是住在寂静处、树下还是空屋中，若有人以婆罗门装束、人的装束或非人的装束近前来，以非理方式使其退失对善法的欲求，令其执著不善法，也应当了知这是魔业。
当心趣入于利养恭敬，或趣入于悭贪、大欲、不知足、嗔恚、怨恨、伪善、谄诳等沙门庄严的违品法时，也应当了知这是魔业。
应当了知诸如此类相应的都是魔业，这些也都可以相应地配属于四魔。
关于何为有果之行，若问其如何，由三种因缘，即使正精进也会成为无果之行，与此相反则成为有果之行，即：诸根不圆满、无相应教授、三昧力微弱。
其中，若诸根不圆满，即使有相应教授和具足三昧力，如是其行仍将无果。若诸根圆满但无相应教授，即使具足三昧力，如是其行仍将无果。若诸根圆满且有相应教授，但三昧力微弱，如是其行仍将无果。

།གལ་ཏེ་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་ལ། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གདམས་ངག་ཀྱང་ཡོད། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་མཐུ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ ན་དེའི་རྩོམ་པ་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ།རྒྱུ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་ནི་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་གྱི། རྒྱུ་གསུམ་པོ་ཁོ་ནས་ནི་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །སྡོམ་ནི། །གང་ཟག་རྣམས་དང་དེ་རྣམས་གཞག་།དེ་བཞིན་དམིགས་པ་དག་དང་ནི། །གདམས་ངག་དང་ནི་བསླབ་ པ་དང་།།དེ་བཞིན་བསླབ་པའི་རྗེས་མཐུན་དང་། །རྣལ་འབྱོར་ཉམས་དང་རྣལ་འབྱོར་དང་། །ཡིད་ལ་བྱེད་དང་བྱ་བ་དང་། །རྣལ་འབྱོར་པ་དང་བསྒོམ་པ་དང་། །འབྲས་བུ་གང་ཟག་རྣམ་གྲངས་དང་། །བདུད་དང་བདུད་ཀྱི་ལས་རྣམས་དང་། །རྩོམ་པ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཡིན། །རྣལ་ འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སར་གཏོགས་པ་ལས།རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་གཉིས་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཉན་ཐོས་ཀྱིས། བམ་པོ་བཅུ་གསུམ་པ། དེ་ལྟར་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དམིགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། རྩོམ་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་ པའི་བར་དུ་བྱས་པ་ལ།གང་ཟག་ལས་དང་པོ་བ་ལས་ཐོག་མ་པ། བདག་ལ་ཕན་པར་འདོད་པ། བདག་གི་དོན་རྗེས་སུ་ཐོབ་པར་འདོད་པས། གནས་བཞི་པོ་ཀུན་ཤེས་པར་འདོད་ཅིང་། ཀླན་ཀའི་སེམས་མེད་པ་དང་། གུས་པ་དང་བཅས་ཤིང་ང་རྒྱལ་གྱི་ཁེངས་པ་མེད་པ་དང་། དགེ་བ་གང་ཡིན་ཞེས་ཚོལ་ཞིང་བདག་ཉིད་སྒྲོགས་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་དག་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་ངེས་པར་སྦྱར་བར་བྱ་ཞིང་། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དོན་དུ་གཉེར་བ་མེད་པ་དག་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་ནས། མཁན་པོའམ། སློབ་དཔོན་ནམ། བླ་མའམ། བླ་མ ལྟ་བུ་རྣལ་འབྱོར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའི་དྲུང་དུ་འགྲོ་བར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་དུས་སུ་སོང་ནས་ཀྱང་སྐབས་སུ་བབ་པར་བྱས་ཏེ། སྟན་ཤིན་ཏུ་དམའ་བ་ལ་འདུག་ནས། བླ་གོས་ཕྲག་པ་གཅིག་ཏུ་གཟར་ཏེ། པུས་མོ་གཡས་པའི་ལྷ་ང་ས་ལ་བཙུགས་ནས། ཞེས་དང་ བཅས་པ།གུས་པ་དང་བཅས་པས། བཙུན་པ་བདག་ནི་རྣལ་འབྱོར་དོན་དུ་གཉེར་བ་ལགས་ན། བདག་ལ་རྗེས་སུ་ཐུགས་བརྩེ་བའི་སླད་དུ་རྣལ་འབྱོར་བསྟན་དུ་གསོལ། ཞེས་རྣལ་འབྱོར་གསོལ་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ། རྣལ་འབྱོར་ཤེས་པ་དེས་ཀྱང་ གང་ཟག་ལས་དང་པོ་པ།ལས་ཐོག་མ་པ། རྣལ་འབྱོར་ཡིད་ལ་བྱ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་འདོད་པ་དེ་ལ། བཞིན་བཟངས་ཁྱོད་སྐྱེ་དགུ་བག་མེད་པ་དང་ལྡན་པ། ཡུལ་ལ་གཞོལ་བ། ཡུལ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པར་གྱུར་པ། བག་ཡོད་པ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་འདོད་པ་དང་། ངན་སོང་གི་ བཙོན་ར་ནས་གདོན་པར་འདོད་པ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་ལྕགས་སྒྲོག་གིས་བཅིངས་པའི་འཆིང་བ་དག་གཅོད་པར་འདོད་པ་དང་། འཁོར་བའི་འབྲོག་དགོན་པ་ཆེན་པོ་བགྲོད་དཀའ་བའི་ལམ་དུ་ཞུགས་པ། འབྲོག་དགོན་པ་ཆེན་པོ་བགྲོད་དཀའ་བའི་ལམ་ ལས་ངེས་པར་བསྒྲལ་བར་འདོད་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་མུ་གེ་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་ལ། དགེ་བའི་རྩ་བའི་ལོ་ལེགས་པར་འབྱུང་བར་འདོད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ཆོམ་རྐུན་གྱི་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་དང་ཕྲད་པས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པར་ འདོད་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་ནད་ཆེན་པོས་ཐེབས་པས། ཤིན་ཏུ་ནད་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དང་། ཆུ་བོ་བཞིས་རྒྱུན་ཕྱོགས་སུ་བདས་པ་ཆུ་བོ་ལས་བསྒྲལ་བར་འདོད་པ་དང་། མ་རིག་པའི་མུན་པ་ཆེན་པོར་ཞུགས་པས། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ སྣང་བ་ཆེན་པོ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་ནི་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ།

如果诸根圆满成就，并且有相应的教授，三摩地也具有力量的话，那么他的修行就会有果报。因为这三种因缘不会无果，唯有这三种因缘才会有果报。总偈：诸补特伽罗及其安立，如是所缘及教授，学处以及随顺学处，瑜伽行相及瑜伽，作意及所作，瑜伽师及修习，果报补特伽罗差别，魔及魔业，修行有果。瑜伽行声闻地中，瑜伽处第二品终。
声闻品第十三。如是已经安立了补特伽罗、所缘和修行果报，初业补特伽罗、初学者，希求自利，欲求获得自身利益，想要了知四处，无诽谤心，具足恭敬而无傲慢，寻求何为善法而非为宣扬自己，欲令自他决定趣入善根，不求利养恭敬，对此等应当安住正念，前往亲近和尚、阿阇黎、上师或如上师般通晓瑜伽者之处。
如是适时前往后，应当择其时机，坐于极低座位，偏袒右肩，右膝着地，恭敬合掌说道：'尊者，我是求取瑜伽者，为了悲悯于我，请为我开示瑜伽。'如是祈请瑜伽。如是祈请后，通晓瑜伽者对于初业补特伽罗、初学者、欲精进修习瑜伽作意者，应当说：'贤者，你见众生放逸，趣向境界，过分执著境界，欲求精进于不放逸，欲从恶趣牢狱中解救，欲断除贪嗔痴铁锁的束缚，已入轮回大旷野难行道，欲从大旷野难行道中解脱，于烦恼及不善根的大饥荒中，欲生善根丰收，遇到烦恼盗贼大恐怖，欲获得涅槃安乐，为烦恼大病所染，欲获得极无病的涅槃，为四暴流所冲，欲渡越暴流，入于无明大黑暗中，欲获得智慧大光明，此实为善哉善哉。'

།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཁྱོད་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ན། གདོན་མི་ཟ་བར་ཡུལ་འཁོར་གྱི་བསོད་སྙོམས་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་ཟ་བ་དང་། སྟོན་པའི་བཀའ་ལུང་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་དང་། རྟག་འགྲུས་པའི་བསམ་ གཏན་ལ་ལྷག་མཐོང་དང་ལྡན་པ་དང་།ཁྱིམ་སྟོང་པ་དག་རྒྱས་པར་བྱེད་ཅིང་། བདག་གི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་བརྩོན་པ་དང་། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྨད་པ་དང་། བདག་ལ་ཕན་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་ཕན་པ་དང་། སྐྱེ་ བོ་མང་པོ་ལ་བདེ་བ་དང་།འཇིག་རྟེན་ལ་རྗེས་སུ་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཚིག་གི་ལམ་འཇམ་པོ་འཇམ་པོ་དག་གིས་ཡང་དག་པར་གཟེང་བསྟོད་པར་བྱ། ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱ་ཞིང་སྤོང་བའི་ཕན་ཡོན་ཡང་བརྗོད་ པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་ཚིག་གི་ལམ་འཇམ་པོ་འཇམ་པོ་དག་གིས་ཡང་དག་པར་གཟེང་བསྟོད་པར་བྱ་། ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱས་ཤིང་སྤོང་བའི་ཕན་ཡོན་ཡང་དག་པར་བསྟན་ནས། ཡོངས་སུ་དྲི་བར་བྱ་བའི་གནས་ཀྱི་ཆོས་བཞི་པོ་དག་ཡོངས་སུ་དྲི་བར་བྱ་སྟེ། ཅི་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཁྱོད་གཅིག་ཏུ་སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་ཞིང་། འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་སྟོན་པའམ། སྦྱིན་གནས་གཞན་དག་ཡང་དག་པར་མི་འདོད་པ་ཡིན་ནམ། ཅི་ཁྱོད་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་དང་པོར་ཡོངས་སུ་སྦྱོང བ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་།ལྟ་བ་དྲང་པོ་ཡིན་ནམ། ཅི་ཁྱོད་འཕགས་པའི་བདེན་པ་མདོ་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཆོས་ཉུང་ངུའམ། མང་པོ་དག་མཉན་ཅིང་བཟུང་བ་ཡིན་ནམ། ཅི་ཁྱོད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སེམས་མོས་ཤིང་མྱ་ངན་ལས་ འདའ་བར་འདོད་པས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན་ནམ་ཞེས་ཡོངས་སུ་དྲི་བར་བྱ་བའི་གནས་ཀྱི་ཆོས་བཞི་པོ་དག་ཡོངས་སུ་དྲི་བར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་དྲིས་པར་གལ་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ལགས་སོ་ཞེས་དམ་བཅའ་བར་བྱེད་ན། དེའི་འོག་ཏུ་གནས་བཞི་པོ་དག་རྒྱུ་རྣམ་པ་བཞི་ལེགས་པར་རྫས་སུ་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། སྨོན་ལམ་ལེགས་པར་རྗེས་སུ་བརྟག་པར་བྱ། རིགས་དང་། དབང་པོ་དང་། སྤྱད་པ་ལེགས་པར་རྗེས་སུ་བརྟག་པར་བྱའོ། །དྲི་བས་ལེགས་པར་རྗེས་སུ་བརྟག་པར་བྱ། གཏམ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པས་ལེགས་པར་རྗེས་སུ་བརྟག་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་དྲི་བས་སྨོན་ལམ་ལེགས་པར་རྗེས་སུ་བརྟག་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདི་སྐད་ཡོངས་སུ་དྲི་བར་བྱ་སྟེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའམ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའམ། གང་དུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་ཅེས་ཡོངས་སུ དྲི་བར་བྱའོ།།དེ་ཡང་གང་དང་གང་དུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དེ་བཞིན་དུ། བདག་ཉིད་ལན་འདེབས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་དྲི་བས་སྨོན་ལམ་ལེགས་པར་རྗེས་སུ་བཏབ་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་དྲི་བས་རིགས་དང་། དབང་པོ་དང་། སྤྱད་པ་དག་ལེགས་པར་རྗེས་སུ་བརྟག་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེས་འདི་ སྐད་དྲི་བར་བྱ་སྟེ།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་བདག་གི་རིགས་གང་ཡིན་པ་དང་། བདག་གི་དབང་པོ་རྣམས་རྟུལ་བའམ། འབྲིང་ངམ། རྣོ་བའམ། ཅི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དང་། ཅི་བདག་འདོད་ཆགས་སྤྱད་པའམ། འོན་ཏེ་ཞེ་སྡང་སྤྱད་པའམ། དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤྱད་པའི་བར་ ཞིག་ཡིན་ཞེས་བདག་ཉིད་ཀྱི་རིགས་དང་།དབང་པོ་དང་། སྤྱད་པ་དག་ཤེས་སམ་ཞེས་དྲི་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ཤེས་རབ་ཅན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེས་རིམ་གྱིས་བདག་ཉིད་ཀྱི་རིགས་དང་། དབང་པོ་དང་སྤྱད་པ་དག་ཉེ་བར་བརྟགས་ཤིང་མཚན་མར་གཟུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ལན་འདེབས་པར་ བྱེད་དོ།།གལ་ཏེ་དམན་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེས་རིམ་གྱིས་བདག་ཉིད་ཀྱི་རིགས་དང་། དབང་པོ་དང་། སྤྱད་པ་དག་ཉེ་བར་མ་རྟོགས་ཤིང་མཚན་མར་མ་ཟིན་པས་དེ་དྲིས་ཀྱང་ལན་འདེབས་པར་མི་བྱེད་པས། དེ་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་རེ་ཞིག་གཏམ་གྱིས་དེ་གསུམ་ལེགས་པར་རྗེས་སུ་བརྟག་པར་ བྱ་སྟེ།དེའི་མདུན་དུ་ཚིག་གི་ལམ་གསལ་བ། འབྲེལ་པ། སྣ་ཚོགས་པ། སྙན་པ་གོ་སླ་བ་དག་གིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་བྱའོ།

具寿者你如是精进修行时，必定能够食用有果报的城邑乞食，依教奉行，常修禅定具足胜观，使空闲处兴盛，随顺自利，与梵行者共住，不为智者所呵责，利益自己，利益他人，利益众多众生，令众多众生安乐，悲悯世间，为利益安乐天人而趣入。应以柔和语言称赞，应当随喜，并且宣说断除的功德。
如是以如此相应的柔和语言称赞，随喜并且显示断除的功德后，应当询问四种应当询问之处的法：'具寿者你是否唯一皈依佛法僧，不希求此外的外道师或其他福田？你是否为修习梵行，首先具足清净戒律和正直见解？你是否从经典和分别论中听闻并受持少分或多分法？你是否因心向涅槃、欲求涅槃而出家？'应当询问这四种应当询问之处的法。
如是询问后，若其承诺说'是如此'，其后应当以四种因相善加观察四处：应当善加观察发愿，应当善加观察种姓、根器和行为。应当以询问善加观察，应当以了知言谈、行为和心的差别善加观察。
其中，云何以询问善加观察发愿？应当如是询问：'具寿者你是发声闻乘愿，还是缘觉乘愿，还是大乘愿？'应当如是询问。其将随其所发何愿而如实回答，如是以询问善加观察发愿。
云何以询问善加观察种姓、根器和行为？应当如是询问：'具寿者，你是否了知自己是何种姓，自己诸根是钝、中还是利，自己是贪行者，还是嗔行者，乃至是寻思行者？'应当询问其是否了知自己的种姓、根器和行为。
若其具慧，则将次第观察并把握自己的种姓、根器和行为而如实回答。若其愚钝，则因未能观察并把握自己的种姓、根器和行为，虽经询问也不能回答，此时应当以言谈善加观察彼三者，应当在其前以明了、相关、多样、悦耳、易解的语言宣说与声闻乘相应的言教。

།དེ་གལ་ཏེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་གཏམ་དེ་བྱས་པ་ན་། གཏམ་དེས་ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་དང་། རངས་པ་དང་། ཀུན་དུ་དགའ་བ་སྐྱེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་དང་། རབ་ཏུ་དང་བ་དང་། མོས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ནམ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་ཞིག་ཡིན་ནོ། གཏམ་དེས་ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་དང་། རངས་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་དང་། རབ་ཏུ་དང་བ་དང་། མོས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་བྱས་པ་ན། གཏམ་དེས་ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་དང་། རངས་པ་དང་། ཀུན་དུ་དགའ་བ་སྐྱེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་དང་། རབ་ཏུ དང་བ་དང་།མོས་པར་འགྱུར་རོ། །ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། གསལ་བའི་གཏམ་བྱས་ན་ཡང་། ཆོས་ཀྱི་དོན་ཉེ་བར་བརྟག་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་མོང་རྟུལ་ བར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་དབང་པོ་འབྲིང་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ལ་གསལ་བའི་གཏམ་བྱས་པ་ལས་བཟློག་པ། ཟབ་མོའི་གཏམ་བྱས་ན་ཡང་། ཆོས་ཀྱི་དོན་མྱུར་དུ་ཉེ་བར་རྟོགས་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་། སོ་སོར་རྟོག་ པར་བྱེད་དོ།།གལ་ཏེ་དེ་འདོད་ཆགས་སྤྱད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དང་བར་འགྱུར་བའི་གཏམ་བྱས་པ་ན། གཏམ་དེས་ཤིན་ཏུ་རབ་ཏུ་དང་བ་དང་། དགའ་བ་དང་། དགོངས་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་། སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་པ་དང་། མཆི་མ་འཁྲུག་ཅེས་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་སྣུམ་ པ་དང་སེམས་འཇམ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།གལ་ཏེ་དེ་ཞེ་སྡང་སྤྱད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དེ་གཏི་མུག་སྤྱད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་གཏམ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ལྡན་པ། ཟང་ཟིང་མེད་པར་བྱས་པ་ན། སྐྲག་པ་ དང་།དངང་བ་དང་། ཀུན་དུ་སྐྲག་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ང་རྒྱལ་སྤྱད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། ཤིན་ཏུ་གུས་པས་ཉན་པར་མི་བྱེད་ཅིང་རྣ་གཏོད་པར་ཡང་མི་བྱེད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་སེམས་ཉེ་བར་འཇོག་ པར་མི་བྱེད་ཅིང་།དད་པར་གྱུར་ན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བསྙེན་བཀུར་དང་། ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤྱད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། ལེགས་པར་རྣ་བླགས་ཏེ། ཉན་པར་བྱེད་ཀྱང་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བར་འགྱུར་ཞིང་ལོག་པར་བཟུང་སྟེ། འཛིན་པར་ ཡང་འགྱུར་ལ།མི་བརྟན་ཞིང་མི་དམ་པར་འཛིན་པར་ཡང་འགྱུར། བཟུང་ན་ཡང་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་ཞིང་། ཡང་དང་ཡང་དུ་ཕྱི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་འདྲི་བར་བྱེད་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་གཏམ་གྱིས་རིགས་དང་། དབང་པོ་དང་། སྤྱད་པ་དག་ལེགས་པར་རྗེས་སུ་ བརྟག་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་ན་སྤྱོད་པས་རིགས་དང་དབང་པོ་དང་། སྤྱད་པ་དག་ལེགས་པར་རྗེས་སུ་བརྟག་པར་བྱ་ཞེ་ན། གང་ཟག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དཔྱད་པ་དག་གི་རྟགས་གང་དག་སྔར་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྤྱོད་པ་དེས་རིགས་ དང་།དབང་པོ་དང་། སྤྱད་པ་དག་ཅི་རིགས་པར་ལེགས་པར་རྗེས་སུ་བརྟག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པས་རིགས་དང་། དབང་པོ་དང་། སྤྱད་པ་དག་ལེགས་པར་རྗེས་སུ་བརྟག་པར་བྱ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣལ་འབྱོར་ཤེས་པ་དེ་སེམས་ཀྱི་ རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་ཞིག་ཡིན་ན་།དེས་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དེས་དེའི་རིགས་དང་། དབང་པོ་དང་། སྤྱད་པ་དག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པས་ལེགས་པར་རྗེས་སུ་བརྟག་པར་བྱའོ།

如果是声闻种性者，当说此语时，由此语而生起极大欢喜、欣悦、遍喜、心生愉悦、极为清净并且生起信解。如果是独觉种性者或大乘种性者，由此语不会生起极大欢喜、欣悦、遍喜、心生愉悦、极为清净并且生起信解。凡是大乘种性者，当说大乘相应之语时，由此语而生起极大欢喜、欣悦、遍喜、心生愉悦、极为清净并且生起信解。声闻和独觉种性者则不如是。
如果是钝根者，即使说明显之语，对于法义的观察、领受和思维也会极为迟钝。如果是中等根器者则不如是。如果是利根者，与对钝根者说明显之语相反，即使说甚深之语，也能迅速理解、领受和思维法义。
如果是贪行者，当说能令生起净信之语时，由此语而生起极大清净、欢喜、随顺意趣、毛竖、流泪，并显示心相续柔和及心调柔。如果是嗔行者，应知与此相反。如果是痴行者，当说决定解脱涅槃相应、无所依著之语时，会生起恐惧、惊慌和普遍恐惧，应知如同前述钝根者所说。
如果是慢行者，不会极为恭敬听闻，也不会专注倾听，同样也不会生起欲求了知之心，即使生起信心也不会如是承事供养及赞叹。如果是寻思行者，虽然善加倾听，但心会散乱，并且错误执取，也会不坚固、不稳固地执取，即使领受也会忘失，并且一再反复询问。如是应当以言语善加观察种性、根器和行为。
云何以行为善加观察种性、根器和行为呢？前面所说声闻种性者以及贪等行者的诸相，即称为行为，应当以此行为如理善加观察种性、根器和行为。其中，云何以心差别智善加观察种性、根器和行为呢？如果是获得心差别智的瑜伽行者，他以了知他心之智如实通达了知其种性、根器和行为，应当如是善加观察。

།གནས་བཞི་པོ་དེ་དག་རྒྱུ་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་ལེགས་པར་རྗེས་སུ་བརྟགས་ ན་།གནས་ལྔ་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཚོགས་བསྲུང་ཞིང་བསགས་པ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་དག་ལ་ངེས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ་། །དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཚོགས་བསྲུང་ཞིང་བསགས་པ་ནི་ ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཇི་སྙེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་གནང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ། ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བག་ཡོད་པར་གནས་ཤིང་བསླབ་པའི་གཞི་བསྒྲུབས་ པས་བརྩོན་འགྲུས་མི་གཏོང་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་བསླབ་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་ཤིང་། བསླབ་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་སྡོམ་པ་དང་། ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པ་ཉིད་དང་། ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་། ནམ་གྱི་ཆ་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བར་སྦྱོར་བའི་རྗེས་སུ་བརྩོན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་རྒྱན་གྱི་བར་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། ཚོགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་གང་དང་གང་ཡིན་པའི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དག་ཐོབ པ་དང་།དེ་དག་རྗེས་སུ་སྲུང་བར་བྱེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞིང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་དང་། ཇི་སྐད་གསུངས་པ་བཞིན་ལྷག་ཆད་མེད་པར་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད། སྤྲོ་བ་སྐྱེད་དེ། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ཤིང་གནས་པ་དག་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་གྱི་ཚོགས་བསྲུངས་ཤིང་སྩོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་དེ་ལྟར་ཉམས་པར་གྱུར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པར་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤོང་ཞིང་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སོ་སོར་རྟེན་པར་བྱེད་པ་ན། རབ་ཏུ་དབེན་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །རབ་ཏུ་དབེན་པར་གནས་པ་གང་ ཞེ་ན།གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དབེན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དགོན་པ་དང་། ཤིང་དྲུང་དང་། ཁྱིམ་གྱིས་སྟོང་པ་དག་སྟེ། དེ་ལ་གནས་མལ་བླ་གབ་མེད་པ་དང་། དུར་ ཁྲོད་དང་།བས་མཐའ་ནི་དགོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ནགས་འདབ་ནི་ཤིང་དྲུང་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རི་ཁྲོད་དང་རི་ཕུག་དང་། རྩཝ་ཁང་དག་ནི་ཁྱིམ་གྱིས་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དགོན་པ་དང་། ཤིང་དྲུང་དང་། ཁང་སྟོང་གི་གནས་མལ་བླ་གབ་མེད་པ་དང་། དུར་ཁྲོད་དང་། བས་མཐའ་དང་། ནགས་འདབས་དང་། རི་ཁྲོད་དང་། རི་ཕུག་དང་། རྩཝ་ཁང་དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་གནས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལ་དང་པོ་ཁོ་ནར་གནས་ཡིབས་སུ་ཤིས་པ། ལྟ་ན་སྡུག་པ། མཛེས་པ། ཀུན་དགའ ར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ།ནགས་ཚལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། རྫིང་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། གཙང་བ་ཉམས་དགའ་བ། ཤང་ཤོང་མེད་པ། སྡོང་དུམ་དང་། ཚེར་མའི་གཞི་མ་ཡིན་པ། རྡོ་བ་དང་། གསེག་མ་དང་། གྱོ་མོ་མི་མང་བ། གང་དེས་མཐོང་ན་སྦོང་བ་ལ་ བརྩོན་པར་གནས་པའི་ཕྱིར།སེམས་མངོན་པར་རབ་ཏུ་དང་བར་འགྱུར་ཞིང་སེམས་རངས་ཤིང་རབ་ཏུ་དགའ་བས་སྤོང་བ་ལ་རབ་ཏུ་སྟོད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཉིན་མོ་མི་སྡུག་པ་ཉུང་ལ། མཚན་མོ་ སྒྲ་ཆུང་ཞིང་ཀླག་ཅོར་ཉུང་བ་དང་།ཤ་སྦྲང་དང་། སྦྲང་བུ་མཆུ་རིངས་དང་། རླུང་དང་། ཉི་མ་དང་། སྡིག་སྦྲུལ་གྱིས་རེག་པ་ཉུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གང་ན། སེང་གེ་དང་། སྟག་དང་། གུང་དང་། ཆོམ་རྐུན་དང་། ཕ་རོལ་ གྱི་དམགས་ཚོགས་དང་།མི་དང་མི་མ་ཡིན་པའི་འཇིགས་པ་དང་། འཇིགས་སུ་རུང་བ་མེད་ལ། ཡིད་བརྟན་ཞིང་བག་ཚ་བ་མེད་པ་དང་། བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ།

如果对那四处和四因善加观察，则应当确定运用于这五处，即：守护并积累三摩地资粮、远离、专注一境性、净除障碍、修习作意。
其中，守护并积累三摩地资粮是指具足一切戒律，为了使佛陀所教导和佛陀所允许的戒律蕴完全圆满且不退失，安住于正念并成就学处而精进不懈。如是，由于获得具足戒律的学处道而不退失，并将获得尚未获得的学处道。如同守护戒律一样，也应当守护诸根、知食量、初夜后夜不眠而精进修习、正知而行以及沙门庄严等。
对于任何由资粮所摄持的法类差别的获得、守护、为了进一步分别而圆满、为了如说而行持无有增减而生起欲乐、生起精进、发起精进并安住，这就称为守护并积累三摩地资粮。
如是，当舍弃与退失相顺应的诸法，依止于与增上相顺应的诸法时，即是安住于远离。
什么是安住于远离？即具足处所、具足威仪和具足远离。
其中具足处所是指：阿兰若、树下和空闲处。其中无遮蔽处、尸陀林和边际处称为阿兰若。其中林边称为树下。其中山间、山洞和草房称为空闲处。应当了知，阿兰若、树下、空闲处的无遮蔽处、尸陀林、边际处、林边、山间、山洞和草房等总称为处所。
具足处所有五种：首先是处所吉祥、悦意、美丽，具足园林、具足树林、具足水池，清净怡人，无有坑洼，非为树桩和荆棘之地，石块、砾石和土块不多，见此处所则为了精进修习而心生净信，心生欢喜和极大欢悦而赞叹修习，这是第一种具足处所。
其次，白天少有不悦之事，夜晚声音微小且喧闹稀少，蚊虫、长嘴虫、风、日晒和毒蛇的侵扰稀少，这是第二种具足处所。
其次，处所中无有狮子、虎、熊、盗贼、敌军以及人和非人的恐怖与可怖之事，令人安心无有畏惧，安住于快乐，这是第三种具足处所。

།གཞན་ཡང་གང་དུ་ཆོས་གོས་ ལ་སོགས་པ་འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་རྐྱེན་དུ་བབས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཚེགས་ཆུང་ངུས་འགྲུབ་ཅིང་བསོད་སྙོམས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གིས་ལུས་ངལ་བ་མེད་པར་འཚོ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་གང་དུ་དགེ་བའི་བཤེས་ གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་འགྱུར་ཞིང་གང་དག་དེ་ལ་མ་ཕྱེ་བའི་གནས་རྣམས་འབྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་།ཕྱེ་བ་རྣམས་ཀྱང་གསལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་མཐོང་བ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཟབ་མོའི་དོན་དང་ཚིག་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ་སོར་བརྟགས་ནས། ལེགས་པར་རབ་ ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་དག་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་སྤྱོད་ལམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན། ཉིན་མོ་འཆག་པ་དང་། འདུག་པ་དག་གིས་འདའ་བར་བྱེད་ཅིང་། མཚན་མོའི་ཐུན་ དང་པོ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་བྱེད་པ་དང་།ཐུན་བར་མ་ལ་གློ་གཡས་པ་ཕབ་སྟེ་ཉལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཐུན་ཐ་མ་ལ་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནས་ལངས་ཏེ། འཆག་པ་དང་། འདུག་པ་དག་གིས་འདའ་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལྟར་གནས་མལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ཉིད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ རྗེས་སུ་གནང་བའི་ཁྲིའམ།ཁྲིའུའམ། རྩཝ་བཏིང་བའི་སྟེང་དུ་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཅས་ཏེ་འདུག་པར་བྱེད་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱུ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ལུས་ལེགས་པར་བསྒྲིམས་ན། སྤྱོད་ལམ་དེ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར།མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འདུག་པས་དུས་ཡུན་རིང་པོ་འདའ་བར་བྱེད་ནུས་ཤིང་། སྤྱོད་ལམ་དེས་དེའི་ལུས་ཤིན་ཏུ་ངལ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྤྱོད་ལམ་དེ་ནི་གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་དང་། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་དག་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་གིས་སྤྱོད་ལམ་དེས་འདུག་པ་མཐོང་ན་ཤིན་ཏུ་དང་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྤྱོད་ལམ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་གནང་ཞིང་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུ་དེ་ལྔ་ཡང དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར།སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཅས་ཏེ་ལུས་དྲང་པོར་བསྲངས་ནས་འདུག་གོ། །དེ་ལ་ལུས་དྲང་པོར་གང་ཞེ་ན། ལུས་གསལ་བར་བསང་སྟེ་བཞག་པ་དང་། སེམས་ལ་གཡོ་མེད་ཅིང་ཚུལ་འཆོས་པ་མེད་པར་དྲང་པོར་བཞག་པའོ། །དེ་ལ་ལུས་དྲང་པོས་རབ་ཏུ་ཟིན་ པས་ནི།རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་ཀྱི་སེམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་གནས་པར་མི་བྱེད་དོ། །སེམས་ལ་གཡོ་མེད་ཅིང་ཚུལ་འཆོས་པ་མེད་པས་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་གནས་པར་མི་བྱེད་དོ། །དྲན་པ་ཕྱོགས་པར་གཞག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་དྲན་པ་ཕྱོགས་ པར་བཞག་སྟེ།གནས་པར་བྱེད་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་དྲན་པ་ནི་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལས་ཕྱིར་ཕྱོགས་ཤིང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དྲན་པ་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་ལ་དམིགས་པ་ དང་།གཟུགས་བརྙན་གྱི་མཚན་མ་ལ་དམིགས་པའི་དྲན་པ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་སྤྱོད་ལམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དབེན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལུས་དབེན་པ་དང་། སེམས་དབེན་པའོ། །དེ་ལ་ལུས་དབེན་པ་ནི་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། གཉིས་ལྷན་ཅིག་ན་མི་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་དབེན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྤངས་ཏེ།མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའམ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དགའ་བའི་དོན་དང་ལྡན་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་སེམས་དབེན་པ་ཞེས་བྱའོ།

此外，凡是在某处法衣等生活资具作为缘分而获得，以微小的劳力即可成办，以及通过乞食等而无有身体疲劳即可维生者，此即是第四圆满住处。
此外，凡是在某处为善知识所摄受，并能为其开显未开显之处，使已开显者更加明了，为清净智慧与见解，以智慧观察甚深义理与文字，善为开示，有如是具德智者同梵行者居住之处，此即是第五圆满住处。
其中，何为圆满威仪？白天以经行和安坐度过，初夜时分亦如是行持，中夜时分右胁而卧，后夜时分迅速起身，以经行和安坐度过。如是于圆满住处中，于佛所允许的床座或小座或草垫上结跏趺坐而住。
为何如此？因为能如实见到五种因：身体善加收摄时，此威仪能生起轻安且相顺；迅速生起轻安；同样能以坐姿长时安住而身体不致疲惫；同样此威仪非与外道、论敌共有；同样他人见此威仪生起极大信心；同样此威仪为诸佛及佛声闻弟子所允许宣说。因见到此五种因而结跏趺坐，端正身体而住。
其中，何为端正身体？即明确挺直身体而住，心无动摇亦无伪装而端直安住。其中，以端正身体摄持则不为昏沉睡眠之心所控；以心无动摇亦无伪装则不为外在散乱所控。
所谓'安立正念'，其中何为安立正念而住？与如理作意相应的正念，因远离一切黑暗面且不相顺，故称为'向外正念'。
此外，缘于三摩地相及影像相的正念，因趋向一切等持地的所缘，故称为'向外正念'。此即名为圆满威仪。
何为圆满远离？答：有二种，即身远离与心远离。其中，身远离即不与在家人及出家人二者共住。其中，心远离即断除烦恼性及无记的作意，修习等持地或由三摩地资粮加行所生具喜义之作意，此即名为心远离。

།དེ་ལ་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།ལུས་དབེན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སེམས་དབེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཡང་དང་ཡང་དུ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ཆ་མཐུན་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། རྒྱུན་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་ཀྱང་བྱ། དགེ་བའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཅེས་ཀྱང་བྱའོ། །དེ་ལ་ཅི་ཞིག་ཡང་དང་ཡང་དུ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཆོས་གང་དག་བཟུང་ཞིང་མཉན་པ དང་།བླ་མ་དག་ལས་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་མཚན་མ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ། དམིགས་པ་དེ་ལ་རྒྱུན་དང་ལྡན་པའི་དྲན་པ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་ཅིང་། ཉེ་བར་སྟོད་པར་བྱེད་དོ་། །དེ་ལ་ཆ་མཐུན་པ་ལ་ དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན།མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་རྣམ་པ་མང་པོ་སྣ་ཚོགས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། གང་གིས་དམིགས་པ་དེ་ལ་སེམས་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཆ་མཐུན་པ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་གང་དང་ཆ་མཐུན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་ནི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོའི་གཟུགས་བརྙན་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཆ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དམིགས་པ་དེས་དྲན་པ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པའི་རྣམ་པ་དང་། བར་དུ་ཆད་པ་མེད་པ་དང་། རྒྱུན་ཆགས་པ་དང་། རྟག་ཏུ་དང་། གུས་པར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུན་དང་ལྡན པ་ཡིན་ནོ།།དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ཅིང་། རེག་པར་གནས་པའི་དྲན་པས་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི་། དེའི་ཕྱིར་ཡང་དང་ཡང་དུ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ཆ་མཐུན་པ་ལ་དམིགས་པ་ དང་།རྒྱུན་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དེ་ཡང་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཡོད་དེ། དེ་ལ་སེམས་གནས་པ་རྣམ་པ་དགུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞི་ གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱོད་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སེམས་གནས་པ་རྣམ་པ་དགུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་དགེ་སློང་སེམས་ནང་ཁོ་ནར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། བསྡུས་ཏེ་འཇོག་ པར་བྱེད་པ་དང་།ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། དུལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་ བསྡུས་ཏེ།རྣམ་པར་མི་གཡེང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནང་དུ་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་པོར་ཉེ་བར་གཏད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད་བ་ཡིན་ཞེ་ན། དང་པོ་ཉེ་བར་གཏོད་པའི་སེམས་གང་ ཡིན་པ་དེ།གཡོ་བ་དང་། རགས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་མི་གནས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མི་གནས་པར་གྱུར་ན། དེ་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་གཏད་པའི་ཚུལ་དང་། དང་བར་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་པར་ཚར་བཅད་པ་དང་བཅས་པས། ཕྲ་བར་བྱེད་ཅིང་མངོན་པར་གཡེང་བར་མི་བྱེད་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་བསྡུས་ཏེ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་དེའི་སེམས་གཞག་པ་དང་ཡང་དག་པར་གཞག་པ་དེ་གལ་ཏེ་བརྗེད་ངས་པས་ཕྱི་རོལ་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བར་གྱུར་ན། དེས་ཡང་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལ་སྡུད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་བསྡུས་ཏེ་ འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

其中，何为圆满之处所，何为圆满之行为，何为身远离，何为心远离，将这些合而为一即称为'极为远离'。其中，何为心一境性？答曰：反复忆念、缘于随顺、相续、无过失、具喜悦之心相续，此即称为'三摩地'，亦称为'善心一境性'。
其中，反复忆念何事？答曰：对于所受持、所听闻以及从上师处所获得的教诫与教导，依此而作，现前等持地之相，于所缘中相续而住之念，随之而行并修习。
其中，何为缘于随顺？等持地之所缘有多种、众多、各异，以此所缘而令心趣入，称为'等持'，此即是'缘于随顺'。此与何者随顺？答曰：此为所知事物之影像，故称'随顺'。
以此所缘，念无散乱相、无间断、相续、恒常、恭敬而入，此即是'具相续'。于彼所缘欢喜无烦恼，以安住触证之念入于道，此即是'无过失'与'具喜悦'。
因此，反复忆念、缘于随顺、相续、无过失、具喜悦之心相续即称为'三摩地'。此心一境性又有止品与观品。其中九种心住是止品，其中四种慧观察是观品。
其中何为九种心住？此中比丘作内心安住、正住、摄住、近住、调伏、寂静、最寂静、专注一境、等持。
其中，云何为安住？从一切外在所缘中摄心，为令不散乱而内摄其心，为令无散乱而初始专注，此即是'安住'。
云何为正住？若初始专注之心生起动摇、粗重、不正住、不圆满住时，以专注彼所缘之理及净化之理，伴随明显对治，令其微细而不令散乱，此即是'正住'。
云何为摄住？如是其心已住、正住，若因忘念而向外散乱时，则再次摄回于彼，如是即是'摄住'。

།ཇི་ལྟར་ན་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དང་པོ་ཁོ་ནར་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་སྟེ། གནས་ཤིང་སེམས་དེ་ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ན། ཇི་ནས་ཀྱང་དེའི་སེམས་དེའི་ཕྱི་རོལ་དུ་མི་འཕྲོ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་ཉེ་ བར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་དུལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། །འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱའི་མཚན་མ་དག་གམ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པའི་མཚན་མ་གང་དག་ གིས།དེའི་སེམས་རྣམ་པར་གཡེངས་པར་གྱུར་ན། དེ་ལ་དེས་དང་པོ་ཉིད་ནས་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བཟུང་བ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། མཚན་མ་དེ་དག་ལ་དེའི་སེམས་འཕྲོར་མི་སྟེར་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་དུལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་དག་དང་། འདོད་པ་ལ་འདུན་པའི་སྒྲིབ་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་གིས་དེའི་སེམས་ཀུན་དུ་འཁྲུགས་པར་གྱུར་ན། དེ་ལ་དེས་དང་པོ་ཉིད་ནས་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སུ་གཟུང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས དེའི་སེམས་དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་དག་དང་།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ལ་འཕྲོར་མི་སྟེར་བར་བྱེད་དོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་བརྗེད་ངས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་གཉི་ག་ཀུན་འབྱུང་བར་གྱུར་ ན།བྱུང་ངོ་ཅོག་དང་དུ་མི་ལེན་ཅིང་སྤོང་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ཇི་ལྟར་ན་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་བར་དུ་ཆད་པ་མེད་པ་དང་། རྒྱུན་ཆགས་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུན་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་ བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཀུན་དུ་བསྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས་ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག་པ་དང་། རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པའི་ལམ་ཐོབ་ཅིང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས། དེའི་སེམས་ རྣམ་པར་གཡང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུན་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྟོབས་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་ནི་སེམས་གནས་པ་རྣམ་པ་དགུ་པོ་དག་འགྲུབ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཐོས་པའི་སྟོབས་དང་། བསམ་པའི་སྟོབས་དང་། དྲན་པའི་ སྟོབས་དང་།ཤེས་བཞིན་གྱི་སྟོབས་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་དང་། ཡོངས་སུ་འདྲིས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་ཐོས་པ་དང་བསམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་རེ་ཞིག་ཐོས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། བསམ་པ་གང་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དང་པོ་ཁོ་ནར་སེམས་དམིགས་ པ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་ཅིང་།དེ་ཉིད་ལ་གཏོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་ཡང་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་སེམས་གཏད་པ་ལ་དྲན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་སྡུད་ཅིང་རྣམ་པར་གཡེང་པར་མི་བྱེད་པས་བསྡུས་ཏེ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་ཤེས་བཞིན་ གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་མ་དག་ལ་འཕྲོ་པར་མི་བྱེད་པས་དུལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཞི་བར་བྱེད་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་དེ་གཉི་ག་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དང་དུ་མི་ལེན་ཅིང་། རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་ཡང་བྱེད་དོ། །ཡོངས་སུ་འདྲིས་ པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་སེམས་གནས་པ་དགུ་པོ་དག་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞི་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བསྒྲིམས་ཏེ་འཇུག་པ་དང་། སྐབས་སུ་འཆད་ཅིང་འཇུག་པ་དང་། སྐབས་སུ་འཆད་པ་མེད་པར་འཇུག་པ་དང་། རྩོལ་བ་མེད་པར་འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་ འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་།ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ལ་ནི་བསྒྲིམས་ཏེ་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོད་དོ། །བསྡུས་ཏེ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། དུལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པ་ལ་ནི། སྐབས་སུ་འཆད་ཅིང་ འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོད་དོ།

如何是安置？首先如是安立正念，安住并且正确安置其心，令其心不散于外境，如是即是安置。
如何是调伏？譬如以色、声、香、味、触等相，或以贪欲、嗔恚、愚痴、女相、男相等，其心散乱时，彼即从始便以过患想执持之力，不令其心散于彼等相，如是即是调伏。
如何是寂静？若以欲等分别及欲贪盖等烦恼，其心扰动时，彼即从始便以过患想执持之力，不令其心散于彼等分别及烦恼，如是即是寂静。
如何是近寂静？若因忘失而生起分别及烦恼二者时，于所生起者不予接受而断除之，如是即是近寂静。
如何是专注一境？以有功用无间断及相续而安住于三摩地相续中，如是即是专注一境。
如何是等持？由数数修习、串习之因，任运而入，获得自然趣入之道，无有功用，以彼任运，其心趣入无散动三摩地相续中，如是即是等持。
其中以六种力成就九种住心，即：闻力、思力、念力、正知力、精进力、串习力。
其中以闻思二力，首先依闻所成及思所成之力，初即安置心于所缘，并以专注方式而正确安置。
如是专注已，以念力摄持而不令散乱，摄持安置及近安置。
其后以正知力于分别及烦恼之相不令散乱而调伏及寂静。
以精进力于彼二者生起时不予接受，并令专注一境。
以串习力令成等持。
应知于九种住心中有四种作意：勤励趣入、有间缺趣入、无间缺趣入、无功用趣入。
其中于安置及正确安置时有勤励趣入作意。于摄持安置、近安置、调伏、寂静、近寂静时有有间缺趣入作意。

།རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་ལ་ནི་སྐབས་སུ་ཆད་པ་མེད་པར་འཇུག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོད་དོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་པ་ལ་ནི་རྩོལ་བ་མེད་པར་འཇུག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་སེམས་གནས་པ་རྣམ་པ་དགུ་པོ་དག་གི་ རྒྱུད་ལ་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ནང་གི་སེམས་ཀྱི་ཞི་གནས་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་ལྷག་མཐོང་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྷག་མཐོང་རྣམ་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་དགེ་སློང་ འདི་ལྟ་སྟེ།ནང་གི་སེམས་ཀྱི་ཞི་གནས་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། སྤྱད་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་ པ་དང་།མཁས་པའི་དམིགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་དག་ལ། ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ དང་བཅས་པས།མཚན་མར་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཚེ་ན་ནི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་དག་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཚེ་ན་ནི། ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་དོ། །ལྷག་མཐོང་དེ་ཡང་སྒོ་གསུམ་དང་ལྡན་ཞིང་། གཞི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལྷག་ མཐོང་གི་སྒོ་གསུམ་གང་ཞེ་ན།མཚན་མ་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་ལྷག་མཐོང་དང་། ཡོངས་སུ་བཙལ་བའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའོ། །དེ་ལ་མཚན་མ་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ནི་གང་གིས་ཐོས་པ་དང་། བཟུང་བའི་ཆོས་ སམ།གདམས་ངག་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས། ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་སེམས་པར་མི་བྱེད། རྟོག་པར་མི་བྱེད། འཇལ་བར་མི་བྱེད། ཉེ་བར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་མཚན་མ་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་སེམས་པར་བྱེད། རྟོག་པར་ བྱེད།འཇལ་བར་བྱེད། ཉེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི། ཡོངས་སུ་བཙལ་བའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་བསམས་ཤིང་བརྟགས་ལ། གཞལ་ཞིང་ཉེ་བར་བརྟགས་ནས། ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི། ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་སྒོ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གཞི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་ལ་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ན། གཞི་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དེ། དོན་དང་། དངོས པོ་དང་།མཚན་ཉིད་དང་། ཕྱོགས་དང་། དུས་དང་། རིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅིང་། ཡོངས་སུ་བཙལ་ནས་ཀྱང་དེ་དག་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་དོན་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ་འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་དོན་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ བར་བྱེད་དོ།།ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། དངོས་པོ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ནང་གི་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྟེ། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། སྤྱིའི་ མཚན་ཉིད་དེ།དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། ཕྱོགས་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ནག་པོའི་ཕྱོགས་དང་། དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཏེ། ནག་པོའི་ཕྱོགས་ནི་སྐྱོན་དང་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སོ། །དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ནི་ཡོན་ཏན་དང་ ཕན་ཡོན་གྱི་སྒོ་ནས་ཏེ།དེ་ལྟར་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་དུས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། དུས་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་སྟེ་། འདི་ལྟར་འདས་པའི་དུས་ན་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ། །འདི་ལྟར་མ་འོངས་པའི་ དུས་ན་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱུང་བར་འགྱུར་རོ།

对于使其成为相续，有不间断入定的作意。对于使其成为三摩地，有无功用入定的作意。如是，彼等作意是九种住心相续中的止品。如是获得内心寂止者，精进于胜观，于彼等四种作意即是胜观品。
彼胜观四种为何？此中比丘，即依内心寂止而作诸法分别、极分别、遍思维、遍观察。其中如何分别？于行为清净所缘、善巧所缘、烦恼清净所缘等，以其数量而作分别。以如实性而作极分别。以具慧作意及寻思，执取相时即是遍思维。正确思维时即是遍观察。
当知彼胜观具三门且缘六种所分基础，何为胜观三门？随顺仅相胜观、随顺遍寻求胜观、随顺于遍寻求作别观胜观。其中随顺仅相者，以闻、持法或教授而等持地作意，作意而不思维、不寻思、不度量、不观察，此即是随顺仅相。
当思维、寻思、度量、观察时，即是随顺遍寻求。当思维、观察、度量、详察已，如所安立而别观时，即是随顺于遍寻求作别观。此即是胜观三门。
其中何为缘六种所分基础？当遍寻求时，遍寻求六种基础：义、事、相、分、时、理，遍寻求已复于彼等作别观。其中如何遍寻求义？谓此所说之义是此，如是遍寻求义。
如何遍寻求事？事有二种：内事与外事，如是遍寻求事。如何遍寻求相？相有二种：自相与共相，如是遍寻求相。如何遍寻求分？分有二种：黑分与白分。黑分从过患过失门。白分从功德利益门。如是遍寻求分。
如何遍寻求时？时有三种：过去、未来、现在时。如是过去时中如是生起，如是未来时中如是将生起。

།འདི་ལྟར་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ན་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ད་ལྟར་ཡོད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་དུས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་རིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། རིགས་པ་བཞི་པོ་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་དང་། འཐད་པ་ སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དང་།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ལྟོས་པའི་རིགས་པས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྒོ་ནས། དོན་དམ་པ་ཡང་དོན་དམ་པའི་སྒོ་ནས། གཞི་ཡང་གཞིའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པས་ནི། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་ ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དེ།འདི་ནི་ཆོས་སོ། །འདི་ནི་བྱེད་པའོ། །འདི་ནི་འདིའི་བྱེད་པའོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པས་ནི་ཚད་མ་གསུམ་པོ་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དང་། མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དེ། ཅི་འདི་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་ཡོད་དམ་མེད། ཅི་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་སམ་འོན་ཏེ་མ་ཡིན། ཅི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་རིགས་སམ། འོན་ཏེ་མ་ཡིན་ཞེས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པས་ནི། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ཉིད་དང་། གྲགས་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། གནས་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་མོས་པར་བྱེད་ཅིང་། སེམས་པར་མི་བྱེད། རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་རིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི སྒོ་གསུམ་དང་།གཞི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། མདོར་བསྡུས་ན་དེ་ནི་ལྷག་མཐོང་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གཞི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། རྟོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྨྲས་པའི་དོན་རྟོགས་པ་དང་། དངོས་པོའི་མཐའ་རྟོགས་པ་དང་། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའོ། །དེ་ལ་དོན་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བས་སྨྲས་པའི་དོན་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བས་ནི་དངོས་པོའི་མཐའ་རྟོགས པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། དུས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། རིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བས་ནི། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། སྨྲས་པའི་དོན་དང་། ཤེས་ བྱའི་དངོས་པོ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་དང་།ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མི་སྡུག་པ་ལ་བརྩོན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་ན། ཇི་ལྟར་གཞི་རྣམ་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ་མི་སྡུག་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ཐོས་ ཤིང་བཟུང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས།མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས། དོན་འདི་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ་མི་སྡུག་པ་འདི་ནི་མི་སྡུག་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་རུལ་པ་དང་། དྲི་མི་ཞིམ་པ་དང་། དྲི་ང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེས་རྣམ་པ་དེ་དག་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་ མཐུན་པ་གང་དག་གིས་མི་སྡུག་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་སྔོན་ཐོས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་མི་སྡུག་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། ། ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། དེ་ལྟར་དོན་སོ་སོར་རྟོག་པ་དེ་མི་སྡུག་པ་དེ་ཉིད་ལ་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆ་གཉིས་ སུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ།། ཇི་ལྟར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། ནང་ལ་ཡང་རེ་ཞིག་ལུས་འདི་ལ་སྐྲ་དང་། སྤུ་དག་དང་། གླད་པ་དང་། གླད་རྒྱས་དང་། བཤང་བའི་བར་དུ་རྒྱས་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་ནང་གི་ལུས་སུ་གཏོགས་པ་ལ། རུལ་པ་དང་མི་སྡུག་པ་ཉིད་དུ་ མོས་པར་བྱེད་དོ།།ནང་གི་ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་མི་སྡུག་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་དེ་དག་ཀྱང་། ཁམས་གཉིས་པོ་སའི་ཁམས་དང་། ཆུའི་ཁམས་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་མོས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་སྐྲ་དང་། སྤུ་དག་ནས་བརྩམས་ཏེ། མཆེར་པ་དང་། བཤང་བའི་བར་དག་ནི་སའི་ཁམས་ ཡིན་པར་མོས་པར་བྱེད་དོ།

如是，在现在这个时候，如此寻求'现在有这样的事物'，这样遍寻时间。如何寻求道理呢？四种道理即：观待道理、作用道理、证成道理和法尔道理。其中，以观待道理从世俗的角度寻求世俗，从胜义的角度寻求胜义，从基础的角度寻求基础。以作用道理寻求诸法的作用，即'这是法，这是作用，这是它的作用'，如是遍寻。以证成道理寻求三种量：可信的教证、现量和比量，即'此中有无可信教证？是否现量所见？是否比量所知？'如是遍寻。其中以法尔道理，于诸法如是性、共许法性、不可思议法性及安住法性生起信解，而不思维，不分别，如是寻求道理。这是以三种胜观之门及六种分别基础为所缘，总之，这是摄集一切胜观。
为何安立六种分别基础呢？答：是依三种了解而安立，即了解所说义、了解事物边际及如实了解。其中，以寻求义而了解所说义。以寻求事物及寻求自相而了解事物边际。其中，以寻求共相、寻求方位、寻求时间及寻求道理而如实了解。瑜伽行者所应了知即是：所说义、所知事物的尽所有性及如所有性而已。
其中，精进不净观的瑜伽行者在分别时，如何寻求六种基础呢？答：依不净观所闻持的法，以等持地的作意，如是观察义理：'这是不净，这是不悦意，这是腐烂、臭秽、恶臭'，以这些行相及与此相应的方式，观察先前所闻的不净观之法义，如是寻求不净义。如何寻求事物呢？如是观察义理时，观见不净分为内外二分。如何寻求自相呢？首先于内身，从发毛乃至大便，广说存在，于内身所属生起腐烂及不净解。内身所属的众多不净，也以地界和水界二界所摄而生起信解。其中，从发毛乃至脾脏、大便等，生起地界信解。

།མཆི་མ་དང་། རྔུལ་དག་ནས་བརྩམས་ཏེ། གཅི་བའི་བར་དག་ནི་ཆུའི་ཁམས་ཡིན་པར་མོས་པར་བྱེད་དོ། །ཕྱི་རོལ་ལ་ཡང་ཕྱི་རོལ་དུ་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་མི་སྡུག་པ་ཉིད་དུ་མོས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་རྣམ་པར་བསྔོས་པར་ མོས་པར་བྱེད་པ་ནི།དེས་བུད་མེད་ད་མ། སྐྱེས་པའམ། མཛའ་བཤེས་དང་། ཐ་མལ་པའམ། ངན་པའམ། འབྲིང་ངམ། བཟང་པོའམ། བྱིས་པའམ། བར་མའམ། རྒན་པོ་ཤི་བའི་རོ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་ངམ། གཞན་ལས་ཐོས་སམ། ཡོངས་སུ་བརྟགས་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེའི་མཚན་ མ་བཟུང་ནས་ཤི་ནས་ཞག་གཅིག་ལོན་པ་ཁྲག་ཟགས་ལ།རུལ་པར་མ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི། རྣམ་པར་བསྔོས་པར་མོས་པར་བྱེད་དོ། །ཤི་ནས་ཞག་གཉིས་ལོན་པ་རུལ་པར་གྱུར་ལ། འབུ་མ་ཞུགས་པ་ལ་ནི་རྣམ་པར་རྣགས་པར་མོས་པར་བྱེད་དོ། །ཤི་ནས་ཞག་བདུན་ལོན་པ་འབུ་ཞུགས་ཤིང་ བམ་པ་ལ་ནི།རྣམ་པར་འབུས་གཞིག་པ་དང་། རྣམ་པར་བམ་པར་མོས་པར་བྱེད་དོ། །ཁྭ་དང་ཆུན་ལག་དང་། བྱ་རྒོད་དང་། ཁྱི་དང་། ཝ་དག་གིས་བཟའ་བ་ལ་ནི། རྣམ་པར་ཟོས་པར་མོས་པར་བྱེད་དོ། །ཟོས་པ་པགས་པ་དང་། ཤ་དང་། ཁྲག་མེད་ཅིང་ཆུ་རྒྱུས་ཙམ་ གྱིས་འབྲེལ་བ་ལ་ནི།རྣམ་པར་དམར་བར་མོས་པར་བྱེད་དོ། །ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཕྱོགས་ཕྱོགས་སུ་རྣམ་པར་འཐོར་ཞིང་མ་འབྲེལ་ལ། ཤ་དང་བཅས་པའམ། ཤ་མེད་པའམ། ཤའི་ལྷག་རོལ་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་དག་ལ་ནི་རྣམ་པར་འཐོར་བར་མོས་པར་བྱེད་དོ། །ལག་པའི་རུས་པ་དག་ཀྱང་ ལོགས་ཤིག་།རྐང་པའི་རུས་པ་དག་ཀྱང་ལོགས་ཤིག་།པུས་མོའི་རུས་པ་དག་ཀྱང་ལོགས་ཤིག་།བརླའི་རུས་པ་དག་དང་། དཔུང་པའི་རུས་པ་དག་དང་། ལག་ངར་གྱི་རུས་པ་དག་ཀྱང་ལོགས་ཤིག་།སྒལ་ཚིགས་དང་། འགྲམ་སླང་དང་། སོ་རྒྱུན་དང་། མགོ་ཐོད་དག་ཀྱང་ལོགས ཤིག་ན་འདུག་པ་མཐོང་བ་ལ་ནི།རུས་གོང་དུ་མོས་པར་བྱེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་ཁོག་པའི་རུས་པ་འབྲེལ་ཞིང་ཡན་ལག་གི་རུས་པ་མ་གྱེས་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་ལ། མཚན་མ་ཉི་ཚེར་འཛིན་ཅིང་། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་དེ་དག་ལ་མངོན་རྟགས་སུ་འཛིན་པར་མི་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ཀེང་རུས་སུ་མོས་པར་ བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་མངོན་རྟགས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི། རུས་པའི་ཀེང་རུས་སུ་མོས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཀེང་རུས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ཀེང་རུས་དང་། ཡན་ལག་གི་ཀེང་རུས་སོ། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་ཀེང་རུས་ནི་མཇུག་དོའི་སྦུབས་ཡན་ཆད་ནས། སྒལ་ ཚིགས་ཀྱི་སྦུབས་དང་།མགོའི་ཐོད་པའི་བར་དུ་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་གི་ཀེང་རུས་ནི་ལག་ངར་གྱི་རུས་པ་དང་འབྲེལ་བའམ། བརླ་དང་རྗེ་ངར་གྱི་རུས་པ་དག་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་ཀེང་རུས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀེང་རུས་ཞེས་བྱའོ། །ཡན་ལག་གི་ཀེང་རུས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རུས་པའི་ ཀེང་རུས་ཞེས་བྱའོ།།གཞན་ཡང་ཀེང་རུས་ཀྱི་མཚན་མར་བཟུང་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རི་མོར་བྲིས་པའམ། རྡོ་བའམ། ཤིང་ངམ། འཇིམ་པ་ལས་བྱས་པ་དང་། ཀེང་རུས་ཡང་དག་པའོ། །དེ་ལ་གང་གི་ཚེ་ཀེང་རུས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི། ཀེང་རུས་ཁོ་ནར་མོས་པར་ བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་།རུས་པའི་ཀེང་རུས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ཀེང་རུས་ཡང་དག་པའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི། རུས་པའི་ཀེང་རུས་སུ་མོས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ཁ་དོག་ལྟ་བུ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་དེ་དག་གིས་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རང་གི་ ངང་གིས་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་དང་།གཞན་གྱིས་བྱས་པ་དང་། དེ་གཉི་གའི་ཕྱོགས་སོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། རྣམ་པར་བམ་པའི་བར་དག་ནི་རང་གི་ངང་གིས་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་རྣམ་པར་ཟོས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། རྣམ་པར་འཐོར་བའི་བར་དག་ནི་གཞན་གྱིས་བྱས་པས་ རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།

从眼泪和汗水开始，直至小便等都观想为水界。对于外在，也要以外在所属的青紫等相而作不净观。其中，对于青紫相的观想是：自己亲见或从他人听闻或思维观察女人、男人、亲友、普通人、下等人、中等人、上等人、儿童、中年人或老年人的尸体，取其相后，死后经过一天，流血但未腐烂者，观想为青紫相。
死后经过两天，已腐烂但未生虫者，观想为脓烂相。死后经过七天，生虫且肿胀者，观想为虫啮相和肿胀相。被乌鸦、秃鹫、鹰、狗、狐狸等啃食者，观想为食啖相。被啃食后，无皮肉血，仅以筋连接者，观想为赤露相。
四肢百骸散落各处不相连，或有肉、或无肉、或稍有残肉者，观想为分散相。手骨分在一处，足骨分在一处，膝骨分在一处，大腿骨、臂骨、前臂骨也分在一处，脊椎骨、颌骨、牙齿、头盖骨也分别散落一处，见此则观想为骨聚相。
当胸腔骨骼相连而肢体骨骼未分离时作意，仅取其相而不执著于肢体百骸之相时，即是观想为骷髅相。当执著于相时，即是观想为骨骷髅相。此外，骷髅有两种：身体骷髅和肢体骷髅。
其中，身体骷髅是从尾椎骨向上至脊椎骨和头盖骨相连。肢体骷髅是前臂骨相连或大腿和小腿骨相连。其中身体骷髅称为骷髅，肢体骷髅称为骨骷髅。
此外，取骷髅相有两种：绘画或以石头、木头、泥土所制作的，以及真实的骷髅。当作意非真实骷髅相时，仅观想为骷髅而非骨骷髅。当作意真实骷髅相时，即观想为骨骷髅。
如外在颜色等为因的色法所属的变化有三种：自然变化、他者所为、二者兼具。其中，从青紫到肿胀为自然变化。从食啖到分散为他者所为变化。

།དེ་ལ་རུས་གོང་དང་། ཀེང་རུས་དང་། རུས་པའི་ཀེང་རུས་དག་ནི་དེ་གཉི་གའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་མི་སྡུག་པ་ཉིད་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་སྒོ་ནས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་མི་སྡུག་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་མི་སྡུག་པའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། ནང་གི་ལུས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་སྡུག་ཅིང་། ཁ་དོག་ལྟ་བུ་རྣམ་པར་མ་ཉམས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཕྱིའི་ལུས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་མི་སྡུག་ཅིང་། ཁ་དོག་ལྟ་བུ་རྣམ་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ནང་གི་སྡུག་པ་ཁ་ དོག་ལྟ་བུ་མ་ཉམས་པ་འདི་དང་།ཆོས་ཉིད་འདྲ་ཞིང་ཆོས་ཉིད་མཚུངས་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་གི་སྡུག་པ་དང་ཁ་དོག་ལྟ་བུ་འདི་ཡང་འདི་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། སེམས་ཅན་གང་སུ་དག་སྡུག་པ་དང་། ཁ་དོག་ལྟ་བུ་འདི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་ནི་སྡུག་པ་དང་། ཁ་དོག་ལྟ་བུ་དེ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ འདིའི་འདི་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་མོས་པར་བྱེད་དོ།། དེ་ལྟར་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་། །ཇི་ལྟར་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བདག་གིས་སྡུག་པ་དང་། ཁ་དོག་ལྟ་བུ་འདིའི་མི་སྡུག་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་དག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ དུ་རབ་ཏུ་མ་ཤེས་པ་ནས་།ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྡུག་པ་དང་ཁ་དོག་ལྟ་བུ་ལ་ཀུན་དུ་འདོད་ཆགས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ནག་པོའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ཏེ། ཆོས་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་བཅས་པ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ། གནོད་པ་དང་ བཅས་པ།ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་གཞི་དེ་ལས་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །སྡུག་པ་དང་ཁ་དོག་ལྟ་བུ་ འདི་ལ་མི་སྡུག་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་ལྡན་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ་།ཆོས་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་། སྡུག་བསྔལ་མེད་པ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ། གནོད་པ་མེད་པ། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པ་ཡིན་པས་གཞི་དེས་ཕྱི་མ་ལ་འཁྲུག་ པའི་བར་དག་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་གི་ནག་པོའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དང་དུ་བླང་བར་མི་བྱ་ཞིང་། སྤངས་པར་བྱ། བསྩལ་བར་བྱའི། དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ཡང་བསྐྱེད་པར་བྱ་། སྐྱེས་པ་ཡང་གནས་པ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། རྒྱས་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་དུས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ནང་གི་སྡུག་པ་དང་། ཁ་དོག་ལྟ་བུ་གང་ཡིན་པ་འདི་ཡང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ལ། ཕྱི་རོལ་གྱི་མི་སྡུག་པ་དང་། ཁ་དོག་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ཡང་ད ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ཡང་འདས་པའི་དུས་ན་སྡུ་གུར་གྱུར་ཅིང་། འདས་པའི་དུས་ན་སྡུ་གུར་གྱུར་པ་དེ་ཡང་། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་བརྟེན་པའི་བདག་གི་འདི་དང་འདྲ་བ་ཡིན་པ་ལས། དེ་ལྟར་རིམ་གྱིས་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་བརྟེན་ན་མི་སྡུག་པར་ གྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་བརྟེན་ན་སྡུག་པའི་བདག་གི་སྡུག་པ་དང་། ཁ་དོག་ལྟ་བུ་འདི་ཡང་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་བརྟེན་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དེ་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་བ་དེ་ནི་གནས་མེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་གི་ལུས་འདི་ཡང་འདས་པ་དང་། མ་ འོངས་པ་དང་།ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་རྣམས་སུ་འདི་ལྟར་འབྱུང་ཞིང་། འདི་ལྟར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། འདིའི་ཆོས་ཉིད་ལས་མ་འདས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་ལྟར་དུས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ།

关于骨头、骸骨和骨架等,是从这两个方面发生变化的。如此通过这种方式如实了知外在的不净相,这就是寻求外在不净相的自相。
如何寻求不净相的共相呢?内在身体外表美好,如同色彩未曾损坏的,以及外在身体外表不净,如同色彩已经变化的,这内在美好如同未损坏的色彩与外在的法性相同、法性一致。我的美好和色彩也是具有这样的法性,任何具有这样美好和色彩的众生,其美好和色彩也是如此,即具有如此外在的法性。这样思维即是寻求共相。
如何寻求方面呢?他这样思维:由于我未如实了知这美好和色彩的不净法性,从而对内在和外在的美好和色彩生起贪欲,这是属于黑暗方面的颠倒。这法是有烦恼的、有痛苦的、有果报的、有损害的、有热恼的,因此未来会由此产生生、老、病、死、忧愁、悲叹、痛苦、不悦和烦恼。
如实随见美好和色彩具有不净法性,这是属于光明方面的。这法是无烦恼的、无痛苦的、无果报的、无损害的、无热恼的,因此未来会由此止息乃至烦恼。因此,我不应接受、应当断除、应当舍弃黑暗方面,而应当生起未生的光明方面,已生的则应当安住、增长、广大。这样思维即是寻求方面。
如何寻求时间呢?他这样思维:内在的美好和色彩是依于现在时,外在的不净和非色彩也是依于现在时。这在过去时是美好的,那过去时的美好也如同现在时所依的我这样,如此渐次依于现在时而成为不净。
现在时所依的我的美好和色彩,在未来时也将如同现在时所依的外在那样变化,这是必然的。因此我的身体在过去、未来、现在这些时间中如此生起、如此变化,这是不违背法性的。这样思维即是寻求时间。

།ཇི་ལྟར་རིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ གྱི་གང་སྡུག་པའམ།མི་སྡུག་པར་འགྱུར་བའི་བདག་གམ། སེམས་ཅན་འགའ་ཡང་མེད་ཀྱི། གང་ལ་སྡུག་པའམ། མི་སྡུག་པ་ཞེས་མིང་དང་། བརྡ་དང་། གདགས་པ་དང་། ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཙམ་དུ་ཟད་། དེ་ནི་ལུས་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། འདི་ལྟར། ཚེ་དང་དྲོད་དང་རྣམ་ པར་ཤེས།།དེ་ཡིས་གང་ཚེ་ལུས་བོར་ཏེ། །སྤངས་པ་དེ་ཚེ་ཤིང་འདྲ་བར། །སེམས་པ་མེད་ཅིང་ཉལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཤི་བའི་དུས་བྱས་པ་དེ་ལ་རིམ་གྱིས་རྣམ་པར་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་བསྔོས་པ་དང་། རུས་པའི་ཀེང་རུས་ཀྱི་བར་དག་ཀྱང་ ཡོད་པ་དང་།བདག་གི་ལུས་འདི་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་དང་། ཉོན་མོངས་པས་འཕངས་པ་དང་། ཕ་མའི་མི་གཙང་བའི་མེར་མེར་པོ་ལས་བྱུང་བ་དང་། འབྲས་ཆན་དང་། ཟན་དྲོན་གྱིས་བརྟས་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དེ་དང་གཞི་དེས་ན་སྡུག་པ་དང་། ཁ་དོག་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་འདི་ཡང་བརྙན་མ་ཡིན་ནོ། ། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ཀྱི་ནང་ན་ཡང་རྟག་པ་རྟག་པའི་དུས་སུ་མི་གཙང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་དང་། དོན་དམ་པ་དང་། གཞིའི་སྒོ་ནས་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། མི་སྡུག་པ་འདི་ཉིད་ཀུན་དུ་བསྟེན་ཅིང་གོམས་པར བྱས།ལན་མང་དུ་བྱས་ན་། དེ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་སྤོང་བར་འགྱུར་ལ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱང་སྤང་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་ལྟར་བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་སྡུག་པ་ཀུན་ དུ་བསྟེན་ཅིང་།གོམས་པར་བྱས་ལ་། ལན་མང་དུ་བྱས་ན་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་རེ་ཞིག་བདག་གི་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་ཡིན་ན་། །བདག་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་མི་སྡུག་པ་གོམས་ཤིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་མ་སྐྱེས་ པ།མི་སྐྱེ་ཞིང་སྐྱེས་པ་དང་འབྲལ་བར་འགྱུར་བར་བདག་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། མཐོང་བ་དང་འཇུག་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པའི་བྱ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ཡོད་དེ་། དེ་ལྟར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དམིགས་པ་སྟེ་། ཉོན་མོངས་ པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།དེ་ལྟར་འཐད་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། མི་སྡུག་པ་སྒོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདོད་ཆགས་སྤོང་བའི་གཉེན་པོར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་གྲགས་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ ཁྱབ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་བསམ་པར་མི་བྱ། རྣམ་པར་བརྟག་པར་མི་བྱའི་མོས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པས་མི་སྡུག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དེ་། དེ་ནི་རེ་ཞིག་མི་སྡུག་པ་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པའི་ལྷག་མཐོང་སྒོ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་དང་། གཞི་ རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།། །།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས། བམ་པོ་བཅུ་བཞི་པ། ཇི་ལྟར་ན་བྱམས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ལྷག་མཐོང་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པ་གཞི་རྣམ་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། བྱམས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་དང་། བསམས་པའི་དབང དུ་བྱས་ནས།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བདེ་བ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་མོས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཕན་པ་དང་། བདེ་བའི་ལྷག་པའི་བསམས་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་དོན་སོ་སོར་རིག་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི། དོན་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དོན་སོ་སོར་རིག་པ་དེ་ཡང་འདི་ནི་མཛའ་བཤེས་ཀྱི་ ཕྱོགས་སོ།།འདི་ནི་དགྲ་བོའི་ཕྱོགས་སོ། །འདི་ནི་ཐ་མལ་པའི་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་དོ། ། ཕྱོགས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་ཡིན་པས། ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ལ་མོས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་མཛའ་བཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནི་ནང་ཡིན་ ནོ།།དགྲ་བོའི་ཕྱོགས་དང་ཐ་མལ་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཕྱི་རོལ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ལ་བྱམས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ།

如何全面寻求正理呢？心里这样想：内外任何可爱或不可爱的我或众生都是不存在的，凡是被称为可爱或不可爱的名称、符号、假立、言说，那都仅仅是色相而已，那仅仅是身体而已。就像所说的：'寿命、暖气和识，当它们舍弃身体时，就像木头一样，无有思维而躺卧。'
就像死亡之时，逐渐变化的阶段是这样的：变成青色、直到骨架，我这个身体是由往昔的业和烦恼所引发，由父母不净的精血所生，由饭食滋养而成。由于这个因缘和基础，所谓的可爱和颜色等也都是虚幻的。内外身体中永远都只是不净的。这样从世俗、胜义和基础的角度来寻求正理。
他这样想：如果经常修习这个不净观，多次修习，就能断除欲贪，而欲贪是应当断除的。这样寻求应作之事的正理。
他这样想：世尊也说过，如果经常修习不净观，多次修习，就能断除欲贪。这是我所信任的教言。而且我如何如何修习不净观，就如何如何使未生的贪欲缠缚不生，已生的得以远离，我自己也有这样的智慧、见解和体验。
有这样的比量：这样思维对治法的所缘，烦恼怎么会生起呢？这样寻求合理成立的正理。
他这样想：不净观修习能成为对治贪欲，这是众所周知的法性和不可思议的法性，这是不应思维、不应观察而应当信受的。这样以法性的正理来寻求不净性。这就是精进于不净观的具有三门的毗婆舍那，缘于六种差别的基础。
如何寻求缘于慈心的毗婆舍那的精进者的六种基础呢？依于有关慈心的所闻所思，了知对众生希求安乐的特征是具有利益和安乐增上意乐的慈心，这样分别了知义理就是寻求义理。
如是分别了知义理时，分辨这是亲友方、这是敌人方、这是普通方。由于这一切方面都属于他相续，是外在的，所以缘于外在事物。或者说亲友方是内在的，敌人方和普通方是外在的，这样寻求事物上的慈心。

།དེ་ཡང་ཕྱོགས་གསུམ་པོ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ། བདེ་བ་འདོད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་བདེ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་དེ་། དེ་ ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མཛའ་བཤེས་སོ།།གནོད་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དགྲའོ་། །དེ་གཉིས་ལས་བཟློག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཐ་མལ་པའི་ཕྱོགས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་བདེ་བ་འདོད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་བདེ་བ་ འདོག་པ་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ།ཁ་ཅིག་ནི་འདོད་པའི་བདེ་བ་འདོད་དོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགའ་བ་དང་བཅས་པའི་བདེ་བ་འདོད་དོ། །ཁ་ཅིག་ནི་དགའ་བ་མེད་པའི་བདེ་བ་འདོད་དོ། །དེ་ལ་གང་དག་འདོད་པའི་བདེ་བས་ཕོངས་པ་དེ་དག་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དེས་བདེ་བར་གྱུར་ ཅིག་།དགའ་བ་དང་བཅས་པའི་བདེ་བ་དང་། དགའ་བ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ་། དེ་ལྟར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བྱམས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་དེ་མཛའ་བཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་དང་། དགྲ་བོའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་དང་། ཐ་མལ་པའི་ཕྱོགས གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བདག་གིས་སེམས་མཉམ་པ་དང་།སེམས་སྙོམས་པར་བྱའོ་ཞེས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདག་གི་མཛའ་བཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ། བདེ་བ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་ཡང་དཀའ་བ་མེད་ལ། བདག་གི་ཐ་མལ་པའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ ལ་ཡང་དཀའ་བ་མེད་ཀྱི།དགྲ་བོའི་ཕྱོགས་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་ཤིན་ཏུ་དཀའ་ཡང་། བདག་གིས་དེ་ལ་བདེ་བ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་དགོས་ན། མཛའ་བཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་ཐ་མལ་པའི་ཕྱོགས་ལ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ཕྱིར་རོ།

而且，对于三类众生：既非痛苦也非快乐者、快乐者，以及希求快乐者，愿他们获得快乐，如是分别。
其中，具有利益特征者为亲友，具有损害特征者为怨敌，与这两者相反特征者为普通众生。
既非痛苦也非快乐的众生中，希求快乐者的快乐也有三种：有些希求欲界的快乐，有些希求色界具喜的快乐，有些希求无喜的快乐。
其中，对于那些缺乏欲界快乐的众生，愿他们以无过失的方式获得快乐。对于具喜的快乐和无喜的快乐，也应当如是了知。
如是以自相的方式修习慈心。
复次，对于亲友、怨敌及普通众生，我应当以平等心、舍心对待，如是分别。
为什么呢？因为我思维：对于亲友，给予快乐并不困难；对于普通众生，也不困难；虽然对怨敌极其困难，但我仍需给予快乐，更何况对亲友和普通众生呢？

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལ་གཤེ་བར་བྱེད་པ་དང་། གཤེ་བར་བྱ་བ་དང་། ཁྲོ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཁྲོ་བར་བྱ་བ་དང་། མཚང་འབྲུ་བར་བྱེད་པ་དང་། མཚང་འབྲུ་བར་བྱ་བ་དང་། རྡེག་པར་བྱེད་པ་དང་། བརྡེག་པར་བྱ་བ་འགའ་ཡང་མེད་དེ། དེ་དག་ནི་ཡི་གེ་དེ་དག་གིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཁོ་ནར་ཟད་པས། དེ་དག་ནི་སྒྲ་ཙམ་དང་། སྐད་ཙམ་དུ་ཟད་པའི ཕྱིར་དང་།གཞན་ཡང་བདག་གང་ལ་གནས་པའི་ལུས་འདི་ལ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྒྲའི་རེག་པ་དང་། ལག་པ་དང་། བོང་བ་དང་། དབྱུག་པ་དང་། མཚོན་ཆའི་རེག་པའི་རེག་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་འོང་བར་འགྱུར་བའི་ལུས་འདི་ནི། གཟུགས་ཅན་རགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུ་ ཡིན་ཏེ།བདག་གི་ལུས་འདི་ཡང་མི་རྟག་པ་ཡིན་ལ་རེག་པ་དེ་དག་དང་གནོད་པ་བྱེད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བར་ གྱུར་པ་ཡིན་པས།སེམས་ཅན་དེ་དག་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་ལྟར་ནི། དགྲ་བོ་ཡང་དགྲ་བོ་ལ་ནི་བྱེད་པས། དེའི་ཕྱིར་བདག་གིས་རང་བཞིན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་། བདེ་བ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་ པར་མི་བྱེད་པ་ནི་བདག་གི་ཚུལ་དང་མཐུན་པ་མ་ཡིན་གྱིས་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། ཡུན་རིང་པོ་འདས་པ་ནས། གང་དག་ཁྱེད་ཀྱི་ཕ་མ་དང་ཕུ་ནུ་དང་། བུ་སྲིང་དང་། མཁན་པོ་དང་། སློབ་དཔོན་དང་། བླ་མ་དང་། བླ་མ་ལྟ་བུར་མ་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་དེ་ལྟ་བུ་ནི། འགའ་ཡང་ཡང་དག་ པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་མཛའ་བཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཉིད་ཀྱང་དགྲ་བོའི་ཕྱོགས་ཡིན་ལ། དགྲ་བོའི་ཕྱོགས་ཉིད་ཀྱང་མཛའ་བཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་པས། འདི་ལ་མཛའ་བཤེས་དང་དགྲ་བོའི་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་དེ། མཛའ་བཤེས་ཀྱང་དུས་ལ་ལར་དགྲ་བོར་འགྱུར་ལ། དགྲ་བོ་ཡང་མཛའ་བཤེས་སུ་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་བདག་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ལྟ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ཕན་པའི་བསམ་པ་དང་། བདེ་བའི་བསམ་པ་དང་། བདེ་བ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་དང་། བདེ་བ ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པར་མོས་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།དེ་ལྟར་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱམས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་གནོད་པ་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ། བདག་གི་གནོད་སེམས་གང་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། ། རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་དེ་དག་ལ་ད་ལྟར་བདག་གི་གནོད་སེམས་མེད་པ་གང་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་དེ་དེ་ལྟར་ན་བྱམས་པའི་ནག་པོའི་ཕྱོགས་དང་། དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་དེ་གང་དག་འདས་པའི་དུས་ལ་བརྟེན ཏེ།བདེ་བ་འདོད་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་འདས་པ་ཡིན་པས། དེ་དག་ལ་ནི་བདེ་བ་ཅི་ཡང་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་ཏུ་མད་ཀྱིས། ད་ལྟར་གྱི་སེམས་ཅན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་།ད་ལྟར་གྱི་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ། མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་བར་དུ་རྟག་པར་བདེ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་དེ་། དེ་ལྟར་བྱམས་པས་དུས་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བར་བྱེད་དེ། ཡང་དེ་བདེ་བ་འདོད་པ་དང་། བདེ་བ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ། བདག་གམ་སེམས་ཅན་ནི་འགའ་ཡང་མེད་ཀྱི། གང་ལ་མིང་དང་། བརྡ་དང་། གདགས་པ་དང་། ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་དེ་ནི་ཕུང་པོ་ཙམ་དུ་ཟད། དེ་ནི་འདུ་བྱེད ཙམ་དུ་ཟད་དེ།འདུ་བྱེད་དེ་དག་ཀྱང་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ལྟོས་པའི་རིགས་པས་བྱམས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །བྱམས་པ་ཀུན་དུ་བརྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས་ལ་། ལན་མང་དུ་བྱས་ན། གནོད་སེམས་ སྤོང་བར་འགྱུར་ལ།གནོད་སེམས་ཀྱང་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས། དེ་ལྟར་བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པས་བྱམས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ།

为什么这样说呢？在此，没有任何骂人者和被骂者，发怒者和被怒者，挖苦者和被挖苦者，打人者和被打者，这些仅仅是通过文字来表达的，因为这些只不过是声音和语言而已。
而且，我所依止的这个身体，也就是说，会遭受声音、手、石块、棍棒、武器等触碰的这个身体，是由四大种粗重色法所成的这样的身体。我的这个身体是无常的，那些触碰和加害的事物也都是无常的。
再者，一切众生都是具有生、老、病、死的法性，他们本性就是苦的，这些众生自己对自己所做的，敌人对敌人也是这样做的。因此，我对本性是苦的众生们又造作痛苦而不造作安乐，这不符合我的准则。
世尊也说过：'从很久远的过去以来，找不到任何众生不曾做过你们的父母、兄弟、子女、亲教师、轨范师、上师及如上师般的众生。'因此，由此道理，亲友方也是敌人方，敌人方也是亲友方，在此没有任何成立的亲友和敌人的实体，因为亲友有时会变成敌人，敌人也会变成亲友。
因此，我应当对一切众生保持平等心、平等见、利益心、安乐心、成办安乐和希求成办安乐的平等性。
如是寻求共相的慈心。如前广说，对于加害的众生，我的害心是有烦恼的法，如前广说，现在对他们无害心是无烦恼的法，如是详细分别，这样寻求慈心的黑分和白分。
又，依过去时，那些希求安乐的众生已是过去，对他们无法成办任何安乐，但愿现在的众生从现在开始直至未来永远安乐，如是详细分别，这样以慈心寻求时分。
又，对于希求安乐和成办安乐，没有任何我或众生，凡是名称、符号、假立、言说，都只是蕴而已，只是行而已，这些行也是从业和烦恼的因而生，如是详细分别，这样以缘起理趣寻求慈心。
若依止、修习慈心，多次修习，则能断除害心，害心也应当断除，如是以作用理趣寻求慈心。

།ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་ཡང་དེ་ཡིན་ལ་བདག་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་མཐོང་བ་འཇུག་པ་ཡང་ཡོད་དེ་། རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་ ཡོད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་འཐད་པ་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པས་བྱམས་པ་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བར་བྱེད་དོ།།བྱམས་པ་བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་པས་གནོད་སེམས་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་གྲགས་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པས་བྱམས་པ་ཡོངས་ སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་རྐྱེན་འདི་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པའི་ལྷག་མཐོང་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པ་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་དང་། བསམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཆོས་དེ་དང་དེ་དག་སྐྱེས་པས་ཆོས་དེ་དང་དེ་དག་ སྐྱེ་ཞིང་།ཆོས་དེ་དང་དེ་དག་འགགས་པས། ཆོས་དེ་དང་དེ་དག་འགག་པར་ཟད་ཀྱི། འདི་ལ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། འབྱིན་པ་པོ་དང་། སྤྲུལ་པ་པོ་ཡང་མེད་ལ། ཆོས་རྣམས་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་དང་། སྐྱེས་བུ་གཞན་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ དོན་སོ་སོར་རིག་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དོན་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་དེ་སྲེད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དག་ནི་ནང་གི་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡིན་པར་མོས་ཤིང་། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་དེ་མ་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྔོན་གྱི་ མཐའ་མི་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་དེ་དག་ ཐམས་ཅད་ནི་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བ་དང་།བྱུང་ནས་ཀྱང་འཇིག་པར་འགྱུར་བའི་རིམ་གྱིས་མི་རྟག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། རང་དབང་མེད་པ་དང་། ནང་ན་སྐྱེས་བུ་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་དང་། བདག་ མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་དེ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པའི་འདུ་བྱེད་འདི་དག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ། བདག་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་གང་ ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ།ནག་པོའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །རྨོངས་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་སྟེ། དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་དེ་འདས་ པའི་དུས་ལ་བརྟེན་ཏེ།།རྟག་པ་དང་། ཡང་དག་པ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་གང་ཡིན་པའི་ལུས་ཐོབ་པ་འགལ་ཡང་མེད་ལ། ད་ལྟར་གྱི་དུས་ལ་བརྟེན་ཏེ། མི་གནས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་ཡང་གནས་པར་མི་འགྱུར་བར་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་དུས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་ བྱེད་དོ།།ཡང་དེ་ལས་ཀྱང་ཡོད། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་ཡོད་ལ། ཆོས་ཀྱི་བརྡར་བཏགས་པ་མ་གཏོགས་པར་བྱེད་པ་པོའམ། མྱོང་བ་པོ་གང་ཡིན་པའི་བྱེད་པ་པོ་མི་དམིགས་པ་དང་། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤིའི་བར་དེ་དག་ལ་མིང་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། རིགས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། རུས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། ཟས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཟ་ཟ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་མྱོང་། ཚེ་ནི་འདི་ལྟར་རིང་པོར་གྱུར། ཡུན་ནི་དེ་སྲིད་ཅིག་ཏུ་གནས་གནས། ཚེའི་མཐའ་ནི་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་མིང་དང་བརྡར་ཐ་སྙད་གདགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས བྱ་བ་དང་།གཞན་ཡང་དེ་ལ་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། ལུས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་། ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་འབྲས་བུ་དང་། འཕེན་པའི་རྒྱུ་དང་། མངོན་པར་གྲུབ་པའི་རྒྱུའོ། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་ སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་གང་ཡིན་པའོ།

这也是可信的教证，我也有自己的智慧和见解，也有这样的推理，如此以成立正理来寻求慈心。
以修习慈心而能断除害心，这是众所周知的法性和不可思议的法性，如此以法性的正理来寻求慈心。
关于此，如何寻求专注于此缘性缘起的毗婆舍那呢？答：依据所闻法和思维，由此法生起彼法，由此法灭尽彼法，仅此而已。此中无有诸法的主宰者、作者、生者、化现者，也无有令诸法运行的自性和其他任何补特伽罗，如此了知各别义理，这就是寻求义理。
复次，他信解并详细分别十二缘起支是内在和外在的，如此寻求事物。
复次，他详细分别'所谓无明即是不知前际'等如实广说的缘起差别，如此寻求自相。
复次，他详细分别这一切缘起诸行是从无而生，生已即灭的次第无常，以及是生、老、病、死法故是苦，无自在故，内无补特伽罗可得故是空，无我，如此寻求共相。
复次，对于如实了知这些无常、苦、空、无我的诸行，对此愚痴的法是有烦恼的，是黑分；无愚痴的是无烦恼的，是白分，如此广泛详细分别，如此寻求诸分。
复次，他依过去时，分别既无获得常住、如实安住的身，依现在时，不住，未来时也将不住，如此寻求时间。
复次，业也存在，异熟也存在，除了法的假名施设外，不可得作者或受者的作者，以及由无明缘行乃至由生缘老死，对彼等唯是假立名言：此是名，此是种姓，此是族氏，食用如是食，感受如是苦乐，寿命如是长，住世如是久，寿命边际如是。
此外，彼有二种果和二种因：身果和受用境界果，以及引因和生因。其中身果是从异熟所生以及现在六处。

།ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རེག་པ་དྲུག་ལས་བྱུང་བ་འདོད་པ་དང་། མི་འདོད་པའི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་འཕེན་པའི་རྒྱུ་ནི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་ལས། ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་།མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་སྲིད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མྱུ་གུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་སྲིད་པར་འབྱུང་བའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ས་བོན་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ དྲུག་གི་ས་བོན་དང་།རེག་པ་དང་ཚོར་བའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བའི་མིང་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། རིམ་གྱིས་དང་པོ་ཁོ་ནར་ས་བོན་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཕེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ནི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་ན། དེ་ལ་དམིགས་པའི་སྲེད་པས་ཡང་འབྱུང་བའི་སྲེད་པའི་སྲིད་པར་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་། སྲེད་པའི་ཕྱོགས་དང་། གཏི་མུག་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་ པ་ཡང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་ལ།དེའི་སྟོབས་དང་། དེའི་མཐུས་ལས་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྐྱེད་པར་ནུས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་དེ་གཉིས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དང་འབྲེལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་འབའ་ཞིག་པོ་འདི་འབྱུང་ བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་དེ་།དེ་ལྟར་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །རྐྱེན་འདི་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཀུན་དུ་བསྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས་ལན་མང་དུ་བྱས་ན། གཏི་མུག་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་ཡང་དེ་ཡིན་ལ། བདག་ཉིད་ ཀྱི་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པ་དང་།རྗེས་སུ་དཔག་པའི་བྱ་བ་ཡང་དེ་ཡིན་ལ། གྲགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་དེ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་དང་། འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཁམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ དམིགས་པ་ལྷག་མཐོང་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པ།ཇི་ལྟར་དོན་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། ཁམས་ཀྱི་དོན་ནི་རིགས་ཀྱི་དོན་དང་། ས་བོན་གྱི་དོན་དང་། རྒྱུའི་དོན་དང་། རང་བཞིན་གྱི་དོན་ཏོ་ཞེས་དོན་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་དོན་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །ས་ལ་སོགས་པ་ཁམས་དྲུག་ པོ་དག་།ནང་གི་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡིན་པར་མོས་པར་བྱེད་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྲ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རླུང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡང་ཞིང་གཡོ་བའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པའོ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི སྦུབས་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་།གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་གསལ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་དེ་ལྟར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །ཁམས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། བདག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་གྱིས་མཉམ་ཞིང་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ།།ཁམས་སྣ་ཚོགས་མི་ཤེས་ཤིང་རིལ་པོར་འདུ་ཤེས་པ། ཁམས་སྣ་ཚོགས་ཅན་གྱི་ལུས་འདིས་ཁེངས་ཤིང་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། ནག་པོའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་སྟེ།དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་རྣམས་སུ་ཁམས་དྲུག་པོ་དག་ལ་བརྟེན་ཏེ། མའི་ལྟོ་བར་མངལ་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་ལྟར་དུས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་ བྱེད་དོ།

对境的受用果是从六触所生的，由可意和不可意业力所生的诸感受。其中，牵引因是从两种果中，由愚痴和以愚痴为先导的福德、非福德以及不动行，诸行会在后有中生起识芽，执持其种子，以及识在后有中生起的名色种子、六处种子、触和受的种子执持，如是后世名为生的识、名色、六处、触、受等生起的缘故，依次首先执持种子，即是牵引因。
圆满因是从无明俱触所生的受，当领受时，缘于彼的爱而生起有爱，并且执持爱分和痴分的取，由其力、其能而能生起彼业异熟，即是圆满因。由此二因，将生起与三苦相关的纯粹苦蕴，如是详细分别。如是寻求观待之理。
由此缘起，若多修习、串习、数数修习，则能断除愚痴，此亦是可信之教证，亦是自己的各别自证和比量的作用，亦是共称的法性。如是以作用之理、成立之理、法性之理而寻求。
其中，于界差别所缘的毗婆舍那精进者，如何寻求义理呢？界义即是种类义、种子义、因义、自性义，如是观察各别义理，如是寻求义理。
于地等六界，内外之信解即是寻求事物。地的特征是坚硬，乃至风的特征是轻动。识的特征是了别。虚空界是虚空相及显现色相的特征，如是寻求自相。
彼等一切界皆以无常性、无我性等而平等相同，如是寻求共相。不知诸界而执为整体，由此种种界身而生起我慢者，彼法即是有烦恼的，是黑分。与此相反即是无烦恼的，是白分，如是寻求诸分。
于过去、未来、现在诸时中，依止六界而入胎，如是寻求时间。

།འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན། རྩཝ་དང་། ཤིང་གི་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ཏེ། ནམ་མཁའ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་ན། ཁང་པ་ཁང་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་བཞིན་དུ། ཁམས་དྲུག་པོ་དག་ལ་ཡང་བརྟེན། རུས་པ་དང་། ཆུ་རྒྱུས་དང་། པགས་པ་དང་། ཤ་དང་། ཁྲག་གི་རྐྱེན་ལ་ཡང་ བརྟེན་ཏེ།ནམ་མཁའ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྔོན་གྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པའི་གཞི་དེ་དག་ལ། ལུས་ལུས་ཞེས་བྱ་བར་མིང་དང་། བརྡ་དང་། ཐ་སྙད་དུ་རྗོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །ཁམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཀུན་ དུ་བསྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས།ལན་མང་དུ་བྱས་ན། ང་རྒྱལ་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་ཡང་དེ་ཡིན། བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་བྱ་བ་ཡང་དེ་ཡིན། གྲགས་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་དེ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་དང་།འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་དབུགས་འབྱུང་བ་དྲན་པའི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པ། ཇི་ལྟར་དོན་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་ནི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏད་པས། བརྗེད་པ་མེད་ཅིང་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ནི་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དྲན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་དོན་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དག་ནི་ལུས་དང འབྲེལ་པའི་ཕྱི་ནང་གི་ཡིན་པ་དང་།ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་ཟིན་པ་ཡང་ཡིན་པར་དམིགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །དབུགས་རྔུབ་པ་ནི་གཉིས་སོ། །དབུགས་དབྱུང་བ་ཡང་གཉིས་སོ། །རླུང་ནང་དུ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དབུགས་རྔུབ་པའོ། །ཕྱིར་ འཐོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དབུགས་འབྱུང་བའོ།།འདི་དག་ནི་དབུགས་རིང་དུ་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བའོ། །འདི་དག་ནི་ཐུང་བའོ། །འདི་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་མྱོང་བའོ། །འདི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །དབུགས་རྔུབ་པ་འགགས་ན་དབུགས་ འབྱུང་བ་འབྱུང་ངོ་།།དབུགས་འབྱུང་བ་འགགས་ན་དབུགས་རྔུབ་པ་འབྱུང་ངོ་། །དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བའི་འཇུག་པ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་འདི་དང་འབྲེལ་བ་ཡིན་ཏེ། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་རྟེན་དང་བཅས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དག་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་མ་བཞག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བྱས་པའི་སེམས་ཀུན་དུ་གཡེང་བའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། ནག་ པོའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ་།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་སྟེ། དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་དེ་ལྟར་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དག་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་རྣམས་སུ་ལུས་དང་སེམས་ལ་རག་ལས་ པ་ཡིན་ལ།ལུས་དང་སེམས་ཀྱང་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དག་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་དུས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །འདི་ལ་དབུགས་རྔུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བར་བྱེད་པའམ། གང་གི་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་འགའ་ ཡང་མེད་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འདི་དག་ལ། མིང་དང་བརྡ་དང་། ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པར་ཟད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ།

比如说，依靠草木等缘，遍覆虚空，称为房屋一样，也依靠六界，依靠骨、筋、皮、肉、血等缘，遍覆虚空，具有前世业和烦恼种子的基础上，以名称、符号、言说称为身体，如是寻求观待理。
若多次修习、串习界的广大分别，则能断除我慢，这是可信的教证，也是自己以各别自证智所见和推理的事，也是名言法性和不可思议法性，如是寻求作业理、成立正理和法性理。
其中，精进于入出息念所缘的分别，如何寻求义理呢？入息出息是对所缘专注其心，不忘失而明显表达，即是入出息念，如是寻求义理。
入息出息是与身相连的内外，也为外处所摄，如是寻求事物。
入息有二，出息亦有二。气息入内者是入息，出外者是出息。此等是长入出息，此等是短的。此是遍身受，此非也，如是寻求自相。
入息灭时出息生，出息灭时入息生。入出息的运行是与具命根和识的此身相连，有所依的入出息是无常的，如是寻求共相。
如是于入出息未安住念的分别所作的散乱心法，是有烦恼的，是黑分。与此相反的是无烦恼的，是白分，如是广泛寻求诸分。
入出息于过去、未来、现在诸时依赖身心，身心也依赖入出息，如是寻求时间。
此中无有能入息出息者，也无有谁的入出息，然而这些从因所生的诸行和缘起，仅以名称、符号、言说而表达，如是寻求观待理。

།དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དྲན་པ་ཀུན་དུ་བརྟེན་ཅིང་གོམས་པར་ བྱས།ལན་མང་དུ་བྱས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་ཡང་དེ་ཡིན། བདག་ཉིད་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གི་ཡེ་ཤེས་དང་། མཐོང་བ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་བྱ་བ་དང་། གྲགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་དེ་ཡིན་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་དང་།འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་དཔྱད་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པས་གཞི་དྲུག་ཡོངས་སུ་བཙལ་ནས། སེམས་ཡང་དང་ཡང་དུ་ནང་དུ་ཞི་བར་བྱེད་ཅིང་ལྷག་མཐོང་གི་རྣམ་པ་དག་གིས་ཇི་ ལྟར་བཙལ་བ་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པར་ཡང་བྱེད་དེ།དེའི་ཞི་གནས་ལ་བརྟེན་ནས་ལྷག་མཐོང་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་ཅིང་། ལྷག་མཐོང་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་ཞི་གནས་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །མཁས་པའི་དམིགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་ བའི་དམིགས་པ་དག་ལ་ལྷག་མཐོང་གིས་དངོས་པོ་དྲུག་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཕྱིས་རང་གི་གནས་སྐབས་སུ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་པས་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་དགུ་དང་། དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ བསྡུས་པ་རྣམ་པ་དགུ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདེ་ལྟ་སྟེ་མཐུན་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། གོམས་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། མི་ལྷོད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། དུས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་། ཉེ་བར་རྟོག་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཆོག་མི་ཤེས་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། མི་འགལ་བའི་སྦྱོར་བ་ དང་།ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བའོ། །དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་རྣམ་པ་དགུ་པོ་འདི་དག་གིས་ནི་མྱུར་བ་མྱུར་བར་སེམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འཇོག་པར་བྱེད་ཅིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་ཡང་འགྲོ་བར་འགྱུར་ལ། དེས་བགྲོད་པར་བྱ་ཞིང་། ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ས་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་ ཏུ་ཡང་ཐགས་ཐོགས་མེད་པར་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཕྱིན་ཅིང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།ནག་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། མྱུར་བ་མྱུར་བར་སེམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འཇོག་པར་བྱེད་ཅིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་ཡང་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་ལ། དེས་བགྲོད་པར་བྱ་ཞིང་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ས་ཇི་ སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་ཏུ་ཡང་ཐགས་ཐོགས་མེད་པར་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཕྱིན་ཅིང་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་མཐུན་པའི་སྦྱོར་བ་གང་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་སྤྱད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་མི་སྡུག་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་དོ། །ཞེ་སྡང་སྤྱད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་བྱམས་པ་ལའོ། །རྣམ་ པར་རྟོག་པའི་བར་དུ་སྤྱད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི།དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དྲན་པའི་བར་ལའོ། །ཆ་མཉམ་པར་སྤྱད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དམིགས་པ་གང་ལ་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེས་རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་ མཐུན་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གོམས་པའི་སྦྱོར་བ་གང་ཞེ་ན། དེས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་ཐ་ན་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡང་གོམས་པར་བྱས་ཤིང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ལས་དང་པོ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་སྟེ། །འདི་ལྟར་ལས་དང་པོ་པ་ནི་མཐུན་པའི་དམིགས་པས་རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་ བྱེད་ཀྱང་།སྒྲིབ་པ་རྣམས་དང་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དག་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཀུན་དུ་འབྱུང་ཞིང་དེས་དེའི་སེམས་མྱུར་བར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འཇོག་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་གོམས་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ།

修习观察入息出息的正念，多次修习则能断除分别念。这也是可信的教证，也是自己各自的智慧、现见、推理的作用，也是众所周知的法性，也是不可思议的法性。如是寻求作业的正理、成立道理的正理和法性的正理。
如是以净修观察的所缘寻求六事之后，令心一再内寂止，并以胜观的行相对所寻求的彼等反复观察。依彼止而令观清净，依观而令止增长广大。
对于善巧所缘和净治烦恼所缘，以胜观寻求六事，此等将在后面各自的情况中说明。
其中，瑜伽师应当了知白品所摄的九种加行，与此相反的是黑品所摄的九种加行。即：相应加行、串习加行、无倒加行、不松加行、时加行、观察加行、不知足加行、不违加行和正加行。
由此白品所摄的九种加行，能迅速令心入定，并能趣入殊胜的禅定，对于所应趣入、所应获得的诸地，也能无碍迅速到达获得。
以黑品加行则不能迅速令心入定，也不能趣入殊胜的禅定，对于所应趣入、所应获得的诸地，也不能无碍迅速到达获得。
其中，何为相应加行？若是贪行者，则令心专注不净观。若是嗔行者，则专注慈心。若是寻思行者，则专注于入息出息念。若是平等行者和烦恼微薄者，则以任何能生欢喜的所缘精进修习，这就是相应加行。
其中，何为串习加行？即使是极少分的止观，也已经修习过，完全不是初业者。如是初业者虽以相应所缘精进修习，但由于障碍和身心的习气一再生起，不能迅速令心入定，这就是串习加行。

།དེ་ལ་མི་ལྷོད་པའི་སྦྱོར་བ་གང་ཞེ་ན། རྟག་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དང་། གུས་པར་བྱས་ཤིང་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་རམ། བླ་མ་ལ་རྗེ་ས་དང་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ། ནད་པའི་ནད་གཡོག་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ། ཕྱག་བྱ་བའི་ལས་ཀྱི་ཕྱིར་རམ། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་འཕྲལ་གྱི་བྱ་བ་གང་ཡང་རུང པའི་ཕྱིར་རམ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལངས་ན་ཡང་།རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་ཅིང་། དེ་ལ་གཞོལ་བ་དང་། དེ་ལ་འབབ་པ་དང་། དེ་ལ་བབ་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་བྱེད་ཅིང་། མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་བྱས་ཤིང་མཇུག་བརྟུལ་ནས་ཀྱང་ཡང་ཕྱིར་འདུག་སྟེ་ནང་དུ་ཡང་དག་པར་འཇོག་པ་ལ་ རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་དང་།གལ་ཏེ་དགེ་སློང་དང་། དགེ་སློང་མ་དང་། དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་དང་། རྒྱལ་རིགས་དང་། བྲམ་ཟེའི་འཁོར་དག་ལྷན་ཅིག་ལྷགས་ན་ཡང་། འདུ་འཛིས་དུས་ཡུན་རིང་དུ་འདའ་བར་མི་བྱེད་པར་དྲོད་རན་པར་སྨྲ་བར་བྱེད་ཅིང་། གཏམ་མང་པོའི་ གླེང་སློང་བར་མི་བྱེད་པར་དབེན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་།འདི་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། བདག་གིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ནི་དེང་ཁོ་ནས་ཐོབ་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདག་ལ་འཆི་བར་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་མང་སྟེ། བདག་ལ་རླུང་ངམ། མཁྲིས་པའམ། བད་ཀན་འཁྲུག་པར་འགྱུར་ བའམ།ཟས་ཟོས་པ་མི་འཕྲོད་ཅིང་། དེས་བདག་གི་ལུས་གསུད་པར་འགྱུར་བའམ། བདག་སྦྲུལ་ལམ། སྡིག་པའམ། སྲིན་གྱི་མེད་ཀྱིས་ཟིན་པར་འགྱུར་བའམ། བདག་ལ་མི་དང་མི་མ་ཡིན་པའི་འཇིགས་པ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གནས་དེ་དག་རྟག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་། བག་ ཡོད་པར་གནས་པ་དང་།ཡང་འདི་ལྟར་བག་ཡོད་པར་ཡང་གནས་པར་བྱེད་དེ། ཨེ་མ་ཀྱེ་མའོ། བདག་ཞག་བདུན་ནམ། དྲུག་གམ། ལྔའམ། བཞིའམ། གསུམ་མམ། གཉིས་སམ། གཅིག་གམ། མེལ་ཚེ་ཐུན་གཅིག་གམ། ཐུན་ཕྱེད་དམ། ཡུད་ཙམ་གཅིག་གམ། ཡུད་ཙམ་ཕྱེད་ཙམ་ཞིག་ གསོན་ན་ཡང་ཙམ་རུང་།ེ་མ་ཀྱེ་མའོ། །བདག་ཟན་གཅིག་བཟའ་བའི་བར་ཙམ་མམ། དབུགས་རྔུབས་ནས་དབུགས་འབྱུང་བའི་བར་ཙམ་མམ། དབུགས་ཕྱུང་ནས་དབུགས་རྔུབ་པའི་བར་ཙམ་ཞིག་གསོན་ན་ཡང་ཅི་མ་རུང་སྟེ། ཇི་སྲིད་གསོན་པ་དེ་སྲིད་དུ་རྣལ་འབྱོར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟོན་ པའི་བསྟན་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བས།དེ་ཙམ་གྱིས་ན་བདག་གིས་འདི་ལྟ་སྟེ། སྟོན་པའི་བསྟན་པ་ལ་བྱ་བ་མང་དུ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བག་ཡོད་པར་གནས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་མི་ལྷོད་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་སྦྱོར་བ་གང་ཞེ་ན། རྣལ་ འབྱོར་པ་རྣལ་འབྱོར་ཤེས་པས་ཇི་སྐད་གཏམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་ཅིང་།དོན་དང་ཚིག་འབྲུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བདག་ཉིད་ང་རྒྱལ་མེད་ཅིང་། རང་གི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། བབ་ཅོལ་དུ་འཛིན་ པ་མ་ཡིན་པ་དང་།བླ་མའི་ལུང་ལ་ཁྱད་དུ་གསོད་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དུས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་གང་ཞེ་ན། དུས་དུས་སུ་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་མ་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་མཚན་མ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་ སྒོམ་པར་བྱེད་ཅིང་།ཞི་གནས་དང་། ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། ཞི་གནས་ཀྱི་དུས་དང་། ལྷག་མཐོང་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་མ་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་དུས་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་མཚན་མ་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་དུས་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་ དང་།བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དུས་ཀྱང་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་ཞི་གནས་གང་ཞེ་ན། སེམས་གནས་པ་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། དེ་ལ་སེམས་དེ་མཚན་མ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་། ཞི་བ་དང་། རབ་ཏུ་ཞི་བ་དང་། ཞི་བ་ལ་གནས་ཤིང་ངེས་པར་མ་འདྲེས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་ཞི་ གནས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དམིགས་པའི་མཚན་མ་དང་། གཞིའི་མཚན་མའོ།

什么是不松懈的修持？就是经常修持，恭敬地修持。即使为了化缘，或为了侍奉上师，或为了照顾病人，或为了做礼拜，或为了其他类似的临时事务，或从禅定中起座，也都是心无散乱，专注于此，趋入于此，安住于此的心态来做一切事，迅速完成后即返回，精进于内心正定。
如果比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷、王族和婆罗门等随从前来，也不会因聚会而耽误太长时间，适度说话，不多谈论，只求独处。
如是精进努力，想着：'我应当今天就获得所应得到的。为什么呢？因为我有很多可能死亡的因缘：我可能会风、胆或痰发生紊乱，或食物不适而损害我的身体，或被蛇、蝎、蜈蚣咬伤，或遇到人和非人的危险。'经常思维这些情况而安住于正念。
又如是安住于正念：'啊！如果我能活七天、六天、五天、四天、三天、两天、一天，或一个时辰、半个时辰、一刹那、半刹那也好。啊！如果我能活到吃一顿饭的时间，或一次呼吸的时间，或一次吐气到吸气的时间也好。只要活着，就要在教导瑜伽修行的教法中修习瑜伽，这样即使短暂的时间，我也能在佛陀教法中多做贡献。'如是安住于正念，这就是不松懈的修持。
什么是无颠倒的修持？瑜伽行者以了知瑜伽的智慧，如实精进于所教导和指示的内容，无颠倒地领会义理和文句，自己没有我慢，不执著自己的见解为最高，不轻率地接受，不轻视上师的教言，这就是无颠倒的修持。
什么是适时的修持？在适当的时候修习止的相、观的相、精进的相和舍的相，了知止和止相及止时，观和观相及观时，精进和精进相及精进时，舍和舍相及舍时。
什么是止？心有九种安住。其中，心无相、无分别、寂静、极寂静、安住于寂静而不混杂，因此称为止。
什么是止的相？有两种：所缘相和基础相。

།དེ་ལ་དམིགས་པའི་མཚན་མ་ནི། ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དང་ཆ་མཐུན་པ་དང་། གཟུགས་བརྙན་ལ་དམིགས་པའི་མཚན་མ་སྟེ། དམིགས་ པ་དེས་སེམས་དེ་ཞི་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་གཞིའི་མཚན་མ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ཞི་གནས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་ལྷག་མཐོང་ལ་སྦྱོར་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་གཞིའི་མཚན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཞི་གནས་ཀྱི་དུས་གང་ ཞེ་ན།སྨྲས་པ། སེམས་རྒོད་པར་གྱུར་པའམ། རྒོད་པར་དོགས་པའི་ཚེ་སྟེ། བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཞི་གནས་ཀྱི་དུས་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་མཐོང་གི་སེམས་ཡོངས་སུ་བསྒོམ་པ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཉམས་པའམ། འཕྲལ་གྱི་བྱ་བའི་རྣམ་པར་གཡེང་བས་ཉམས་པའི་ཚེ་ཡང་ཡིན་ཏེ། བསྒོམ་པའི་འཕྱིར་ ཞི་གནས་ཀྱི་དུས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ལྷག་མཐོང་གང་ཞེ་ན། ལྷག་མཐོང་ནི་རྣམ་པ་བཞི་དང་། སྒོ་གསུམ་དང་། གཞི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་ལ་དམིགས་ཤིང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དམིགས་པའི་མཚན་མ་དང་། གཞིའི་མཚན་མའོ། །དེ་ལ་ དམིགས་པའི་མཚན་མ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དང་ཆ་མཐུན་པ་དང་།གཟུགས་བརྙན་ལ་དམིགས་པའི་མཚན་མ་སྟེ། དམིགས་པ་དེས་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་གཞིའི་མཚན་མ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་སེམས་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་ལྷག་མཐོང་ཡོངས་སུ་ དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།སེམས་ཀྱི་ཞི་གནས་ལ་སྦྱོར་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་གཞིའི་མཚན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལྷག་མཐོང་གི་དུས་གང་ཞེ་ན། ཞི་གནས་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་བསྒོམ་པའི་ཚེའམ། དང་པོ་ཁོ་ནའི་ཚེ་སྟེ། ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྷག་མཐོང་ བསྒོམ་པའི་དུས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་གང་ཞེ་ན། དང་བར་འགྱུར་བའི་དམིགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་བཟུང་བས། སེམས་ཡང་དག་པར་གཟེངས་སྟོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་ལ་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། དང་བར་འགྱུར་བའི་དམིགས་པ་གང་གིས་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་དུས་གང་ཞེ་ན། སེམས་བྱིང་བར་འགྱུར་བའི་ཚེའམ། བྱིང་དུ་དོགས་པའི་ཚེ སྟེ།བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་དུས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བཏང་སྙོམས་གང་ཞེ་ན། ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། རྣལ་དུ་བབ་པ་དང་། རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པ་དང་། སེམས་ཉམས་ བདེ་བ་དང་།སེམས་ལས་སུ་རུང་བའི་རྗེས་སུ་རྩོལ་བ་མེད་པའི་བྱ་བས་གཏོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། དམིགས་པ་གང་གིས་སེམས་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་པ་དང་། དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཧ་ཅང་ལྷག་པར་བརྩོན་པར་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་ པའོ།།དེ་ལ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དུས་གང་ཞེ་ན། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ལ་སེམས་བྱིང་བ་དང་། རྒོད་བ་མེད་པའི་ཚེ་སྟེ། བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དུས་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་དུས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཉེ་བར་བརྟག་པའི་སྦྱོར་བ་གང་ཞེ་ན། མཚན་མ་དེ་དག་ཉིད་ལེགས་པར་བཟུང་ ཞིང་ལེགས་པར་བརྟགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ལེགས་པར་བཟུང་ཞིང་ལེགས་པར་བརྟག་པའི་ཕྱིར་གང་གི་ཚེ་འདོད་པ་དེའི་ཚེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། ཇི་སྙེད་འདོད་པ་དེ་སྙེད་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཤིང་གནས་པ་དང་། གང་གི་ཚེ་ལྡང་བར་འདོད་པ་དེའི་ཚེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་ བརྙན་སྤངས་ཏེ།མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ལྡང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཉེ་བར་བརྟག་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ།

其中所缘相是：与止品所知事物相顺应的，以及缘取影像之相，以此所缘令心寂止。
其中基相是：修习止心之后，为令止完全清净，而修习心的胜观，此即是基相。
其中止的时机是什么呢？答：当心掉举或怀疑掉举时，为修习故，是止的时机。
同样，当修习胜观心时，由分别念而退失，或由临时事务散乱而退失时，为修习故，也是止的时机。
其中胜观是什么呢？胜观是缘取四种行相、三门及六种基的差别而作观察。
其中胜观相是什么呢？有二种：所缘相和基相。
其中所缘相是：与胜观品所知事物相顺应的，以及缘取影像之相，以此所缘令慧观察。
其中基相是：修习胜观心之后，为令胜观完全清净，而修习心的止，此即是基相。
其中胜观的时机是什么呢？在修习止心时，或最初时，为如实了知所知事物故，是修习胜观的时机。
其中提举是什么呢？由执取任何能生净信的所缘，而令心正提举、正欢喜、正显示、正令执取。
其中提举相是什么呢？以任何能生净信的所缘而令心提举，以及与此相顺应而发起精进。
其中提举的时机是什么呢？当心沉没或怀疑沉没时，为修习故，是提举的时机。
其中舍是什么呢？于止与胜观品的所缘，心无烦恼、心平等性、安住、自然趣入、心安乐，以及心堪能性的无功用行而趣入。
其中舍相是什么呢？以任何所缘令心舍，于彼所缘不过分精进。
其中舍的时机是什么呢？于止与胜观品，心无沉没与掉举时，为修习故，是舍的时机，此即是时分的修习。
其中近察的修习是什么呢？即善取善察彼等诸相。
为善取善察故，欲入定时则入定，欲住多久则住多久，欲出定时则舍弃三摩地行境的影像，作意非等持地的自性所缘而出定，此即是近察的修习。

།དེ་ལ་ཆོག་མི་ཤེས་པའི་སྦྱོར་བ་གང་ཞེ་ན། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོག་མི་ཤེས་ཤིང་སྤོང་བ་ལས་ཀྱང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་ལ། གོང་ ནས་གོང་དུ་གྱ་ནོམ་པ་ལས་ཀྱང་ཆེས་གྱ་ནོམ་པའི་གནས་དག་མངོན་པར་འདོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལན་མང་དུ་གནས་པ་དང་།གོང་དུ་བྱ་བ་ཡོད་ན་ཅུང་ཟད་ཙམ་དང་། ངན་ངོན་ཙམ་དང་། ཞི་གནས་ཙམ་གྱིས་བར་མ་དོར་སྒྱིད་ལུག་པར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཆོག་མི་ཤེས་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མི་ འགལ་བའི་སྦྱོར་བ་གང་ཞེ་ན།བསླབ་པའི་གཞི་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཉམས་པར་མི་བྱེད་ཅིང་འདྲལ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། བུད་མེད་གཞོན་ནུ་མ་ཁ་དོག་བཟང་བ་ཆགས་པར་འགྱུར་བར་མཐོང་ན་ཡང་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་མངོན་རྟགས་སུ་མི་འཛིན་པ་དང་། ཟས་ལ་རན་པར་བྱེད་པ་དང་། མི་ཉལ་བའི་ རྗེས་སུ་བརྩོན་པ་དང་།དོན་ཉུང་བ་དང་། བྱ་བ་ཉུང་བ་དང་། གཡེང་བ་ཉུང་བ་དང་། ཡུན་རིང་པོ་ནས་བྱས་པ་དང་། ཡུན་རིང་པོ་ནས་སྨྲས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་ཞིང་དྲན་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་མི་འགལ་བའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ དེ་དག་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་།རྗེས་སུ་མཐུན་ཞིང་མི་འགལ་ལ། སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པར་ཡང་མི་འགྱུར། ཕྱི་རོལ་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་ཕྱིར་ཡང་མ་ཡིན། ནང་གི་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་ཞིང་དྲན་པའི་ཕྱིར་ཡང་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་མི་ འགལ་བའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་གང་ཞེ་ན། མོས་པར་བྱས་ཤིང་མོས་པར་བྱས་ནས། དམིགས་པ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་མི་སྡུག་པ་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་ན། ཡང་མཚན་མ་ཙམ་དུ་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལྷག་ མཐོང་གིས་མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས།མི་སྡུག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་དེ་དེས་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་མྱུར་བ་མྱུར་བར་རྣམ་པར་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞིང་། མྱུར་བ་མྱུར་བར་མངོན་སུམ་དུ་བྱའོ། །རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། སེམས་ནང་དུ་མངོན་པར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་དང་། དྲན་པ་མེད་ཅིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། གཉེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ལྷག་མཐོང་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་སེམས་གནས་པ་རྣམ་པ་དགུས་ནི། སེམས་ནང་དུ་མངོན་པར་སྡུད་པར་བྱེད་དོ། ། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ལ་མི་ཕྱོགས་ཤིང་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་པོ་ནས་ཉེ་བར་གཏོད་པས་ནི། དྲན་པ་མེད་ཅིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པར་རིག་པར་བྱེད་དོ། །མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་དམིགས་པ་ལས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་གཞན དག་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི།དེ་ལས་གཞན་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་པའི་གཉེན་པོ་མི་སྡུག་པ་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོ་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དྲན་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་བར་དག་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། གཉེན་པོ་ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། མཚན་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་དེ་དག་ནི་ཁྱབ་པའི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དོན་གྱི་ སྐབས་འདིར་ནི་སེམས་ནང་དུ་མངོན་པར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་དང་།དྲན་པ་མེད་ཅིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ།

什么是不知足的修行？就是对善法不知满足，从断除中也不退转，以追求从高到更高、从殊胜到更殊胜境界的方式多次安住，当有更高的目标时，不会因为些许成就、微小成就或者禅定而中途懈怠，这就是不知足的修行。
什么是不违背的修行？就是不违犯、不破坏已经如实受持的学处，见到美貌年轻女子虽会生起贪欲，但不执取相好与明显特征，饮食知量，精进不眠，少欲、少事、少散乱，忆念并记住长久以来所作所说。如是相应之法称为不违背的修行。
这些法与专注一境性相顺不违，不会导致心散乱，不会向外散乱，也不会因内心不调而失念，这就是不违背的修行。
什么是正确的修行？就是生起胜解后，修习所缘境，这称为正确的修行。如果精进修习不净观，则以随顺相的观察智慧，以不净相来作意不净，以此作意所缘境，应当迅速修习、迅速现前。
修习有五种：摄心于内、无念无作意、作意他境、作意对治、作意无相界。其中以九种住心为先导的观察，能摄心于内。为了不趣向一切相而无散乱，从最初专注即能了知无念无作意。
对等持地的所缘转而作意等持地法性的其他所缘，是作意他境。作意不净对治贪欲，乃至作意入出息念对治寻思，作意虚空界对治色法，是作意对治。
不作意一切相，作意无相界，是作意无相界。虽然这些修习所缘境都可以安立为遍行所缘相，但在此处是指摄心于内和无念无作意。

།དེ་ལ་ལས་དང་པོ་པ་ལས་ཐོག་མ་པས་ནི་དང་པོ་ཁོ་ནར་མི་སྡུག་པའམ། དེ་ལས་གཞན་པའི་དམིགས་པ་གང་ལ་ཡང་སེམས་ཉེ་བར་གཏད་པར་མི་བྱ་བར་ རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཇི་བདག་གི་སེམས་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་། ཞི་བ་དང་། རབ་ཏུ་ཞི་བ་དང་། འགུལ་བ་མེད་པ་དང་། གཡོ་བ་མེད་པ་དང་། འབད་པ་མེད་པ་དང་། རྩོལ་བ་མེད་པར་ནང་དུ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིན་ནམ་ཞེས་རབ་ཏུ་བརྩོན་ པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ན་། ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚན་མ་བྱུང་ངོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་ལ་དྲན་པ་མེད་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་དེའི་དྲན་པ་མེད་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པས་དམིགས་པ་རྣམ་པར་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་པ་ན། དགའ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་། མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་མཚན་མ་དང་བཅས་ཤིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དག་ལ་སྤྱོད་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་སྤྱོད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། མཚན་མའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ལྷག་མཐོང་གིས སྤྱོད་པར་བྱེད་དེ་།ལྷག་མཐོང་ལ་གཅིག་ཏུ་བརྩོན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཡང་ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་མ་ལས་ཕྱིར་བཟློག་ནས། ཞི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པས་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །དེས་དེའི་ཚེ་ན་དམིགས་པ་དེ་མ་བཏང་མ་བཟུང་བ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དམིགས་པ་དེ་ལ་ཞི་གནས་སུ་འཇུག་ པར་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ནི་མ་བཏང་བ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་མཚན་མར་མི་བྱེད་ཅིང་། རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ནི་མ་བཟུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སེམས་ནང་དུ་མངོན་པར་སྡུད་པའི་སྒོ་ནས་དམིགས་པ་རྣམ་པར་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་མ་མ་བཟུང་བ་དང་ལྡན་པའི་ དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་བཟུང་བ་དང་ལྡན་པའི་དམིགས་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོའི་མཚན་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་གཅིག་ཏུ་དམིགས་པ་ལ་མོས་པར་བྱེད་ལ། ཡང་དང་ཡང་དུ་རྣམ་པར་སྒོམ་པར་མི་བྱེད་ན། དེའི་མོས་པ་ ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གོང་ནས་གོང་དུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།གང་གི་ཕྱིར་མོས་པར་ཡང་བྱེད་ལ། ཡང་དང་ཡང་དུ་རྣམ་པར་སྒོམ་པར་བྱེད་ན་ནི། དེའི་ཕྱིར་དེའི་མོས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་མངོན་སུམ་དུ་ རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གོང་ནས་གོང་དུ་ཆེས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་།ཆེས་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རི་མོ་མཁན་གྱི་སློབ་མ་ཞིག་དང་པོ་ཁོ་ནར་རི་མོའི་ལས་ལ་བརྩོན་པར་གྱུར་ན། དེ་སློབ་དཔོན་ལས་བསླབ་པ་སྔར་བྱས་ཤིང་དཔེ་བླངས་པ་ལས་བལྟས་ཤིང་བལྟས་ཤིང་རི་མོ་ འདྲི་བར་བྱེད་དོ།།བྲིས་ཤིང་བྲིས་ཤིང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པར་བྱེད། ཕྱིར་འབྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་ཡང་འདྲི་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཕྱིས་ཤིང་ཕྱིས་ཤིང་འདྲི་བར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་གོང་ནས་གོང་དུ་རི་མོ་ཆེས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཆེས་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་སྣང་སྟེ། དེ་ལྟར་ལེགས་པར་བརྩོན་ པར་བྱེད་པ་ནི་དུས་གཞན་ན་ནི།སློབ་དཔོན་དང་འདྲ་བའམ། དེ་བས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རི་མོ་དེ་མ་ཕྱིས་པར་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྟེང་དུ་ཡང་དང་ཡང་དུ་འདྲི་བར་བྱེད་ན་ནི་དེའི་རི་མོ་དེ་ནམ་དུ་ཡང་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། འདི་ལ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་དེ་དང་ འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་དམིགས་པ་ཇི་ཙམ་ལ་མོས་པར་བྱེད་པ་དེ་ཙམ་རྣམ་པར་སྒོམ་པར་བྱེད་ཀྱི་ཇི་ཙམ་རྣམ་པར་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་དེ་ཙམ་ལ་མོས་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཆུང་ངུ་ལ་མོས་པར་བྱེད་པ་ན་ཡང་ཆུང་ངུ་ཉིད་རྣམ་པར་སྒོམ་པར་བྱེད་ལ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དང་ཚད་མེད་པ་ལ་ཡང་དེ་ བཞིན་ནོ།།རྣམ་པར་བསྒོམས་ནས་ཀྱང་ལན་འགའ་ནི་ཆུང་ངུ་ཉིད་ལ་མོས་པར་བྱེད་དོ། །ལན་འགའ་ནི་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་ལ་མོས་པར་བྱེད་དེ། ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དང་ཚད་མེད་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།

对于初学者和最初的修行者，首先不应当执着不净观或其他任何所缘，为了避免散乱，
应当精进地思维：'我的心是否无相、无分别、寂静、极寂静、不动、不摇、无勤、无功用而内心欢喜？'
如是精进时，对于所有外在的相都应当无念无作意。这就是以无念无作意来修习所缘。
当他如是修习瑜伽时，生起欢喜，并且对不净观等带有相和分别的所缘进行修习。
如何修习呢？以随相、随寻求、随观察的毗婆舍那来修习。
但不应当一味专注于毗婆舍那，而应当从毗婆舍那的相中退回，以奢摩他的方式作意于该所缘。
此时他对所缘既不舍离也不执取。因为他以奢摩他趣入所缘故不舍离，因为不作意于相和分别故不执取。如是通过摄心于内而修习所缘。
其中，不执取毗婆舍那相的所缘是无散乱的；执取奢摩他相的所缘是所知事物的相。
如果他仅仅对所缘生起胜解而不反复修习，那么他的胜解就不能为了现证所知事物而渐次清净和熟练。
因为他既生起胜解又反复修习，所以他的胜解为了现证所知事物而渐次更加清净和熟练。
譬如绘画学徒最初专注于绘画工作时，他依照老师的教导和范本，一遍又一遍地观看并作画。
画了又画，反复观察，擦掉重画。他越是如此擦掉重画，画作就越发清净和熟练。
如是精进修习，他日后将与老师相等或更胜于老师。
如果不擦掉就在原画上反复描绘，他的画作永远不会熟练。同样的道理也适用于此处。
对于所缘，他生起多少胜解就修习多少，而不是修习多少就生起多少胜解。当对小所缘生起胜解时就修习小所缘，对大所缘和无量所缘也是如此。
修习之后，有时对小所缘生起胜解，有时对大所缘和无量所缘生起胜解。对于大所缘和无量所缘也应当如是了知。

།དེ་ལ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། སྣང་བརྙན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རགས་པ་སྟེ། སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཇི་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། སྣང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་མིང་དང་བརྡ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་དེ་ནི་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དཀར་པོའི་ཕྱོགས ཀྱི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་དགུ་པོ་དེ་དག་ནི་ཞི་གནས་དང་།ལྷག་མཐོང་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་རྣམ་པ་དགུ་པོ་ནི་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་ནག་པོ་དང་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སེམས་རྩེ་ གཅིག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ལ་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི། རྒྱུ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། གཞི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཉེས་དམིགས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། གཉེན་ པོ་བསྒོམ་པ་དག་གིས་སྒྲིབ་པ་དག་ལས་སེམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་སྒྲིབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྒྲིབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་། སྒྲིབ་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་འཛིན་པའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ གདུང་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་།རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལ་བརྩོན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་འདོད་པ་དང་། མི་དགའ་བ་དང་། སྤྲོ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སྒྲིབ་པ་ནི་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལྔ་པོ་དག་གོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ འདོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་སོ།།དེ་ལ་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་ནི། ཡེ་ཤེས་དང་། མཐོང་བ་དང་། རེག་པར་གནས་པ་ཅུང་ཟད་ཙམ་དང་། ངན་ངོན་ཙམ་གྱིས་བདག་ནི་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་དག་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་སྒྲིབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། དེ་ལ་ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་གཞི་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་དབང་དང་། ནད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཉོན་མོངས་པས་ལུས་ཉམ་ཆུང་བ་དང་། ཧ་ཅང་བརྩོན་པ་དང་། ངན་པས་བརྩོན་པ་དང་། དང་པོ་བརྩོན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མང་བ་དང་། དབེན་པ་ལ་མ་གོམས་པའོ། །སྒྲིབ་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་གཞི་ནི་སྒྲིབ་པ་དང་མཐུན་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་མཐུན་པ་དང་། བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་ལན་མང་དུ་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་སྒྲིབ་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་གཞི་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྡུག་པ་ཡིད་ལ་མ་བྱས་པས་སྡུག་པ་ཡིད་ལ བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།། དེ་བཞིན་དུ་བྱམས་པ་ཡིད་ལ་མ་བྱས་པས་ཁོང་ཁྲོ་བའི་མཚན་མ་དང་། སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་མ་བྱས་པས་མུན་མའི་མཚན་མ་དང་། ཞི་གནས་ཡིད་ལ་མ་བྱས་པས་ཉེ་དུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ལྗོངས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། སྔོན་རྩེས་པ་དང་བགད་ པ་དང་།དགའ་བར་བྱས་པ་དང་། དགའ་མགུར་སྤྱད་པ་དག་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རྐྱེན་འདི་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དུས་གསུམ་གྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ངའོ་ཞེའམ་བདག་གོ་ཞེས་རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ནི་ འདིར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཉེས་དམིགས་གང་ཞེ་ན། སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་བཞི་བོ་དེ་དག་ཉིད་ཡོད་ཅིང་མེད་པ་མ་ཡིན་ན། མ་རྟོགས་པ་མི་རྟོགས་པ་དང་། རྟོགས་པ་ལས་ཉམས་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྦྱོར་བ་ཉམས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་ གནས་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པ་དང་། དེ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྨད་པ་དང་། གཞན་གྱིས་སྨད་པ་དང་། ལུས་ཞིག་སྟེ་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་སོང་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ཉེས་དམིགས་ཡིན་ནོ།

其中，有形法的相、影像和显现是粗大的，如同幻化。无形法则仅仅是依据所经验和显现而预先施设的名称和符号，这就称为真实瑜伽。应当了知，白品的九种瑜伽与止观相顺。与此相反的九种是不相顺的。这些黑白两品建立的十八种瑜伽，就是所谓的心一境性。
其中，什么是净除障碍？答：如是精进修持的瑜伽师，以四种因——了知自性、了知所依、了知过患、修习对治，而净除心的诸障。
其中，什么是障碍的自性？答：障碍的自性有四种：热恼、遮蔽、分别和我执。其中，热恼是指出离和远离时生起的烦恼性欲望、不喜、兴奋、忧恼和躁动。其中，遮蔽是指贪欲等五盖。其中，分别是指欲望分别等烦恼性分别。其中，我执是指由于获得少许智慧、见解和安住的体验，而生起'我已获得，而他人未得'等慢心，如前广说，应当了知这就是障碍的自性。
其中，热恼的所依有六种：即前世业力、因病苦而身体虚弱、过分精进、错误精进、初学精进、烦恼众多和不习惯远离。遮蔽、分别和我执的所依是对随顺遮蔽、随顺分别和随顺我执的诸法，非如理作意且数数为之，这就是遮蔽、分别和我执的所依。
此处所谓'非如理'是指不作不净观而作意净相。同样，不修慈心而作意嗔恨相，不作意光明想而作意黑暗相，不修止观而作意亲属分别和地方分别，作意往昔游戏、欢笑、欢乐和受用等，依此缘起而对三世诸行以非理生起'我'或'我所'的想，这就是此处所说的'非如理'。
其中，什么是过患？若有这四种障碍而不能断除，则会导致：不能了悟未了悟的，退失已了悟的，退失瑜伽修持，住于烦恼，住于痛苦，为自身所呵责，为他人所呵责，身坏命终后堕入恶趣，这就是过患。

། །།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་བམ་པོ་བཅོ་ལྔ་པ། དེ་ལ་གཉེན་པོ་ བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན།དེ་ལ་ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་གཉེན་པོ་ནི་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དག་སྟེ། རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་དེའི་སེམས་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱས་ནས་། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་སྐྱེས་པ་ནི་སེལ་བར་བྱེད་ལ། མ་སྐྱེས་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ལུས་ ཉམ་ཆུང་བ་གང་ཡིན་པ་དང་།ཧ་ཅང་བརྩོན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དང་པོ་བརྩོན་པ་གང་ཡིན་པའི་གཉེན་པོ་ནི་དེ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་རན་པར་བརྩོན་པ་ཡིན་ནོ། །ངན་པས་བརྩོན་པ་གང་ཡིན་པའི་གཉེན་པོ་ནི་དེ་ལ་གུས་པར་ཡོངས་སུ་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་མང་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ གཉེན་པོ་ནི་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་དག་ལ་ཇི་རིགས་པར་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ།།དབེན་པ་ལ་མ་གོམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་གཉེན་པོ་ནི་འདི་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་གིས་སྔོན་ཡང་གོམས་པར་མ་བྱས་པས་དེས་ན། ད་ལྟར་བདག་དབེན་པ་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པ་ན། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་ད་ལྟར་དབེན་པ་ལ་གོམས་པར་མ་བྱས་ན་དེ་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་ཡང་སྲིད་པ་འདི་ལྟ་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས། བདག་གིས་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་མི་དགའ་བ་སྤང་བར་བྱ་ཞིང་དགའ་བར་བྱའོ་ཞེས་རྣམ་པ་དེ་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ། །སྒྲིབ་པ་ལྷག་མ་རྣམས ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་བཟློག་པ། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྒོམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་སྒྲིབ་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ནག་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས། འདི་ནི་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་གཞི་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས།དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གཞི་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་ན། ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བ་དེ་ལ་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེས་དེའི་ཕྱིར་ཉེས་དམིགས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་དེ་ལ་ཕྱིས་ཇི་ལྟར་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་དེའི་ཕྱིར་ གཉེན་པོ་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་ན་ངེས་སྒྲིབ་པ་དག་ལས་སེམས་རྣམ་པར་སྦྱང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དེ་ཇི་ཙམ་དུ་ལྷག་མཐོང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཤད་པ་མང་པོ་དེ་ཙམ་དུ་ནི་ལྷག་མཐོང་མང་བ་ཡིན་ནོ། དེ་ཇི་ཙམ་དུ་ལྷག་མཐོང་མང་བ་དེ་ཙམ་དུ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱང་མང་བ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མཐོང་དེ་ཡང་ཤེས་ བྱ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་མཐའ་ཡས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སྒོ་གསུམ་དང་། གཞི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དྲུག་པོ་དེ་དག་རེ་རེའི་རྣམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དག་ལ་འཇུག་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བརྩོན་པའི་ལྷག་མཐོང་གོམས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པའི་ སྟོབས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།ཡངས་པ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། རྒྱས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱང་ཡངས་པ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། རྒྱས་པར་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་དེའི་ལུས་ དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་དམིགས་པ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་ལ།ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་དེ་ལྟར་དེ་ལྟར་ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་བ་ཡང་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ་། ཆོས་གཉིས་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་རྩེ་གཅིག་ པ་ཉིད་དང་།ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དེ་དག་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པ་དང་། གཅིག་ལ་གཅིག་རག་ལས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་ཆོས་དེ་གཉིས་ཀྱི་མཐའ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ན་ཤེས་བྱའི་ དངོས་པོ་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་ཤེས་པ་སྐྱེའོ།

声闻地第十五品。什么是修习对治？关于这个问题，对于忧恼的对治是随念，以随念作意使其心生起真实欢喜后，能够消除已生起的忧恼，并使未生起的忧恼不再生起。
对于身体虚弱、过分精进和初次精进的对治，是适度精进。对于懈怠精进的对治，是恭敬请教。对于烦恼众多的对治，是适当地修习不净观等所缘。
对于不习惯独处的对治，是如此观察：由于我过去也未曾习惯，所以现在我精进于独处时会生起忧恼。如果现在不习惯独处，将来还会出现这样的情况，因此我应当观察后断除不喜而生起欢喜，如是观察。
对于其余障碍的对治，应当了知是从非如理作意中转变过来，修习如理作意。对于这些，完全了知其本质后，从障碍、烦恼和黑暗面的角度，认识'这是应当断除的'而完全断除基础，并寻求'这也应当断除'的基础。
如果未完全断除，则寻求'应当断除这个有什么过患'的过患。对于已断除的，为了'以后如何才能不再生起'而修习对治。如此便是从诸障碍中清净心。
关于这个，有多少随顺于胜观的广说，就有多少胜观。有多少胜观，就有多少止。由于所知无边际，应当了知胜观也是无边际的，即通过三门和六种差别基础的每一种行相与差别的趣入方式。
随着如实精进修习胜观的熟习与清净力的增长而变得广大、增长、圆满，应当了知止分也随之变得广大、增长、圆满，能生起身心轻安。
随着其身心轻安的增长，对所缘的专注心也随之增长；随着专注心的增长，身心轻安也随之增长。这两种法，即专注心和轻安，是互相依赖、互相关联的。
专注心和轻安这两种法的究竟是转依。当获得转依时，对所知事物生起现量智。

།དེ་ལ་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་མི་སྡུག་པ་ཐོབ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་དབུགས་འབྱུང་བ་དང་། དབུགས་རྔུབ་པ་དྲན་པའི་བར་དག་ཐོབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་མི་སྡུག་པའི་སྦྱོར་བ་ཀུན་དུ་བསྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས། ལན་ མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་ན།རྒྱུ་ཡང་རུང་། གནས་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཡུལ་མངོན་དུ་གྱུར་ཅིང་མཚན་མར་སོ་སོར་བརྟགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་རང་བཞིན་གྱིས་མི་སྡུག་པ་ཉིད་དུ་ཆེས་མང་དུ་སྣང་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མི་སྡུག་པ་ཤིན་ཏུ་གོམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་། འདོད་པའི་ འདོད་ཆགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་འཇུག་པར་མི་འགྱུར།དགའ་བར་མི་འགྱུར། མོས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་བཏང་སྙོམས་དང་། ཡིད་འབྱུང་བ་དང་མི་མཐུན་པར་ཀུན་དུ་གནས་ན། རྣལ་འབྱོར་པས་བདག་ནི་མི་སྡུག་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་ནི་བསྒོམས་པའི་ འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ཙམ་གྱིས་ན་མི་སྡུག་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་མ་ཐོབ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མི་སྡུག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། བྱམས་པ་དང་རྐྱེན་འདི་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཁམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། དབུགས་ འབྱུང་བ་དང་།དབུགས་རྔུབ་པ་དྲན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡོད་དེ། བྱམས་པའི་སེམས་ཆེས་མང་དུ་སྣང་ལ། ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་མེད་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་མི་འཇུག་གོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱ་བ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པར་ཆོས་མང་དུ་སྣང་ལ། རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་མེད་པ་དང་། ཀུན་དུ་རྨོངས་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་མ་དང་། ཀུན་དུ་རྨོངས་པར་འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་མི་འཇུག་གོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱ བ་དང་།ཁམས་སྣ་ཚོགས་པ་དང་། ཁམས་དུ་མ་པའི་ལུས་ལ་རིལ་པོར་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཆེས་མང་དུ་སྣང་ལ། རིལ་པོའི་འདུ་ཤེས་ཉིད་མེད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་མི་འཇུག་གོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱ་བ་དང་། ནང་ཉེ་བར་ཞི་ བའི་འདུ་ཤེས་དང་།ཞི་གནས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཆེས་མང་དུ་སྣང་ལ། སྤྲོས་པའི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་མི་འཇུག་གོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་ལ་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གཉིས་འདྲེས་པར་གྱུར་ཅིང་། མཉམ་ པར་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་དང་།གང་གིས་ན་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བར་འཇུག་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སེམས་གནས་པ་རྣམ་པ་དགུ་པོ་དག་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། མཉམ་པར་གཞག་པའི་རྣམ་པ་དགུ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིང་དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ལྷག་པའི་ ཤེས་རབ་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ།།དེའི་ཚེ་ནི་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་དེའི་ལམ་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པ་དང་རྩོལ་བ་མེད་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པས། ལྷག་མཐོང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བྱང་བ་དང་། ཞི་གནས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བ་དང་། ཉམས་བདེ་བས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གཉིས་འདྲེས་པར་གྱུར་ཅིང་མཉམ་པར་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་དང་། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བར་འཇུག་པའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ།

关于以何为得不净观，同样也适用于以何为得入出息念等，若问及此，则如是：瑜伽师对不净观修习、串习、多次修习的缘故，无论是因或处所，虽然对境明显现前并各别观察其相，但无需刻意造作，自然而然多现为不净性。即是说，为了极为熟习不净观，心不趣入、不欢喜、不信解顺应欲贪的诸法，而安住于舍心、厌离及不顺应，此时瑜伽师当了知：'我已得不净观，我已得修习之果'。如是即为得不净观。与此相反则应知为未得。
如同不净观，慈心、此缘性缘起、界差别、入出息念等亦当如是了知。其中差别是：多现慈心而无嗔心，心不趣入具害心之诸法等，当广说。多现无常、苦、无我诸法，无常、乐及具萨迦耶见，心不趣入令愚痴之相及顺应愚痴之诸法等，当广说。
多现种种界、多界身中分析整体之想，无整体之想，心不趣入顺应我慢随眠之诸法等，当广说。多现内寂止想及止息想，无戏论想，心不趣入顺应分别随眠之诸法等，当广说。
关于以何为止观双运、平等双入，以何称为双运道，若问及此，答曰：于九种住心，即九种等持之相，已得彼等，依止彼等持圆满，精进于以增上慧抉择诸法。尔时，彼抉择诸法之道自然趣入无功用转，如同止道一般无造作，清净、纯熟、随顺于止，并为安乐所摄持，故彼止观双运、平等双入，称为止观双运道。

།བར་གྱི སྡོམ་ནི།མཚན་མ་ཙམ་དང་ཡོངས་བཙལ་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྒོ་དང་ལྡན། །དོན་དང་དངོས་པོ་མཚན་ཉིད་དང་། །ཕྱོགས་དང་དུས་དང་རིགས་པ་དང་། །མཐུན་དང་གོམས་དང་མ་ནོར་དང་། །མི་ལྷོད་དུས་དང་ཉེར་བརྟགས་དང་། །ཆོག་མི་ཤེས་དང་མི་འགལ་དང་། ། ཡང་དག་སྦྱོར་བ་ཉིད་རྣམས་ནི། །རྣམ་པ་དགུ་པོ་གཉིས་སུ་འདོད། །ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞི་དང་ནི། །ཉེས་དམིགས་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ནི། །སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་ཡིན། །དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་ལྟར་ཁྱབ་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ ཉིད་དང་།སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ལོག་པར་སྦྱོར་བ་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་། ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་སློབ་པར་བྱེད་པའི་ལས་དང་པོ་ལས་ཐོག་མ་པ་སྟེ། དང་པོར་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། སྤོང་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཐོབ་པར་བྱའོ་ཞེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་བཞིས་རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ། །བཞི་ གང་ཞེ་ན།སེམས་ཀུན་དུ་གདུང་བར་འགྱུར་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སེམས་མངོན་པར་བརླན་པར་འགྱུར་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་སྐྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་མཐོང་བ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སོ། །དེ་ལ་སེམས་ཀུན་དུ་གདུང་བར་འགྱུར་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་གིས་དེ་ཀུན་དུ་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་ཀུན་དུ་སྐྱོ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་སེམས་ཀུན་དུ་གདུང་བར་འགྱུར་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སེམས་མངོན་པར་བརླན་པར་འགྱུར་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་གང་གིས་དེ་མངོན་པར་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ནི་སེམས་མངོན་པར་བརླན་པར་འགྱུར་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་སྐྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་གིས་དེ་ དུས་དུས་སུ་ཀུན་དུ་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་ཀུན་དུ་སྐྱོ་བར་བྱས་ཤིང་།དུས་དུས་སུ་མངོན་པར་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱས་ནས། སེམས་ནང་དུ་ཞི་བར་བྱེད་ཅིང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེ་དང་ ལ་ཉེ་བར་འཇོག་པར་ཡང་བྱེད་ལ།དྲན་པ་རྩེ་གཅིག་པ་ལ་ཡང་འཇུག་པར་བྱེད་དེ། རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་དེའི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཉེན་པོ་ལུས་དང་སེམས་རབ་ཏུ་ཚིམ་པར་བྱེད་པ། ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ བ་སྐྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་དང་མཐོང་བ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདི་ལྟ་སྟེ། ནང་གི་སེམས་ཀྱི་ཞི་གནས་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ན་། དེ་ལྟར་སེམས་ནང་དུ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེས། དུས་དུས་སུ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཕྱིར་ཞིང་ཕྱིར་ཞིང་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་དང་། མཐོང་བ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དེ་ལྟར་དུས་དུས་སུ་ཀུན་དུ་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བ་དང་། མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་ཀུན་དུ་སྐྱོ་བར་བྱེད་པས་ན། དེའི་སེམས་ དེ་འདི་ལྟ་སྟེ།ཟག་པ་རྣམས་ཟག་པ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་གདུང་བ་དང་། ཀུན་དུ་གདུང་བ་དང་། སྐྱོ་བ་དང་། ཀུན་དུ་སྐྱོ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཀུན་དུ་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་གི་རྒུད་པ་སྟེ་། གཞན་གྱི་རྒུད་པ་ཉེ་བར་གྱུར་ཅིང་ མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ན།ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུས་ཀུན་དུ་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བ་དང་། མཐུན་པའི་གནས་ཡིན་པ་དང་། བདག་གི་འབྱོར་བ་དང་གཞན་གྱི་འབྱོར་བ་མངོན་པར་འདས་པ་དང་། ཟག་པ་དང་འགགས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་རྣམ་པར་གྱུར་པ་ན། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུས་ཀུན་ དུ་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བ་དང་།མཐུན་པའི་གནས་ཡིན་པའོ།

中间的总结是：仅仅标记和全面寻求，具足各别观察之门，义和事物的特征，方向和时间和理路，相应和熟习和无误，不松懈时间和详察，不知足和不违背，以及正确的修习等，这九种分为两类。自性和基础以及过患对治的修习，是清净诸障碍。
其中什么是修习作意呢？答：如是遍及特征的建立中，为了断除一心专注和清净诸障碍的邪行，而学习正确的修习，是初业行者的首要任务。首先应当以四种作意精进获得一心专注和喜好断除。
什么是四种呢？令心遍热恼的作意、令心润泽的作意、生起轻安的作意、清净智见的作意。
其中什么是令心遍热恼的作意呢？答：以何作意于随顺厌离之法令心生起厌离，这就是令心遍热恼的作意。
其中什么是令心润泽的作意呢？答：以何作意于随顺欢喜之法令心生起欢喜，这就是令心润泽的作意。
其中什么是生起轻安的作意呢？答：以何作意时时于随顺厌离之法令心生起厌离，时时于随顺欢喜之法令心生起欢喜，令心内寂止，安住于无相和无分别，并趣入专一正念。由此因缘，对治身心的习气，令身心满足，生起身轻安和心轻安，这就是生起轻安的作意。
其中什么是清净智见的作意呢？答：即依止内心止，以如是令心内正寂止的作意，时时以增上慧法择而修习，这就是清净智见的作意。
如是时时于随顺厌离之法令心生起厌离，则其心于诸漏及随顺诸漏之法生起热恼、遍热恼、厌离和遍厌离。
其中什么是随顺厌离之法呢？答：有四种，即：自身衰败和他人衰败现前时，由如理作意因缘成为随顺厌离之处；自身圆满和他人圆满消逝、灭尽、离散、变异时，由如理作意因缘成为随顺厌离之处。

།དེ་དེ་ལྟར་དུས་དུས་སུ་མངོན་པར་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་ན། མངོན་པར་དགའ་བར་གྱུར་བ་དེའི་སེམས་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ། མངོན་པར་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ རྣམས་ལ།འཇམ་པ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། གཤེར་བ་དང་། རླན་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་དང་བ་དང་། རབ་ཏུ་གསལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མངོན་པར་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པའི་གནས་ནི་རྣམ་པ་ གསུམ་སྟེ།དཀོན་མཆོག་རྣམས་དང་། བསླབ་པའི་གཞི་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། བདག་ཉིད་ལ་ཁྱད་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་ཞིང་སྐྱེ་བ་ཡོད་པས་སེམས་ཀུན་དུ་འཁྲུག་པ་མེད་པའོ། །དེ་དཀོན་མཆོག་དག་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། འདི་ལྟར་སེམས་མངོན་པར་དགའ་བར་ བྱེད་དོ།།བདག་གི་སྟོན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཡིན་པ་ནི་བདག་གིས་རྙེད་པ་ལེགས་པར་རྙེད་དོ། །བདག་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡང་བདག་གིས་རྙེད་པ་ལེགས་པར་རྙེད་དོ། །བདག་གིས་ཚངས་པ་མཚུངས་ པར་སྤྱོད་པ་དག་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ།ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ། དེས་པ། དགེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཤ་སྟག་ཡིན་པ་ཡང་བདག་གིས་རྙེད་པ་ལེགས་པར་རྙེད་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་གི་འཆི་བ་ནི་བཟང་པོ་ཡིན་ནོ། །འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པ་ཡང་བཟང་བ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་ཕྱི་མ་ཡང་བཟང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་དཀོན་མཆོག་ དག་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ན།སེམས་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་དོ། །བསླབ་པའི་གཞི་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ན། ཇི་ལྟར་སེམས་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། བདག་སྟོན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་། དེའི་ ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་དང་།དེ་ལ་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་དེ་དག་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་མཚུངས་པར་གྱུར་ཅིང་བསླབ་པའི་གཞི་མཚུངས་པར་གྱུར་པ་དང་། ལྟ་བ་མཚུངས་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྙེད་པ་མཚུངས་ཤིང་རྙེད་པ་ཐུན་མོང་དུ་ལོངས་ སྤྱོད་པ་དང་།བྱམས་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། ངག་གི་ལས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་དང་ལྡན་པ་ནི་བདག་གིས་རྙེད་པ་ལེགས་པར་རྙེད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་བསླབ་པའི་གཞི་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འགྱོད་པ་མེད་པ་དང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་ རིམ་གྱིས་སེམས་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བདག་ཉིད་ལ་ཁྱད་པར་རྟོགས་པར་འབྱུང་ཞིང་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སེམས་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་ཅེ་ན་བདག་དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། མཐུ་ཡོད་ཅིང་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་དམ་པ་ཡང་དག་ པར་སོང་བ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་དེ་དག་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་མཚུངས་པར་གྱུར་པ་དང་།ལྟ་བ་མཚུངས་པར་གྱུར་པ་དང་། རྙེད་པ་ཐུན་མོང་དུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་གྱུར་པའི་སྐལ་བ་ཡོད་པ་དང་། བདག་དེ་ལྟར་གྱུར་ཅིང་དེ་ལྟར་ཞུགས་པས་ན། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། མ་རྟོགས་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་སྐལ་བ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ལྟར་བདག་ཉིད་ལ་ཁྱད་པར་རྟོགས་པར་འབྱུང་ཞིང་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། སེམས་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་དོ། །གཞན་ཡང་དེས་སྔ་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ཏེ་གནས་པ་ན་ཁྱད པར་ཐོབ་པར་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ན།དེའི་གང་དུ་ཡང་ཁྱད་པར་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་དད་ཅིང་། སེམས་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡིན་ནོ། །དེ་དེ་ལྟར་ཀུན་དུ་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་མངོན་པར་གདུང་བར་བྱེད་ པ་ན།ཟག་པ་རྣམས་དང་ཟག་པ་དང་མཐུན་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་མི་ཕྱོགས་པར་བྱེད་ཅིང་། མི་མཐུན་པར་བྱེད། ཕྱིར་ཕྱོགས་པར་འཇོག་པར་བྱེད། རྣམ་པར་འབྲལ་བར་བྱེད་དོ།

如是在适当时候对随顺生起欢喜的诸法，心生起欢喜时，其心对随顺生起欢喜的诸法变得柔软、润滑、湿润、滋润、极为清净、极为明亮。
其中，什么是随顺生起欢喜的诸法？答：随顺生起欢喜的处所有三种：三宝、清净学处、以及由于对自身特殊证悟生起而心无扰动。
他忆念三宝时，如是心生欢喜：'我得遇如来、应供、正等正觉的导师，我获得善妙所得。我于善说法律中出家，我获得善妙所得。我与具戒、具德、调柔、具善法的梵行者为伍，我获得善妙所得。我的死亡将是善妙的，临终时刻也将是善妙的，来世也将是善妙的。'如是忆念三宝时，心生欢喜。
当忆念清净学处和清净戒律时，如何生起欢喜心呢？'我与如来、应供、正等正觉的导师，及其善说的法律，以及于其中善修行的声闻僧众梵行者们，同戒、同学处、同见解、同享利养、具足慈爱的身业、语业、意业，我获得善妙所得。'如是忆念清净学处和清净戒律时，以无悔和极喜的次第而心生欢喜。
其中，如何依于对自身特殊证悟生起而心生欢喜呢？'我如是清净戒律，具足能力且堪为法器，与那些清净梵行、正直圣者们同戒、同见、同享利养，我具有如是因缘。我如是成就、如是趣入，于现世中有能力获得未得、证悟未证、现前未现前者。'如是生起极大欢喜。
如是依于对自身特殊证悟生起而心生欢喜。此外，当他忆念先前精进安住时所获得的殊胜时，于一切应得殊胜处生起信心，心生欢喜，这是另一种方式。
如是当他对随顺生起厌离的诸法心生忧恼时，于诸漏及随顺诸漏的诸法，心不趣向、不随顺、背离、远离。

།མངོན་པར་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་མངོན་པར་བྱེད་པ་དང་། མངོན་པར་རླན་པར་བྱེད་ན་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་སྣུམ་པ་དང་བཅས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཅིང་། ཉེ་བར་སྦྱོར་བར་བྱེད་དགའ་བར་བྱེད། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་དེའི་སེམས་དེ་ཆོས་གཉིས་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བར་འགྱུར་བ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་ཕྱོགས་པ་དང་། དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་དེ་ལྟར་སེམས་དེ་སེམས་ཀུན་དུ་གདུང་བར་འགྱུར་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ན་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལ་མི ཕྱོགས་པར་བྱས་ཤིང་།སེམས་མངོན་པར་བརླན་པར་འགྱུར་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་བྱས་ནས། དུས་དུས་སུ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་སྐྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནང་གི་སེམས་ཀྱི་ཞི་གནས་ལ་རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་ཅིང་དུས་དུས་སུ་འདི་ ལྟ་སྟེ།ཡེ་ཤེས་དང་མཐོང་བ་རྣམ་པར་སྦྱོར་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས། ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད། ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད། ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་དེའི་སེམས་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ ཅིང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུར་ཉེ་བར་སོང་བ་ཡིན་པས། དུས་དུས་སུ་ཉིན་མོ་དང་། མཚན་མོ་དང་། སྐད་ཅིག་དང་། ཐང་ཅིག་དང་། ཡུད་ཙམ་དེ་དང་། དེ་དག་འདས་ནས་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་མགར་བའམ། མགར་བའི་སློབ་མ་ མཁས་པ་ཞིག་གིས།གང་གི་ཚེ་གསེར་རམ། དངུལ་ཞིག་དྲི་མ་དང་སྙིགས་མ་ཐམས་ཅད་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར། དུས་དུས་སུ་མེར་བསྲེགས་ཤིང་ཆུས་བཀྲུས་ན། རྒྱན་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་བྱ་བ་ལ་མཉེན་ཞིང་ལས་སུ་རུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་མགར་བའམ་མགར་བའི་སློབ་མ་ མཁས་པ་དེ་དང་མཐུན་པའི་བཟོ་ཤེས་པ་དེས་མགར་སྤྱད་ཀྱིས་རྒྱན་གྱི་རྣམ་པ་ཅི་འདོད་པ་དེར་སྒྱུར་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།རྣལ་འབྱོར་པས་ཀྱང་གང་གི་ཚེ་སེམས་དེ་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་དང་སྙིགས་མ་ལ་མི་ཕྱོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱོར་བར་བྱས་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ལ་མི་ཕྱོགས་ པ་ཉིད་དང་།དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱས་ན། རྣལ་འབྱོར་བ་དེས་སེམས་དེ་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་སམ། ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་གང་དང་གང་དག་ལ་ངེས་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་འབྱོར་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་ དུ་འབབ་པ་དང་།མི་གཡོ་བ་དང་། མི་འགུལ་བར་འགྱུར་ཞིང་། ཇི་ལྟར་བསམས་པའི་དོན་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ལས་དང་པོ་པ་ལས་ཐོག་མ་བ་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་ལ་ངེས་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཅེ་ན། དེ་དེ་ལྟར་ངེས་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཅིང་ སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཚེ།དང་པོར་སྤོང་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པར་བྱེད་པ་ན། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣལ་འབྱོར་ཤེས་པ་དེས། ལས་དང་པོ་པ་རྣལ་འབྱོར་ལ་བརྩོན་པ་དེ་ལ་དང་པོར་འདི་སྐད་གདམས་པར་བྱ་སྟེ། བཞིན་བཟངས་ཚུར་ཤོག་།ཁྱོད་ཀྱི་མཚན་མར་ འཛིན་པའི་རྒྱུ་གསུམ་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ།མཐོང་བའམ། ཐོས་པ་འམ། སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་དབང་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ལ་བརྟེན་ལ། མཚན་མ་ལྔ་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཉེས་དམིགས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། སྣང་བའི་མཚན་མ་དང་། དངོས་པོ་ལ་བརྟག་པའི་མཚན་མ་དག་ཟུང་ཤིག་ཅེས་གདམས་པར་བྱའོ།

如果对适合生起欢喜的法进行修持和滋润，则以具有柔和心对出离和远离所生的诸法进行现前修持、亲近修持、欢喜修持和全面修持。如是，其心以此二法，即全面修持和生起欢喜这二者，而不趋向一切黑分，趋入趋向一切白分。
他如是以令心遍受热恼的作意而不趋向一切黑分，以令心滋润的作意而趋向一切白分后，时时以此即轻安所生的作意而安住于内心止，时时以此即智慧和见解相应的作意而分别诸法、遍分别、遍思维、遍观察。如是，其心为止观所摄持，成为一切功德之因，故于昼夜、刹那、须臾、片刻中，经过彼等而趋向殊胜。
譬如善巧铁匠或铁匠弟子，为清净金银一切垢秽，时时以火烧炼、以水清洗，则以柔软适业的方式成为彼等庄严之物。于此，彼善巧铁匠或铁匠弟子以相应工巧，用工具转成所欲庄严形状。如是，瑜伽师亦于何时以不趋向贪等垢秽而修持彼心，以不趋向烦恼意苦及趋向善分欢喜而令生欢喜，则彼瑜伽师于止分或观分中作何等决定修持，于彼等中极为成就、极为契合瑜伽、不动、不摇，并为成就如所思维义利而趋向。
其中，初业者、最初修习者如何决定修持作意？当其如是决定修持、成办时，初先对断生欢喜及触证心一境性时，知晓瑜伽的瑜伽师对精进修习瑜伽的初业者最初当如是教诫：'贤者来此！汝依三种执相因，即见、闻、意推度力所遍观察，应持取五种相，即遍生起相、净信相、过患相、光明相、观察事物相。'如是当教诫。

དེ་ལ་གལ་ཏེ་ལས་དང་པོ་པ་རྣལ་འབྱོར་ལ་བརྩོན་པ་དེ་འདོད་ཆགས་སྤྱད་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། མི་སྡུག་པས་འདུལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན། དེས་མཚན་མ་ལྔ་པོ་དག་གཟུང་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་གདམས་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ལ་འདི་སྐད གདམས་པར་བྱ་སྟེ།བཞིན་བཟངས་ཚུར་ཤོག། ཁྱོད་གྲོང་ངམ། གྲོང་རྡལ་གང་དང་གང་དག་ལ་བརྟེན་ཅིང་། གནས་པའི་གྲོང་དང་། གྲོང་རྡལ་གང་ཡང་རུང་བ་གཞན་ཞིག་ཏུ་སྐྱེས་པའམ། བུད་མེད་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ནད་ཀྱིས་བཏབ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཞིང་ནད་ཚབས་ཆེ་བའམ། ཤི་ཞིང་འཆི་བའི་དུས་ལས་ འདས་པར་ཐོས་ཀྱང་རུང་སྐྱེས་པའམ།བུད་མེད་དེ་དེ་ལྟར་མ་གྱུར་ན་ཡང་། སྐྱེས་པའམ་བུད་མེད་དེའི་མཛའ་བཤེས་སམ། བློན་པོའམ། ཉེ་དུའམ། སྣག་གི་གཉེན་མཚམས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་དེ་ལྟར་ཐོས་པར་གྱུར་ཀྱང་རུང་། གྲོང་ངམ། གྲོང་རྡལ་དེར་གཏོགས་པའི་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཀྱི་ལོངས་ སྤྱོད་ཕ་རོལ་གྱི་དམག་ཚོགས་ཀྱིས་ཕུང་བར་བྱས་སམ།མེས་ཚིག་གམ། ཆུས་ཁྱེར་རམ། གཏེར་ངན་པར་སྤས་པས་ཆུད་ཟོས་སམ། ལས་ཀྱི་མཐའ་ལེགས་པར་མ་བྱས་པས་ཉམས་སམ། རིགས་རྒྱུད་སྡང་བ་དག་གི་དབང་དུ་བྱས་སམ། རིགས་ཀྱི་ནང་ན་ཕ་ཚན་གྱི་དཀྲུགས་མ་བྱེད་པས་ཆུད་ གསན་ཏེ།ཕུང་པར་བྱས་པ་ཐོས་ཀྱང་རུང་། གལ་ཏེ་མ་ཐོས་ན་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་ཡང་རུང་། གལ་ཏེ་གྲོང་ངམ། གྲོང་རྡལ་གཞན་དུ་མ་ཡིན་གྱི། །གྲོང་ངམ། གོང་རྡལ་དེ་ཉིད་དུ་དེ་ལྟར་གྱུར་ཀྱང་རུང་། གལ་ཏེ་གྲོང་ངམ། གྲོང་རྡལ་དེ་ཉིད་དུ་ཡང་མ་བྱུང་། གཞན་དག་ཏུ་ཡང་མ་བྱུང་མོད་ ཀྱི།འོན་ཀྱང་བདག་ཉིད་ལ་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་མི་བཟད་པ་རྩུབ་པ། ཚ་བ་དྲག་པོ་དག་གིས་རེག་པར་གྱུར་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་དག་མཐོང་ངམ་ཐོས་ན་འདི་ལྟར་སེམས་ཀུན་དུ་སྐྱོ་བར་གྱིས་ཤིག་།ཀྱེ་མ་འཁོར་བ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ།

如果初学者瑜伽修行者是贪欲行者，需要以不净观来调伏，那么为了掌握五种相，应当如何教导呢？对此应当这样教导：
善男子请来，你所依止居住的村庄或城镇，或其他任何村庄城镇中，若听闻任何男子或女子被疾病所困，痛苦且病情严重，或已死亡过世；
即使那男子或女子并非如此，但若听闻其亲朋好友、大臣、亲属或姻亲中任何一人如此；
或听闻该村庄或城镇的民众财物被敌军摧毁，或被火烧，或被水冲，或因藏于恶处而损失，或因未善为谋划而衰败，或为仇家所控制，或因宗族内部叔伯争斗而毁坏；
若未听闻则亲眼目睹也可以。若非在其他村庄城镇，而是在该村庄城镇中发生如此情况也可以。
即使在该村庄城镇中未发生，在其他地方也未发生，但如前所述，若自身遭受难以忍受的粗暴、剧烈的身体痛苦感受也可以。
当你见到或听闻这些时，应当如此生起厌离心：'唉！轮回确实是苦啊！'

།ལུས་འཐོབ་ པ་ཡང་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ།གང་ལ་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒུད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ནད་མེད་པས་རྒུད་པ་དང་། ཉེ་དུས་རྒུད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་རྒུད་པ་དང་། ནད་དང་ན་བའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་དང་། འཆི་བ་དང་། འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་དེ། དེ་ལྟ་བུ་དག་ཡོད་པ་དང་། གཞན་ཡང་ ཁ་ཅིག་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་རྒུད་པ་དང་།ལྟ་བས་རྒུད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། གཞི་དེ་དག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཚེ་འདི་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པར་འགྱུར་ལ། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བར་ འགྱུར་བའི་འབྱོར་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ཡིན་པས།མི་རྟག་པ་དེ་དག་ཡོད་པ་དང་། གལ་ཏེ་རྒུད་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ཏམ། བྲལ་བར་གྱུར་ཀྱང་། དེའི་ཚེ་འབྱོར་བ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་བ་མ་ཡིན་པས། འབྱོར་བ་དཀོན་པ་དེ་ནི་ཆུད་ཟ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཀུན་དུ་ སྐྱོ་བར་གྱིས་ཤིག་།དེ་ལྟར་སེམས་སྐྱོ་བར་བྱས་ནས་ཡང་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་འདི་ལྟར་སེམས་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་གཏད་པར་གྱིས་ཤིག། བདག་འཁོར་བ་ན་འཁོར་ཞིང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་ལ། སེམས་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་གྱི་བར་དུ་བདག་རྒུད་པ་དང་། འབྱོར་པ་དེ་དག་དང་བྲལ བ་དང་།མངོན་སུམ་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་། གཞི་དེས་བདག་ལ་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟད་པ་རྩུབ་པ་ཚ་བ་དྲག་པོ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་མི་ཐོབ་པའི་གནས་གང་ཡིན་པའི་གནས་དེ་ནི་ཡིད་བརྟན་ཏུ་མི་རུང་ཞིང་ཡིད་བརྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བདག་གིས་དོན་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བག་ཡོད་པས་ སྤོང་བའི་དགའ་བ་ལ་དགའ་བར་བྱ་སྟེ།བདག་དེ་ལྟར་ལན་མང་དུ་གནས་ན་གནོད་པ་དེ་ཉིད་མཐར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་ལ་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་གཏད་པར་གྱིས་ཤིག། དེ་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་ཀུན་དུ་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བའི་མཚན་མ་བཟུང་ནས་ཡང་དང་པོར་འགྱུར་བའི་མཚན་མ་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། ཅི་བདག་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཡིན་ནམ་། བདག་བརྗེད་ངས་པའམ། མ་གུས་པའམ། ཉོན་མོངས་པ་མང་བའམ། མ་བྱང་བའམ། གཅིག་གིས་བསླབ་པ་ལས་འགལ་བར་གྱུར་པ་ལྟ་མེད་གྲང་། བསླབ་པ་ལས་འགལ་ན་ཡང་བདག་གིས ཆོས་བཞིན་དུ་ཕྱིར་བྱས་ཤིང་།ལྷག་པའི་བསམ་པས་ཡང་མི་བྱ་བར་སེམས་བསྐྱེད་དམ་མ་བསྐྱེད། ཅི་བདག་གིས་བྱ་བ་དག་བྱས་ཤིང་མི་བྱ་བ་དག་མ་བྱས་པ་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན། མདོར་ན་བདག་འདི་ལྟ་སྟེ། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་ཞེས་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོ་སོར་རྟོགས་ཤིང་།ཁྱོད་དེ་ལྟར་སོ་སོར་རྟོགས་པ་ན་གལ་ཏེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་ཅི་བདག་ལ་འགྱོད་པ་མེད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་ཡང་བསམ་པར་མི་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་གང་དེ་ལྟར་ཚུལ་ ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་འགྱོད་པ་མེད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི།ཆོས་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་འགྱོད་པ་མེད་པར་གྱུར་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་བདག་ལ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་ཡང་བསམ་པར་མི་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་གང་དེ་ལྟར་འགྱོད་པ་མེད་ལ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཁྱོད་ཀྱིས་རེ་ཞིག་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་གནས་དེ་གཅིག་པུས་འགྱོད་པ་མེད་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ།

获得人身也是困难的，对于自己和他人会有如下衰损：即无病的衰损、亲属的衰损、受用的衰损、疾病和患病的本性、死亡和死亡的本性等，这些都是存在的。
此外，有些人还有戒律的衰损和见解的衰损。由于这些原因，众生在今生也会处于痛苦之中，来世也会堕入恶趣；在今生安乐而住，来世也会往生善趣的圆满，这些也都是无常的。
由于这些无常的存在，即使衰损显现或者分离，那时圆满也并非显现，这稀有的圆满是会消失的本性，应当如此生起厌离。
如此生起厌离心后，又应当如理作意，应当这样善加专注其心：我在轮回中流转尚未涅槃，心未解脱之前，我与这些衰损和圆满分离或显现，由此因缘对我生起难忍、粗暴、炽热、猛烈、不悦意的痛苦，不会获得的处所，那处所是不应信赖也不该信赖的。
因此，我为了这个缘故，应当以正念欢喜于断除的喜悦。我如此多次安住，就会终止那些过患。应当如此善加专注于如理。
如此，你执取厌离相后，又应当首先执取变化相：我的戒律是否清净？还是不清净？我是否有忘念、不恭敬、烦恼众多、未调伏、或者是否有违犯任何一条学处？
如果违犯了学处，我是否如法忏悔，并以增上意乐发心不再造作？我是否做了该做的事，不该做的事是否没做？总之，我对于诸学处是否具足增上意乐圆满和加行圆满？应当如此观察自己的戒律。
你如此观察时，假如戒蕴清净，你不应思维：'我是否会生起无悔？'因为如此戒律清净而生起无悔，这只是法尔如是的缘故。
如此生起无悔时，你也不应思维：'我是否会生起极喜？'因为如此无悔而生起极喜，这只是法尔如是的缘故。你暂时应当以无悔为先而生起那唯一的极喜处。

།བསྐྱེད་ནས་ཀྱང་ཕྱིས་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་གནས་ཀྱིས་དགའ་བ་བསྐྱེད་པར་བྱ་སྟེ། བདག་དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ བསླབ་པ་དག་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པར་གནས་པས་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་།མ་རྟོགས་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་སྐལ་བ་ཡོད་ཅིང་མཐུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གནས་དེས་ཀྱང་ཡིད་རབ་ཏུ་དགའ་བར་གྱིས་ཤིག་། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་རིམ་གྱིས་ཁྱད་པར་རྟོགས་པ་ཆུང་ངུ་ཞིག་ཐོབ་ན་ཡང་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉན་ཐོས་གཞན་དག་གི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དེ་ལ་བདག་གིས་ཀྱང་ཕྱིས་དེ་ལྟ་བུའི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཡིད ཆེས་པ་བསྐྱེད་ཅིང་ཡིད་རབ་ཏུ་དགའ་བར་གྱིས་ཤིག་།དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་ཁྱོད་ཀྱི་ཡིད་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྔ་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཡིན་ནོ། །ད་ལྟར་གྱིས་ནི་ཡིད་དགའ་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་དང་བར་འགྱུར་བའི་མཚན་མ་འཛིན་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །འཛིན་དུ་བཅུག་ནས་ཡང་འདི་ལྟར་རྗེས་སུ་སྟོན པར་བྱེད་དེ།བཞིན་བཟངས་ཚུར་ཤོག། །ཁྱོད་ཀྱིས་ཀུན་དུ་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བའི་མཚན་མས་སེམས་གདུང་བར་བྱས་ཤིང་དང་བར་འགྱུར་བའི་མཚན་མས་སེམས་མངོན་པར་བརླན་པར་བྱས་ཟིན་པས། འཇིག་རྟེན་པ་བརྣབ་སེམས་དང་། ཡིད་ལ་མི་བདེ་བ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ལན་མང་དུ་ གནས་པར་གྱིས་ཤིག་དང་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་སམ།ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་དམིགས་པ་གང་དང་གང་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་དམིགས་པ་དེ་དང་དེ་ལ། ཁྱོད་ཀྱི་སེམས་གནས་པ་དང་། ནང་དུ་ཡང་དག་པར་གནས་པར་འགྱུར་ཞིང་ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་ པ་ཉིད་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། མངོན་པར་བརླན་པས་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ལ་མི་ཕྱོགས་པར་བྱས་ཤིང་། དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་བྱས་ནས་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟ་སྟེ། མཚན་མ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་ལ་ ཉེས་དམིགས་ཀྱི་མཚན་མ་ཉེ་བར་ཟུང་ཤིག་།དེ་ལ་མཚན་མ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་བཅུའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་འདོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་དོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་འདོད་པ་ལ་རབ་ཏུ་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་སྟེ། དེ་དག་ལ་འདི་ལྟར་མཚན་མ་འདི་དག་ནི་སེམས་གཡེང་བར བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་དག་ནི་སེམས་སྤྲོ་བ་དང་། ཀུན་དུ་འཁྲུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

生起之后复次以真实极喜处所生起欢喜，我如是于世尊学处中，以清净持戒而住，于此生中有缘有力获得未得、证悟未证、现前未现前诸法，以此处所亦当生起极喜。
若你渐次获得小分殊胜证悟，以此为缘如是：于如来或如来声闻等之圆满殊胜证悟，我亦当后得如是殊胜证悟，当生起信解及极大欢喜。
如是以彼等行相，你先前所生极喜即是极喜，现在则名为欢喜，如是令取净信之相。
令取已复如是教示：'贤善者来，你以厌离之相令心忧恼，以净信之相令心润泽已毕，为断世间贪心及不悦意，当多次安住。'
于止观任一分所缘，于彼彼所缘作修习时，你的心当得安住、内正安住，并获得身心轻安及心一境性。
如是即：以系缚及润泽令不趣向黑分，令趣向白分已，复次你于相、分别、随烦恼等当执过患之相。
其中相谓色相等十种，分别谓欲寻思等八种，随烦恼谓贪欲等五种，于彼等如是：此等诸相是令心散乱者，此等分别是令心掉举及扰动者。

།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་འདི་དག་ནི་སེམས་ཉེ་བར་མ་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། མཚན་མས་སེམས་གཡེང་བར་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པས་སྤྲོ་བ་དང་། ཀུན་དུ་འཁྲུག་པར་བྱས་པ་ གང་ཡིན་པ་དང་།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་ཉེ་བར་མ་ཞི་བར་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། སེམས་སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་མཚན་མ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་འདི་དག་ནི། སྡུག་བསྔལ་བ་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་གནོད་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། སེམས་རྣམ་ པར་གཡེང་བ་དང་།ཀུན་དུ་འཁྲུག་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཉེས་དམིགས་སུ་ཉེ་བར་ཟུང་ཤིག་།དེ་ལྟར་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་མཚན་མ་བཟུང་ནས། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། སེམས་གནས་པ་དང་། སེམས་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བ་ལ་འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་ འདི་ལྟ་སྟེ།མཚན་མ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གཡེང་བ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ལ་སྤྲོས་པ་མེད་པ་དང་། ཀུན་དུ་འཁྲུག་པ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བའི་འདུ་ཤེས་ དང་།ཉེ་བར་ཞི་བ་ལ་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པ་དང་། ཡིད་བརྟན་དུ་རུང་བ་དང་། སྡུག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་མར་ཟུང་ཤིག་།དེ་ལྟར་མཚན་མར་བཟུང་ནས། གཞན་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། མར་མེའི་འོད་ལས་སམ། མེའི་ཕུང་པོའི་འོད་ལས་སམ། ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལས་སྣང་བའི་ མཚན་མ་ཟུང་ཤིག་།དེ་ལྟར་སྣང་བའི་མཚན་མ་བཟུང་ནས། དུར་ཁྲོད་དུ་སོང་ལ་ཕྱིན་པ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལས་སམ། རུས་པའི་ཀེང་རུས་ཀྱི་བར་དག་ལས་མི་སྡུག་བའི་མཚན་མ་ཟུང་ཤིག་།གལ་ཏེ་དུར་ཁྲོད་ལས་མ་ཡིན་ན་ཡང་རི་མོར་བྲིས་པ་ལས་སམ། ཤིང་ངམ། འཇིམ་པ ལས་བྱས་པ་ལས་མི་སྡུག་པའི་མཚན་མ་ཟུང་ཤིག་།དེ་ལྟར་མི་སྡུག་པའི་མཚན་མ་བཟུང་ནས་གནས་མལ་དུ་སོང་ལ་ཕྱིན་པ་དང་། དགོན་པ་ན་འདུག་ཀྱང་རུང་། ཤིང་དྲུང་ན་འདུག་ཀྱང་རུང་། ཁྱིམ་གྱིས་སྟོང་པ་ན་འདུག་ཀྱང་རུང་སྟེ། རྐང་པ་བཀྲུས་ལ་ཁྲིའམ། ཁྲིའུའམ། རྩཝ་བཏིང་བའི་སྟེང་དུ སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཅས་ཏེ།ལུས་དྲང་པོར་བསྲངས་ནས་དྲན་པ་ཕྱོགས་པར་གཞག་སྟེ། འདུག་ཤིག་།དེ་ལྟར་འདུག་ནས་ཀྱང་དང་པོ་ཁོ་ནར་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། སེམས་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བ་ཉིད་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཏད་པར་གྱིས་ཤིག་།དེར་ཡང་འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་མཚན་མ་མེད་པའི་ འདུ་ཤེས་དང་།རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། གཡེང་བ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། སྤྲོས་པ་མེད་པ་དང་། ཀུན་དུ་འཁྲུག་པ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པ་དང་ཡིད་བརྟན་དུ་རུང་བ་དང་། སྡུག་པའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ ལ་གྱིས་ཤིག་།དེར་ཁྱོད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སེམས་གཏོད་ཅིང་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱིས་ཤིག་།རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སེམས་གཏོད་པ་དེས་མཚན་མ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ དང་།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། འདུ་ཤེས་དྲུག་པོ་བསྒོམ་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་།རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པ་ ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཅི་ནས་ཀྱང་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་ཉེ་བར་གཏོད་པ་དང་ནང་གི་སེམས་ཀྱི་ཞི་གནས་ལ་ཉེ་བར་གཏོད་པའི་རིམ་གྱིས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་།སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་སེམས་གཏད་པར་གྱིས་ཤིག་།དེ་ལྟར་ཞི་ གནས་ཀྱི་སེམས་ཐོབ་པ་ན།གལ་ཏེ་བརྗེད་ངས་པ་དང་། མ་གོམས་པའི་ཉེས་པས། མཚན་མ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་གིས་སྣང་བར་འགྱུར། སྒོ་སྟོན་པར་འགྱུར། དམིགས་པར་བྱེད་པར་གྱུར་ན་དེ་དག་བྱུང་ངོ་ཅོག་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉེས་དམིགས་སྔར་ མཐོང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་།དྲན་པ་མེད་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དྲན་པ་མེད་པ་དང་།

这些烦恼随眠会使心不得安宁，即由于相而使心散乱，由于分别而使心兴奋和混乱，由于烦恼随眠而使心不得安宁，这就是心处于痛苦之中。因此，应当认识到这些相、分别和烦恼随眠的过患，即是非圣者的痛苦，具有危害，能使心散乱、混乱和烦恼。
如此认识过患的相之后，应当以六种想来认识专注、安住和不散乱的心，即：无相想、于无相中无散乱想、无分别想、于如是无分别中无戏论和无混乱想、寂静想、于寂静中无热恼、可信赖和可爱的想。
如此认识相之后，还应当从灯光、火光或日轮中认识光明相。如此认识光明相之后，应当前往尸陀林，从青瘀尸体乃至白骨中认识不净相。如果不在尸陀林，也可以从绘画、木雕或泥塑中认识不净相。
如此认识不净相之后，应当前往住处，或住在寂静处，或住在树下，或住在空屋中，洗净双足，结跏趺坐于床、座或草垫之上，端正身体，正念而住。
如此安坐之后，首先应当专注于心一境性和心不散乱，并忆念六种想：无相想、无分别想、寂静想、无散乱想、无戏论和无混乱想、无热恼、可信赖和可爱的想。
在此，你应当专注并安住于了知散乱和不散乱。通过专注于了知散乱和不散乱，应当了知对于种种相、分别和烦恼随眠的散乱，以及与专注、修习六种想相应的不散乱。
对于散乱和不散乱，你应当如此渐次专注于专注性和内心止息，使心相续和一切心行都成为无相、无分别和寂静。
如此获得止息的心之后，如果由于忘念和不熟练的过失，而出现、显现或执著相、分别和烦恼随眠，对于所有生起的这些，应当依据前面所见的过患，使之无念和无作意，如此无念

ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དྲན་པ་མེད་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པས་དམིགས་པ་དེ་རྣམ་པར་བཤིག་ཅིང་རྣམ་པར་བཙལ་ན། སྣང་བ་མེད་པ་ཉིད་ལ་ཉེ་བར་གཞག་པར་འགྱུར་རོ། །བཞིན་བཟངས་དམིགས་པ་དེ་ནི་ཕྲ་བ་ དང་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཡིན་པས།ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་དང་། འབད་པ་དྲག་ཏུ་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དམིགས་པ་དེ་ལ་དགོངས་ནས། དགེ་སློང་དག་ཡུལ་གྱི་བཟང་མོ་ཡུལ་གྱི་བཟང་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་འདུ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། ཡུལ་གྱི་བཟང་མོ་དེ་ ཡང་གར་དང་།གླུ་དང་། རོལ་མོ་མཆོག་ཏུ་མཁས་པར་གྱུར་ན། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་དག་རྒྱ་ཆེར་འདུ་བར་འགྱུར་རོ། །དེར་སྐྱེས་བུ་བྱིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཞིག་འོངས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་ལ་ལ་ཞིག་གིས། འདི་སྐད་དུ་ཀྱེ་སྐྱེས་བུ་ཁྱོད་སྣོད་འབྲུ་མར་གྱིས་ཁ་ད་ཅད་དུ་གང་བ་འདི་མ་བོར་བར་ཡུལ་གྱི་བཟང་ མོའི་བར་དང་།སྐྱེ་བོ་མང་པོའི་བར་དུ་ཁྱེར་ཅིག་།ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱི་བཞིན་དུ་གཤེད་མའི་མི་རལ་གྱི་གཟས་པ་ཐོགས་པ་འདི་ཡང་འབྲང་བར་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་སྣོད་འབྲུ་མར་གྱིས་གང་བ་འདི་ལས་ཐིགས་པ་གཅིག་ཙམ་ཞིག་ས་ལ་བོ་བར་གྱུར་ན། དེའི་ཕྱིར་གཤེད་མའི་མི་རལ་གྲི་ གཟས་པ་ཐོགས་པ་འདིས་ཁྱོད་ཀྱི་མགོ་མགྲིན་པ་ནས་གཅོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྒོ་ན།དགེ་སློང་དག་འདི་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། སྐྱེས་བུ་དེ་སྣོད་འབྲུ་མར་གྱིས་གང་བ་དེ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ཅིང་། གཤེད་མའི་མི་རལ་གྱི་གཟས་པ་ཐོགས་པ་དེ་ཡང་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པར་ཡུལ་གྱི་བཟང་མོའམ། སྐྱེ་ བོ་མང་པོ་དེ་དག་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་འགྱུར་སྙམ་མམ།གསོལ་པ་བཙུན་པ་མ་ལགས་སོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེས་གཤེད་མའི་མི་སུག་པ་ན་རལ་གྲི་གཟས་པ་ཐོགས་པ་འདིས་། སླད་བཞིན་དུ་འབྲང་བ་མཐོང་ལགས་པས། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། གལ་ཏེ་བདག་གིས་ སྣོད་འབྲུ་མར་གྱིས་གང་བ་འདི་ལས་ཐིགས་པ་གཅིག་ཙམ་ཞིག་ས་ལ་བོ་བར་གྱུར་ན།དེའི་ཕྱིར་གཤེད་མའི་མི་རལ་གྲི་གཟས་པ་ཐོགས་པ་འདིས་བདག་གི་མགོ་བོ་མགྲིན་པ་ནས་གཅོད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་སླད་དུ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་དེ་ནི་ཡུལ་གྱི་བཟང་མོའམ་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་དག་ཡིད་ལ་བྱེད་ ལ་མི་བགྱིད་ཅིང་སྣོད་འབྲུ་མར་གྱིས་བལྟམས་པ་དེ་ཉི་ཚེ་ལ་སེམས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསམས་ཏེ།ལེགས་པ་ཁོ་ནར་འཚལ་ཏེ། འཆི་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་བགྱིད་ལགས་སོ། །བཀའ་སྩལ་པ། དགེ་སློང་དག་དེ་བཞིན་དུ་གང་ལ་ལ་དག་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་སེམས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ བསམས་ཏེ།བསྟི་སྟང་དུ་བྱས། བླ་མར་བྱས་ནས། སྒོམ་པར་བྱེད་ན། དེ་དག་ནི་ངའི་ཉན་ཐོས་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཡུལ་གྱི་བཟང་མོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ། ། གར་དང་གླུ་དང་། རོལ་མོ་མཆོག་ཏུ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། སྤྲོས་པ་དང་། ཀུན་དུ་འཁྲུག་པ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བོ་མང་པོ་དག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་མཚན་མ་བཅུ་པོ་དག་གི་ཚིག་བླ་དགས ཡིན་ནོ།།སྐྱེས་བུ་བྱིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ། །སྣོད་འབྲུ་མར་གྱིས་ཁ་ད་ཅད་དུ་གང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི། ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་སྣུམ་པའི་དོན་གྱིས་ཞི་གནས་ལ་ཉེ་བར་གཏད་པའི་ སེམས་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ།།གཤེད་མའི་མི་རལ་གྲི་གཟས་པ་ཐོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མཚན་མ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་ལ་སྔོན་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་མཚན་མར་བཟུང་བའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ།

应当无作意，如此，以无念和无作意来分析和寻求所缘境，就会安住于无相。善面，由于这个所缘境微细且难以通达，你应当为了通达它而生起强烈的欲求和精进。世尊也是针对这个所缘境而说：'诸比丘，所谓国色天香，国色天香，是会聚集许多人的。如果那国色天香又精通歌舞音乐，就会聚集更多的人。假如有一个不是愚人性质的人来到那里，有人对他这样说：喂，你要提着这个装满油的器皿，穿过国色天香和众人之间。在你身后会跟着一个手持利剑的刽子手，如果你让这个装满油的器皿滴落一滴油在地上，这个手持利剑的刽子手就会砍下你的头颅。'
'诸比丘，你们怎么想？那个人会不关注装满油的器皿和手持利剑的刽子手，而去关注国色天香或众人吗？'（比丘们）回答说：'尊者，不会。为什么呢？因为他看到后面跟着手持利剑的可怕刽子手，他会这样想：如果我让这个装满油的器皿滴落一滴油在地上，这个手持利剑的刽子手就会砍下我的头颅。因此，那个人不会关注国色天香或众人，而是会全神贯注地专注于装满油的器皿，唯一想着保全性命。'
世尊说道：'诸比丘，同样地，如果有人以全部心思恭敬尊重这四念住而修习，他们就是我的声闻弟子。'其中，所谓'国色天香'是贪欲等烦恼缠缚相应法的比喻语。'精通歌舞音乐'是分别、戏论、扰动相应法的比喻语。'众人'是色相等十种相的比喻语。'不是愚人性质的人'是瑜伽行者的比喻语。'装满油的器皿'是以身心轻安的润泽义而安住于止的心的比喻语。'手持利剑的刽子手'是对相、分别、烦恼等过患相的比喻语。

།ཐིགས་པ་གཅིག་ ཙམ་ཡངས་ལ་མི་བོ་བར་ལེགས་པ་ཁོ་ནར་ཁྱེར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི།རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སེམས་གཏད་པས། ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་གྱི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་དེའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་། སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཐམས་ཅད་བརྩོན་ འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་རིམ་གྱིས་མཐར་ཆགས་སུ་མཚན་མ་མེད་པ་དང་།རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བར་འགྱུར་ཞིང་། མཚན་མ་ལ་དམིགས་པའམ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་དམིགས་པའམ། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་འགའ་ཙམ་ཡང་བསྐྱེད་པར་མི་བྱའོ་། །རྣལ་ འབྱོར་པ་དེས་ཞི་གནས་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པའི་ལས་དང་པོ་པ་དེ་ལ་འདི་སྐད་རྗེས་སུ་འདོམས་པར་ཡང་བྱེད་དེ།བཞིན་བཟངས་ཁྱོད་ནི་ཅི་ཙམ་དུ་དེ་ལྟར་ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ཅིང་དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་ལྡན་པའི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་ཅིང་། སེམས་མངོན་པར་དགའ་བ་ དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཙམ་དུ།ཁྱོད་ཀྱིས་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་མ་གོམས་པའི་ཉེས་པས་མངོན་པར་མི་དགའ་ཞིང་འཁྲུག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་བསྒྲིམས་ཏེ། བྱ་དགོས་པར་སྣང་ན། དེའི་ཚེ་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་དམིགས་པ་དེ་ ལས་ལངས་ཏེ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་དམིགས་པ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཏད་པར་བྱ་སྟེ། ཁྱོད་ཀྱིས་སྔར་མི་སྡུག་པའི་མཚན་མ་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་བསྡོས་པའམ། རྣམ་པར་རྣགས་པ་ནས་རུས་པའི་ཀེང་རུས་ཀྱི་བར་དག་བཟུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་དང་པོ་ཁོ་ནར་མཚན་མ་ཙམ་ གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལྷག་མཐོང་གིས་ཡིད་ལ་གྱིས་ཤིག་།དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ན། དང་པོ་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་གཅིག་ལ་མོས་པར་གྱིས་ཤིག་དང་། དེས་ན་དེ་ལ་ཁྱོད་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་དང་། འོད་གསལ་བར འགྱུར་ཞིང་དམིགས་པ་དེ་ལ་མོས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་རྣམ་པར་བསྡོས་པ་གཉིས་དང་། གསུམ་དང་། བཞི་དང་། ལྔ་དང་། བཅུ་དང་། ཉི་ཤུ་དང་། སུམ་ཅུ་དང་། བཞི་བཅུ་དང་། ལྔ་བཅུ་དང་། བརྒྱ་དང་། སྟོང་ནས་རྣམ་པར་བསྡོས་པའི་རྣམ་པ་ཚད་མེད་པས་ཕྱོགས་དང་། ཕྱོགས་ མཚམས་ཐམས་ཅད་འདབ་ཆགས་སུ་ཡོངས་སུ་གང་སྟེ།དེ་དག་གི་བར་སྐབས་ཐ་ན་ཁར་བའི་རྩེ་མོ་གཟུགས་པའི་གཏོས་ཙམ་ཡང་མེད་པར་མོས་པར་གྱིས་ཤིག་།རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རུས་པའི་ཀེང་རུས་ཀྱི་བར་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་མོས་པར་གྱིས་ཤིག། །། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་བམ་པོ་བཅུ་དྲུག་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ལ་ཡང་དག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་ཡང་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཞུགས་ཤིག་།བདག་གིས་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་དང་རུས་པའི་ཀེང་རུས་ཀྱི་བར་དག་ཇི་སྙེད་ཅིག་ལ་མོས་པར་བྱེད་པ་དེ་བས་ནི། བདག གི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལས་བརྩམས་ཏེ།སྲིད་པ་དང་། འགྲོ་བ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་བདག་འཆི་འཕོ་ཞིང་སྐྱེ་བ་དག་ན། ཤི་ཞིང་དུས་ལ་འདས་པར་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་བསྔོས་པར་གྱུར་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། རུས་པའི་ཀེང་རུས་ཀྱི་བར་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཆེས་ཚད་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ གི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ནི་མི་མངོན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ལ་ཞིག་གིས་བསྡུས་ཤིང་བསྡུས་ནས་ཀྱང་ཞིག་པར་མ་གྱུར། རུལ་བར་མ་གྱུར་དུ་ཟིན་ན། གང་དུ་དེ་དག་ཤོང་བར་འགྱུར་བའི་ས་ཕྱོགས་ཀྱང་མེད་དོ། །བསྐལ་པ་གཅིག་གིས་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ནས་རས་པའི་ཀེང་རུས་ཀྱི་བར་ དེ་དག་ཀྱང་སྡུད་པར་བྱེད་པ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན།དེ་དག་བསྡུས་པའི་ཕུང་པོ་ཡང་རི་ངོས་ཙམ་མོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་ལས་བརྩམས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཇི་སྲིད་སྡུག་བསྔལ་མཐར་ཕྱིན་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་ཕྱི་མའི་མཐའི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ ནས་ཡང་དག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།

所谓'如同一滴水般广大而不散失，而是完全地保持'这句话，是以专注于完全了知散乱与不散乱的心，所把握的止道的附加语。因此，由精进力使其心相续和心流次第最终成为无相、无分别、寂静，不应生起任何缘于相、缘于分别或缘于烦恼的心。
瑜伽师对于精进修习止的初学者如是教诫：'贤者，你应当以方便摄持，具足正念、正知，精进修习止道。当你的心生起欢喜时，就应当修习止道。如果由于不熟练的过失而生起不欢喜和散乱，需要努力对治时，应当迅速从无分别所缘中起定，将正念安住于有分别所缘。你应当首先以随相随顺的观慧，忆念先前所取的不净相，即从青瘀乃至骨锁等相。'
如是精进修习时，首先应当专注于一具青瘀相。如此，你的心将得到清净，变得明晰，并对所缘生起胜解。然后应当观想二具、三具、四具、五具、十具、二十具、三十具、四十具、五十具、百具、千具乃至无量青瘀遍满十方，其间连放置草尖的空隙都没有。如同观想青瘀一样，乃至骨锁等相也应当如是观想。
声闻地第十六品：你应当依止胜解作意，进而趣入如实作意，应当如是思维：'我所胜解的青瘀乃至骨锁等相，比起从我过去际以来，在诸有、诸趣中死亡转生时，所成为的青瘀乃至骨锁等相，实在是微不足道。那些尸体数量无量无边，其过去际不可得知。'
假使有人将那些尸体收集起来而不腐坏，连容纳它们的地方都没有。即使仅是一劫中的青瘀乃至骨锁等相收集起来，其堆积也有如山一般。如同从过去际开始一样，乃至未得苦边际之前的未来际也是如此。你应当如是依止胜解作意而趣入如实作意。

།ལྷག་མཐོང་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པས་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་དང་། རུས་པའི་ཀེང་རུས་ཀྱི་བར་དེ་དག་ལ་ལན་ཅིག་རྣམ་པར་བལྟ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི། རྣམ་པར་བསྔོས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་མོས་པར་བྱས་ནས། ཡང་སེམས་ཞི་བར་བྱས་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། འོད་གསལ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་མེད་པ་དང་། བསྒྲིམས་ཏེ་བྱ་མི་དགོས་པ་དེ་སྲིད་དུ་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་དེ་ལ་མོས་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་དམིགས་པ་དེ་ལ་བསྒྲིམས ཏེ།བྱ་དགོས་པའི་བར་དུ་སེམས་ནང་དུ་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱས་ཏེ། རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རུས་པའི་ཀེང་རུས་ཀྱི་བར་ཅིག་དང་། ཚད་མེད་པའི་བར་དག་ལ་ཡང་ཚུལ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་ནང་དུ་ཞི་བར་བྱས་ཤིང་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱས་ ནས་ཡང་མོས་པར་བྱ་སྟེ།དེས་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་སེམས་ནང་དུ་མངོན་པར་བསྡུས་པས་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ཚད་མེད་པ་དང་། རུས་པའི་ཀེང་རུས་ཚད་མེད་པའི་བར་དག་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་ཅིང་། སྣང་བ་མེད་པ་ཉིད་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ མཚན་མ་དེ་དག་ཀྱང་སྤོང་བར་མི་བྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པར་ཡང་མི་བྱེད་ལ།དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་སེམས་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བར་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཡང་ལུང་འབོགས་པར་བྱེད་དོ། །བཞིན་བཟངས་ཁྱོད་ཀྱིས་དང་པོ་ཁོ་ནར་སྣང་ བའི་མཚན་མ་གཟུང་བ་གང་ཡིན་པ་ལ།ཁྱོད་ཀྱིས་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡིད་ལ་གྱིས་ཤིག་།སྣང་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། འོད་དང་ལྡན་པ་དང་། འོད་གསལ་བ་དང་། མུན་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཡང་སྒོམས་ ཤིག།ཁྱོད་དེ་ལྟར་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་ལ་སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་སྒོམ་པ་ན། གལ་ཏེ་དང་པོ་ཉིད་ནས་དམིགས་པ་ལ་མོས་པ་རྣམ་པར་མི་གསལ་ཞིང་སྣང་བ་མཚུངས་པར་གྱུར་ན་ཡང་། བསྒོམ་པ་གོམས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དེ་དང་། རྐྱེན་དེས་དམིགས་པ་ལ་མོས་པ་རྣམ་པར་ གསལ་བ་དང་།སྣང་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དང་པོ་ཉིད་ནས་རྣམ་པར་གསལ་བ་དང་། སྣང་བ་ཆེན་པོར་གྱུར་བ་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ཕྱིར་ཞིང་རྒྱ་ཆེར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གསལ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྣང་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཀུན་དུ་སྐྱོ་བར་འགྱུར་ བའི་མཚན་མ་ལེགས་པར་བཟུང་བ་དང་།རབ་ཏུ་དང་བར་འགྱུར་བའི་མཚན་མ་དང་། ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་མ་དང་། སྣང་བའི་མཚན་མ་ལེགས་པར་བཟུང་བས་དུས་དུས་སུ་སེམས་ནང་དུ་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་གྱིས་ཤིག་།མཚན་མ་ཙམ་ གྱིས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལྷག་མཐོང་གི་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་ཡང་གྱིས་ཤིག་།འདི་ལྟ་སྟེ། མི་སྡུག་པའི་སྦྱོར་བ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དག་ལ་ཡང་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འཇུག་པར་གྱིས་ཤིག་།ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་སྐྲ ལ་སོགས་པ་ནས་བཤད་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དུ་མི་སྡུག་པའི་རྫས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གི་མཚན་མ་བཟུང་ནས་རང་གི་ལུས་ལ་ཡང་མི་སྡུག་པའི་རྫས་ཀྱི་མཚན་མ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མོས་པར་གྱིས་ཤིག་།མོས་པར་བྱས་ཤིང་མོས་པར་བྱས་ནས་ཀྱང་སེམས་ནང་དུ་ཡང་དག པར་ཞི་བར་གྱིས་ཤིག་དང་།དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་ཉིད་ཀྱི་ནང་གི་ལུས་ལས་བརྩམས་ནས། ཁྱོད་ཀྱི་ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ཀྱི་མི་སྡུག་པའི་མཚན་མ་བཟུང་བས། རྣམ་ པར་བསྔོས་པ་དང་།རུས་གོང་དང་། རུས་པའི་ཀེང་རུས་ཆུང་ངུ་དང་། ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཚད་མེད་པའི་བར་དག་ལ་མོས་པར་གྱིས་ཤིག་།མོས་པར་བྱས་ཤིང་མོས་པར་བྱས་ནས་ཀྱང་སེམས་ནང་དུ་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱོས་ཤིག་དང་། དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཞན་གྱི་རྒྱུད་དུ་ གཏོགས་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལས་བརྩམས་ནས།ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།

精进于修习胜观，对于那些从尸体青紫到骨架骷髅之间的所有境相，不应该只是观察一次，而是应当专注于单一的青紫尸体，使心平静下来。只要对所缘境界生起欢喜、明亮、无扰动、无烦恼缠缚、不需要刻意为之，就应当一直专注于那青紫尸体。
然后，当需要专注于所缘境时，应当使心内在完全平静，如同观察青紫尸体一样，对于骨架骷髅乃至无量等所有境相，也应当以同样的方式来了知。使心内在平静且完全寂静之后，再次专注。
因此，最后以内心专注的方式，应当安住于无量的青紫尸体和无量的骨架骷髅等境相，安住于无相之中。对于这些有分别念的相，既不应舍弃也不应分别，而应当使心安住于该所缘境上，无相、无分别、寂静。
对此还要进行开示：'贤者，对于你最初所取的显现之相，你应当修习止观双运。以具光明、具光辉、明净、无暗的心修习止观。'
你如是修习止观道时的光明想，即使最初对所缘境的专注不够明显清晰，通过修习熟练的因缘，对所缘境的专注将变得明显清晰且极为光明。如果从一开始就明显清晰且极为光明，那么将会变得更加广大、极其明显清晰、极其光明。
你如是善取厌离之相、净信之相、止相、观相、光明之相后，应当时时使心内在完全平静。也应当以相为基础，详细分析观察诸法。
比如，就不净观的修习而言，也应当如是趣入诸念住：从外在身体的头发等直至所说的最后，取三十六种不净物之相，对自身也应当专注于所有这些不净物之相。专注之后，应当使心内在完全平静。
这就是说，从自身内在的身体开始，你将趣入对内身随观身念住。又通过取外在身体的不净相，应当专注于从青紫尸体到骨节、小骨架、大骨架乃至无量等境相。专注之后，应当使心内在完全平静。
这就是说，从属于他人相续的外在身体开始，你将趣入对外身随观身念住。

།ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ཀྱི་ནང་གི་ལུས་ལ་མི་སྡུག་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་སེམས་དང་། གཞན་གྱི་ནང་དང་ ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་མི་སྡུག་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་སེམས་ཀྱིས་བདག་ཉིད་འཆི་བར་མོས་པར་གྱིས་ཤིག་།ཤི་ནས་ཀྱང་དུར་ཁྲོད་དུ་ཁྱེར་བ་དང་། ཁྱེར་ནས་ཀྱང་དུར་ཁྲོད་དུ་བོར་བ་དང་། བོར་ནས་ཀྱང་རྣམ་པར་བསྔོས་པའི་གནས་སྐབས་དང་། རྣམ་པར་རྣགས པའི་གནས་སྐབས་དང་།རུས་པའི་ཀེང་རུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བར་དུ་གྱུར་པར་མོས་པར་གྱིས་ཤིག་དང་། དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་ལུས་ལས་བརྩམས་ནས། ཁྱོད་ཀྱི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བའི་དྲན་པ་ཉེ་ བར་གཞག་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་ཐོས་པ་དང་། བསམས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་མཚན་མར་འཛིན་པས། ཆ་གསུམ་པོ་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བའི་ཕྱོགས་དང་། ལྷག་ མཐོང་གི་ཕྱོགས་རྣམས་སུ་མོས་པར་གྱིས་ཤིག་།དེ་ལ་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ནི་གང་གི་ཚེ་སེམས་ནང་དུ་མངོན་པར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ན་དེ་ལ་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བའི་རྣམ་པ་དང་། གཡེང་བ་མེད་པ་དང་། སྤྲོ་བ་མེད་པ་དང་། ཀུན་དུ་འཁྲུག་པ མེད་པ་དང་།ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པ་དང་། ཡིད་བརྟན་དུ་མི་རུང་བ་དང་། སྡུག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་བཞི་ནི། སྐད་ཅིག་རེ་རེ་དང་། སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་གཞན་དང་། གཞན་དུ་ སར་པ་སར་པ་དང་།རྙིང་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྙིང་པ་མ་ཡིན་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མོས་པར་གྱིས་ཤིག་དང་། དེ་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་ནང་གི་ཚོར་བ་རྣམས་དང་། སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། ཁྱོད་ཀྱིས་སྔོན་ཡུལ་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་པ། ཡུལ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པར་རྟོགས་པའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་མིང་གི་ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་བཞི་པོ་མངོན་པར་འདུས་ཤིང་ཟད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། ད་ལྟར་བརྗེད་ངས་པས་སེམས་རྣམ པར་གཡེང་བ་ན་མཚན་མ་དང་།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་དམིགས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་བཞི་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བྱུང་ནས། འཇིག་པ་ཉིད་དང་། དུས་ཡུན་མི་རིང་བ་ཉིད་དང་། ངན་པར་གནས་པ་ཉིད་དང་། ཉེས་དམིགས་དང་བཅས་པ་ཉིད་དང་མི་བརྟན་པ་ཉིད་དང་། ཡིད་བརྟན་དུ་མི་རུང་བ་ཉིད་ཡིན་པར་མོས་པར་གྱིས་ཤིག་།དེ་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཚོར་བ་རྣམས་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་ལྷག མཐོང་གི་མཚན་མ་བཟུང་ནས།མཚན་མ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་གནས་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་དམིགས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་ནང་གི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ བཞི་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་དང་།སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་གཞན་དང་གཞན་དུ་སར་པ་སར་པ་དང་། རྙིང་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྙིང་པ་མ་ཡིན་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་མོས་པར་གྱིས་ཤིག་དང་དེ་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་ནང་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཚོར་བ་རྣམས་དང་། སེམས་ དང་།ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཁྱོད་མི་སྡུག་པའི་སྦྱོར་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་ཞུགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཁྱོད་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ན། དུས་ དུས་སུ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་ཡང་རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱའོ།

还有，你应当以观想自身内在不净相的心，以及观想他人内在和外在身体不净相的心，来作意自己将死亡。死后被运往墓地，运到后被抛弃在墓地，抛弃后经历变青的阶段、腐烂的阶段，直至变成骨架的阶段，应当如是作意。这就是说，从自己和他人的身体开始，这是你对内在和外在的身体随观身念住的修习。
还有，你对于四种非色蕴，以闻思所生的遍计相执取，应当作意三个方面：止的方面、散乱的方面和观的方面。其中，关于止的方面，当心内摄时，应当作意：彼等四种非色蕴，即无相、无分别、寂静相、无散乱、无喜悦、无扰动、无热恼、不可靠、净想相、缘无散乱的受等，在每一刹那、每一刹那中，都是崭新的、非旧的、以崭新非旧的方式运行。这就是你对内在诸受、心和诸法随观法念住的修习。
你从前取境、缘境，在非等持地所了知的受等四种非色名蕴，已经集聚并灭尽的那些，以及现在由于失念而心散乱时，缘相、分别和随烦恼所生的受等四种非色蕴，应当作意：它们生起后即坏灭、短暂存续、处于劣境、有过患、不坚固、不可靠。这就是你对外在诸受、心和诸法随观法念住的修习。
还有，你应当取观的相，住于有相有分别作意中，对于有分别有相所缘力所生的内在受等四种非色蕴，应当如前作意：它们在每一刹那、每一刹那中，都是崭新的、非旧的、以崭新非旧的方式运行。这就是你对内在和外在诸受、心和诸法随观法念住的修习。如是，你依不净相修习而趣入四念住。当你精进修习念住时，也应当时时勤修止观。

།ཁྱོད་དེ་ལྟར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་གྲོང་ངམ། གྲོང་རྡལ་གང་ཡང་རུང་བ་དག་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་པ་ན་ཁྱོད་གྲོང་ངམ། གྲོང་རྡལ་དེ་ཉིད་ན་དེ་ལ་གཞོལ་བ་དང་། དེ་ལ་འབབ་པ་དང་། དེ་ལ་བབས་པའི་སེམས་ཀྱིས་དམིགས་པ་དང་། དམིགས་པའི་མཚན་མ་མ་སྤངས་པར་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་ཞུགས་པའི་ཚེ་ན་། གླང་པོ་ཆེ་དམུ་རྒོད་དང་། རྟ་དམུ་རྒོད་དང་། བ་ལང་རྡུང་རྒུས་དང་། ཁྱི་ཟ་བ་དང་། སྤྲུལ་དང་། ངམ་གྲོག་དང་། སྡོང་དུ་མ་དང་། ཚེར་མ་དང་། འདམ རྫབ་དང་།གཡང་ས་དང་། ལྗན་ལྗིན་དང་། མི་གཙང་བའི་ཁུང་བུ་དང་། སྤྱོད་ལམ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་། གནས་མལ་སྡིག་པ་ཅན་དག་ཡོངས་སུ་སྤང་ཞིང་ཁྱོད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ལེགས་པར་བསྲུང་བར་གྱིས་ཤིག་།ཁྱོད་ཀྱིས་ཡུལ་གྱི་མཚན་མ་གང་དག་ལ་དབང་པོ་རྣམས་གཏད་པར་ མི་བྱ་བ་དེ་དག་ལ་ཡང་བརྩལ་བ་མེད་པས།དབང་པོ་རྣམས་ལེགས་པར་བསྡམ་པར་གྱིས་ཤིག་།ཁྱོད་ཀྱི་མཚན་མ་གང་དག་ལ་དབང་པོ་རྣམས་གཏད་པར་བྱ་བ་དེ་དག་ལ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་མི་རྒྱུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གཞག་པར་གྱིས་ཤིག། ཁྱོད་ཀྱིས་ དེ་ལྟར་ལུས་ལེགས་པར་བསྲུངས་བ་དང་།དབང་པོ་རྣམས་ལེགས་པར་བསྡམས་པ་དང་། དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གཞག་པས་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ཡིད་ཀྱིས་ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པར་ཟོ་ཤིག་།ཁྱིམ་ན་གནས་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། ལྷན་ཅིག་རན་པར་སྨྲ་བ་དང་། རིགས་པར་སྨྲ་ བ་དང་།དུས་སུ་སྨྲ་བ་དང་། གནམ་པོར་སྨྲ་བ་དང་། རབ་ཏུ་ཞི་བར་སྨྲ་བར་གྱིས་ཤིག་།ཁྱོད་ཀྱིས་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་གཏམ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་ཟེར་བ་ན་ཡང་རྩོད་པའི་གཏམ་མི་བྱ་བའོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་ རྩོད་པའི་གཏམ་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་ལ་བརྩོན་པར་གནས་པ་ནི་སྨྲ་བ་མང་པོ་ལ་སེམས་ཀུན་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བ་དང་།སྨྲ་བ་མང་ན་རྒོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྒོད་ན་ཉེ་བར་མི་ཞི་བར་འགྱུར་བ་དང་ཉེ་བར་མ་ཞི་ན་སེམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཐག་རིང་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱོད་དེ་ལྟར་རྒྱུ་བ་ན་ དམིགས་པ་མ་བཏང་བས་མྱུར་བ་མྱུར་བར་འདུག་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་མཚན་མ་ཇི་ལྟ་བཟུང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་བྱེད་པ་དང་།ལེགས་པར་བྱེད་པས་རྣལ་འབྱོར་དུ་གྱིས་ཤིག་།གཙུབ་གཏན་ལས་མེ་འབྱུང་བའི་སྦྱོར་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། གུས་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བས་རྒྱུན་ དུ་གྱིས་ཤིག་།འདི་ལྟར་སེམས་རབ་ཏུ་གཏད་པར་ཡང་གྱིས་ཤིག་།གལ་ཏེ་འཛམ་བུའི་གླིང་ན་འཛམ་བུའི་གླིང་བའི་མི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་ཇི་སྲིད་དུ་ཐུབ་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་ང་བདག་གཅིག་པུའི་ཚེ་ཚད་དུ་གྱུར་ཀྱང་། བདག་གིས་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པ འདི་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་ཉིད་དང་།ཕན་ཡོན་ཆེ་བ་ཉིད་རིག་པས་ན་ཚེ་དཔག་ཏུ་མེད་པས་སྤོང་བ་དང་། རྣལ་འབྱོར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་ལ་རྣལ་འབྱོར་མི་གཏང་བར་བྱ་བ་ན་ཚེ་ཐུང་ཞིང་སྲོག་མྱུར་ན་ཤིན་ཏུ་ཡུན་རིང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ལོ་བརྒྱ་ལས་མི་ཐུབ་ཅིང་ཡོངས་སུ་བརྩིས་ ན་ཡུད་ཙམ་ཅིག་ལས་མེད་པ་འདིས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་དེ་ལྟར་སེམས་རབ་ཏུ་གཏད་པར་གྱིས་ཤིག་།དེ་ལྟར་ཁྱོད་ཇི་སྐད་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རྒྱུན་དུ་བྱེད་ཅིང་ལེགས་པར་བྱེད་ན་གང་གི་དོན་དུ་སྤོང་བར་ཁས་བླངས་པའི་དོན་ནི་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དང་པོ་ཁོ་ནར་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཆུང་ངུ་ལ་རེག་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དག་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འདོམས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་སློབ་དཔོན་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣལ་འབྱོར་ཤེས་པ་དེས་སློབ་མ་ལས དང་པོ་པ་ལས་ཐོག་མ་པ་མི་སྡུག་པ་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པ་དེ་ལས་འདོམས་པ་ན་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་གཏམས་པ་ཡིན་ལ།དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པ་ན་ཡང་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།

当你如是对四念住进行修习时，若依止于村落或城镇而住，当你为了乞食而入村时，应当专注于所缘，不舍所缘相，同时应当远离野象、野马、凶牛、恶狗、毒蛇、深坑、树桩、荆棘、泥沼、悬崖、泥泞、不净坑等恶劣的行境、行为和住处，你应当善加护持自身。
对于那些不应当令诸根专注的境相，你也应当毫不费力地善加防护诸根。对于那些应当令诸根专注的境相，你也应当如是为了不令烦恼生起而善加安住正念。
你应当如是善护其身、善护诸根、善住正念，以相应之心知量而食。
与在家人及出家人交谈时，应当说适量语、如理语、应时语、温和语、极为寂静语。
你应当完全断除一切非法语。即使谈论正法时也不应作诤论语。为什么呢？因为若人专注于诤论语，则会心住于多言，若多言则会散乱，若散乱则不能寂静，若不寂静则心远离三昧。
你如是行走时不应舍离所缘，应当迅速安坐，以所持之止观相而精进修习瑜伽。应当如钻木取火般恒常精进、恭敬修习。
也应当如是专注其心：即使阎浮提所有人的寿命都集中于我一人的寿量，我也了知此瑜伽精进的大果及大利益，因此即使以无量寿命也不应舍弃精进、瑜伽作意、止观瑜伽。更何况此生命短暂迅速，即使活得很久也不过百年，若计算起来不过片刻而已。
如是，若你能如教所说般恒常修习、善加修习，则能成就所立誓断除的目标。首先即能获得身轻安、心轻安及小分一心。其后也能获得世间及出世间广大圆满。
如是，通达瑜伽的瑜伽师上师对初学者、初业者、精进不净观者如是教授时即是真实教授，如是修行时即是真实趣入。

།མི་སྡུག་པས་འདུལ་བ་ལ་མི་སྡུག་པས་གདམས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱམས་པས་འདུལ་བ་ལས་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དྲན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱིས་འདུལ་བ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་དག་གི་སྒོར་འཇུག་པ་དག་གི་ཁྱད་པར་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ལས་དང་པོ་པ་བྱམས་པ་བསྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི མཛའ་བཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་།ཐ་མལ་པའི་ཕྱོགས་ལ་མཚན་མ་བཟུང་སྟེ། གནས་མལ་ཚུལ་དང་མཐུན་པར་སོང་སྟེ་། མཉམ་པར་གཞག་པའི་སའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པས། དང་པོ་ཁོ་ནར་མཛའ་བཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་། དགྲ་ བོའི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་།ཐ་མལ་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་མོས་པར་བྱས་ཏེ་། ཕྱོགས་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས། ཀྱེ་མ་སེམས་ཅན་བདེ་བ་འདོད་པ་འདི་དག་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པའི་བདེ་བ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། དགའ་བ་དང་ བཅས་པའི་བདེ་བ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་།དགའ་བ་མེད་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པས་བདེ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་མཚུངས་པར་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་མཛའ་བཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་གཉིས་དང་། གསུམ་དང་། བཞི་དང་། ལྔ་དང་། བཅུ་དང་། ཉི་ཤུ་དང་། སུམ་ཅུ་དང་། བཞི་བཅུ་དང་། ལྔ་བཅུ་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་དང་། ཕྱོགས་མཚམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་དག་མཛའ་བཤེས་ཀྱིས་འདབ་ཆགས་སུ་གང་སྟེ། གང་དུ་འདབ་ཆགས་སུ་མ་གྱུར་བའི་གོ་སྐབས་སུ་ནི་ཐ་ན་འཁར་བའི་རྩེ་མོ་གཟུགས་པའི་གཏོས་ཙམ་ཡང་མེད་པར་མོས་པར་བྱའོ། །མཛའ་བཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས ལ་ཇི་ལྟ་བཞིན་དུ་དགྲ་བོའི་ཕྱོགས་དང་།ཐ་མལ་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བྱམས་པའི་སྦྱོར་བ་དེ་ཡང་མི་སྤོང་བར་བྱམས་པ་བསྒོམ་བཞིན་དུ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དག་ལ་འཇུག་པ་ཁོ་ནར་ཡང་བྱེད་དེ། ཇི་ལྟར་འཇུག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་མོས་པར་བྱེད་པ་ན་འཇུག་པར་བྱེད་ དེ་།འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་ཀྱང་གཞན་དག་གི་མཛའ་བཤེས་སུ་གྲགས་པ་ཡང་ཡིན། དགྲ་བོར་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན། ཐ་མལ་པར་གྲགས་པ་ཡིན་ལ། བདག་ཀྱང་བདེ་བར་འདོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། མི་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་མོས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ བའི་བྱམས་པ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་འདི་དག་ཀྱང་བདག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་གི་མཛའ་བཤེས་སུ་གྱུར་བ་ཡང་ཡིན། དགྲ་བོར་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན། ཐ་མལ་པར་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་ལ། སེམས་ཅན་འདི་དག་ཀྱང་བདེ་བར་འདོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ མོས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བའི་བྱམས་པ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་འདི་དག་ཀྱང་བདག་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས། ཇི་ལྟར་ཁོ་བོ་བདག་བདེ་བ་ཚོལ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ཀྱང་བདག་དང་མཉམ་ཞིང་བདག་དང་མཚུངས་པས་ན། བདག་གིས་ སེམས་ཅན་འདི་དག་ལ་ཡང་བདེ་བ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་མོས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་ནང་དང་།ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བའི་བྱམས་པ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་པོ་དག་ལས་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་ཕུང་པོ་འདྲེན་མ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ འདྲེན་མ་ལ་དམིགས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།།རྣལ་འབྱོར་པས་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་མ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་བཟུང་ནས་མཛའ་བཤེས་དང་། དགྲ་བོ་དང་། ཐ་མལ་པའི་ཕྱོགས་ལ་མོས་པར་བྱེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་ པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།

如同用不净观来调伏应当用不净观来教导的人一样，对于用慈心来调伏的人，从入出息念等直至最后的调伏方法也都应当如是适当地运用。
对于从其他门径入手的差别，应当分别如下：初学者精进修习慈心，应当取外在亲友方面和普通方面的相，前往如法的住处，以具有利益和安乐的增上意乐，在等持地的作意中，首先对一个亲友方面、一个敌人方面和一个普通方面生起胜解，对这三方面以具有利益和安乐的增上意乐作意：'啊！愿这些希求安乐的众生，以无过失的欲乐、具喜乐的无过失安乐、离喜的无过失安乐得到安乐！'应当如是平等地成办。
此后，对一个、两个、三个、四个、五个、十个、二十个、三十个、四十个、五十个亲友方面，乃至如前所说遍及一切方位和四维的亲友，应当胜解为密集充满，乃至连插入竹杖尖端那么大的空隙都没有。如同对亲友方面一样，对敌人方面和普通方面也应当如是了知。
在不舍弃这个慈心修习的同时，也要进入修习念住。如何进入呢？即如是生起胜解而进入：'我也是他人所谓的亲友，也是成为敌人的，也是所谓的普通人，我也是希求安乐、厌恶痛苦、不喜不顺的。'如是生起胜解，这就是他的内身随观身的慈心修习。
'这些众生也如同我一样，是他人的亲友，也是成为敌人的，也是成为普通人的，这些众生也是希求安乐、厌恶痛苦、不喜不顺的。'如是生起胜解，这就是他的外身随观身的慈心修习。
'这些众生也如同我一样，就像我寻求安乐一样，这些众生也与我平等、与我相同，因此我也应当为这些众生成办安乐。'如是生起胜解，这就是他的内外身随观身的慈心修习。
在四念住当中，法念住是缘取蕴的杂染为所缘，所以是缘取杂染的念住。瑜伽师取色的相、颜色和形状的相、表色的相之后，对亲友、敌人和普通方面生起胜解，因此安立为唯是身念住。

།དེ་ལ་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ཡང་དག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་ཡང་འཇུག་སྟེ། ཇི་ལྟར་འཇུག་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་མོས་པར་བྱེད་པ་ན་འཇུག་པར་བྱེད་དེ། བདག་གིས་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་སེམས་ཅན་ཚད་ མེད་པའི་བར་དེ་དག་ལ་མོས་པར་བྱས་པ་དེ་བས་ནི།བདག་གིས་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལས་བརྩམས་ཏེ་སེམས་ཅན་གང་དག་བདག་གི་མཛའ་བཤེས་སུ་གྱུར་པ་ལས་དགྲ་བོ་དང་། ཐ་མལ་པར་སོང་བ་དང་། དགྲ་བོར་གྱུར་པ་ལས་མཛའ་བཤེས་དང་། ཐ་མལ་པར་སོང་བ་དང་། ཐ་མལ་པར་གྱུར་པ་ལས་མཛའ་ བཤེས་དང་།དགྲ་བོར་སོང་བའི་མཛའ་བཤེས་དང་། དགྲ་བོ་དང་ཐ་མལ་པའི་ཕྱོགས་མངོན་པར་འདས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཆེས་ཚད་མེད་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ན་རྣམ་གྲངས་དེས་ན། སེམས་ཅན་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མཉམ་ཞིང་མཚུངས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་མཛའ་བཤེས་དང་། དགྲ་བོ་དང་། ཐ་མལ་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་པས་ན། རྣམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ཕྱོགས་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ཕན་པ་དང་། བདེ་བ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་ལ་ཡང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བྱའོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་ལས་བརྩམས་ནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལས བརྩམས་ནས་ཀྱང་འཁོར་བ་ན་འཁོར་བ་ཡོད་ཀྱི་བར་དུ་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།བདག་གིས་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལས་བརྩམས་ཏེ། སེམས་ཅན་གང་དག་ལ་བྱམས་པའི་སེམས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་སྙིང་བརྩེ་བར་མ་བྱས་པར་དེ་དག་མངོན་པར་འདས་སུ་ཟིན་གྱིས་ཀྱང་། འོན་ཀྱང་དེ་དག་ལ་བདག་གིས་འདི་ལྟ་ སྟེ།རང་གི་སེམས་ལ་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་། གནོད་སེམས་སུ་གྱུར་པ་མེད་པ་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ། ཀྱེ་མ་འདས་པའི་སེམས་ཅན་འདི་དག་ཀྱང་བདེ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་རྗེས་སུ་སྙིང་བརྩེ་བར་བྱའོ། །གང་དག་མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་སེམས་ཅན་མ་འདས་པ་དེ་དག་ཀྱང་། བདེ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་དེ་ ལྟར་མོས་པར་བྱེད་པ་ན་འཇུག་པར་བྱེད་དོ།།ད་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་བྱམས་པ་ལ་གནས་པ་དེའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་རྒྱུན་དང་། དགེ་བའི་རྒྱུན་གང་ཡིན་པ་དེའི་གནན་མོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བྱམས་པ་ལ་གནས་པ་དེའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྒྱའི་ ཆར་ཉེ་བར་མི་འགྲོའོ།།སྟོང་གི་ཆ་དང་གྲངས་དང་ཆ་དང་བགྲང་བ་དང་། དཔེ་དང་། རྒྱུར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོ་སྟེ། ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་རྐྱེན་འདི་པ་ཉིད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པའི་ལས་དང་པོ་པ་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་ ཡོངས་སུ་རྟོག་པས་མཚན་མ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ།། སེམས་ཅན་འདི་དག་ལ་ནི་མི་ཤེས་པས་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཡོད་དེ། དེས་ནི་འདི་དག་མངོན་སུམ་དུ་མི་རྟག་པ་ལ་ནི་རྟག་པར་རྟོག་པར་བྱེད། མངོན་སུམ་དུ་མི་སྡུག་པ་ལ་ནི་སྡུག་པར། སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་བདེ་བར། བདག་མེད་པ་ལ་ནི་བདག་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་ པས་ན།སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་བསླད་པ་ཡིན་ཏེ། བསླད་པའི་རྒྱུས་ཚེ་འདི་ལ་ཚོར་བ་རྣམས་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ལུས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ལ་སྲིད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །སྲེད་པར་གྱུར་པས་སྐྱེ་བའི་རྩ་བའི་ལས་རྣམས་བྱས་པས་ན། དེས་ན་ཕྱི་མ་ལ་ལས་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་ བྱུང་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་འབའ་ཞིག་པོ་འདི་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་མཚན་མར་འཛིན་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་མཚན་མ་བཟུང་ནས་ཀྱང་། བདག་གི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་འབའ་ཞིག་པོ་འདི་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ནང་ལ་མོས་པར་བྱེད་དོ། །ལུས་གང་དག་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་ པའི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ནས་བརྩམས་པ་དེ་དག་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་མངོན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་བ་ཡིན་ལ། སེམས་ཅན་འདི་དག་གི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ལུས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོས་ཀུན་དུ་ཟིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ནར་མངོན་པར་གྲུབ་པ་དང་། ཕྱིས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མོས་པར་བྱེད་དོ། །རྐྱེན་འདི་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི་མོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མེད་དོ།

依靠胜解作意，也趣入真实作意。如何趣入呢？如是作胜解时趣入：我以具有利益安乐的增上意乐对无量有情作胜解，较之于此，从无始以来，有情中凡是成为我的亲友者转为怨敌和中庸者，成为怨敌者转为亲友和中庸者，成为中庸者转为亲友和怨敌的亲友、怨敌和中庸方面所经历的有情，更是无量。因此，由此理趣，一切有情皆是平等相同，于此无有任何确定为亲友、怨敌、中庸者，故以此相于三方一切皆当平等心，于饶益安乐之事亦当平等。
如从无始以来，从后际乃至轮回未尽之间亦当如是了知。我从无始以来，对于未以慈心悲悯的有情虽已逝去，然对彼等我应如是：摄持自心无分别及无害心，呜呼，愿此等已逝有情亦得安乐，如是当生悲悯。对于未来世尚未逝去的有情亦当如是发愿：愿彼等得安乐，如是作胜解而趣入。
现在，安住于随顺真实作意慈心者的福德之流与善根之流，较之于彼，安住于由胜解所生慈心者的福德蕴，百分之一也不及，千分之一、数分之一、算分之一、喻分之一、因分之一亦不及，余如前说。
其中，精勤于此缘性缘起的初业者，以闻思所生的遍计执取相。此等有情有无明愚痴，由此于现前无常计为常，于现前不净计为净，于苦计为乐，于无我计为我，故此等有情为颠倒所染，以染污因于今生领受诸受，于后世引生身体成就之有。由贪爱而作生根本业，故于后世由业及烦恼因所生唯一苦蕴得以成就，如是执取相。
如是执取相已，我此唯一苦蕴亦是如此，如是于内作胜解。从无边无际的无始以来所有身体，其无始不可见，彼等亦是如此，此等有情过去、未来、现在之身为苦蕴所摄，一切彼等皆如是成就，后亦当生，如是作胜解。此等一切此缘性缘起作意皆从真实作意所生，非从胜解所生。

།དེ་ལ་ཡང་གང་གི་ཚེ་བདག་ཉིད་ཀྱི་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར འབྱུང་བ་དག་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི།ནང་གི་ལུས་དང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་གཞན་དག་གི་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དག་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་དང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་བདག་དང་གཞན་དག་གིས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ཕུང་པོ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བ་འབྱུང་བ་དག་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་དག་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་ ཁམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པའི་ལས་དང་པོ་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སའི་ཁམས་འདི་ལྟ་སྟེ།ས་དང་། རི་དང་། རྩཝ་དང་། ནགས་ཚལ་དང་། གསེག་མ་དང་། གྱོ་མོ་དང་། ནོར་བུ་དང་། མུ་ཏིག་དང་། བཻ་ཌཱུརྱ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་ཤང་ཀ་ཤི་ལ་དང་། བྱི་རུ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྲ་བའི་མཚན་ མ་བཟུང་ནས།ནང་གི་སྲ་བ་ཉིད་ལ་མོས་པར་བྱེད་དོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆུའི་ཕུང་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆུ་ཀླུང་དང་། འབབ་ཆུ་དང་། མཚོ་དང་། ལྟེང་ཀ་དང་། ཁྲོན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་གཤེར་བའི་མཚན་མ་བཟུང་ཞིང་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་མེ་འདི་ལྟ་སྟེ། མེའི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་དང་། དཔྱིད་ཀའི་ཉི་ མའི་འོད་ཟེར་གྱིས་གདུངས་པ་དང་།སེམས་ཅན་རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པ་དང་། ཁྱིམ་མེ་ཆེན་པོས་ཚིག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རླུང་གི་ཕུང་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤར་དང་ལྷོ་དང་། ནུབ་དང་། བྱང་གི་རླུང་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བར་དག་དང་། དེ་ བཞིན་དུ་གང་དག་ཡུལ་གྱིས་མ་ཁྱབ་པ་དང་།གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པས་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བུ་གུ་དང་བཅས་པ་དང་། སྦུབས་ཡོད་པ་དང་། གོ་སྐབས་ཡོད་པའི་ནམ་མཁའི་ཁམས་དེ་དག་ལས་མཚན་མ་བཟུང་ནས། ནང་གི་ཆུའི་ཁམས་དང་། མེའི་ཁམས་དང་། རླུང་གི་ཁམས་དང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་ལ་མོས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐོས་པ་དང་བསམས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པས་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་མ་འཛིན་པར་ཡང་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་མིག་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་ཤིང་གཟུགས་སྣང་བར་གྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་། དེ་དང འབྱུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉེ་བར་གནས་པར་མ་གྱུར་ན།དེ་དང་འབྱུང་བའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་གྱི། དེ་ལས་བཟློག་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡིད་དང་ཆོས་རྣམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ མ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ།།དེས་དེ་ལྟར་མཚན་མ་བཟུང་ནས་ཀྱང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་གྱུར་པའི་ལུས་འདི་ལ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་དང་། ཁམས་དང་། རིགས་དང་། རང་བཞིན་ཡོད་དོ་ཞེས་མོས་པར་བྱེད་དོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཀྱང་དང་པོ་ཁོ་ནར་ ཡན་ལག་དང་།ཉིང་ལག་དག་ལ་རགས་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་མོས་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཆ་ཤས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བར་མོས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཉི་ཟེར་གྱི་ནང་ན་ཡོད་པའི་རྡུལ་དང་མཉམ་པའི་བར་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཁད་ཀྱིས་ཁད་ཀྱིས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་བར་དུ་མོས་པར་བྱེད་ དོ།།དེ་ཡན་ལག་དང་། ཆ་ཤས་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཚོགས་ཚད་མེད་པ་དག་ཡོད་པར་མོས་པར་བྱེད་ན། ལུས་ཐམས་ཅད་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། དེ་ནི་རེ་ཞིག་ཁམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པའི་ཁམས་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མཐའ་ཡིན་ནོ། །ནམ་མཁའི་ ཁམས་ལ་ནི་དང་པོ་ཁོ་ནར་མིག་སྦུབས་ཡོད་པ་དང་།རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། མིད་པ་སྦུབས་ཡོད་པ་དང་། གང་གིས་མིད་པར་བྱེད་པ་དང་། གང་དུ་མིད་པར་བྱེད་པ་དང་། གང་གིས་དེའི་མིད་པ་སྨད་ཀྱི་ཆར་འཛག་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི། ནམ་མཁའི་ཁམས་རགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མོས་པར་བྱེད་དོ།

其中，当观察自身现在的蕴为缘起时，即是随观内身与诸法。当观察他人现在的蕴为缘起时，即是随观外身与诸法。当观察自他过去未来的蕴为缘起时，即是随观内外身与诸法，余者如前。
其中，精勤于界差别的初业者，对外地界，如地、山、草、森林、茅草、沙砾、珍珠、琉璃、宝石、砗磲、珊瑚等一切，取其坚硬相，而于内坚性起胜解。
对外水聚，如江河、溪流、湖泊、池塘、井等，取其湿润相。如是对外火，如大火聚、春日阳光炙热、众生发热病、大火焚烧等。如是对外风聚，如东南西北风等，乃至外风轮等。
如是对于不遍于处所、不为色相所遍、有孔隙、有空洞、有间隙的虚空界等，取其相已，于内水界、火界、风界、虚空界起胜解。
如是由闻思所生的遍观，如是亦取识界相。若内处眼根未坏，色相现前，然若无作意彼等生起，则不生彼等眼识，若相反则生起。意、诸法、意识间亦当如是了知，如是取识界相。
彼如是取相已，于此四大种所成身中，一切彼等识之种子、界、种性、自性皆有，如是起胜解。彼四大种最初于肢节中粗大而有，如是起胜解。其后由分别差别而起极微细胜解。
如是乃至等同日光中尘许，如是渐次乃至极微尘起胜解。于一一肢节分中亦有无量极微尘聚起胜解，何况全身。此乃精勤于界差别者色界差别之究竟。
于虚空界，最初于眼窍、耳、鼻、咽喉有孔隙，以及能吞咽、所吞咽处、令其下降于下分处，此即是粗分虚空界，如是起胜解。

།དེའི་འོག་ ཏུ་ཁད་ཀྱིས་ཁད་ཀྱིས་སྤུའི་ཁུང་བུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་དུ་སྦུབས་དང་ལྡན་པར་མོས་པར་བྱེད་དོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལ་ནི་ཁད་ཀྱིས་ཁད་ཀྱིས་གནས་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དུས་དང་། རྣམ་པའི་བར་དུ་དབྱེ་བ་ཚད་མེད་པ་ཡོད་པར་མོས་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཁོ་ན་ལ་མོས་པར་བྱེད་པ་ན།གནས་དང་དམིགས་པ་ལ་མོས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དག་ལ་ཡང་མོས་པར་བྱེད་དེ། །དེ་དག་ཀྱང་ཇི་ལྟར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་ཀྱི་ནང་གི་ཁམས་ ལ་མོས་པར་བྱེད་པས་ན།དེ་ནང་གི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་གཞན་དག་གི་ཁམས་ལ་མོས་པར་བྱེད་ན་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་གཞན་དག་གི་ཁམས་ ལ་མོས་པར་བྱེད་ན་ནི།ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་འདི་འཆི་བ་དང་། སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྣགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་གྱུར་པའི་བར་དུ་མོས་པར་བྱེད་དེ། རྣམ་པར་རྣགས་པ་ཡང་རྣག་རབ་ཏུ་འཛག་པར་ མོས་པར་བྱེད་ཅིང་།དེ་ཁད་ཀྱིས་ཁད་ཀྱིས་རྣག་གི་རྒྱུན་དེས་རྒྱ་མཚོའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱིས་གཞི་ཆེན་པོ་རྣག་གིས་ཡོངས་སུ་གང་བར་མངོན་པར་སྤེལ་ཞིང་མོས་པར་ཡང་བྱེད་དོ། །ལུས་དེ་རྣམ་པ་མཐའ་ཡས་པར་མོས་པར་བྱས་ནས་མེའི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པའི་མེས་ཚིག་པར་ཡང་མོས་ པར་བྱེད་ཅིང་།མེ་ཞི་ནས་ཀྱང་རུས་པའི་ལྷག་རོལ་དང་། ཐལ་བའི་ལྷག་རོལ་ཙམ་ཞིག་ལུས་ལ་མོས་པ་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པས་མོས་པར་བྱེད་དོ། །རུས་པ་དེ་དག་ཀྱང་རླུང་གི་ཕུང་པོ་ཚད་མེད་པས་ཕྱེ་མར་ལྷགས་ཏེ། ཕྱོགས་ཕྱོགས་སུ་གཏོར་ཞིང་ཁྱེར་བར་ཡང་མོས་པར་བྱེད་དོ། །ཁྱེར་ ནས་ཀྱང་རུས་པ་དེ་དག་དང་།ཐལ་བ་དེ་དག་དང་། རླུང་དེ་དག་མི་སྣང་བར་ལྷག་མ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཙམ་ཞིག་ལུས་པར་སྣང་བར་མོས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ནང་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་མི་སྡུག་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་པའི་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཁམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་མོས་པར་བྱེད་པ་ན་ཡང་དག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཀྱང་འདི་ལྟར་ནང་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པར་བྱེད་དེ། བདག་གི་ཆུའི་ཁམས་དང་། མེའི་ཁམས་དང་། སའི་ཁམས་དང་། རླུང་གི་ཁམས་ དང་།ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་བར་ཚད་མེད་པ་དེ་དག་ལ་མོས་པར་བྱས་པ་དེ་བས་ནི། བདག་འཁོར་བ་ན་འཁོར་བའི་ཚེ། མ་ཤི་བ་དང་། ཕ་ཤི་བ་དག་དང་། ཕུ་ནུ་དང་། བུ་སྲིད་དང་། ཉེ་དུ་ཤི་བ་དག་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཟད་པ་དང་། ནོར་ཟད་པ་དག་ན་མཆི་མ་རབ་ཏུ་ཟགས་ཤིང་མཆི་མ་རྒྱུད་བླགས་ པ་དང་།མའི་ནུ་ཞོ་འཐུངས་པ་དང་། རྐུན་པོ་དང་། ལམ་འགོག་པ་དང་། ཁྱིམ་འབུགས་པ་དང་། མདུད་པ་འགྲོལ་བ་དག་འབྱུང་བས་དེ་ལག་པ་བཅད་པ་དང་། རྐང་པ་བཅད་པ་དང་། མགོ་བཅད་པ་དང་། སྣ་བཅད་པ་དང་། ཡན་ལག་དང་། ཉིང་ལག་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དཔག་ཏུ་ མེད་པ་དག་བཅད་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་གྱུར་པ་དེས་ན།ཁྲག་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་བྱུང་ཞིང་རབ་ཏུ་ཟགས་པར་གྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཆེས་དཔག་ཏུ་མེད་དེ། མཆི་མ་དང་། འོ་མ་དང་། ཁྲག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཆུའི་ཁམས་ཀྱི་ཆུའི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེའི་གན་ན། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་བཞི་ཆུས་ཡོངས་སུ་གང་བས་ནི་བརྒྱའི་ཆར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །སྲིད་པ་དང་འགྲོ་བ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་འཆི་འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དག་ན་ལུས་རྣམས་མེས་བསྲེགས་པར་གྱུར་པའི་མེའི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཆེས་ཚད་མེད་དེ། དེ་ལ་ནི་དཔེ་ཡང་ཚད་མེད་དོ། ། སའི་ཁམས་ཀྱི་རུས་པ་ཞིགས་པར་གྱུར་པ་དག་ཀྱང་ཆེས་ཚད་མེད་དོ། །གང་གི་ལུས་དེ་དག་རབ་ཏུ་གཡོ་བར་བྱེད་པའི་རླུང་གི་ཁམས་དེ་ཡང་ཆེས་ཚད་མེད་དོ། །ལུས་དེ་དག་གི་མིག་ལ་སོགས་པ་སྦུབས་ཡོད་པའི་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱང་ཆེས་ཚད་མེད་དོ།

其后，应当逐渐观想所有毛孔之间具有空隙。对于识界，应当逐渐观想有无量的住处、所缘、作意、时间和行相等差别。
当观想识界时，由于观想住处和所缘，也应当观想由该识界所生起的十种色法，这些也确实如是。
若是对自身内界作观想，则是修习内念住。若是对非有情数的其他界作观想，则是修习外念住。若是对其他有情的界作观想，则是修习内外念住。
复次，应当观想自身死亡，如前所述直至腐烂的状态。对于腐烂，应当观想脓液流出，并且逐渐观想此脓液流注遍满至海边的广大地域。
观想此身无量种相后，又应当观想被无边无际的大火聚所焚烧，火灭之后，仅余骨骸和灰烬，以无边无际的观想而观想。
又观想那些骨骸被无量风聚吹成粉末，散布飘散于各方。
散布后，观想那些骨骸、灰烬和风都消失不见，仅余虚空界显现。如是依止内外不净观的修习，以作意观想界的广大差别，于身随观身而住。
如是观想时，以正确的作意，如是于内外之身随观身而住：我所观想的水界、火界、地界、风界乃至虚空界等无量界，较之我在轮回中流转时，因母亡父死、兄弟、子女、亲属死亡，以及财物用尽、财富耗竭而流泪、饮母乳，以及遇盗贼、拦路、破屋、解结时被砍手、断足、斩首、割鼻，及无量种种肢节被割截所经历的痛苦，
由此所流出的无量鲜血，远远无法计量。含有泪水、乳汁、鲜血的水界水聚，比起四大海洋充满的水，连百分之一都不及，如前广说。
于彼彼有及趣中死生时，身体被火烧成的火聚也极其无量，对此甚至无法举例。
地界所成的骨骸崩解者也极其无量。
使那些身体剧烈动摇的风界也极其无量。
那些身体的眼等器官空隙所成的虚空界也极其无量。

།ད་ལྟར་གྱི་ཐ་མའི་ལུས་འདི་ལ་ཐུག པའི་བར་གྱི་ལུས་སར་པ་སར་པ་དག་ཡང་དང་ཡང་དུ་ལེན་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་དེ་ཡང་ཆེས་ཚད་མེད་དེ།དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ལ་གནས་པའི་འགྲོ་བ་དེ་ཡང་ཕྱི་མའི་མཐར་ནི་མ་ངེས་ཏེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་བར་འདི་ནི་ཚད་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ མོས་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དྲན་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པའི་ལས་དང་པོ་པ་ནི། གནས་ཁང་གཡས་གཡོན་གྱི་སྒོའི་རྣམ་པ་ལས་སམ། ལྕགས་མགར་གྱི་སྤུད་པ་དག་ལས་སམ། གསེར་མགར་གྱི་ཤིང་སྦུད་ལས་སམ། ཕྱི་རོལ་གྱི་རླུང་གི་ཕུང་པོ་དག་ལས་རླུང་ཕྱིར་འབྱུང་བ་དང་། ནང་དུ་འཇུག་པ་དང་། འོང་བ་དང་། འགྲོ་བའི་མཚན་མ་བཟུང་ནས་ནང་གི་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བའི་དམིགས་པ་དྲན་པས། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་ལ་མོས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དང པོ་ཁོ་ནར་ཁ་དང་སྣའི་ཕྱོགས་སུ་སྦུབས་རགས་པ་ནས།འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པའི་རླུང་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་ཞིང་ཆུང་བ་ལ་མོས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་ཁད་ཀྱིས་ཁད་ཀྱིས་རླུང་དེ་ཆེས་ཆེ་བ་དང་། ཆེས་མང་བར་མོས་པར་བྱེད་ཅིང་སྤུའི་ཁུང་བུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་དུ་ཞུགས་པར་མོས་པར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟར་ ལུས་ཐམས་ཅད་རླུང་གི་ཕུང་པོ་དང་འབྲེལ་པ་དང་།རླུང་གི་ཕུང་པོས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བ་དང་། རླུང་གི་ཕུང་པོས་ཉེ་བར་དཀྲིས་པ་དང་། རླུང་གི་ཕུང་པོ་ཚད་མེད་པའི་ནང་ན་འདུག་ཅིང་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན། ཤིང་བལ་གྱི་འདའ་བ་དང་། རས་བལ་གྱི་འདའ་བ་ལྟར་ཡང་བ་ཉིད་དུ་མོས་ པར་ཡང་བྱེད་དོ།།དེ་གང་གི་ཚེ་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བའི་རྒྱུན་འཇུག་པ་མ་ཉམས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི། ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་གཞན་དག་གི་ཤི་བའི་ལུས་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་གྱུར་ ཅིང་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་།དབུགས་འབྱུང་བའི་རྒྱུན་འཇུག་པ་མ་ཉམས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི། ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་བདག་ཉིད་འཆི་བའམ། ཤི་བར་མོས་པར་བྱེད་ཅིང་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བའི་རྒྱུན་འཇུག་པ་དང་ བྲལ་བར་མོས་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི།ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་མོས་པར་བྱེད་དེ། ལྷག་མ་གཞན་ཐམས་ཅད་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་ བྱའོ།།དེ་ལྟར་ལས་དང་པོ་པ་ཡང་དག་པར་གཏམས་པ་དེ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ན། བརྟུན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། དྲན་པ་དང་ལྡན་ཞིང་འཇིག་རྟེན་ལ་བརྣབ་སེམས་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་བསལ་ཏེ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་སྦྱོར་བ་དེ་ལ་རྒྱུན་དུ་བྱེད་པ་དང་། ལེགས་པར་བྱེད་ཅིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པ་བྲེ་མོ་གཏམ་ལ་སོགས་པས་སྤོང་བར་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་བརྟུན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྒོམ་པའི་སྦྱོར་བ་དེ་ལ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སེམས་གཏོད་པ་གང ཡིན་པ་དེ་ནི།དེའི་ཤེས་བཞིན་དང་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་དུ་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བའི་མཚན་མ་དང་། དང་བར་འགྱུར་བའི་མཚན་མ་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་གཟུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་འཇིག་རྟེན་ལ་བརྣབ་སེམས་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བརྟུན་པ་དང་འཇིག་ རྟེན་ལ་བརྣབ་སེམས་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་བསལ་བའི་བར་ལ་གནས་པ་དེའི་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྩོན་པའི་ཆེ་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་།སེམས་དང་ལུས་ལས་སུ་རུང་བ་འབྱུང་བ་ནི་ཕྲ་བ་སྟེ། བརྟག་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ན་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་།ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། སེམས་དང་ལུས་ལས་སུ་རུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡིན་ནོ།

从现在这个最后的身体直至以前，不断地获取新的新的身体的那个相续识也是无量的。住于那个相续识的众生也是无有后际的。如是，乃至识界也是无量的，应当如是胜解。
其中，精进修习入息出息念瑜伽的初业者，从住处左右门的形相，或从铁匠的风箱，或从金匠的木制风箱，或从外在的风聚中，执取风的出去、进入、来、去的相，以内在入息出息的所缘念，对入息出息作胜解。
他最初从口鼻方向的粗大孔道，对来去的极其微细的风作胜解。然后渐渐地对那风作更大更多的胜解，并作遍入一切毛孔的胜解。如是，对全身与风聚相连、为风聚所环绕、为风聚所缠绕、住于无量风聚之中，譬如棉絮团、絮团般轻盈，也作如是胜解。
当他作意不间断的入息出息相续流动时，是安住于内身随观身。当他作意他人死尸变青等状态时不间断的入息出息相续流动时，是安住于外身随观身。当他作意自己死亡或作死亡胜解，并作远离入息出息相续流动的胜解时，是安住于内外身随观身。
于一切加行中，也作与止相应、为止所摄的胜解。其余一切如前应知。
如是，初业者如实修习时，具足勤奋、正知、正念，远离世间贪忧而住。
其中，首先对于那加行持续作意、善加作意，获得如实作意而不被闲谈等所舍弃，这是他的勤奋。
于修习止观的加行中，专注于了知散乱与不散乱，这是他的具足正知与正念。
善加执取厌离相与净信相，这是他的远离世间贪忧。
如是，安住于从勤奋乃至远离世间贪忧，他最初精进于如实加行时，生起微细难察的心轻安、身轻安、身心堪能。
其中，修习止观时的心轻安、身轻安、身心堪能，这就是身心轻安。

།དེ་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། སེམས་དང་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དེ་ཉིད་མངོན་པར་འཕེལ་བ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་ལེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་རགས་ཤིང་བརྟག་པར་སླ་བའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། སེམས་དང་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་དེ། ཇི་ཙམ་ན་དེའི་རགས་ཤིང་བརྟག་པར་སླ་བའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། སེམས་དང་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས པ་ཡང་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་སྔ་ལྟས་སུ་དེའི་སྲ་བ་ལྕི་བར་སྣང་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ཡང་གནོད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་སྤོང་བ་ལ་དགའ་བའི་བར་ཆད་བྱེད་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤོང་ བར་འགྱུར་ཞིང་དེའི་གཉེན་པོ་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་དང་།སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་སྐྱེས་པས་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རླུང་དག་ལུས་ལ་རྒྱུ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་རྒྱུ་བའི་རྒྱུས་ན་སྤོང་བ་ལ་དགའ་བའི་བར་ཆད་བྱེད་པའི་ ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་འབྲལ་བར་འགྱུར་ཞིང་།དེའི་གཉེན་པོ་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་ལུས་ཐམས་ཅད་རྒྱས་ཏེ་གང་བ་བཞིན་དུ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །དང་པོར་དེ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ན་སེམས་དགའ་བ་དང་། སེམས་ཤིན་ཏུ་ཉམས་བདེ་བ་ དང་།སེམས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བ་དང་བཅས་པ་ཡང་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་ཤུགས་དང་པོ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁད་ཀྱིས་ཁད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བར་འགྱུར་ཞིང་། ལུས་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་གྲིབ་མ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པར་ འགྱུར་རོ།།སེམས་དགའ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སྤོང་བར་འགྱུར་ཞིང་། སེམས་ཞི་གནས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བརྟན་ཞིང་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་རྣམ་པས་དམིགས་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་བ་ལས་དང་པོ་པ་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་ བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེས་དང་པོར་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཆུང་ངུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལས་དང་པོ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་དེའི་རྟགས་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། དེས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ ཆུང་ངུ་ཐོབ་པ་དང་།ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཆུང་ངུ་ཐོབ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་སྐལ་པ་ཡོད་ཅིང་ནུས་པ་དང་། དེའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་འཇམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཞི་གནས་ཀྱིས་ཉེ་བར་དཀྲིས་པ་དང་། དེས་སྤྱད་པ་རྣམ་ པར་སྦྱོང་བ་ཡང་སྤྱད་ཟིན་པ་ཡིན་ཏེ།གལ་ཏེ་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་ལ་སྤྱོད་པར་གྱུར་ཀྱང་། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དྲག་པོ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། གཉེན་པོ་ཅུང་ཟད་ཙམ་དང་ངན་ངོན་ཙམ་ལ་བརྟེན་ཅིང་ཅུང་ཟད་བརྩལ་བ་ཙམ་གྱིས་སེལ་ནུས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཞེ་སྡང་ བར་འགྱུར་བ་དང་།གཏི་མུག་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཁེངས་པར་འགྱུར་བ་དང་། མཐུན་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པར་འགྱུར་བ་དང་། མཐུན་པའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་ལ་འདུག་སྟེ། སེམས་གཏོད་པར་བྱེད་པ་ན། མྱུར་བ་མྱུར་བར་ སེམས་དང་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་འགྱུར་བ་དང་།ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དག་གིས་ཤིན་ཏུ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། སྒྲིབ་པ་རྣམས་ཤས་ཆེར་ཀུན་དུ་མི་རྒྱུ་བ་དང་། འདོད་པ་དང་དགའ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཤས་ཆེར་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་ བ་དང་།ལངས་ཏེ་རྒྱུ་བ་ན་ཡང་ལུས་དང་སེམས་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཁ་ཅིག་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པའི་རྟགས་དང་། མཚན་མ་ཡོངས་སུ་བྱང་བ་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

当专注一境性和身心轻安增长时，即以此一因接一因相续领受的方式，引发粗显易察的专注一境性和身心轻安。当其粗显易察的专注一境性和身心轻安不久将生起之前兆时，会产生坚硬沉重之相，但这并非有害之相。
一旦生起时，能断除喜乐修行的障碍、属于烦恼分的心的习气，并生起其对治——心堪能性和心轻安。由此生起身轻安，与此相应，大种风在身中运行。由于这些风的运行，能断除喜乐修行的障碍、属于烦恼分的身的习气，并生起其对治——身轻安，使全身充满饱满之相。
最初生起时，心生喜悦、心极安乐、心生胜喜，并伴随所缘和极喜。此后，最初生起的轻安之力渐渐变得极其微细，身体获得如影般的轻安。心的喜悦也将消失，心由止观所安住，以寂静相而趣入所缘。
此后，初业瑜伽行者具有作意，即归入'具作意'之数。为何如此？因为他最初获得色界等持地的小作意，故称为'具作意'。初业具作意者的标志是：获得小色界心、身轻安、心轻安、获得小专注一境性、有能力修习净除烦恼的所缘、心相续变得柔和、被止所摄持、已经完成净行。
即使遇到能生贪著的境，也不会生起强烈的贪欲缠缚，仅依靠少许对治和粗略对治，稍加努力即能消除。对于能生嗔恚、能生愚痴、能生我慢以及相应的、能生分别以及相应的境界，也应当如是了知。
他安住于内正止时专注其心，能迅速获得身心轻安，不被身的习气所严重损害，诸盖不会大量现行，不会大量生起与欲、喜、热恼相应的想和作意。即使起身活动，也会具有某些身心轻安。应当了知，如是相应者即是具作意的标志和清净相。

།བསྡུས་པའི་སྡོམ་ནི། འགྲོ་བ་དང་ནི་ གསོལ་བ་དང་།།གཟེངས་བསྟོད་དྲི་དང་བརྟག་པ་དང་། །བསྲུང་ཞིང་བསགས་དང་རབ་དབེན་དང་། །རྩེ་གཅིག་སྒྲིབ་པ་རྣམ་སྤྱོད་དང་། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་ལ། །ངེས་པར་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ཡིན། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སར་གཏོགས་པ་ལས། རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་གསུམ་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་བམ་པོ་བཅུ་བདུན་པ། དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་བ་སྤོང་བའི་དགེ་བ་ཆུང་ངུ་ལ་ཞུགས་པ་དེའི་གྲོང་དུ་བགྲོད་པར་བྱ་བ་ནི་གཞན་མེད་དེ་གཉིས་པོ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། །གཉིས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའིའོ། །དེ་ལ་ལས་དང་པོ་པའི་རྣལ་འབྱོར་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་དེ་ནི། བདག་འཇིག་རྟེན་པའམ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བགྲོད་པས་འགྲོ་བར་བྱའོ་སྙམ་ནས། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ལ་ལན་མང་དུ་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར ལན་མང་དུ་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཉིན་མཚན་དེ་དང་དེ་དག་འདས་པས་དེའི་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དེ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པ་དང་།ཡངས་པར་འགྱུར་རོ། གང་གི་ཚེ་དེའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དམ་ཞིང་བརྟན་ལ་སྲ་བ་དང་། དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་མོས་པ་འཇུག་པར་འགྱུར་ བ་དང་།ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་མ་རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ན་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་མམ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གང་གིས་འགྲོ་བར་འདོད་པ་དེ་ལ་སྦྱོར་བ་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་གང་དག་ཚེ་འདི་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ཁོ་ནས་འགྲོ་བར་འགྱུར་ ཞིང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་མ་ཡིན་པའི་གང་ཟག་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་ཐམས་ཅད་དང་། ཆོས་འདི་བ་ཡིན་ཡང་སྔོན་ཞི་གནས་སྤྱོད་སྤྱོད་པ་དབང་པོ་རྟུལ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་རྣོ་ཡང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ཕྱི་མ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འདོད་ཅིང་ཚེ་འདི་ལ་མ་ཡིན་པ་སྟེ་།གང་ཟག་དེ་བཞི་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འགྲོ་བ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཆིང་བ་མཐའ་དག་ཡོད་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དང་། འཆིང་བ་མ་ཚང་བའི་སློབ་ མ་རྣམས་སོ།།དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་རྣམས་ལ་རགས་པར་ལྟ་ཞིང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་བཅས་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཞི་བར་ལྟ་བར་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ པར་བྱ་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བརྩོན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་ བདུན་གྱིས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྗེས་སུ་འཐོབ་པོ།།བདུན་པོ་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པ་དང་། མོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་དང་། དགའ་བ་སྡུད་པ་དང་། སྤྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་ པའི་འབྲས་བུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་མཚན་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་གིས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་རགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རིག་པར་བྱེད་ཅིང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རིག་པར་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་འདོད་ པ་རྣམས་ལ་རགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རིག་པར་བྱེད་ཅེ་ན།སྨྲས་པ། འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཞི་དྲུག་པོ་དོན་དང་། དངོས་པོ་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། ཕྱོགས་དང་། དུས་དང་། རིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ན་རགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རིག་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་རགས་པའི་ དོན་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ནི།འདི་ལྟར་འདོད་པ་འདི་དག་ནི་ཉེས་དམིགས་དང་བཅས་པའོ། །གནོད་པ་མང་བའོ། །ཡམས་ཀྱི་ནད་ལྟ་བུ་མང་བའོ།

总摄颂：行走和祈请，赞叹问询及，守护积集与，远离及专注，障碍诸行为，作意修习中，应当善安住。
瑜伽师地论声闻地分中，瑜伽处第三品终。声闻地第十七品。
如是获得作意的瑜伽师，入于微小善断，其前进道路别无他途，唯有二种。何为二种？即：世间的与出世间的。其中，初业瑜伽师具足作意者，思维'我当以世间或出世间道而行'，于彼作意多次修习。随着多次修习，日日夜夜过去，其身极为轻安，心一境性增长广大。
当其作意坚固稳固，于清净所缘生起胜解，并且获得止观分之相时，即于世间道或出世间道中随欲趣入而精进修习。
其中，于此生中唯以世间道而行，而非以出世间道的补特伽罗有几种？答：有四种，即：一切外道，及此法中先修止行的钝根者，同样利根但善根未成熟者，以及欲于后世证菩提而非此生的菩萨，此四补特伽罗于此生中以世间道而行。
以世间道而行者复有二种：具足一切束缚的凡夫，及不具足束缚的有学。彼等是何？即观欲界为粗重而入定，及欲以离贪道趣入观初禅为寂静具生者，如是乃至离无所有处贪，同样入无想定，及依禅定成就五神通者，应当了知。
其中，为断欲界贪而精进的瑜伽师以七种作意获得离欲贪。何为七种？答：了相作意、胜解作意、远离作意、摄喜作意、观察作意、加行究竟作意、加行究竟果作意。
其中，何为了相作意？答：以此作意了知欲界粗重相及了知初禅寂静相。云何了知欲界粗重相？答：于欲界六种所依即义、事、相、分、时、理中寻求时了知粗重相。其中首先寻求粗重义者，即如是：此等欲界具过患，多过失，如疫病般众多。

།འགོ་བའི་ནད་ལྟ་བུ་མང་བའོ་ཞེས། རགས་པའི་དོན་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། འདོད་པ་དེ་དག་ལ་ཉེས་དམིགས་མང་པོ་དང་། འགོ་བའི་ ནད་ལྟ་བུ་མང་པོའི་བར་དག་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རགས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ནི་ནང་གི་འདོད་པ་དག་ལ་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་ཡོད་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་འདོད་པ་དག་ལ་ཡང་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ བ་ནི་འདི་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པའོ།།འདི་དག་ནི་དངོས་པོའི་འདོད་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་བདེ་བའི་གནས་དང་མཐུན་པ་དག་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་དང་མཐུན་པ་དག་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་གནས་དང་མཐུན་པ་དག་ སྟེ།དེ་ལ་བདེ་བའི་གནས་དང་མཐུན་པ་དག་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གནས་དང་། འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གནས་དག་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་དང་མཐུན་པ་དག་ནི། ཞེ་སྡང་གི་གནས་དང་། ཁྲོ་བ་དང་ཁོན་དུ་འཛིན་པའི་གནས་དག་ཡིན་ནོ། །སྡུག་ བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན།བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་གནས་དང་མཐུན་པ་དག་ནི། འཆབ་པ་དང་། འཚིག་པ་དང་། སྒྱུ་དང་། གཡོ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པའི་གནས་དང་། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གནས་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་འདོད་པ་འདི་དག་ནི་རབ་ཏུ་གནོད་པའི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་ པ་དང་།རབ་ཏུ་གནོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། འདོད་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། རྒ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འདོད་པས་ཕོངས་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བར་དང་། མཉམ་ཞིང་མཚུངས་པར་རྗེས་སུ་འབྲེལ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་དག་འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་། འདོད་པའི་འབྱོར་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བས་དེ་དག་གི་འབྱོར་བ་དེ་ཡང བརྙན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། འདོད་པ་འདི་དག་ནི་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ཁོ་ནར་གཏོགས་པ་ཏེ་། རུས་པའི་ཀེང་རུས་ལྟ་བུ་དང་། ཤའི་ཁམ་ཚད་ལྟ་བུ་དང་། རྩཝའི་སྒྲོན་མ་ལྟ་བུ་དང་། མེ་མདག་གི་ དོང་ལྟ་བུ་དང་།སྦྲུལ་གདུག་པ་ལྟ་བུ་དང་། རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང་། བརྙན་པོའི་རྒྱན་ལྟ་བུ་དང་། ཤིང་ཀི་མ་པ་ཀའི་འབྲས་བུ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ན་ཡང་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དུ་མ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཀུན་དུ་བསྲུང་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། མཛའ་བ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ངོམས་མི་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རང་དབང་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་འདོད་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཉེས་དམིགས་ལྔ་གསུངས་ཏེ། འདོད་པ་རྣམས་ནི་མནོག་ཆུང་ལ་སྡུག་བསྔལ་མང་ཞིང་ཉེས་དམིགས་མང་བ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་ལ་བརྟེན་པ་ན་ངོམས་མི་མྱོང་། ཆོག་མི་ཤེས་ཤིང་སྙིང་ཚིམ་པའི་མཐའ་མེད་པ་དང་། དམ་ པ་རྣམས་དང་།ཡང་དག་པར་སོང་བ་རྣམས་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདོད་པ་རྣམས་རྣམ་གྲངས་དུ་མས་སྨད་པ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་ལ་བརྟེན་པ་ན་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཉེ་བར་སྩོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མི་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

说有许多如众生病等，这是在寻求粗略的意义，即对那些欲望有许多过患，以及有许多如众生病等，这些就是粗略的意义。
其中，遍求事物是对内在欲望有贪欲，对外在欲望也有贪欲，如是遍求。
其中，遍求自相是：这些是烦恼欲，这些是事欲。这些又与乐处相应，与苦处相应，与非苦非乐处相应。
其中，与乐处相应的是欲贪的所依和颠倒想、心颠倒的所依。与苦处相应的是嗔恚的所依和忿恨、怨恨的所依。与非苦非乐处相应的是覆、恼、诳、谄、无惭、无愧的所依和见颠倒的所依。
如是，这些欲望具有极大的损恼感受和极大的烦恼，如是遍求诸欲的自相。
其中，如何遍求共相呢？这一切欲望都与生苦、老苦乃至贫穷苦相等、相应而住。即使是那些享受欲乐、具有大欲财的人们，也未能解脱生等法性，因此他们的财富也是虚幻的。如是遍求诸欲的共相。
如何遍求方面呢？这些欲望唯属黑暗方面，如骨锁、肉块、草炬、火坑、毒蛇、梦境、借来的装饰、木绵果。众生在追求欲望时，将经历由追求欲望而生的诸多痛苦，以及由守护、失去所爱、不知足、无自主、恶行所生的痛苦，这一切都如前所述当知。
世尊也如是说了依欲的五种过患：诸欲利少而苦多、过患多；依止诸欲时不知满足、不知足而无有满意之际；诸欲为诸圣者、正行者、胜士以多种方式呵责；依止诸欲时会积集诸结；由此无有丝毫不造作恶不善法。

།དེ་ལྟ་ བས་ན་འདོད་པ་དེ་དག་ནི་མི་ངོམས་པར་བྱེད་པ་དང་།མང་པོ་དང་ཐུན་མོང་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་། སྤྱོད་པ་ངན་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དང་། འདོད་པ་དང་། སྲེད་པ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་དང་། དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤང་བའི་འོས་སུ་གྱུར་པ་དང་། མྱུར་དུ་འཇིག་པར་གྱུར་པ་དང་། རྐྱེན་ལ་བརྟེན་པ་དང་། བག་མེད་པའི་ས་ཡིན་ཏེ། མི་རྟག་པ་དང་། གསོག་དང་། གསོབ་དང་། བརྫུན་པ་དང་། སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་། བྱིས་པ་འདྲིད་པ་ཡིན་པས་ཚེ་འདིའི་འདོད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མའི་འདོད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། ལྷའི་འདོད་པ གང་དག་ཡིན་པ་དང་།མིའི་འདོད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བདུད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །དེ་དག་ནི་བདུད་ཀྱི་གཟན་མ་སྟེ། དེ་དག་ལ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བརྣབ་སེམས་དང་། གནོད་སེམས་དང་། ཉེས་རྩོམ་དང་། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་རྣམ་པ་དུ་མ་དག་འབྱུང་ཞིང་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ གང་དག་འདི་ལ་སློབ་པ་དེ་དག་གི་བར་ཆད་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།འདོད་པ་འདི་དག་ནི་ཤས་ཆེར་དེ་ལྟར་རྣམ་གྲངས་དུ་མར་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ཁོ་ནར་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཕྱོགས་སུ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་དུས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན་། འདོད་པ་དེ་དག་ནི་ འདས་པ་དང་།མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་རྣམས་སུ་ཡང་རྟག་པ་རྟག་པའི་དུས་དང་ཐེར་ཟུག་ཐེར་ཟུག་གི་དུས་སུ་དེ་ལྟར་གནོད་པ་མང་བ་དང་། འགོ་བའི་ནད་ལྟ་བུའི་བར་མང་བ་དང་། ཉེས་དམིགས་མང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་དུས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ བར་བྱེད་དོ།།ཇི་ལྟར་ན་རིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། འདོད་པ་རྣམས་ནི་བརྩལ་བ་ཆེན་པོ་དང་། ཡོངས་སུ་བརྩལ་བ་ཆེན་པོ་དང་། ངལ་བ་ཆེན་པོ་དང་། ལས་དང་བཟོའི་གནས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དག་གིས་སྡུད་པར་བྱེད། སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་། ཉེ་བར་སྩོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ ལེགས་པར་བསྡུས།ལེགས་པར་བསྒྲུབས། ཉེ་བར་བསགས་ནས་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕ་མ་དང་། བུ་དང་། ཆུང་མ་དང་། བྲན་ཕོ་དང་། བྲན་མོ་དང་། ལས་མི་དང་། ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་དང་། མཛའ་བཤེས་དང་། བློན་པོ་དང་། ཉེ་དུ་དང་། སྣག་གི་གཉེན་མཚམས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡོངས་ སུ་བཟུང་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་དང་།ནང་གི་ལུས་གཟུགས་ཅན་རགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་འབྲས་ཆན་དང་། ཟན་དྲོན་གྱིས་ཉེ་བར་གསོས་པ་རྟག་ཏུ་བསྐུ་བ་དང་། བཀྲུ་བ་དང་། མཉེ་བས་ཉེ་བར་བརྟེན་པ་དང་། འབྲལ་བ་དང་། འཐོར་བ་དང་། འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་འདི་བྱུང་ ངོ་ཅོག་ནི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བ་ཙམ་དུ་འགྱུར་བར་ཟད་དེ།བཀྲེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བ་ནི་ཁ་ཟས་ཡིན་ནོ། །གྲང་བའི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བ་དང་། ངོ་ཚ་བའི་གནས་པ་ཅར་གྱིས་གཡོགས་པ་ནི་གོས་ཡིན་ནོ། །གཉིད་ཀྱི་སྙོམས་པའི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བ་དང་། ཆགས་པ་དང་། སྡོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བ་ནི་མལ་ཆ་དང་སྟན་ཡིན་ནོ། །ནད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བ་ནི་ན་བའི་གསོས་སྨན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་འདོད་པ་འདི་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པས། འདི་དག་ལ་ཆགས་པས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པར་མི་བྱ་ཞིང་ཞེན་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ནད་ཀྱིས བཏབ་པའི་ནད་པས་ནད་ཞི་བར་བྱ་བ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་སྨན་པ་བསྟེན་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས།ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ལ། འདོད་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་རགས་པ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་བདག་ཉིད་ལ་ཡེ་ཤེས་དང་། མཐོང་བ་འཇུག་པ་ཡང་ཡོད། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་བྱ་བ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ ཏེ།འདོད་པ་འདི་དག་གི་རང་བཞིན་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་གྲགས་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས། དེ་དག་ནི་བསམ་པར་མི་བྱ་ཞིང་། རྣམ་པར་བརྟག་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་རིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ།

因此，这些欲望使人不知满足，为众人所共有，是非法的，是恶行的因，能增长贪欲和渴爱，应当被圣者们所舍弃，迅速毁灭，依赖因缘，是放逸之地。是无常的、虚空的、空洞的、虚妄的、具有欺诳性的、如幻化般的、迷惑愚者的。不论是今生的欲望、来世的欲望、天界的欲望还是人间的欲望，这些都是魔的行境。
这些是魔的网罗，在其中会产生贪心、害心、恶念以及种种罪恶不善业，并且会障碍修学此法的声闻圣者。这些欲望大多如是以多种方式属于黑暗的一面，应当如是从方面上详加观察。
如何从时间上观察呢？这些欲望在过去、未来、现在三时中，无论是恒常的时候还是永恒的时候，都是有诸多过患的，如同众生的疾病一般有诸多过患，有诸多过失，应当如是从时间上详加观察。
如何从理上观察呢？诸欲望需要通过极大的努力、极大的追求、极大的劳累以及种种工作技艺来积聚、成办、积累。即便已经善加积聚、善加成办、善加积累，无论是父母、子女、妻子、男仆、女仆、工人、佣人、朋友、大臣、亲属、姻亲等外在所执著的事物，还是内在由四大种子所生的粗重色身，由饭食汤水所滋养，经常需要涂抹、清洗、按摩来维持的，都是会分离、散失、毁坏的法。
所有这些生起的一切仅仅是为了消除痛苦而已。食物是为了消除饥饿之苦，衣服是为了消除寒冷之苦和遮蔽羞处，床具和坐垫是为了消除疲倦和久坐之苦，医药是为了消除疾病之苦。如是这些欲望仅仅是为了消除痛苦而已，不应贪著受用，也不应执著，就如同病人为了治愈疾病而依止医生一样。
这就是可信的教言，对于这些欲望，越是粗重，越能在自身生起智慧和见解。这也是推理的作用。这些欲望的本性是从无始以来就为人所知的法性，是不可思议的法性，因此不应思维，不应分别，应当如是从理上详加观察。

།དེས་འདི་ལྟ་སྟེ། གཞི་དྲུག་པོ་དག་གིས་དེ་ ལྟར་འདོད་པ་རྣམས་ལ་རགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རྟོགས་པ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ།བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་མེད་དོ་ཞེས། དེས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི་ རིགས་པ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞི་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ་།མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་གིས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་རགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ནི་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་སོ་སོར་ རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི།མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཡང་ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། འདྲེས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེས་དེ་ལྟར་འདོད་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། རགས་པའི་ཞི་བའི་ མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱིས་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས།གཅིག་ཏུ་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པས་མོས་པར་བྱེད་ཅིང་། མཚན་མ་དེ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ལ་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། རགས་པ་ ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཞི་བར་བྱེད་དེ།དེ་ནི་མོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཀུན་དུ་བསྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས། ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ལམ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ལམ་ཡང་དག་པར་ སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ནི་རབ་ཏུ་དབེན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེས་དང་པོ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དང་། དེའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་སྤོང་བ་ལ་དགའ་བ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལ་དགའ་བར་འགྱུར་ཞིང་། སྤོང་བ་དེ་ལ་ཕན་ཡོན་དུ་མཐོང་བ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་ཆུང་ངུ་ལ་རེག་ནས་འདི་ལྟ་སྟེ། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་། རྒོད་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དང་། དུས་དུས་སུ་རབ་ཏུ་དང་བར་འགྱུར་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ དགའ་བར་བྱེད་ཅིང་།ཀུན་དུ་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དགའ་བ་སྡུད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྤོང་བའི་དགའ་བ་དང་། སྒོམ་པའི་དགའ་བ་ལ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བརྩོན་པ་ན་རྒྱུའམ་གནས་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེ་ལ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བ་ལ། བགེགས་བྱེད་པར་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་ན། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ཅི་བདག་ལ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་ཡོད་བཞིན་དུ་མི་མྱོང་ངམ། འོན་ཏེ་མེད་པས་སོ་སོར་མི་མྱོང་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་དེ་ཡོངས་སུ དཔྱོད་པར་འདོད་པས་རབ་ཏུ་དང་བར་འགྱུར་བའི་མཚན་མ་སྡུ་གུ་གང་ཡང་རུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་དེ།དེའི་བག་ལ་ཉལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་མཚན་མ་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན། བསྟེན་པ་ལ་གཞོལ་བ་དང་། བསྟེན་པ་ལ་འབབ་པ་དང་། བསྟེན་པ་ལ་བབ་པའི་སེམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ ཞིང་།བཏང་སྙོམས་སུ་མི་གནས་ལ་ཡིད་འབྱུང་བ་དང་། སྨོན་པ་དང་། ཕྱིར་ལྡོག་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་གནས་ན། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བདག་གི་སེམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་རྣམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཞིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་ ནོ་སྙམ་ནས།དེས་བག་ལ་ཉལ་དེའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་རྒྱ་ཆེར་སྤངས་པའི་ཕྱིར། བདག་གི་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས། མངོན་པར་ཟིན་པ་དང་། ཆུ་བཞིན་དུ་བཅུས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་ཟིན་པ་དེས་སྤོང་བ་ལ་དགའ་བ་དང་། བསྒོམ་པ་ལ་དགའ་བ་རྒྱ་ཆེར་གནས་ པར་བྱའོ་སྙམ་པ་དེ་ནི་དཔྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

也就是说，通过这六种根本，对于那些欲望，从了知粗重相直至对初禅作为寂静相而作观察。在初禅中，欲界的一切粗重相都不存在，因此，他认为初禅远离粗重性故是寂静的，如此对初禅作为寂静相而观察。
以等持地的作意而对诸欲作为粗重相、对初禅作为寂静相而观察，这就是相的别观作意。应当了知此作意是闻所成、思所成及杂合的。
他如是遍知诸欲后，对初禅作寻求，超越如实的粗重寂静相的闻思，以一心修习的方式作胜解，并对彼相修习止观。
对于修习，如何寻求及对那些粗重寂静相反复寂静，这就是胜解作意。由于数数修习、串习、多作的缘故，首先生起断烦恼道，与已正生起的断烦恼道相应的作意，就是远离作意。
他首先断除欲界烦恼及其随眠后，因此之后喜欢断除、喜欢远离，见到断除的功德，触及由远离所生的少许喜乐。也就是说，为了断除昏沉、睡眠和掉举，以及由时时生起清净的作意而正欢喜，以及由厌离的作意而精进，这就是摄喜作意。
如是精进于断除的喜悦和修习的喜悦时，无论是因或处，于彼善分的修习上，不会生起想作障碍的烦恼缠缚。他这样想：'是我对诸欲仍有欲贪而不体验，还是因为没有而不体验？'他想要观察这一点，以清净相作意任何善妙相。
由于一切随眠尚未完全断除，当作意彼相时，生起倾向亲近、趋入亲近、已入亲近的心，不住舍心而生起厌离、希求、退转、不顺。他这样想：'我的心尚未从诸欲中真正离贪解脱。'
为了完全断除彼随眠的余习，以自心的造作而摄持，如水之摄持，以法性而摄持，应当广大安住于喜欢断除和喜欢修习，这就是观察作意。

།དེ་དེ་ལྟར་སྤང་བ་ལ་དགའ་བ་དང་། སྒོམ་པ་ལ་དགའ་བར་རྒྱ་ཆེར་གནས་ཤིང་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ན། ཡང་དང་ཡང་དུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་ཅིང་དེའི་གཉེན་པོ་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ། དུས་དུས་སུ་ སྤངས་པ་དང་།མ་སྤངས་པ་ཉིད་ལ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པ་ན། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རེ་ཞིག་ཙམ་གྱི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་འབྲལ་བར་བྱེད་ཅིང་། ས་བོན་གཏན་བཅོམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚེ་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་མཇུག་ཐོགས་ཁོ་ནར་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི། སྦྱོར་བ་ མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དགའ་བ་སྡུད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ནི་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་། བདེ་བས་ལུས་ཡོངས་སུ་ཚིམ་པར་བྱེད་དོ། །སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེའི་ ཚེ་ན་ནི།ལན་འགའ་ལན་འགའ་ནི་བདེ་བའི་དངོས་པོ་ཆུང་ངུའི་ཚུལ་གྱིས་ཁྱབ་པར་བྱེད་དོ། །ལན་འགའ་ལན་འགའ་ནི་བདེ་བའི་དངོས་པོ་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་ཁྱབ་པར་བྱེད་དོ། །སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ན་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་ཐམས་ཅད་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་། བདེ་བས་མ་ཁྱབ་པ་དང་། ཁྱབ་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །དེ་དེའི་ཚེ་ན་འདོད་པ་དག་ལས་དབེན་པའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དབེན་པ། རྟོག་པ་དང་བཅས་པ། དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ། དབེན པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན།བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཡན་ལག་ལྔ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཉེན་པོའི་ལམ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་ པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་།ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད། ཐོབ་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་ཅིང་། སྤང་བར་བྱ་བ་སྤང་བ་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་གཏོད་པར་ཡང་བྱེད་དོ། །མོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་ པས་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་།ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་རྩོམ་པར་བྱེད་དོ། །རབ་ཏུ་དབེན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །དགའ་བ་སྡུད་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་འབྲིང་པོ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །དཔྱོད་པའི་ ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི།ཐོབ་པ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་ལ་སེམས་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི། ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆུང་ངུ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་དེ་དག་བསྒོམས་པའི་ འབྲས་བུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་དོ།།གཞན་ཡང་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། མོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སུན་འབྱིན་པའི་གཉེན་པོ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རབ་ཏུ་དབེན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ ཡིན་པ་དང་།སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། གཉེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དགའ་བ་སྡུད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། གཉེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དང་བར་འགྱུར་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

如是喜好断除、喜好修习而广泛安住，精进修习止观时，反复观察并修习其对治，时时观察已断与未断时，暂时以方便令心远离一切欲界烦恼，然种子并未永断。此时，初禅加行道究竟，成为一切烦恼对治的作意正生起，此即名为加行究竟作意。
紧接其后，由彼因缘而入初禅正行等持，生起具足禅定正行的作意，此即名为加行究竟果作意。
其中生起极远离作意与摄喜作意时，以离生喜乐遍满身体。在加行究竟作意时，有时以微小方式遍满乐事，有时以极多极广大方式遍满乐事。在生起加行究竟果作意时，全身无有丝毫未被离生喜乐所遍满之处。
此时，远离欲界及远离诸不善法，有寻有伺，具足离生喜乐，成就初禅五支而住，安住于修习欲界对治道之果，获得离欲界贪之证得。
其中，以相分别作意了知应断之法，了知应得之法，并为断除所应断及获得所应得而专注其心。以胜解作意则为断除所应断及获得所应得而精进修习。以极远离作意则断除粗重烦恼。以摄喜作意则断除中等烦恼。以观察作意则令心安住于无增上慢。以加行究竟作意则断除微细烦恼。以加行究竟果作意则体验彼等诸作意修习之果。
复次，相分别作意与胜解作意，具足厌患对治，是随顺作意。极远离作意与加行究竟作意，具足断除对治，是对治作意。其中摄喜作意，是对治作意与净信作意。

།དེ་ལ་སྤྱོད་པའི་ ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི།སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་དུ་ནི། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞི་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། གཉེན་པོ་དང་། དང་བར་འགྱུར་བ་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པ་དག་འདུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་བདུན་གྱིས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་བཞིན་དུ།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་ཤེས་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ ཡང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདུན་གྱིས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར། གང་གིས་རྟོག་པ་དག་ལ་རགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་ཅིང་། རྟོག་པ་མེད་པ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི། མཚན་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ཐོབ་པ། རྟོག་པ་དག་ལ་རགས་པར་ལྟ་ཞིང་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་དམིགས་པ་ལ་མི་བརྟན་པར་སྤྱོད་པ་དང་པོ་སྐྱེས་པས། དམིགས་པ་ཡིད་ལ་རྗོད པ་རགས་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དམིགས་པ་ལ་མི་བརྟན་པར་སྤྱོད་པ་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པའི་ཡིད་ལ་རྗོད་པ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དཔྱོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དེ་དག་ཀྱང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། སེམས་སྐྱེས་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་ལྷན་ཅིག་ འབྱུང་བ་ན་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དུས་གཅིག་ཏུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་ནང་ནས་སྐྱེས་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་རྣམས་སུ་ཡང་། རྒྱུ་ལས་བྱུང་བརྟེན་ཅིང་འབྲལ་པར་འབྱུང་བ་བྱུང་ ནས་འཇིག་པ་ཀུན་མི་རིང་བ།ཡུན་རིང་དུ་མི་གནས་པ། སེམས་ཀུན་དུ་འཁྲུག་པར་བྱེད་པ། གཡོ་བར་བྱེད་པ། རབ་ཏུ་མ་ཞི་བའི་རྣམ་པས་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །ས་དེའི་རང་བཞིན་ནི་ས་གོང་མ་ལ་ལྟོས་ན། སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ཡིན་ལ། འདོད་པ་དག་ལས་ དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བའི་ཕན་ཡོན་ཆུང་ཟད་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་གནས་པ་ལ་རྟག་པ་རྟག་པའི་དུས་དང་། ཐེར་ཟུག་ཐེར་ཟུག་གི་དུས་སུ་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་ཞི་བ་བས་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་ རྟོག་པ་དག་ལ་རགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ།།རྟོག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ལྟ་བུ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནི་རགས་པ་དེ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞི་བ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཡོད་མིན་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་གྱི་ས་དང་ས་དག་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདུན་པོ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་བྱའོ། །ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་མན་ཆད་ཀྱི་ས་འོག་མ་ཐམས་ཅད་ལ་རགས་ པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ས་འོག་མ་རྣམས་ནི་ཆེས་སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་ཤིང་ཆེས་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བར་གནས་པ་དང་། ཆེས་ཚེ་ཐུང་བར་གནས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་རགས་པའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་པོ་དེ་དག་གཞི་དྲུག་པོ་དེ་དག་གིས་ཅི་རིགས་པར་ ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ།།སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མན་ཆད་ཀྱི་ས་གང་དང་གང་དག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འདོད་པའི་ས་གོང་མ་རྣམས་ལ་ནི་ཅི་རིགས་པར་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ།

对于修行的作意是什么呢？那就是称为分别观察的作意。如是，在那六种作意中，应当了知包含了这四种作意，即：随顺、对治、净信和分别观察。
如同以七种作意进入初禅等持一样，应当了知以七种作意进入第二禅、第三禅、第四禅等持，以及进入空无边处、识无边处、无所有处、非想非非想处等持。
其中，为了进入第二禅等持，观察寻伺为粗重相，观察无寻伺的第二禅为寂静相，这称为观察相的作意。
其中，已入初禅等持者，已得初禅，观察寻伺为粗重，在等持地的所缘上不稳固而初次生起的所缘粗重言语，称为寻。与不稳固行相关联的随行微细言语，称为伺。这些寻和伺是心所，心生则生，同时生起时相应俱行。
如是，这些是从内生起和外处所了知的。这一切在过去、未来、现在三时中，都是从因而生，依缘而起，生已即灭，不久住，不长住，令心扰动，令心动摇，以不寂静相而转。
该地的自性相对于上地而言，因为住于苦故是黑分，但也具有少许离欲所生喜乐的功德。住于此地时，恒常恒常之时，永恒永恒之时，心行有寻有伺而生起，不如寂静更为寂静。如是以这些行相观察寻伺为粗重相。
无寻的第二禅则完全没有如是粗重相，因此第二禅离开这粗重性故是寂静的。
关于第二禅等持的其余作意，应当如前相应了知。乃至非想非非想处之间诸地的七种等持作意，也应当如是相应了知。
无所有处以下一切下地的粗重相，总的来说应当了知有两种：下地更苦住、更不寂静住，以及更短寿住。如是以这六种根据来相应寻求这两种粗重相。
从加行究竟果作意以下，对于欲离贪的任何上地，相应观察为寂静相。

།འདོད་པ་དག་ལས་དབེན་པ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ ལས་དབེན་པ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ།དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་དང་པོ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལ། འདོད་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པ་དང་། དངོས་པོའི་འདོད་པའོ། །འདོད་པ་དག་ལས་ དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལས་དབེན་པ་དང་། དམིགས་པ་ལས་དབེན་པའོ། །སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དང་། ངག་གིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དང་། མཚོན་འབྱིན་པ་དང་། དབྱིག་པ་འབྱིན་པ་དང་། འཐབ་མོ་དང་། མཚང་འདྲུ་བ་དང་། རྩོད་པ་དང་། འགྱེད་པ་དང་། གཡོ་བྱེད་པ་དང་། སླུ་བ་དང་། སྙིང་རྗེ་མེད་པ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་སྟེ། དེ་དག་སྤངས་པའི་ཕྱིར་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྟོག་པ་དང་བཅས་པ། དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ལ་སྐྱོན་དུ་མི་ལྟ་བའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་གཉེན་པོ་རང་གིས་པའི་རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དགེ་བ་དག་དང་ལྡན་པས་ན། རྟོག་པ དང་བཅས་པ་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དབེན་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་གང་དག་ལས་དབེན་པ་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་སོ། །སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་དེའི་མཇུག་ཐོགས་ཁོ་ནར་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་གསུངས་སོ།།དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འདོད་པ་དང་རེ་བའི་དོན་ཐོབ་ཅིང་དགའ་བ་ལ་སྐྱོན་དུ་མི་ལྟ་བའི་ཕྱིར་དང་། གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་། སེམས་དང་ལུས་ལས་སུ་རུང་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་ན་། དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་གཏན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དམིགས་པ་ལ་ཡང་དག་པར་ཉེ་བར་གཏོད་པ་དང་།དྲན་པ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་ཉེ་བར་གཏོད་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ཞེས་བྱའོ། །དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོར་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་བསྐྱོད་པའི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བགྲངས་པའི་ཕྱིར་དང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །བསྒྲུབས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབས་ཏེ་ཞེས་བྱའོ།།གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིས་བསྒོམ་པ་ལན་མང་དུ་བསྒྲུབས་པས་ཅི་འདོད་པ་བཞིན་ཐོབ་པ་དང་། དཀའ་བ་མེད་པར་ཐོབ་པ་དང་། ཚེགས་མེད་པར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེས་མཚན་མོ་དང་། ཉིན་མོ་དང་། ཉིན་མཚན་དང་། ཉིན་མཚན་བདུན་གྱི་བར་རམ། ཇི་སྲིད་འདོད་པའི་བར་དུ་འདའ་བར་བྱེད་པས་ན་གནས་སོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ནང་ཡོངས་སུ་དང་སྟེ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས། རྟོག་པ་མེད་པ་། དཔྱོད་པ་མེད་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་བསམ གཏན་གཉིས་པ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལ་རྟོག་པ་དང་།དཔྱོད་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ནང་ཡོངས་སུ་དང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ། དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་དག་ལས་སེམས་རྣམ་པར་བཟློག་ནས། རྟོག་པ་མེད་པ་དང་། དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་གྱི་མཚན་མ་དག་ལ་ལེགས་པར་གཏོད་ཅིང་།དམིགས་པ་ལ་མི་བརྟན་པར་སྤྱོད་པ་ལས་རྣམ་པར་ཕྲལ་ཏེ། དམིགས་པ་ལ་བརྟན་པར་སྤྱོད་པ་ལ་དང་གཅིག་གིས་སེམས་ཞི་བ་དང་དང་བར་འཇུག་པར་བྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་རྟོག་པ་དང་ དཔྱོད་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ནང་ཡོངས་སུ་དང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།

关于所说的'远离欲望、远离罪恶不善法，具有寻伺，具有喜乐，由远离所生，安住于初禅'这句话，其中'欲望'有两种：烦恼欲和事欲。'远离欲望'也有两种：远离相应和远离所缘。
'远离罪恶不善法'是指由欲望所生的近烦恼不善法，即：身恶行、语恶行、意恶行、拔刀、举棍、斗争、挖苦、争论、争吵、欺诈、欺骗、无慈悲心、妄语等，远离这些故称为'远离罪恶不善法'。
'具有寻伺'是指因不视寻伺为过患，具有对治欲望的善寻伺，故称为'具有寻伺'。
'由远离'是指从远离欲望的作意修习究竟。'所生'是指由此因缘立即真实生起，故说'由远离所生'。
'具有喜乐'是指因不视获得所欲所求之喜为过患，且远离一切随眠，具有广大的身心轻安，故称为'具有喜乐'。
'禅'是指正确专注所缘和一心专注，故称为'禅'。'初'是指从欲界开始依次计数，故称为'初'。'成就'是指是修习究竟的果，故称为'成就'。
'安住'是指后来多次修习，随意获得、无难获得、无艰获得，故能以此禅定昼夜、日夜七日乃至随欲时间而住，故称为'安住'。
关于所说的'远离寻伺，内心清净，心一境性，无寻无伺，具有由定所生喜乐，安住于第二禅'，其中'远离寻伺，内心清净'是指从具有寻伺的禅定相中转心，善巧安住于无寻无伺的禅定相中，远离对所缘不稳固的行为，以一心清净而入住于稳固所缘的行为中安立心，故说'远离寻伺，内心清净'。

།སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེས་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་གོམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཉིད་ལ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པས་བར་དུ་གཅོད་ཅིང་སྐབས་སུ་འཆད་པའི་གནས་ སྐབས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་བར་དུ་གཅོད་པ་མེད་པ་དང་།སྐབས་སུ་འཆད་པ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །རྟོག་པ་མེད་པ་དཔྱོད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་།དཔྱོད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སོ། །སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་དེའི་མཇུག་ཐོགས་ཁོ་ནར་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེའི་ ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་རེ་བའི་དོན་ཐོབ་ཅིང་དགའ་བ་ལ་སྐྱོན་དུ་མི་ལྟ་བས། ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་ པ་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་དེའི་གཉེན་པོ་སེམས་དང་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ཤིང་ལས་སུ་རུང་བའི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཉིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བགྲང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་ཤིང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ། བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་ལ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གང་དེ་ལ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་བདེ་བ་ལ་ གནས་པ།བཏང་སྙོམས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་སྟེ། དགའ་བ་མེད་པ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལ། དེ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགའ་བའི་མཚན་མ་དག་ལ་སྐྱོན་དུ་ལྟ་བའི་ཕྱིར་། དེའི་ཕྱིར་དེ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ བྲལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་མེད་པ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་སེམས་གཏོད་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་། དེའི་སེམས་ཀུན་དུ་འཁྲུག་པར་བྱེད་པའི་སྐྱོན་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། ད་ལྟར་ གྱི་དགའ་བ་དག་དང་བྲལ་བས་ན།དེའི་ཕྱིར་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཀུན་དུ་འཁྲུག་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་དེ་གཉིས་ནི་། སེམས་རྒྱུན་དུ་བཏང་སྙོམས་སུ་གཞག་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ན། སེམས་ཀུན་དུ་འཁྲུག་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་ དང་པོ་ལ་ནི་རྟོག་པ་དང་།དཔྱོད་པ་ཡོད་པས་དེས་ན་རྒྱུན་དུ་བཏང་སྙོམས་ལ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ནི་དགའ་བ་ཡོད་པས། དེས་ན་དེར་ཡང་རྒྱུན་དུ་བཏང་སྙོམས་ལ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དེ་དག་ ལ་བཏང་སྙོམས་ཤས་ཆེར་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་བསམ་གཏན་པ་དེ་ནི་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པ་ན་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་ པ་དེ་དག་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་སྟེ་གནས་པར་བྱེད་དོ།

'心相续成为一体'是指为了完全熟练修习，超越了以寻伺间断和中断无寻无伺三摩地的阶段，获得了无间断、无中止的境界，因此说'心相续成为一体'。
'无寻无伺'是指完全断除一切形式的寻伺，所以称为无寻无伺。
'从三摩地'是指从修习究竟作意的三摩地。
'生起'是指由彼因缘而直接真实生起，因此说'从三摩地生起'。
'具有喜乐'是指获得所欲求的目标而欢喜，不视喜为过患，具有真实的欢喜和愉悦。因为远离了初禅的寻伺和烦恼分的一切随眠，具有其对治的身心轻安乐，所以称为'具有喜乐'。
'成就安住第二禅'中的'第二'是按次第数数。其余一切应如前理解。
他离喜贪而住于舍，具念正知，身受乐，圣者们说'彼具念而住于乐，是舍者'，离喜的第三禅成就而安住。其中'离喜贪'是指观见喜的过患，因此说'离喜贪'。
'住于舍'是指当趣入无喜的第三禅时，因为远离了扰动其心的两种过患——第二禅的寻伺和现前的喜，所以说'住于舍'。这两种扰动心的法是障碍心持续安住于舍的，所以称为扰动。
初禅有寻有伺，因此不能持续入于舍。第二禅有喜，所以那里也不能持续入于舍。因此，初禅和第二禅中舍的成分较少，所以入于第三禅的禅修者称为'住于舍'。
'具念正知'是指当他住于舍时，如何如何使具喜的想和作意不生起，即如是如是安住于近住正念。

།གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལེགས་པར་གོམས་པར་མ་བྱས་པས་བརྗེད་ངས་པའི་ཕྱིར། བརྒྱ་ལ་བརྒྱ་ལམ་ན། དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་གྱུར་ན། མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་དེ་དག་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད། ལེགས་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱེད་ཅིང་བྱུང་ངོ་ཅོག་དང་དུ་མི་ལེན་པར་སྤོང་བར་བྱེད། སེལ་བར་བྱེད། བྱང་བར་བྱེད་ཅིང་སེམས་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས སོ།།བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་དེའི་ཚེ་ན་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལུས་ཀྱིས་ཚོར་བའི་བདེ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་བའི་བདེ་བ་སོ་སོར་མྱོང་བར་བྱེད་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གང་དེ་ལ་དྲན་པ་དང་ལྡན་ པ་བདེ་བ་ལ་གནས་པ་བཏང་སྙོམས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་མན་ཆད་ལ་ནི།བདེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མེད་ལ་རྒྱུན་དུ་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པ་མེད་དོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་གོང་མ་དག་ལ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཡོད་ཀྱང་བདེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་འོག་མ་ དག་ལ་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་མེད་པ་དང་།གོང་མ་དག་ལ་བདེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་འདི་ནི་དེ་དག་གི་གནས་ཡིན་པས་ན། འཕགས་པས་ཀྱང་དེ་ལ་དམིགས་ཏེ་གནས་པའི་གང་ཟག་གང་ཡིན་པ་དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། གང་དེ་དྲན་པ་དང་ ལྡན་པ་བདེ་བ་ལ་གནས་པ་བཏང་སྙོམས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་དེ།འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་སོ། །དགའ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པ་དེས་དེའི་ཚེ་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ཀུན་དུ་བསྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས། ལན་མང་དུ་ བྱས་པའི་རྒྱུས།དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཚོར་བས་སེམས་དགའ་བར་བྱེད་པ་དེ་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་། དགའ་བའི་གཉེན་པོ་དགའ་བ་མེད་པ་ཞི་བ་དང་། རབ་ཏུ་ཞི་བའི་ཚོར་བའི་སེམས་ལས་སྐྱེས་པར་འགྱུར་བས་ན། དེའི་ཕྱིར་དགའ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །བསམ་གཏན་ གསུམ་པ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་བདེ་བ་ཡང་སྤངས་ཏེ། སྔ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤངས་ཤིང་ཡིད་བདེ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་ནུབ་པས་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བཏང་སྙོམས་དང་། དྲན་པ་ཡོངས་སུ་ དག་པ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་བསྒྲུབས་ཏེ།གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལ། དེ་བདེ་བ་ཡང་སྤངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདེ་བའི་གཉེན་པོ་ནི་རིགས་འདྲ་བའི་ཕྱིར། སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་མ་བསྟན་པར་དེའི་གཉེན་པོས་བྱས་པ་བདེ་བ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བརྟེན་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོ་ཡང་ གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ། བཏང་སྙོམས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལ་བརྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས་པས། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལས་བསྐྱོད་ཅིང་། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པའི་བདེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤོང་བར་བྱེད་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་བདེ་བ་ཡང་སྤངས་ཏེ་ ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།སྔ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤངས་ཤིང་ཡིད་བདེ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་ནུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་ཚེ་ན་བསམ་གཏན་པ་དེས་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་རྗེས་སུ་ཐོབ་ཅིང་། དེས་སྔོན་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ད་ལྟར་སྤོང་ བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པས་ན་།དེའི་ཕྱིར་སྔ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤངས་ཤིང་ཡིད་བདེ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་ནུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ན་ནི་བདེ་བ་སྤངས་སོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ན་ནི་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་སོ།

如果由于没有很好地修习第三禅而忘失，百次中偶尔会生起与喜相应的想和作意，应当立即以智慧对它们进行观察，完全了知它们，对所生起的不予接受而断除、消除、净化，保持心的平等性，因此说'具有正念与正知'。
'身受乐'是指当时以色身和意身感受快乐和轻安乐，因此称为'身受乐'。
'圣者们说此为具念而住于乐，具有舍心'是指在第三禅以下，既没有这样的乐，也没有持续的舍心。在第三禅以上虽有舍心但没有这样的乐。因为这样下地没有乐和舍，上地没有乐的缘故，也就是说，第三禅是它们的所依，所以圣者也是针对安住于此的补特伽罗而说'此为具念而住于乐，具有舍心'。'圣者'指佛陀和佛陀的声闻们。
'无喜'是指如是安住于舍，那时依靠修习、串习正念和正知，由于多次修习的缘故，断除使心欢喜的喜俱受，生起与喜对治的无喜、寂静、极寂静的心所生受，因此说'无喜'。
'成就安住第三禅'应如前理解。
'彼又断乐，先前已断苦，及喜忧已灭，不苦不乐，舍念清净，成就安住第四禅'中，'彼又断乐'是指由于同类故，虽未说断除对治，但以其对治所作的断乐，即依止于此。其对治是什么呢？即是舍、念和正知。依止并修习这些，超越第三禅，断除第三禅地的乐，因此说'彼又断乐'。
'先前已断苦，及喜忧已灭'是指当时禅修者已超越乐苦，所获得的是他先前所断和现在正在断除的总和，因此说'先前已断苦，及喜忧已灭'。其中，入第四禅时断乐，入第二禅时断苦。

།བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ན་ནི་ཡིད་བདེ་བ་ནུབ་པོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ན་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ནུབ་པོ། །བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེས་རེ་ ཞིག་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཚོར་བའི་ལྷག་མ་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཉི་ཚེ་ཡོད་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེས་དེའི་ཚེ་ ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ས་འོག་མའི་སྐྱོན་འདི་ལྟ་སྟེ།རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པར་གྱུར་ཅིང་། དེ་དག་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་གང་ཡོད་པ་དེ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བྱང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དེའི་སེམས་དེ་མི་གཡོ་བར་གནས་ཤིང་། གཡོ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་ན། དེའི་ཕྱིར་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་བསྒྲུབས་ཏེ གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་དག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།། །།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་བམ་པོ་བཅོ་བརྒྱད་པ། དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ། ཐོགས་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ནུབ་པར་གྱུར་ ཅིང་།སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལ། དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ནམ་མཁའ་མོས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར།ཁ་དོག་སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་ཤེས་དེ་དག་ནི་མི་སྣང་ཞིང་སྐྱོ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཡང་དག་པར་འདས་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ རྣམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།ཐོགས་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ནུབ་པར་གྱུར་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་དེ་དག་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཤིང་མི་སྣང་བར་གྱུར་པའི་རྒྱུས་ཁ་དོག་བསགས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་སྒྲིབ་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་དུ་མ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མང་པོ་དག་དང་བྲལ་བས་ན། དེའི་ཕྱིར་ཐོགས་པའི་འདུ་ཤེས་ནུབ་པར་གྱུར་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་དེ་དག་དང་བྲལ་བས་ཐོགས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཟས་དང་། སྐོམ་དང་། བཞོན་པ་དང་། གོས་དང་། རྒྱན དང་།གནས་དང་། སྐྱེད་མོས་ཚལ་དང་། ནགས་ཚལ་དང་། དམག་དང་། རི་ལ་སོགས་པར་ཉེ་བར་འདོགས་པའི་འདུ་ཤེས་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་དེ་དག་དེ་རྣམས་ལ་གཏད་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་ལ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བས་ན། དེའི་ཕྱིར་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་དེ་ལྟར་གཟུགས་དང་། ཐོགས་པ་དང་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དག་རྣམ་པར་བཤིག་ནས། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་པའི་རྣམ་པས་མོས་པར་བྱེད་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་ སྙམ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་བསྒྲུབས་ཏེ། གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ཉེར་བསྡོགས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཤིང་། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་གོང་མ་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའི་དངོས་གཞི་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱེད་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ཇི་སྲིད་དུ་དངོས་གཞི་ལ་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་པའི་བར་དུ་ནི། དེ་ནམ་མཁའ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་དོ། །སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་ཀྱང་ནམ་མཁའ་དེ་ཉིད་དང་དེ་ལས་གཞན་པ་རང་གི་ས་པའི ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་དོ།།ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་ཚེ་ན་ནི་ས་འོག་མའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་དམིགས་པར་བྱེད་དོ།

当入第三禅定时，喜受消失。当入第一禅定时，忧受消失。所谓'非苦非乐'，是因为他已经断除了苦乐，所以在其中只剩下非苦非乐的余受，因此称为'非苦非乐'。
所谓'舍念清净'，是因为他在那时已经断除了初禅以上下地的过患，即：寻、伺、喜、入息、出息等一切，由于断除了这些，所以他具有的舍念变得清净、圆满，因此第四禅定中入定者的心保持不动，远离一切动摇，所以称为'舍念清净'。
关于'成就并安住第四禅'，应当如同初禅等前面所说的那样理解。
声闻地第十八品。'他完全超越一切色想，灭除对碍想，不作意种种想，认为虚空无边，成就并安住于空无边处'中，'完全超越一切色想'是指为了修习虚空观，对于青、黄、红、白等色法的想已不显现，厌离并离欲而超越，因此说'完全超越一切色想'。
'灭除对碍想'是指由于超越并不显现这些的缘故，远离了作为色法积聚因的多种多样的障碍想，因此说'灭除对碍想'。
'不作意种种想'是指由于远离了这些，对于那些特殊的种种障碍，即：饮食、饮料、车乘、衣服、装饰、住处、园林、森林、军队、山岳等所施设的想的运作，即使专注于这些，也完全不会在其中生起，因此说'不作意种种想'。
'认为虚空无边'是指他这样破除了色、障碍和种种想后，以虚空无边的行相修习，因此说'认为虚空无边'。
'成就并安住于空无边处'是指他超越近分定，以胜解作意究竟的作意，入上地胜解作意究竟果的根本定，因此说'成就并安住于空无边处'。
在他尚未入根本定之前，他只缘虚空。入定之后，也缘虚空本身和其他自地诸蕴。在近分定时，也缘下地诸蕴。

།དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་ སྐྱེ་མཆེད་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལ།དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་གིས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་པར་མོས་པར་བྱེད་པ། ནམ་མཁའ་ ལ་མཐའ་ཡས་པའི་རྣམ་པར་མོས་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་འདོད་པས།ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལས་བཟློག་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ལ་མཐའ་ཡས་པའི་རྣམ་པས་མོས་པར་བྱེད་ ཅིང་།ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དངོས་གཞི་ཉེར་བསྡོགས་དང་བཅས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ གསུངས་སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཤིང་། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས། སྦྱོར་བ་མཐར་ ཐུག་པའི་འབྲས་བུའི་དངོས་གཞི་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ན་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ། ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་ནི།དེ་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་བསྐྱོད་ཅིང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པའི་དམིགས་པ་ཅི་དང་ཡང་ལྡན་པ། གཟུགས་ཅན་ནམ། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ན་མ་རྙེད་དེ། དེས་དམིགས་པ་དེ་མ་རྙེད་པ་ན། རྣམ་ ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དངོས་གཞི་ཉེར་བསྡོགས་དང་བཅས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ།དམིགས་པ་གཞན་ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་མོས་པར་བྱེད་ཅིང་། དེ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཁོ་ན་ལ་མོས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་འདུ་ཤེས་ལ་མོས་པ་དེ་ལན་མང་ དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ།སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དུ་ཡིད་ལ་བྱེས་པས། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའི་དངོས་གཞི་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱེད་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་ཤེས་ མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་ནས།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་དེ་ལ།དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་བསྐྱོད་ཅིང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལ་རགས་པར་འདུ་ཤེས་ཤིང་། ཉེས་དམིགས་ སུ་འདུ་ཤེས་པས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལས་ཟློག་པར་བྱེད་པས་ན།དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །འདུ་ཤེས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། དེ་སྔོན་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་ འཇུག་པའི་ཚེ་ན་ནི་ཅི་ཡང་གི་འདུ་ཤེས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ལ།ད་ལྟར་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཅི་ཡང་གི་འདུ་ཤེས་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་ བྱའོ།།འདུ་ཤེས་མེད་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་འདུ་ཤེས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པའམ། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་གི་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་འགགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུ་ཤེས་དེ་ཕྲ་ཞིང་དམིགས་པ་ལ་མཚན་མ་མེད་པར་འཇུག་པ་ཁོ་ ན་ཡིན་པས་ན།དེའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།

他完全超越了无边虚空处，认为'识无边'，而成就并安住于识无边处。对此，'他完全超越了无边虚空处，认为识无边'是指：他以识缘取无边虚空，以识缘取虚空无边的行相，由于想要入定于识无边处，便舍离无边虚空处的想，而以无边行相缘取那识本身。
由于完全超越了无边虚空处的根本定和近分定，所以说'他完全超越了无边虚空处，认为识无边'。'认为识无边而成就并安住于识无边处'是指：完全超越了识无边处的近分定，以作意直至究竟加行，当入定于究竟加行果的根本定时，所以说'成就并安住于识无边处'。
说到'他完全超越了识无边处，认为无所有而成就并安住于无所有处'是指：他从识无边处转出，寻求除识之外的其他所缘，无论是有色或无色都找不到。当他找不到那所缘时，便完全超越了识无边处的根本定和近分定，缘取'无有其他所缘'而作意，唯缘取无所有想。
由于多次修习那缘想的作意，完全超越了无所有处的近分定，以作意直至究竟加行，当入定于究竟加行果的根本定时，所以说'他完全超越了识无边处，认为无所有而成就并安住于无所有处'。
关于'他完全超越了无所有处，成就并安住于非想非非想处'：'他完全超越了无所有处'是指：他从无所有处转出，认为无所有处的想是粗重的，视为过患而舍离无所有处的想，所以说'他完全超越了无所有处'。
'无想'是指：他先前入定于无所有处时超越了'无所有'的想，现在又超越了无所有想，所以说'无想'，即是说无有'无所有'想和无所有处想。
'非无想'是指：他的想不像无想定或灭尽定那样完全灭除，而是仅以微细且无相的方式缘取所缘，所以说'非无想'。

།སྐྱེ་མཆེད་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་དེ་ལྟར་སྐྱེ་མཆེད་དེ་ལ་མོས་པར་བྱེད་པ་ན། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དངོས་གཞི་ཉེར་བསྡོགས་དང་བཅས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཤིང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཉེར་བསྡོགས་དང་བཅས་པས་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དུ་ཡིད་ལ་བྱས་པས། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའི་དངོས་གཞི་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱེད་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཡང དག་པར་འདས་ནས།འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་རྣམས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ན་ནི། ལུས་སའི་འོག་ཏུ་འབྱིང་བར་སྣང་བ་ལྟ་བུའི་རྟགས་འབྱུང་ངོ་། །གཟུགས་མེད་པ་དག་ལ་སྙོམས་པར་ འཇུག་པའི་ཚེ་ན་ནི།ལུས་ནམ་མཁའ་ལ་འཕར་བ་ལྟར་སྣང་བའི་རྟགས་འབྱུང་ཏེ། དེ་དག་ལ་ཞི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པས་བཏང་སྙོམས་སུ་གཞག་ན་ཡང་དག་པའི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ དང་།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཁོ་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ནི། འཕགས་པ་ཁོ་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་མཛད་དོ། །དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ནི་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་གཉིས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་ཤེས་ལ་མི་ཕྱོགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལས་བསྐྱོད་ཅིང་དམིགས་པ་ཡང དག་པར་འགགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་འདུ་ཤེས་ནི་ནད་དོ། །འདུ་ཤེས་ནི་འབྲས་སོ། །འདུ་ཤེས་ནི་ཟུག་རྔུའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་ཤེས་མེད་པ་འདི་ནི་ཞི་བའོ། །འདི་ནི་གྱ་ནོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདུ་ཤེས་ལ་མི་ ཕྱོགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས།འདུ་ཤེས་བྱུང་ངོ་ཅོག་ལ་དྲན་པ་མེད་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེས་དེ་བསྒོམས་པའི་རྒྱུས་ན། སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་ནི་སེམས་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་འགྱུར་ལ། སྙོམས་པར་ཞུགས་མ་ཐག་ཏུ་ནི་ སེམས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བས།དེ་ལྟར་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས། དགེ་རྒྱས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལ་། འབྲས་བུ་ཆེ་བ་དག་གི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་སེམས་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སུ་འགོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་ལྟར་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཐོབ་པའི་འཕགས་པ་མཆོག་ཏུ་ཞི་བའི་གནས་པས་གནས་པར་འདོད་པ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལས་སེམས་བསྐྱོད་པར་བྱེད ཅིང་།དེའི་སེམས་དེ་དེ་ལས་བསྐྱོད་པ་ན་དམིགས་པ་མི་རྙེད་དེ་། མ་རྙེད་ན་འགག་ཅིང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས། དེ་ལྟར་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སློབ་པའམ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་རུང་སྟེ། གནས་པའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་ པས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་འགོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།

所谓'成就处而住'是说：如是于彼处作意时，超越无所有处根本定及近分定，乃至作意于非想非非想处近分定的究竟加行，由此而入根本定的究竟果位，故说'彼于一切种超越无所有处已，成就非想非非想处而住'。
其中，入定于诸禅定时，身似沉入地下之相显现。入定于无色定时，身似飞升虚空之相显现。于彼等以止观行相住于舍性，是为正加行。
其中，无心等至有二种：无想等至与灭尽等至。其中，唯凡夫入无想等至；唯圣者入灭尽等至。
其中，由二种作意而入彼二等至：即由不向于想的作意而入无想等至；由从非想非非想处出定并灭除所缘的作意而入灭尽等至。
其中，想是病，想是疮，想是刺。'无想是寂静，是殊胜'者，即是摄持不向于想的作意，于一切所生之想无念无作意。由修习彼因，于加行道时是有心位，入定之时则心不生起。
如是由出离想为先导的作意，离遍净贪而未离广果贪之心与心所法的灭，即名无想等至，如是而得。
其中，已得非想非非想处的圣者欲住最寂静住，从非想非非想处出定时，其心不得所缘，不得则灭而不生起。如是已离无所有处贪的有学或阿罗汉，由住想为先导的作意，心与心所法灭，即名灭尽等至，如是而得。

།དེ་ལ་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་འགྲུབ་ཅེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་པ་བསམ་གཏན་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཐོབ་པ་དེ་བསམ་གཏན་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དེས་འདི་ལྟ་སྟེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ལམ། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའམ། ལྷའི་རྣ་བའམ། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའམ། སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་ལས་བརྩམས ཏེ།མངོན་པར་ཤེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་དང་། བཟུང་བ་དང་། ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན། དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་འགྱུར་ཏེ། དོན་སོ་སོ་ཡང་ དག་པར་རིག་པ་དང་།ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་གྱུར་པ་དེས། དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་སེམས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་ཤིང་ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་ན། དེའི་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་དུས་ཀྱང་ཡོད་སྐབས་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་དེ་ ལྟར་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་།ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་གྱུར་པ་དེ། མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། འཇམ་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། ནམ་མཁའི་ ཁམས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་།སེམས་དང་ལུས་ཕྲད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། མོས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། སྔོན་སྤྱད་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་གོ་རིམས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འདུས་པའི་སྒྲ་སྐད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་། སྣང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཉོན་མོངས་པས་བྱས་པའི་གཟུགས་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་ཡང་བའི་འདུ་ཤེས་ནི་འདུ་ཤེས་གང་གིས་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར ན་ཤིང་བལ་གྱི་འདའ་བའམ་།རས་བལ་གྱི་འདའ་བའམ་། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟར་ཡང་བར་མོས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་དེ་ལྟར་མོས་པར་བྱེད་པ་ན། མོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ནའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁྲིའི་སྟེང་ནས་ཁྲིའུའི་སྟེང་དུའམ། ཁྲིའུའི་སྟེང་ནས་ ཁྲིའི་སྟེང་དུའམ།དེ་བཞིན་དུ་ཁྲིའི་སྟེང་ནས་རྩཝ་བཏིང་བའི་སྟེང་དུའམ། རྩཝ་བཏིང་བའི་སྟེང་ནས་ཁྲིའི་སྟེང་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་འདོང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་འཇམ་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་། འདུ་ཤེས་གང་གིས་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན། ཤིང་བལ་ལམ། སྲིན་བལ་ལམ། དར་ ལྟར་འཇམ་པར་མོས་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་འཛམ་པའི་འདུ་ཤེས་འདི་ནི་ཡང་བའི་འདུ་ཤེས་གསོ་བར་བྱེད་པ་དང་། རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་དེས་རྗེས་སུ་ཟིན་ན་ཡང་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པ་དང་ཡངས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ནི། འདུ་ཤེས་གང་གིས་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ཡང་བ་ཉིད་དང་། འཇམ་པ་ཉིད་དུ་མོས་པར་བྱས་ནས། གལ་ཏེ་གང་དུ་འགྲོ་འདོད་པའི་བར་དེ་ན་འགྲོ་བ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པའི་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པས་ཆོད་པ་དེ་ལ་མོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ནའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནམ་མཁར་མོས་པར བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་སེམས་དང་ལུས་ཕྲད་པའི་འདུ་ཤེས་ནི། འདུ་ཤེས་གང་གིས་སེམས་ལ་ལུས་གནས་པར་གཏོད་པ་དང་། ལུས་ལ་སེམས་གནས་པར་གཏོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེས་ནི་དེའི་ལུས་ཤིན་ཏུ་ཡང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་འཇམ་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ལས་སུ་རུང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་འོད་ གསལ་བ་དང་།སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། སེམས་དང་འབྲེལ་བ་དང་། སེམས་ལ་རྟེན་ཅིང་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།

关于这个，依靠禅定而成就五种神通。如何成就呢？是这样的：禅修者获得清净禅定后，依靠这清净禅定，他从神通境界、宿命随念、天耳、死生智、他心差别智等开始，凡是所听闻、所领受、所通达的神通相关之法，以等持地的作意而作意时，能获得义无碍解和法无碍解。
获得义无碍解和法无碍解后，如此这般多次修习、串习其心的缘故，就会有时机、有机会生起修行的果报——五种神通。
此外，如是获得义无碍解和法无碍解者，为了成就一切神通而修习十二种想，即：轻想、柔想、虚空界想、心身和合想、胜解想、忆念宿习经历次第想、种种聚集音声想、光明色相想、烦恼所作色变异想、解脱想、胜处想、遍处想。
其中，轻想是指以何等想使自身犹如棉絮或绵絮或风轮般轻盈的胜解。当如是胜解时，仅由胜解所生的作意，使自身从座位上到凳子上，或从凳子上到座位上，或同样从座位上到草席上，或从草席上到座位上等处移动。
其中，柔想是指以何等想使自身犹如棉花或丝绵或绸缎般柔软的胜解。如是柔想能够摄持、护持轻想，由此摄持，轻想也得以增长、广大、扩展。
其中，虚空界想是指以何等想使自身轻盈、柔软的胜解后，若欲往诣某处而为色相所阻碍时，以仅由胜解所生的作意而胜解为虚空。
其中，心身和合想是指以何等想使心安住于身、使身安住于心，由此使其身极为轻盈、极为柔软、极为调柔、极为明净、随顺于心、与心相应、依止于心而转。

།དེ་ལ་མོས་པའི་འདུ་ཤེས་ནི། འདུ་ཤེས་གང་གིས་རྒྱང་རིང་པོ་ལ་ཐག་ཉེ་བ་དང་། ཐག་ཉེ་བ་ལ་རྒྱང་རིང་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་ལ་རགས་པ་དང་། རགས་པ་ལ་ཕྲ་ མོ་དང་།ས་ལ་ཆུ་དང་། ཆུ་ལ་ས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རེ་རེ་ཡང་གཅིག་ལ་གཅིག་འཁྲུལ་པར་རྒྱ་ཆེར་མོས་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྤྲུལ་པ་གཟུགས་སྤྲུལ་པ་དང་། སྒྲ་སྤྲུལ་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྒྲ་ལ་མོས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་བསྒོམས་ཤིང་ ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དག་གིས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་རྣམ་པ་དུ་མ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སྤྲུལ་པ་ལ་མོས་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་བདག་ཉིད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ནས་མང་པོར་འགྱུར་བར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། སྤྲུལ་པ་སྡུད་པ་ལ་མོས་པར་བྱེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་བདག་ཉིད་ མང་པོར་བསྟེན་ནས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་བ་དང་། འཇམ་པ་དང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་། སེམས་དང་ལུས་ཕྲད་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་མོས་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ནི། ལུས་ཀྱིས་ཐོགས་པ་མེད་པར་རྩིག་པ་ལ་ཡང་ཐད་ཀར་འགྲོ་བ་དང་། ར་བ་ལ་ཡང་ཐད་ཀར་འགྲོ་བ་དང་། རིལ་ཡང་ཐད་ཀར་འགྲོ་བ་དང་། ས་ལ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཆུ་ལ་བྱ་བ་བཞིན་དུ་སྟེང་དུ་འབྱུང་བ་དང་། བྱེའུ་ཟུལ་བྱེད་པ་དང་། ཆུ་ལ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ས་ལ་བྱ་བ་བཞིན་དུ་མི་ནུབ་པར་རྒྱུན་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། ནམ་མཁའ་ལ འདི་ལྟ་སྟེ།དཔེར་ན་འདབ་ཆགས་བྱ་བཞིན་དུ་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་གིས་འགྲོ་བ་དང་། ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་འདི་ལྟར་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ་བ། འདི་ལྟར་མཐུ་ཆེ་བ་། འདི་ལྟར་གཟི་བརྗིད་ཆེ་བ་འདི་གཉིས་ལ་ཡང་ལག་པས་འཛིན་ཅིང་། ཀུན་དུ་ཉུག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་དུ་ལུས་ཀྱིས་ དབང་སྒྱུར་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཅི་རིགས་པར་བྱེད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་དུ་ལུས་ཀྱིས་དབང་སྒྱུར་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འགྲོ་བས་དབང་སྒྱུར་བར་བྱེད་པ་དང་། ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་མན་ཆད་ཀྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་རྣམས་ པ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་མོས་པས་དབང་སྒྱུར་བར་བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་སྔོན་སྤྱད་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་གོ་རིམས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་འདུ་ཤེས་ནི། འདུ་ཤེས་གང་གིས་གཞོན་ནུའི་གནས་སྐབས་ནས་བཟུང་སྟེ། དེ་ལ་དེའི་དྲན་པས་འཇུག་ཅིང་མི་བརྗེད་པར་བྱེད་པ་དང་། གང་དུ་དེ་སོང་བ་དང་། འགྲེང་བ་དང་། འདུག་པ་དང་། ཉལ་བ་དང་། སྔོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་སྤྱོད་པ་རགས་པ་གོ་རིམས་མ་འཁྲུགས་ཤིང་ཐོད་རྒལ་དུ་མ་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱ་ཆེར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་དྲན་ཞིང་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་གོམས་པར་བྱས་པའི་རྒྱུས་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་སྔོན་གྱི གནས་རྣམ་པ་དུ་མ་རྣམ་པ་དང་བཅས་ཡུལ་ཕྱོགས་དང་བཅས་པའི་བར་དུ་རྒྱ་ཆེར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་དྲན་ནོ།།དེ་ལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འདུས་པའི་སྒྲ་སྐད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ནི་གྲོང་ངམ། གྲོང་རྡལ་ལམ། བཟོ་སྦྱངས་ཀྱི་གནས་སམ། འདྲེན་མའི་ནང་ངམ། འཁོར་གྱི་ནང་ངམ། ཁང་ ཁྱིམ་ཆུ་ཞེང་གབ་པའམ།གནས་ཁང་གང་དུ་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འདུས་ཏེ་འཁོད་པ་དེ་དག་གི་སྒྲ་སྐད་འདྲེན་མ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཀླག་ཅོར་གྱི་སྒྲ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །ཡང་ན་ཆུ་ཀླུང་ཆེན་པོ་འབབ་པའི་སྒྲ་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ལ་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་ པའི་མཚན་མ་བཟུང་ནས།མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེས་དབུས་དང་། མཐའ་འཁོབ་པ་དང་། ལྷ་དང་། མིའི་སྒྲ་རྒྱང་རིང་པོ་དག་དང་། ཐག་ཉེ་བ་དག་ལ་སེམས་གཏོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ལྷའི་རྣ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ ཏེ།དེས་ནི་ལྷ་དང་མིའི་སྒྲ་རྒྱང་རིང་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། ཐག་ཉེ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱང་ཐོས་པར་འགྱུར་རོ།

关于胜解想，是指以何种想法将远处视为近处，近处视为远处，细小视为粗大，粗大视为细小，地视为水，水视为地，如是每一大种也广泛胜解为互相错乱，如是对变化所化之色、所化之声、所化之声产生胜解，修习并圆满这五种想后，将能体验多种神变境界。
比如，以变化胜解想，能从一身变现为多身。比如，以收摄变化胜解想，能从多身变为一身。比如，以轻柔、虚空界、身心相应想所摄持的胜解想，能使身体无碍地直接穿过墙壁、篱笆、山岳，在地上如同在水中一样浮出，如鸟潜入般，在水中如同在地上一样不沉没而行走，在空中如同飞鸟一样结跏趺坐而行，对如此具大神变、大威力、大威德的日月也能以手触摸抚弄，乃至以身自在通达梵世间，应当了知这一切都是随其所应而成就。
其中，以身自在通达梵世间有两种：以行动而自在，以及以胜解而随意自在地转变梵世间以下的四大种及所造色。
关于忆念宿住经历次第的想，是指以何种想从童年开始，以其念力趋入而不忘失，无论其所去、站立、坐、卧，以及宿世所经历的粗分行为，都能广泛地如实忆念并了知其不乱、不错乱的次第。由修习此想之因，能广泛如实忆念具有种种行相及方所的多种宿世。
关于种种聚集音声的想，是指在村落、城镇、工巧处所、集会中、眷属中、房舍庭院或住处，凡是众人聚集处所发出的种种不同音声，这也称为喧闹声。或者江河奔流的声音等，对此修习想的相，以等持地专注作意，能专注于中土、边地以及天、人远近之声。由多次修习此因所得的果，将获得天耳，能听闻天人远近之声。

།དེ་ལ་སྣང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་ནི། སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྣང་བའི་མཚན་མ་བཟུང་ནས། མཚན་མ་དེ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དགེ་ བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེ་བྲག་གི་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་སུ་གྱུར་པ་དག་ལས་མཚན་མ་བཟུང་ནས།མཚན་མ་དེ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྣང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་གོམས་པར་བྱས་པའི་རྒྱུས་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་འཆི་འཕོ་ དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།ལྷའི་མིག་རྣམ་པར་དག་པ་དེས་ནི་ལུས་ཞིག་སྟེ་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྒྱ་ཆེར་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པས་བྱས་པའི་གཟུགས་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་འདུ་ཤེས་ ནི།འདུ་ཤེས་གང་གིས་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། རྨོངས་པ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་། འཆབ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་། སྒྱུ་དང་། གཡོ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་ཉེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ།ཆགས་པར་བྱེད་པའི་གཟུགས་རྣམ་པར་གྱུར་པའི་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དབང་པོ་ རྒོད་པ་དང་།དབང་པོ་འདམ་བུ་ལྟར་མཐོང་བ་དང་། བཞིན་འཛུམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེ་སྡང་བར་གྱུར་པའི་གཟུགས་རྣམ་པར་གྱུར་པའི་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ་། འདི་ལྟ་སྟེ། བཞིན་གྱི་མདོག་གྱུར་པ་དང་། སྐད་འདར་འདར་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཁྲོ་གཉེར་འདུས་པར་གྱུར་པ་ ཡིན་ནོ།།རྨོངས་པར་གྱུར་པའི་གཟུགས་རྣམ་པར་གྱུར་པའི་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལྐུགས་པ་དང་། དོན་ངེས་པར་བརྟགས་པ་བརྡ་མི་ཕྲད་པ་དང་། ཕལ་བའི་ཚིག་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་ དང་།ཁྲེལ་མེད་པའི་བར་གྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པར་གྱུར་པའི་གཟུགས་རྣམ་པར་གྱུར་པ། གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་མཚན་མ་བཟུང་ནས། མཚན་མ་དེ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་། དེ་ལ་ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་སེམས་ཀྱི་རྣམ་ གྲངས་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་འགྱུར་ཏེ།དེས་ནི་སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་དང་གང་ཟག་ཕ་རོལ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་ཡིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་གྱི་ སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པ་ནི།འདི་ལྟ་སྟེ། སྔར་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པའི་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ་དེ་དག་བསྒོམས་པས་ནི། འཕགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་དངོས་པོ་སྒྱུར་བ་དང་། སྤྲུལ་པ་དང་། མོས་པ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། སྨོན་ནས་ཤེས་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དག་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར རོ།།དེ་ལ་འཕགས་པ་དང་། འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡོད་དོ། །འཕགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་གང་དང་གང་སྒྱུར་བར་མཛད་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་གང་དང་། གང་སྤྲུལ་པར་མཛད་པ་དང་། གང་དག་གང་ལ་མོས་པར་མཛད་པ་དེ་དང་ དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་ཞིང་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གིས་བྱ་བ་བྱེད་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པ་བཞིན་དུ་སྣང་བ་ཙམ་དུ་སྟོན་པར་ཟད་དོ།

关于显现色相标志的想法，如前所述，执取显现的标志后，于心中思维该标志，以及造作善业与不善业等各种不同众生，从中执取标志后，于心中思维该标志，这就称为显现色相标志的想法。由于熟习此因而修习的果报，将获得了知死亡与转生的能力。以清净天眼，将广泛地见到'身体毁坏死亡之后，将转生于善趣天界中诸天之中'等等。
关于烦恼所造色相变化的想法，即以何种想法观察并判断具有贪欲、嗔恚、愚痴、忿怒、怨恨、隐藏、热恼、诡诈、谄曲、无惭、无愧等烦恼和随烦恼缠缚心的众生们的色相状态。贪欲状态下的色相变化是这样的：即感官放荡、眼神如芦苇般游移、面带微笑。
嗔恚状态下的色相变化是这样的：即面色改变、声音颤抖、眉头紧皱。愚痴状态下的色相变化是这样的：即愚笨、对确定的意义无法理解、说些平庸的话语。如是乃至无惭无愧等烦恼缠缚的色相变化状态，从这些标志中执取后，于心中思维该标志。由于多次修习此因，修习的果报将生起了知心的种类的智慧，由此能如实了知他众生和他补特伽罗的分别念和观察之意。
关于解脱、胜处、遍处想的修习，即如前已在等持地中所说的那样应当了知。由修习这些，将成就圣神通、变现、化现、胜解，以及无烦恼、愿智和四无碍解，即法无碍解、义无碍解、词无碍解、辩才无碍解。
其中圣者与非圣者的神通差别是这样的：圣者的神通，即所变现的任何事物、所化现的任何化身、所作的任何胜解，这一切都不会改变而如实不虚，能够成办所作事业。非圣者的神通则不是这样，如同幻术师的变化，仅仅是显现而已。

།དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཀུན་དུ་བརྟེན་ ཅིང་གོམས་པར་བྱས།ལན་མང་དུ་བྱས་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོ་དག་ཅི་རིགས་པར་འཐོབ་པ་དང་། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་ཅི་རིགས་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོར་བསྒོམས་ན། ཚངས་རིགས་དང་། ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་དང་། ཚངས་ཆེན་གྱི་ལྷ་རྣམས་དང་ཅི་རིགས་པར་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེའོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་ཆེན་པོར་བསྒོམས་ན། འོད་ཆུང་དང་། ཚད་མེད་འོད དང་།འོད་གསལ་གྱི་ལྷ་རྣམས་དང་ཅི་རིགས་པར་སྐལ་པ་མཉམ་པར་སྐྱེའོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོར་བསྒོམས་ན། དགེ་ཆུང་དང་། ཚད་མེད་དགེ་དང་། དགེ་རྒྱས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དང་ཅི་རིགས་པར་སྐལ་པ་མཉམ་པར་སྐྱེའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོར་བསྒོམས་ན། སྤྲིན་མེད་དང་། བསོད་ནམས་སྐྱེས་དང་། འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་ལྷ་རྣམས་དང་ཅི་རིགས་པར་སྐལ་པ་མཉམ་པར་སྐྱེའོ། །གལ་ཏེ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་བས་ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་སྤེལ་མར་བསྒོམ་ཞིང་དེ་ལ་ཡང་། ཆུང་ངུ དང་།འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་དང་། ཆེས་ཆེ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཆེ་བར་བསྒོམས་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་གནས་གཙང་མ་ལྔ་པོ་མི་ཆེ་བ་དང་། མི་གདུང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་མཐོང་དང་། གྱ་ནོམ་སྣང་དང་། འོག་མིན་གྱི་ལྷ་རྣམས་དང་ཅི་རིགས་པར་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེའོ། །ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་ ཤེས་དང་།ཅི་ཡང་མེད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོར་བསྒོམས་ན་ཡང་ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་ཤེས་དང་། ཅི་ཡང་མེད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་པ་མཉམ་པར་སྐྱེ་སྟེ། ལྷ་དེ་དག་ནི་གཟུགས་མེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་གནས་གཞན་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་མེད་ཀྱི། གནས་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་ཡོད་དོ། ། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྒོམས་ན་ནི། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་པ་མཉམ་པར་སྐྱེའོ། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི རྟགས་གང་ཞེ་ན་སྨྲས་པ།ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་མཐའ་བརྟན་པ་དང་། དབང་པོ་མི་གཡོ་བ་དང་། དེའི་སྤྱོད་ལམ་མྱུར་དུ་མི་འཇིག་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་གཅིག་གིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བ་མེད་ཅིང་། དུས་ཡུན་རིང་དུ་འདའ་བར་བྱེད་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་གཞན་ལ་མྱུར་དུ་དགའ་བར་མི་ བྱེད་པ་དང་།ཚིག་ཉུང་ངུ་སྨྲ་བ་དང་། རབ་ཏུ་ཞི་བར་སྨྲ་བ་དང་། བྲེ་མོ་གཏམ་ལ་མི་དགའ་བ་དང་། འདུ་འཛི་ལ་མི་དགའ་བ་དང་། དེའི་ཚིག་བརྟན་པར་འབྱུང་བ་དང་། མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ནས་གཟུགས་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་ཅིང་གཟུགས་ལ་འདོད་ཆགས་ཀུན་དུ་ མི་འབྱུང་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་ཅིང་། རེག་བྱའི་བར་ལ་འདོད་ཆགས་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བ་དང་། འཇིགས་པ་མེད་པ་དང་། བློ་ཟབ་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཆེན་པོས་ལུས་དང་སེམས་ཉེ་བར་བསྐང་པ་དང་། བརྣབ་ སེམས་མེད་པ་དང་།འཁྲུག་པ་མེད་པ་དང་། བཟོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། དེའི་སེམས་ལ་འདོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་ནས་འཁྲུག་པ་མེད་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྟགས་རྣམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་རེ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་པའི་ ལམ་གྱིས་འགྲོ་བའི་རྣམ་པ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ།

如是依止并修习、多次修习这十二种想，应当了知：将随其所应获得五种神通，以及随其所应成就诸圣者不共凡夫的功德。其中，修习初禅小、中、大三品，则随其所应与梵众天、梵辅天、大梵天诸天同分而生。修习第二禅小、中、大三品，则随其所应与少光天、无量光天、光明天诸天同分而生。修习第三禅小、中、大三品，则随其所应与少净天、无量净天、遍净天诸天同分而生。修习第四禅小、中、大三品，则随其所应与无云天、福生天、广果天诸天同分而生。若圣者不还果者交替修习无漏四禅与有漏禅，并以小、中、大、更大、极大五品修习，则随其所应与五净居天中的无热天、无烦天、善现天、善见天、色究竟天诸天同分而生。修习空无边处、识无边处、无所有处、非想非非想处小、中、大三品，则与趣近空无边处、识无边处、无所有处、非想非非想处诸天同分而生。由于这些天众是无色界天，因此他们没有处所的差别分类，但有安住的差别。若修习无想定，则与无想天众同分而生。
其中，离贪的标志是什么呢？答：身业坚固、诸根不动、其威仪不速坏、即使一种威仪也无厌倦而能长时安住、不速喜其他威仪、少言、说话安详、不喜无义语、不喜喧闹、其言语稳重、以眼见色已能如实了知诸色而不生贪著、如是对声、香、味、触能如实了知而不生贪著、无所畏惧、智慧深邃、以大轻安充满身心、无贪、无恚、具足忍辱、其心不为欲寻思等所扰乱。应知如是等类是离贪的标志。这是世间道所行的差别相。

།གལ་ཏེ་དེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་འགྲོ་བར་འདོད་ན་ནི། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་ལས་བརྩམས་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་དེ་ལ་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ འབྲས་བུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བར་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདུན་པོ་དག་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་མདོར་བསྟན་པ་དང་། རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང་བཅས་པ་ཐོས་ཤིང་བཟུང་ལ་ལེགས་པར་བསྒོམས་ཤིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པའམ། བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་ པའི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ལ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ།མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བའི་རྣམ་པ་དང་། སྟོང་པའི་རྣམ་པ་དང་། བདག་མེད་པའི་རྣམ་པས་བདེན་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུའི་ རྣམ་པ་དང་།ཀུན་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པ་དང་། རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པས་བདེན་པ་ཀུན་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། འགོག་པའི་རྣམ་པ་དང་། ཞི་བའི་རྣམ་པ་དང་། གྱ་ནོམ་པའི་རྣམ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ རྣམ་པས་བདེན་པ་འགོག་པའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པར་བྱེད་དོ།།རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ལམ་གྱི་རྣམ་པ་དང་། རིགས་པའི་རྣམ་པ་དང་། སྒྲུབ་པའི་རྣམ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པའི་རྣམ་པས་བདེན་པ་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པར་ བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ནི་དེའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་བཅུས་བདེན་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ན། རྣམ་པ་བཞི་པོ་དག་གིས་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་དང་། འཇིག་པའི་རྣམ་ པ་དང་།བྲལ་བའི་རྣམ་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། ཉེ་བའི་རྣམ་པ་དང་། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་འཆིང་བའི་རྣམ་པ་དང་། མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པ་དང་། གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་མེད་པའི་རྣམ་པ་དང་། དམིགས་སུ་མེད་པའི་རྣམ་པ་དང་། རང་དབང་མེད་པའི་རྣམ་པས་སོ། །རྣམ་ པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པས་ཉེ་བར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་སྟེ། འདུ་བྱེད་དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན། རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སེམས་ ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་།སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དགེ་སློང་དག་ངས་ལྷའི་སྤྱན་རྣམ་པར་དག་པ་མིའི་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པས་སེམས་ཅན་འཆི་འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དག་ནས་ལུས་ཞིག་སྟེ་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་བདེ་ འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བའི་བར་དག་ཀྱང་གཟིགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་རྣམ་གྲངས་དེས་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་སྤྱན་དང་ལྡན་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་གཟིགས་པ་མངའ་བས་རེ་ཞིག་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས།འདི་ལྟ་སྟེ་ཉི་མ་བདུན་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག་དུས་ཡུན་རིང་པོ་འདས་པའི་འོག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་དུ་རིམ་གྱིས་ཉི་མ་བདུན་འཆར་བའི་བར་དག་འབྱུང་བ་དང་། ས་ཆེན་པོ་འདི་དང་། རིའི་རྒྱལ་པོ་རི་རབ་དང་། ཚངས་པའི་འཇིག་ རྟེན་གྱི་བར་གྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་བསྲེགས་ཤིང་གཞོབ་ཏུ་བརླགས་ནས།དུ་བ་ཡང་མེད། ཐལ་བའི་ལྷག་མ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བའི་དུས་ཀྱང་ཡོད། སྐབས་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའི་རྣམ་གྲངས་དེས་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྤྱན་དང་ལྡན་པ་མངོན་སུམ་ དུ་གཟིགས་པ་མངའ་བས།སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་མི་རྟག་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་པས་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་རེ་ཞིག་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་ངེས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།

如果想要通过出世间道而行，则从四圣谛开始直至获得阿罗汉果位期间，将依次生起从相应了知作意等乃至究竟瑜伽果位作意等七种作意。
其中，对于听闻、受持并善加修习、作意四圣谛的略说和广说，或者对于已获得禅定和无色定本体的瑜伽行者来说，以四种行相即无常行相、苦行相、空行相、无我行相来分别了知苦谛的特征。
以四种行相即因行相、集行相、生行相、缘行相来分别了知集谛的特征。
以四种行相即灭行相、静行相、妙行相、出行相来分别了知灭谛的特征。
以四种行相即道行相、如理行相、修行相、出离行相来分别了知道谛的特征。这就是其相应了知作意。
其中，以十种行相来思维苦谛时，以四种行相来随顺。何为十种？即变异行相、坏灭行相、离散行相、法性行相、近取行相、系缚结缚行相、不净行相、无成就无安乐行相、无所缘行相、无自在行相。
这十种行相也应当以正理成立的方式来观察。其中，首先可信的经教是，世尊所说'一切诸行无常'。这些行略而言之有两种：有情世间和器世间。
其中，世尊依有情世间而说：'诸比丘，我以清净超越人眼的天眼，见诸有情死时生时，乃至见其身坏命终后，往生善趣天界'等教法。由此，具眼世尊以现量所见，首先显示了有情世间的无常性。
世尊依器世间而说，如《七日经》中说：'诸比丘，经过长时之后，世间将依次出现七日，直至大地、须弥山王乃至梵世间等一切器世间被焚烧毁坏，连烟尘都不复存在的时候也会有，也会有这样的时期。'由此教法，具眼世尊以现量所见显示了器世间的无常性。
因此，瑜伽行者首先依止这些可信的经教，以信心为主而对一切诸行的无常性获得定解。

།དེས་དེ་ལྟར་ངེས་པ་ཐོབ་ནས་དད་པའི་ དབང་དུ་བྱས་ཏེ།མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་མངོན་སུམ་ཉིད་དང་ལྐོག་ཏུ་མ་གྱུར་བ་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པ་ཉིད་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ་དངོས་པོ་གཉིས་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་དེ། གཉིས་གང་ཞེ་ན། ནང་གི་དངོས་པོ་ དང་།ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོའོ། །དེ་ལ་ནང་གི་དངོས་པོ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་གང་ཡིན་པ་དག་གོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ནི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་སྟེ། བཅུ་དྲུག་གང་ཞེ་ན། ས་གཞིའི་དངོས་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། གྲོང་དང་། གྲོང་རྡལ་དང་། ཁང་ཁྱིམ་དང་། ཚོང་ཁང་ལ་སོགས་པ་དང་། ཀུན་དགའ་ར་བའི་དངོས་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤིང་ལྗོན་པ་དང་། རྩཝ་དང་། སྨན་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་དང་། རིའི་དངོས་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། རི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་གནས་པ་རྣམས་དང་། ཆུའི་དངོས་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆུ་མིག་དང་། མཚོ་དང་། མཚེའུ་དང་། ཆུ་ཀླུང་ལ་སོགས་པ དང་།ལས་ཀྱི་མཐའི་དངོས་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཞིང་ལ་སོགས་པ་དང་། སོག་འཇོག་གི་དངོས་པོ་མཛོད་ལ་སོགས་པ་དང་། ཟས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། སྐོམ་གྱི་དངོས་པོ་དང་། བཞོན་པའི་དངོས་པོ་དང་། གོས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། རྒྱན་གྱི་དངོས་པོ་དང་། བཞད་གད་དང་། གླུ་བྲོ་དང་། རོལ་མོའི་སྒྲའི་དངོས་པོ་དང་། སྤོས་དང་། མེ་ཏོག་ཕྲེང་དང་། ཕྱུག་པའི་དངོས་པོ་དང་། སྣོད་སྤྱད་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། སྣང་བ་དང་། མུན་པའི་དངོས་པོ་དང་། ཕོ་མོས་དགའ་དགུར་སྤྱོད་པའི་དངོས་པོ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་བཅུ་དྲུག་ཡིན་ནོ། །དེས་དེ་ལྟར་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི དངོས་པོ་རྣམ་པར་བཞག་ནས།རེ་ཞིག་མངོན་སུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནང་གི་དངོས་པོའི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། དེ་ལ་ནང་གི་དངོས་པོའི་འགྱུར་བ་ནི་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་དང་། འགྱུར་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་དོ། དེ་ ལ་ནང་གི་དངོས་པོའི་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ། གནས་སྐབས་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཁ་དོག་ལས་གྱུར་པ་དང་། དབྱིབས་ལས་གྱུར་པ་དང་། འབྱོར་པ་དང་རྒུད་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཚང་བ་དང་མ་ཚང་བ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ ངལ་བ་ལས་གྱུར་པ་དང་།གཞན་གྱི་གནོད་པ་བྱས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། གྲང་བ་དང་དྲོ་བ་ལས་གྱུར་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་ལས་གྱུར་པ་དང་། རེག་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ན་བ་ལས་གྱུར་པ་དང་། འཆི་བ་ལས་གྱུར་པ་དང་། རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྣང་ཞིང་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། དུས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས པ་དང་།ལོངས་སྤྱད་པ་དང་། དུས་ཚིགས་འགྱུར་བ་དང་། མེས་ཚིག་པ་དང་། ཆུས་ཁྱེར་བ་དང་། རླུང་གིས་བསྐམས་པ་དང་། རྐྱེན་གཞན་དང་ཕྲད་པའོ། །དེ་ལ་དུས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་གཟུགས་ཅན་གང་དག་གནས་བཟང་པོར་ བཞག་ཀྱང་དུས་གཞན་ན་རྙིངས་པ་དང་།གཟུགས་གྱུར་པར་སྣང་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། གཞན་གྱི་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་དག་དང་། མཚོན་ཆ་སྣ་ཚོགས་དག་དང་། གནོད་པ་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་སྣ་ཚོགས་དག་གིས་འགྱུར་བ་སྣ་ཚོགས་སྐྱེད་ པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སོ་སོའི་བདག་པོ་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་དག་གིས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་དབང་གིས་འགྱུར་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་དུས་ཚིགས་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དགུན་ནི་རྩཝ་དང་། སྨན་ དང་།ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་སྐྱ་བ་དང་། ལྷགས་པར་འགྱུར་ལ། དཔྱིད་དང་། དབྱར་དག་ནི་སྔོ་ཞིང་རྒྱས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་རྒྱས་པ་དང་། མེ་ཏོག་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལ་དེ་དག་གི་འབྱོར་བ་དང་རྒུད་པར་གྱུར་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

他如是获得定解后，就依信心的力量，反复寻求无常性的现量、非隐蔽性及不依赖他人的性质。
如何寻求呢？说道：安立两种事物，哪两种呢？内在事物和外在事物。
其中内在事物是六处。外在事物有十六种，哪十六种呢？
地基事物，即：村庄、城镇、房屋、商铺等；园林事物，即：树木、草药、药物、森林等；山的事物，即：各种形态的山；水的事物，即：泉水、湖泊、池塘、河流等；
农作事物，即：田地等；储藏事物，即：仓库等；食物事物；饮品事物；交通工具事物；衣物事物；装饰事物；笑声、歌舞和音乐声事物；香料、花鬘事物；财富事物；器具事物；光明和黑暗事物；男女欢爱事物。这些就是十六种外在事物。
他如是安立内外事物后，首先以现量为主的作意来寻求内在事物的变化无常性。
其中内在事物的变化有十五种，变化的因有八种。
其中内在事物的十五种变化是什么呢？即：由阶段所生变化、由颜色所生变化、由形状所生变化、由兴衰所生变化、由肢体完整与否所生变化、由疲惫所生变化、由他人加害所生变化、由冷热所生变化、由行为所生变化、由触受所生变化、由烦恼所生变化、由疾病所生变化、由死亡所生变化、由染污等所生变化、由一切种类完全消失穷尽所生变化。
其中八种变化因是什么呢？说道：即时间变迁、他人加害、受用、季节变化、火烧、水冲、风干、遇其他缘。
其中时间变迁是指：有形事物虽置于良好处所，但随时间推移而显现陈旧和形态改变等。
其中他人加害是指：由他人各种形体、各种武器及各种加害方式产生各种变化等。
其中受用是指：各自物主对各种形体的受用而产生变化等。
其中季节变化是指：冬季草药、药物、森林等枯萎、凋零，春夏则青翠茂盛，同样果实丰硕、花朵盛开等。这些就是其兴衰变化。

།དེ་ལ་མེས་ཚིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ ལྟ་སྟེ།མེ་ཤོར་ན་གྲོང་དང་། གྲོང་རྡལ་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དང་། ཡུལ་འཁོར་གྱི་གནས་དག་ཚེག་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་ཆུས་ཁྱེར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆུའི་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་བྱུང་ན། གྲོང་དང་། གྲོང་རྡལ་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དང་། ཡུལ་འཁོར་ གྱི་གནས་དག་ཁྱེར་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལ་རླུང་གིས་བསྐམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། རླུང་གི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོས་ས་ཕྱོགས་གཤེར་བ་དག་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གོས་གཤེར་བ་དག་དང་། འབྲུའི་རྣམ་པ་གཤེར་བདག་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་བསྐམས་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་ལ་རྐྱེན་གཞན་དང་ཕྲད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། བདེ་བའི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། བདེ་བའི་ཚོར་བ་མྱོང་བ་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་ལ བརྟེན་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་མྱོང་བ་ན། བདེ་བའི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་དང་། ཕྲད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་མྱོང་བ་ན། བདེ་ བའི་ཚོར་བའམ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་ན། ཁོང་ཁྲོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་དང་ཕྲད་ན། དེ་དང་ཕྲད་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་འབྲལ་ཞིང་། ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྐྱེ་ བར་འགྱུར་བ་དང་།ཞེ་སྡང་བར་འགྱུར་བ་དང་། རྨོངས་པར་འགྱུར་བ་ན་མི་འདྲ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་དང་ཕྲད་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ན། ཡུལ་སྒྲ་དང་ཕྲད་པ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་ཕྲད་དང་། ཡུལ་གཞན་གྱི་རྐྱེན་དེ་དག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འདྲ་བ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ། །བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ནི་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ་། གཟུགས་ཅན་ནམ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཅན་གང་དག་འགྱུར བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཡིན་ཏེ།དེ་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་ལ་དེ་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ།། །།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་བམ་པོ་བཅུ་དགུ་པ། དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ནང་གི་དངོས་པོའི་གནས་སྐབས་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ ནི་དེས་བདག་ཉིད་དམ།གཞན་དག་གིས་གཞོན་ནུའི་གནས་སྐབས་ནས་བཟུང་སྟེ། རྒས་པའི་བར་གྱི་གནས་སྐབས་དག་མཐོང་བར་གྱུར་ཅིང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་སྔ་ཕྱི་མི་འདྲ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཐ་དད་པ་དང་། རྣམ་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་མཐོང་ནས་ཀྱང་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འདི་ལྟར་ནང་ གི་འདུ་བྱེད་འདི་དག་གི་གནས་སྐབས་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བ་འདི་ལྟ་བུ་དག་མངོན་སུམ་ཁོ་ནར་སྣང་བ་ལས་ན།ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་འདི་དག་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ནང་གི་དངོས་པོའི་གནས་སྐབས་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ།

关于被火烧毁，是这样的：当火灾发生时，村庄、城镇、王宫和地方住所都会被烧毁。
关于被水冲走，是这样的：当发生大水灾时，村庄、城镇、王宫和地方住所都会被冲走。
关于被风吹干，是这样的：当大风吹起时，潮湿的地方、潮湿的衣服以及潮湿的谷物都会很快被吹干。
关于遇到其他条件，是这样的：依靠能感受快乐的触觉，在感受快乐时遇到能感受痛苦的触觉；同样，依靠能感受痛苦的触觉，在感受痛苦时遇到能感受快乐的触觉；依靠能感受非苦非乐的触觉，在感受非苦非乐时遇到能感受快乐或痛苦的触觉。
同样，当生起贪欲时，若遇到愤怒的因缘，因遇到这些而远离贪欲的烦恼，生起愤怒的烦恼。当生起嗔恨和愚痴时，遇到不同烦恼生起的因缘也应当如此理解。
又比如，当眼识现前时，遇到声音、气味、味道、触觉和法的相状等其他境界，由这些不同的缘而生起不同的识。
这八种是变化的因，凡是有形或无形的诸法发生变化，其因都是这八种，超过这些既没有更高的，也没有更多的。
声闻地第十九品。关于如何寻求内在事物状态变化的无常性？这是指他自己或他人从年轻时期直到老年时期的状态，看到诸行前后不同、极为差异和变化，见到这些后心想：'如此内在诸行的状态变化如此显现，唉！这些诸行确实是无常的。'这就是寻求内在事物状态变化的无常性。

། དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ནང་གི་དངོས་པོའི་ཁ་དོག་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ན་དེས་བདག་ཉིད་དམ། གཞན་དག་གི་ཤ་མདོག་སྔོན་ཁ་དོག་བཟང་བ་ཉིད་དང་། མདངས་བཟང་བ་ཉིད་དང་། མདོག་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ལ། ཕྱིས་ཁ་དོག་ངན པ་ཉིད་དང་།མདངས་ངན་པ་ཉིད་དང་། མདོག་རྩུབ་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་སྟེ། མཐོང་ནས་ཀྱང་ཡང་ཕྱིར་བཟློག་སྟེ། དུས་གཞན་གྱི་ཚེ་ན་ཤ་མདོག་དེ་ཉིད་ཁ་དོག་བཟང་བ་ཉིད་དང་། མདངས་བཟང་བ་ཉིད་དང་། མདོག་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ནས། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འདི་ལྟར་ནང་གི་འདུ་བྱེད་འདི་དག་གི་ཁ་དོག་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བ་འདི་ལྟ་བུ་དག་མངོན་སུམ་ཁོ་ནར་སྣང་བ་ལས་ན་། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་འདི་དག་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ནང་གི་དངོས་པོའི་ཁ་དོག་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཇི ལྟར་ན་ནང་གི་དངོས་པོའི་དབྱིབས་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན།ཁ་དོག་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དབྱིབས་ཀྱང་ཆུང་ངུ་དང་། ཆེན་པོ་པ་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ན་དེས་བདག་ཉིད་དམ། གཞན་དག་གི་དབྱིབས་ཆེན་པོ་དང་། ཆུང་ངུ་དེ་ལྟ་བུ་དག་མཐོང་ནས། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འདི་ལྟར་ནང་གི་འདུ་བྱེད་འདི་དག་གི་དབྱིབས་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བ་འདི་ལྟ་བུ་དག་མངོན་སུམ་ཁོ་ནར་སྣང་བ་ལས་ན། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་འདི་དག་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་ལྟར་ནང་གི་དངོས་པོའི་དབྱིབས་ལས གྱུར་པའི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ནང་གི་དངོས་པོའི་འབྱོར་བ་དང་། རྒུད་པ་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། འབྱོར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉེ་དུའི་འབྱོར་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འབྱོར་བ་དང་། ཚུལ་ ཁྲིམས་དང་ལྟ་བའི་འབྱོར་བའོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་རྒུད་པ་སྟེ། འདི་ན་དེས་བདག་ཉིད་དམ། གཞན་དག་གི་འབྱོར་པ་དང་། རྒུད་པ་འདི་ལྟ་བུ་དག་མཐོང་ནས། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འདི་ལྟར་ནང་གི་འདུ་བྱེད་འདི་དག་གི་འབྱོར་བ་དང་རྒུད་པ་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བ་འདི་ལྟ་བུ་དང་། མངོན་སུམ་ཁོ་ནར་སྣང་བ་ལས་ན། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་འདི་དག་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་དེ་ལྟར་ནང་གི་དངོས་པོའི་འབྱོར་པ་དང་། རྒུད་པ་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ནང་གི་དངོས་པོའི་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཚང བ་དང་།མ་ཚང་བ་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ན་དེས་བདག་ཉིད་དམ། གཞན་དག་གི་ཡན་ལག་དང་། ཉིང་ལག་སྔོན་ཚང་བར་མཐོང་ལ་ཕྱིས་དུས་གཞན་གྱི་ཚེ་ན། རྒྱལ་པོའམ། རྐུན་པོའམ། མིའམ་མི་མ་ཡིན་པ་དག་གིས་མ་ ཚང་བར་བྱས་པ་ཡང་མཐོང་སྟེ།མཐོང་ནས་ཀྱང་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འདི་ལྟར་ནང་གི་འདུ་བྱེད་འདི་དག་གི་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཚང་བ་དང་། མ་ཚང་བ་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བ་འདི་ལྟ་བུ་དག་མངོན་སུམ་ཁོ་ནར་སྣང་བ་ལས་ན། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་འདི་དག་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་ སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།དེ་ལྟར་ནང་གི་དངོས་པོའི་ཡན་ལག་དང་། ཉིང་ལག་ཚང་བ་དང་། མ་ཚང་བ་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ།

那么，如何寻求内在事物的颜色所生的变化无常性呢？在此，他见到自己或他人的肤色先前色泽优美、光泽优美、颜色清净，后来见到色泽不好、光泽不好、颜色粗糙，见到后又再次转变，在其他时候又见到那肤色色泽优美、光泽优美、颜色清净，他这样思维：'如此内在诸行的颜色所生如是变化明显可见，唉！这些行确实是无常的。'如是寻求内在事物的颜色所生的变化无常性。
那么，如何寻求内在事物的形状所生的变化无常性呢？如同前述颜色一样，形状也应当了知为大小变化的无常性。在此，他见到自己或他人的形状大小如是等，他这样思维：'如此内在诸行的形状所生如是变化明显可见，唉！这些行确实是无常的。'如是寻求内在事物的形状所生的变化无常性。
那么，如何寻求内在事物的兴盛与衰败所生的变化无常性呢？所谓兴盛，即：亲属的兴盛、受用的兴盛、戒律和见解的兴盛。与此相反即为衰败。在此，他见到自己或他人如是等的兴盛与衰败，他这样思维：'如此内在诸行的兴盛与衰败所生如是变化明显可见，唉！这些行确实是无常的。'如是寻求内在事物的兴盛与衰败所生的变化无常性。
那么，如何寻求内在事物的肢体与支分具足与不具足所生的变化无常性呢？在此，他见到自己或他人的肢体与支分先前具足，后来在其他时候，由于国王或盗贼或人或非人等使其不具足，见到后他这样思维：'如此内在诸行的肢体与支分具足与不具足所生如是变化明显可见，唉！这些行确实是无常的。'如是寻求内在事物的肢体与支分具足与不具足所生的变化无常性。

།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ནང་གི་དངོས་བོ་ཡོངས་སུ་ངལ་བ་ལས་གྱུར་བའི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན།འདི་ན་དེས་བདག་ཉིད་དམ་གཞན་དག་གི་ལུས་སྔོན་བརྒྱུགས་པའམ། རྒྱལ་བའམ། མཆོངས་པའམ། འཛེགས་པའམ། ལས་སྣ་ཚོགས་རིངས་པར་བྱས་པས་ཡོངས་སུ་ངལ་བ་དང་ལུས་ཡོངས་སུ་དུང་བར་མཐོང་ལ། དེས་དུས་གཞན་གྱི་ཚེ་ན། ཡོངས་སུ་ངལ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་དུབ་པ་མེད་པར་མཐོང་སྟེ། མཐོང་ནས་ཀྱང་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འདི་ལྟར་ནང་གི་འདུ་བྱེད་འདི་དག་གི་ཡོངས་སུ་ངལ་བ་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བ་འདི་ལྟ་བུ་དག་མངོན་སུམ་ཁོ་ནར་སྣང་བ་ལས་ན། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་འདི་དག་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་ལྟར་ནང་གི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ངལ་བ་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ནང་གི་དངོས་པོ་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་ལས་གྱུར་བའི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ནི་དེས་བདག་ཉིད་དམ། གཞན་དག་གི ལུས་ལ་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ།ལྕུག་ལྕག་གམ། རྟ་ལྕག་གམ། སྦ་ལྕག་གམ། འབྲེང་ལྕག་དག་གིས་གཞུས་པའམ། དེ་བཞིན་དུ་ཤ་སྦྲང་དང་སྦྲང་བུ་མཆུ་རིངས་དང་། སྡིག་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པའི་རེག་པ་སྣ་ཚོགས་དག་གིས་རྣམ་པར་གྱུར་པར་མཐོང་ལ། དེ་དུས་གཞན་གྱི་ཚེ་ན་རྣམ་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་མེད་པ་མཐོང་སྟེ། མཐོང་ནས་ཀྱང་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འདི་ལྟར་ནང་གི་འདུ་བྱེད་འདི་དག་གི་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བ་འདི་ལྟ་བུ་དག་མངོན་སུམ་ཁོ་ནར་སྣང་བ་ལས་ན་། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་འདི་དག་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།དེ་ལྟར་ནང་གི་དངོས་པོ་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ནང་གི་དངོས་པོ་གྲང་བ་དང་། དྲོ་བ་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ན་དེས་གྲང་བའི་ དུས་ལ་བབ་པའི་ཚེ་ན།བདག་ཉིད་དམ་གཞན་དག་གི་ལུས་སྦྲེ་བས་པ་དང་། ལུས་ཞུམ་པ་དང་། གྲང་བའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་ཉེན་པས་དྲོ་བ་འདོད་པར་མཐོང་ན་། དྲོ་བའི་དུས་ལ་བབ་པའི་ཚེ་ན་ནི་ལུས་སྦྲེབས་པ་མེད་པ་དང་། ལུས་ཞུམ་པ་མེད་པ་དང་། ལུས་རྔུལ་བ་དང་། ལུས་ གདུང་བ་དང་།ཁ་སྐམས་པ་དང་། སྐོམ་གྱིས་གདུངས་ཤིང་བསིལ་བའི་རེག་པ་འདོད་པར་མཐོང་སྟེ། མཐོང་ནས་ཀྱང་ཡང་ཕྱིར་བཟློག་སྟེ། གྲང་བའི་དུས་ལ་བབ་པའི་ཚེ་ན་སྔར་བཤད་པའི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་ལྟ་བུ་དག་མཐོང་སྟེ། མཐོང་ནས་ཀྱང་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འདི་ལྟར་ནང་གི་འདུ་ བྱེད་འདི་དག་གི་གྲང་བ་དང་།དྲོ་བ་ལས་གྱུར་པ་འགྱུར་བ་འདི་ལྟ་བུ་དག་མངོན་སུམ་ཁོ་ནར་སྣང་བ་ལས་ན། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་འདི་དག་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་ལྟར་ནང་གི་དངོས་པོའི་གྲང་བ་དང་། དྲོ་བ་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ ཇི་ལྟར་ན་ནང་གི་དངོས་པོའི་སྤྱོད་ལམ་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན།འདི་ན་དེས་བདག་ཉིད་དམ། གཞན་དག་གིས་འཆག་པ་དང་། འདུག་པ་དང་། འགྲེང་བ་དང་། ཉལ་བའི་སྤྱོད་ལམ་དག་ལས་ལན་འགའ་ནི་བདག་ཉིད་དམ་གཞན་དག་ལ་སྤྱོད་ ལམ་གང་ཡང་རུང་བ་བདག་གིས་གནོད་པ་མཐོང་ལ།ལན་འགའ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཕན་པར་མཐོང་སྟེ། མཐོང་ནས་ཀྱང་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འདི་ལྟར་ནང་གི་འདུ་བྱེད་འདི་དག་གི་སྤྱོད་ལམ་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བ་འདི་ལྟ་བུ་དག་མངོན་སུམ་ཁོ་ནར་སྣང་བ་ལས་ན། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་ འདི་དག་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།དེ་ལྟར་ནང་གི་དངོས་པོའི་སྤྱོད་ལམ་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ།

那么，如何观察内在事物由疲劳所生的变化无常性呢？在此，他见到自己或他人的身体，由于之前奔跑、行走、跳跃、攀爬或快速做各种事情而疲惫，身体疲乏。他又在其他时候，见到没有疲惫和疲乏。见到后他这样思维：'如此内在诸行由疲劳所生如是变化，皆是现前可见，唉！这些诸行确实是无常的。'如是观察内在事物由疲劳所生的变化无常性。
那么，如何观察内在事物由他人加害所生的变化无常性呢？在此，他见到自己或他人的身体被他人加害，比如被竹鞭、马鞭、藤鞭、皮鞭等抽打，或者同样被蚊虫、长嘴虫、毒蛇等各种触碰所改变。他又在其他时候，见到没有这些改变。见到后他这样思维：'如此内在诸行由他人加害所生如是变化，皆是现前可见，唉！这些诸行确实是无常的。'如是观察内在事物由他人加害所生的变化无常性。
那么，如何观察内在事物由冷热所生的变化无常性呢？在此，他见到在寒冷时节，自己或他人的身体颤抖、蜷缩，被寒冷所困扰而渴求温暖。在炎热时节，则见到身体不颤抖、不蜷缩，而是出汗、燥热、口干、被渴所困而渴求凉爽的触感。见到后又反过来，在寒冷时节见到如前所说的情形。见到后他这样思维：'如此内在诸行由冷热所生如是变化，皆是现前可见，唉！这些诸行确实是无常的。'如是观察内在事物由冷热所生的变化无常性。
那么，如何观察内在事物由威仪所生的变化无常性呢？在此，他见到自己或他人行走、坐、站立、躺卧等威仪，有时见到某种威仪对自己或他人有害，有时又见到这些威仪有益。见到后他这样思维：'如此内在诸行由威仪所生如是变化，皆是现前可见，唉！这些诸行确实是无常的。'如是观察内在事物由威仪所生的变化无常性。

།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ནང་གི་དངོས་པོའི་རེག་པ་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ན་དེས་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པས་རེག་པའི་ཚེ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེས་པའི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་མྱོང་བ་ན།བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདེ་བར་ཚོར་བའི་གནས་སྐབས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དང་། བདེ་བར་ཚོར་བའི་གནས་སྐབས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པར་ཚོར་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་དེ་། ཚོར་བ་དེ་དག་ཀྱང་སྔ་ཕྱིར་སར་པ་སར་པ་དང་། རྙིང་པ་མ་ཡིན་པ་རྙིང་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། བྱུང་ནས་འཇིག་པ་དང་། རེ་ཞིག་པ་དང་། ཡུན་རིང་དུ་མི་གནས པ་དང་།གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མཐོང་ངོ་། །མཐོང་ནས་ཀྱང་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འདི་ལྟར་ནང་གི་འདུ་བྱེད་འདི་དག་གི་རེག་པ་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བ་འདི་ལྟ་བུ་དག་མངོན་སུམ་ཁོ་ནར་སྣང་བ་ལས་ན་། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་འདི་དག་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འདི་ལྟར་ ནང་གི་དངོས་པོའི་རེག་པ་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ནང་གི་དངོས་པོའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ན་དེས་བདག་ཉིད་དམ། གཞན་དག་གི་སེམས་ འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བ་དང་། གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་དང་། གཏི་མུག་དང་བྲལ་བ་བྱུང་ངོ་ཅོག་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཤིང་སེམས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་དག་གིས་ཉེ་བར་ཉོན་ མོངས་པར་གྱུར་ན་ཡང་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་ཤེས་ལ་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ན་ཡང་།ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་གིས་སྔ་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཉོན་མོངས་ཤིང་རྣམ་པར་གྱུར་པ་ དང་།རྣམ་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་དག་མཐོང་ནས་ཀྱང་། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ནང་གི་འདུ་བྱེད་འདི་དག་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བ་འདི་ལྟ་བུ་དག་མངོན་སུམ་ཁོ་ནར་སྣང་བ་ལས་ན། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་འདི་དག་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་ལྟར་ནང་གི་དངོས་པོའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ནང་གི་དངོས་པོའི་ན་བ་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ན་དེས་ལན་འགའ་ནི་བདག་ཉིད་དམ། གཞན དག་ནད་མེད་པ་དང་།བདེ་བ་དང་། སྟོབས་དང་ལྡན་པར་མཐོང་ལ། དེས་དུས་གཞན་གྱི་ཚེ་ན་ནི། བདག་ཉིད་དམ། གཞན་དག་ན་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ན་ཚབས་ཆེ་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟད་པ། རྩུབ་པ་ཚ་བ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དག་གིས་རྒྱས་ པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རེག་པར་ཡང་མཐོང་ངོ་།།དེས་ཡང་དུས་གཞན་གྱི་ཚེ་ན། ནད་མེད་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྟོབས་དང་ལྡན་པར་ཡང་མཐོང་སྟེ། མཐོང་ནས་ཀྱང་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འདི་ལྟར་ནང་གི་འདུ་བྱེད་འདི་དག་གི་ན་བ་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བ་འདི་ལྟ་བུ་དག་མངོན་ སུམ་ཁོ་ནར་སྣང་བ་ལས་ན།ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་འདི་དག་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་ལྟར་ནང་གི་དངོས་པོའི་ན་བ་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ།

那么，如何寻求内在事物的触受所生的变化无常性呢？在此，当他被能生起乐受的触所触时，依靠能生起乐受的触而生起乐受时，他以自身确定乐受的状态，如同乐受的状态一样，对于苦受以及非苦非乐受的状态也是如此。他见到这些感受前后新生新生，非旧非旧，生已即灭，暂时性，不长久住，变异。见已如是思维：'如是内在诸行的触所生如此变化现前显现，唉！这些行是无常的。'如是寻求内在事物的触受所生的变化无常性。
那么，如何寻求内在事物的烦恼所生的变化无常性呢？在此，他完全了知自己或他人的心有贪或离贪、有嗔或离嗔、有痴或离痴所生的一切，若为任何随烦恼所染，则完全了知为'有染'，若无随烦恼，则完全了知为'无染'。见到烦恼和随烦恼使心相续前后染污及变异、不变异已，他如是思维：'如是内在诸行的烦恼所生如此变化现前显现，唉！这些行是无常的。'如是寻求内在事物的烦恼所生的变化无常性。
那么，如何寻求内在事物的疾病所生的变化无常性呢？在此，他有时见到自己或他人无病、安乐、具足力量，而在其他时候，见到自己或他人生病、痛苦、病情严重，如前所说被难忍、粗猛、炽热、不悦意的身受所触。他在其他时候又见到无病、安乐、具足力量。见已如是思维：'如是内在诸行的疾病所生如此变化现前显现，唉！这些行是无常的。'如是寻求内在事物的疾病所生的变化无常性。

།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ནང་གི་དངོས་པོའི་འཆི་བ་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན།འདི་ན་དེས་སྔོན་གསོན་ཞིང་འཚོ་ལ། འདུག་ཅིང་སྡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མཐོང་ལ། དེ་དུས་གཞན་གྱི་ཚེ་ན། ཤི་ཞིང་དུས་ལས་འདས་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སྟོང་བའི་ལུས་གང་ཡིན་པ་ཡང་མཐོང་ངོ་། །མཐོང་ནས་ཀྱང་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འདི་ལྟར་ནང་ གི་འདུ་བྱེད་འདི་དག་གི་འཆི་བ་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བ་འདི་ལྟ་བུ་དག་མངོན་སུམ་ཁོ་ནར་སྣང་བ་ལས་ན།ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་འདི་དག་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་ལྟར་ནང་གི་དངོས་པོའི་འཆི་བ་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ནང་ གི་དངོས་པོའི་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་གྱུར་པས་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན།དེས་ཤི་བའི་རོ་དེ་ཉིད་ལན་འགའ་ནི་རྣམ་པར་བསྔོས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་མཐོང་ལ་ལན་འགའ་ནི་རྣམ་པར་རྣགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་མཐོང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་ལན་འགའ་ ནི་རུས་པའི་ཀེང་རུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བར་དུ་མཐོང་སྟེ།མཐོང་ནས་ཀྱང་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འདི་ལྟར་ནང་གི་འདུ་བྱེད་འདི་དག་གི་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བ་འདི་ལྟ་བུ་དག་མངོན་སུམ་ཁོ་ནར་སྣང་བ་ལས་ན། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་འདི་དག་ནི་མི་རྟག་པ་ ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་ནང་གི་དངོས་པོའི་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ནང་གི་དངོས་པོའི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྣང་ཞིང་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ལས་གྱུར་པའི་ འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན།དེས་དུས་གཞན་གྱི་ཚེ་ན། རུས་པའི་ཀེང་རུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཞིགས་ཤིང་ཞུ་སྟེ། མི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མིག་སྔར་མི་སྣང་བར་མཐོང་སྟེ། མཐོང་ནས་ཀྱང་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འདི་ལྟར་ནང་གི་འདུ་བྱེད་འདི་དག་གི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྣང་ཞིང་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་འགྱུར་བ་འདི་ལྟ་བུ་དག་སྔ་ཕྱིར་མངོན་སུམ་ཁོ་ནར་སྣང་བ་ལས་ན། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་འདི་དག་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འདི་ལྟར ནང་གི་དངོས་པོའི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྣང་ཞིང་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ལས་གྱུར་བའི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ།།དེ་རེ་ཞིག་དེ་ལྟར་མངོན་སུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས། འགྱུར་བ་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔས་ནང་གི་དངོས་པོའི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ རྣམ་པར་དཔྱོད་པར་བྱེད་དོ།།དེས་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་ནས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོའི་འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་པོ་དག་གི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པར་བྱེད་དེ། དེས་ས་གཞིའི་དངོས་པོའི་སའི་ཕྱོགས་གང་དག་ཏུ་སྔོན་ཁང་ཁྱིམ་གྱི་དངོས་པོ་དང་། ཚོང་ཁང་གི་དངོས་པོ་དང་། བསོད་ནམས་བྱས་པའི་གནས་དང་། གནས་ཁང་དང་། ལྷ་ཁང་དང་། གཙུག་ལག་ཁང་གི་དངོས་པོའི་རྣམ་པ་དག་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པ་མ་མཐོང་ལ། ཕྱིས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་ཤིང་མངོན་པར་གསར་པ་དང་། ལེགས་པར་བྱས་པ་དང་། ལེགས་པ་བྱུགས་པ་ཡང་མཐོང་། དེས་དུས་གཞན་གྱི་ཚེ་ནི་དེ་དག་རྙིངས་པ་དང་། གས་པ་དང་། རལ་བ་དང་། ཞིགས་པ་དང་། རུལ་བ་དང་། རྡིབ་པ་དང་། སེར་ག་དང་། རྔ་རྔོ་དང་། མེས་ཚིག་པའམ། ཆུས་ཁྱེར་བར་ཡང་མཐོང་སྟེ། མཐོང་ནས་ཀྱང་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་འདི དག་གི་འགྱུར་བ་དང་།རྣམ་པར་འགྱུར་བ་འདི་ལྟ་བུ་དག་སྔ་ཕྱིར་མངོན་སུམ་ཁོ་ནར་སྣང་བ་ལས་ན། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་འདི་དག་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་ས་གཞིའི་དངོས་པོའི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དཔྱོད་པར་བྱེད་དོ།

那么，如何寻求内在事物死亡所致的无常变化呢？在此，他见到某人先前活着、生存，安住、居住，而在另一时间，又见到他死亡、逝世，见到他的身体空无意识。见到后他这样思维：'如此内在诸行的死亡所致的这些变化如此明显可见，唉！这些诸行确实是无常的。'如是寻求内在事物死亡所致的无常变化。
那么，如何寻求内在事物由于青瘀等所致的无常变化呢？他见到那死尸有时处于青瘀状态，有时处于腐烂状态。同样，有时见到骨架状态。见到后他这样思维：'如此内在诸行的青瘀等所致的这些变化如此明显可见，唉！这些诸行确实是无常的。'如是寻求内在事物由于青瘀等所致的无常变化。
那么，如何寻求内在事物由于完全消失和耗尽所致的无常变化呢？他在另一时间见到，连那骨架状态也完全毁坏消融，完全不见踪影，眼前完全消失。见到后他这样思维：'如此内在诸行完全消失和耗尽所致的这些变化和转变，前后如此明显可见，唉！这些诸行确实是无常的。'如是寻求内在事物由于完全消失和耗尽所致的无常变化。
他首先如是以现量作意，以十五种变化观察内在事物的无常变化。他如是观察后，又以十六种外在事物的变化观察无常性。他见到某些地方以前没有房屋、商铺、福德处、住所、神殿、寺院等建筑，后来见到新建、装饰、粉刷一新。他在另一时间又见到它们破旧、裂开、损坏、毁坏、腐朽、倒塌、开裂、破碎，或被火烧毁、被水冲走。见到后他这样思维：'如此外在事物的这些变化和转变，前后如此明显可见，唉！这些诸行确实是无常的。'如是观察外在地基事物的无常变化。

།དེ་བཞིན་དུ་དེས་ཀུན་དགའི་ར་ བའི་དངོས་པོ་ཤིང་ལྗོན་པ་དང་།རྩཝ་དང་། སྨན་དང་། ནགས་ཚལ་དང་། སྐྱེད་མོས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ལན་འགའ་ནི་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་རྒྱས་ཤིང་སྔོ་བ་དང་། མཛེས་པ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བར་སྣང་ལ། དུས་གཞན་གྱི་ཚེ་ན་ནི། སྐམས་ཤིང་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་ ཡལ་བ་དང་།མེས་ཚིག་པའམ། ཆུ་ཁྱེར་བ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རིའི་དངོས་པོ་རི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱང་ལན་འགའ་ནི་རྡོ་ལ་སོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་སྣང་ལ། ལན་འགའ་ནི་རྡོ་མེད་པ་དང་། རྩེ་མོ་བསྙིལ་བ་དང་། ངོས་ཆད་པ་དང་། མེས་ཚིག་པའམ། ཆུས་བརླན་པ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཆུའི་དངོས་པོ་ཆུ་མིག་དང་། མཚོ་དང་། མཚེ་འུ་དང་། ཆུ་ཀླུང་དང་། ཁྲོན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ལན་འགའ་ནི་ཆུས་རྒྱས་པར་སྣང་ལ། ལན་འགའ་ནི་ཆུ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྐམས པ་དང་།ཐལ་བར་གྱུར་པ་དང་། སྟོང་པ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལས་ཀྱི་མཐའི་དངོས་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཞིང་ལས་དང་། གྲུའི་ལས་དང་། ཉོ་ཚོང་གི་ལས་དང་། བཟོའི་ལས་ཀྱི་གནས་སྣ་ཚོགས་དག་ཀྱང་ལན་འགའ་ནི་འབྱོར་བར་སྣང་ལ། ལན་འགའ་ནི་རྒུད་པར་ སྣང་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་གསོག་འཇོག་གི་དངོས་པོ་མཛོད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པ་མང་པོ་དག་ཀྱང་ལན་འགའ་ནི་འཕེལ་བར་སྣང་ལ། ལན་འགའ་ནི་འགྲིབ་པར་སྣང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཟས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། སྐོམ་གྱི་དངོས་པོ་དག་ཀྱང་ལན་འགའ་ནི་ལེགས་ པར་སྦྱར་བའི་གནས་སྐབས་སུ་སྣང་ལ།ལན་འགའ་ནི་ལེགས་པར་མ་སྦྱར་བའི་གནས་སྐབས་སུ་སྣང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལན་འགའ་ནི་ཁ་ཆུའི་ཚོགས་ཀྱིས་བརླན་པ་དང་། ལན་འགའ་ནི་བཤང་བ་དང་། གཅི་པའི་གནས་སྐབས་སུ་གྱུར་པའི་བར་དུ་སྣང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ བཞོན་པའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དག་ཀྱང་ལན་འགའ་ནི་ལེགས་པར་མཛེས་པར་བྱས་པ་དང་།ལེགས་པར་བརྒྱན་པ་དང་། སར་བ་དག་ཏུ་སྣང་ལ། ལན་འགའ་ནི་མཛེས་པ་མེད་པ་དང་། རྒྱན་མེད་པ་དང་། རྙིངས་པ་དག་ཏུ་སྣང་བ་དང་། དེ་ བཞིན་དུ་གོས་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དག་ཀྱང་ལན་འགའ་ནི་སར་པ་སར་པར་སྣང་ལ།ལན་འགའ་ནི་རྙིངས་པ་དང་། དེངས་པར་སྣང་བ་དང་། ལན་འགའ་ནི་གཙང་བར་སྣང་ལ། ལན་འགའ་ནི་དྲི་མ་ཅན་དུ་སྣང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱན་གྱི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དག་ཀྱང་ ལན་འགའ་ནི་ལེགས་པར་མཛེས་པར་སྣང་ལ།ལན་འགའ་ནི་མི་མཛེས་པར་སྣང་བ་དང་། ལན་འགའ་ནི་བརླིང་པོར་སྣང་བ་དང་། ལན་འགའ་ནི་ཆག་པ་དང་། གྲུགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཟད་པར་སྣང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བཞད་གད་དང་། གླུ་བྲོ་དང་། རོལ་མོའི་སྒྲའི་དངོས་པོའི་སིལ་སྙན་གྱི་ འབྱོར་བ་སྣ་ཚོགས་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་ལན་འགའ་ནི་འབྱོར་པར་སྣང་ལ།ལན་འགའ་ནི་འཇིག་པར་སྣང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྤོས་དང་། མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ་དང་། བྱུག་པའི་དངོས་པོ་དག་ཀྱང་ལན་འགའ་ནི་གསར་པ་དང་དྲི་ཞིམ་པར་སྣང་ལ། ལན་འགའ་ནི་རྙིངས་པ་དང་། དྲི་ང་བར་སྣང་ བ་དང་།ལན་འགའ་ནི་ཧ་ཅང་དྲི་ཞིམ་པ་དང་། དྲི་ང་བ་དང་། བརླན་པ་དང་། སྐམས་པ་མ་ཡིན་པར་སྣང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྣོད་སྤྱད་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམ་ཀྱང་ལན་འགའ་ནི་བྱི་དོར་མ་བྱས་པར་སྣང་ལ། ལན་འགའ་ནི་བྱི་དོར་བྱས་པར་སྣང་བ་དང་། ལན་འགའ་ནི་བརླིང་བང་སྣང་ལ། ལན་འགའ་ ནི་ཆག་པར་སྣང་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་སྣང་བ་དང་། མུན་པའི་དངོས་པོ་ཡང་ལན་འགའ་འབྱུང་བ་དང་། ལན་འགའ་འཇིག་པར་སྣང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཕོ་མོས་དགའ་མགུར་སྤྱོད་པའི་དངོས་པོ་ཡང་མི་བརྟན་ཞིང་ལན་འགའ་འབྱུང་བ་དང་། ལན་འགའ་འཇིག་པར་སྣང་བར་མཐོང་སྟེ། མཐོང་ནས་ཀྱང་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་དངོས་པོ་དྲུག་དང་། ལུས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་བཅུ་བོ་དེ་དག་གི་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་འགྱུར་བ་འདི་ལྟ་བུ་དག་སྔ་ཕྱིར་མངོན་སུམ་ཁོ་ནར་སྣང་བ་ལས་ན། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་འདི་དག་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ དུ་སེམས་ཏེ།མངོན་སུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས།

同样地，他看到园林中的事物，如树木、草药、森林、游园等，有时开满鲜花果实，青翠茂盛，美丽悦目；而在其他时候，则显得干枯，花果凋零，或被火烧毁，或被水冲走等。
同样地，山体的事物，各种形态的山，有时显得岩石丰富，有时则无石，山峰倒塌，山壁断裂，或被火烧，或被水浸等。
同样地，水的事物，如泉水、湖泊、池塘、河流、水井等，有时水量充沛，有时则水尽干涸，完全枯竭，成为灰烬，空无一物等。
同样地，各种工作事业，如农业、航运、商贸、工艺等，有时兴旺，有时衰败。
同样地，储藏之物，如仓库等各种各样众多的事物，有时增长，有时减少。
同样地，饮食之物，有时显得精心调制，有时则显得粗制滥造。
同样地，有时沾满唾液，有时则变成粪尿的状态。
同样地，各种交通工具，有时装饰精美，装点华丽，崭新如初，有时则不美观，无装饰，破旧不堪。
同样地，各种衣物，有时显得崭新，有时显得破旧褪色，有时显得洁净，有时显得污秽。
同样地，各种装饰品，有时显得美丽华贵，有时则不美观，有时显得坚固，有时则破损、毁坏、完全损坏。
同样地，欢笑、歌舞、音乐之声，由各种乐器汇集而成的声响，有时兴盛，有时衰落。
同样地，香料、花环、涂香之物，有时显得新鲜芬芳，有时则显得陈旧臭腐，有时则不太香也不太臭，不太湿也不太干。
同样地，器具之物，有时显得未经打扫，有时显得已经打扫，有时显得坚固，有时显得破损。
同样地，光明与黑暗之物，也是有时生起，有时消失。
同样地，他看到男女欢爱之事也是无常的，有时生起，有时消失。
见此之后，他这样思维：'如此这般，外在的有为法所摄持的六种事物和身体的十种资具，其变化和种种变化如是前后显现可见，唉！这些有为法确实是无常的。'以此现量所作的作意。

མངོན་སུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོའི་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་སྔར་བསྟན་པ་དེ་དག་གིས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་འགྱུར་བའི་རྣམ་པས་མི་རྟག་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དཔྱོད་པར་ བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།། དེས་ཇི་ལྟར་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་ཞིང་ཉམས་སུ་མྱོང་ལ་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པར་གྱུར་ཅིང་། གཞན་གྱིས་བཀྲིར་མི་ཟུག་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དཔྱོད་ཅིང་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་པས་ན། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ བས་ན།དེའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་དེ་ལྟར་མངོན་སུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དཔྱད་ནས། འདུ་བྱེད་གཟུགས་ཅན་གང་དག་གི་སྐད་ཅིག་ལ་འབྱུང་ཞིང་། འཇིག་པ་དང་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་ཅིང་མེད་པ་མ་ ཡིན་པ་བཞིན་དུ་མི་མཐོང་བ་དེ་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་དེ།འདི་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་དོ། །འདི་ལྟར་སྔ་ཕྱིར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ནི་འདུ་བྱེད་སྐད་ཅིག་ལ་འབྱུང་ཞིང་འཇིག་པ་དང་། མེད་པར་འགྱུར་བ་འདི་དག་ལ་རིགས་ཀྱི། དེ་ཁོ་ན་ བཞིན་དུ་གནས་པ་དག་ལ་ནི་མི་རིགས་པས་དེ་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་སྐད་ཅིག་པ་སྟེ།རྐྱེན་དེ་དང་དེ་དག་ཡོད་ན་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ། བྱུང་ནས་ཀྱང་འཇིག་པའི་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པར་རང་གི་ངང་གིས་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ། །འགྱུར་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དང་།རྣམ་པར་འགྱུར་བ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཇིག་པའི་རྒྱུ་དེ་དང་འདུ་བྱེད་ཞིགས་པ་རྣམས་ནི་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་མི་འདྲ་བར་འབྱུང་བར་སྣང་བ་ཡིན་གྱི། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་ འབྱུང་བ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འདུ་བྱེད་གང་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འབྱུང་བར་སྣང་བ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན། ཆུ་བསྐོལ་ན་མཇུག་ཏུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་བསྐལ་པའི་མེས་བསྲེགས་པ་ན་མཇུག་ཏུ་དུ་བ་ཡང་ མེད།ཐལ་བའི་ལྷག་མ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་རྒྱུ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་དག་ཡོངས་སུ་ཟད་ནས། མཇུག་ཏུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི་། མེ་ནི་དེ་ལྟར་མི་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་བརྒྱད་པོ་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་དེ་དག་ནི་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ ཡིན་གྱི།འཇིག་པ་ནི་རང་གི་དང་ཁོ་ནས་འཇིག་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས། འདུ་བྱེད་སྐད་ཅིག་ལ་བྱུང་ཞིང་འཇིག་པ་དང་། མེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་ལ་ངེས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ངེས་པ་ཐོབ་ནས་ཀྱང་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པའི་འཇིག་རྟེན་ ཕ་རོལ་དུ་འདུ་བྱེད་འཇུག་པར་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་དེ།འདི་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་དོ། །སེམས་ཅན་གང་དག་ཁ་དོག་བཟང་བ་དང་། ཁ་དོག་ངན་པ་དང་། རིགས་མཐོ་བ་དང་། རིགས་དམའ་བ་དང་། ཕྱུག་པོའི་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེས་པ་དང་། དབུལ་པོའི་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེས་པ་དང་། དབང་ཆུང་བར་ གྲགས་པ་དང་།དབང་ཆེ་བར་གྲགས་པ་དང་། ཚེ་རིང་བ་དང་། ཚེ་ཐུང་བ་དང་། ཚིག་གཟུང་བར་འོས་པ་དང་། ཚིག་གཟུང་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དབང་པོ་རྣོ་བ་དང་། དབང་པོ་རྟུལ་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་དེ་དག་ལ་ནི། ལས་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་ཡོད་པར་རིགས་ ལ།མེད་པར་མི་རིགས་པས། སེམས་ཅན་དེ་ལྟ་བུ་དག་གིས་ནི། སྔོན་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་དེ་ལྟ་བུ་སྣ་ཚོགས་དག་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ན་དེ་དག་གི་ལུས་དེ་ལྟ་བུ་སྣ་ཚོགས་དག་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།

以现量为主的作意，对于内外事物的变化的八种因前面所说的那些，应当知道也同样适用于一切相应的情况。如是，以变化的行相观察无常性。
由此，如何变化的无常性是什么，亲自现见并且体验，不依赖他人，不被他人所引导，对于这样观察并且忆念，会生起极为确定，因此称为以现量为主的作意。
他这样以现量为主的作意观察变化的无常性之后，对于有为法色法刹那生起、灭尽和消失，虽有却不可见的，依靠以现量为主的作意而推理。如是推理：
如是，前后变化的这些有为法是刹那生灭和消失的，这是合理的。对于如实安住的则不合理，因此有为法是刹那性的。当有种种因缘时如是生起，生起之后不待灭因而自然灭去。
八种变化因即是转变和变异生起的因，而非灭因。为什么呢？因为灭因与有为法的灭是同时的，因此显现为不同的生起，并非一切处都不生起。
有些有为法显现为一切处都不生起，例如，水煮沸后最终一切都完全耗尽，又如器世间被劫火烧尽时最后连烟也没有，灰烬也无余。对此，是由于后后因完全耗尽，最终一切都消失，而火并非如此作用，因此所说八种是变化因，而灭尽则是自性灭。
他这样由比量所生的作意，对于有为法刹那生灭和消失获得决定。获得决定后，也推理非现见的后世有为法的运行。如是推理：
有些众生容貌端正或丑陋，种姓高贵或低贱，生于富贵之家或贫穷之家，声名显赫或微弱，长寿或短命，言语值得采纳或不值得采纳，根器敏锐或迟钝。对于如是种种众生，理应有种种业，不应无业。
如是众生必定造作并积累了如是种种善业和不善业，由此因缘，成就了他们如是种种身体。

།དེ་ནི་དབང་ཕྱུག་གིས་སྤྲུལ་ པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་ཡང་མི་རིགས་ཏེ།གལ་ཏེ་དབང་ཕྱུག་གིས་སྤྲུལ་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པར་གྱུར་ན། དེ་དབང་ཕྱུག་གི་རྐྱེན་ཁོ་ན་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་གམ། འོན་ཏེ་དབང་ཕྱུག་གིས་སྤྲུལ་པའི་རྐྱེན་གཞན་ཞིག་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་གྲང་ན། གལ་ཏེ་དབང་ཕྱུག་གི་རྐྱེན་ཁོ་ན་ལས་བྱུང་བ་ ཡིན་ན་ནི།དེ་ན་དབང་ཕྱུག་དང་འདུ་བྱེད་དེ་དག་གོ་མཉམ་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་། །ཇི་སྟེ་དབང་ཕྱུག་སྔ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཕྱིས་འབྱུང་ན་ནི། དེས་ན་དབང་ཕྱུག་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་། །ཇི་སྟེ་དབང་ཕྱུག་གི་འདོད་པ་དང་། རྩོལ་བ་དང་། སྨོན་ལམ་དང་། སྤྲུལ་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་དབང་ཕྱུག་ཁོ་ན་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་། །འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་རྒྱུ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེས་ན་སྐྱོན་སྔ་མ་དང་འདྲ་བས་མི་རུང་ངོ་། ། ཇི་སྟེ་རྒྱུ་གཞན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་དང་། རྩོལ་བ་དང་། སྨོན་ལམ་དང་། སྤྲུལ་པ་དག་གི་རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་མ་ཡིན་པ་ཆོས་གཞན་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆོས་གཞན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བས། དབང་ཕྱུག་ཡིན་པར་བརྟགས་པ དོན་མེད་པ་དེས་ཅི་ཞིག་བྱ།དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་གིས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ལ་ངེས་པར་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དད་པའི་ དབང་དུ་བྱས་པ་དང་།མངོན་སུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་དབང་གིས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་སྔར་བསྒོམས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་མི་རྟག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་དང་། འཇིག་པའི་རྣམ་པ་ནི་ བསྟན་ཟིན་ན།བྲལ་བའི་རྣམ་པའི་མི་རྟག་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ནང་ལ་བརྟེན་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་ལ་ལ་ཞིག་སྔོན་གཞན་དག་གི་རྗེ་བོར་གྱུར་ཅིང་བྲན་མ་ཡིན་པ་དང་། མངག་གཞུག་མ་ཡིན་པ་དང་། རང་དབང་ ཅན་དང་།ལས་མི་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས། དེ་དུས་གཞན་གྱི་ཚེ་ན། རྗེ་བོའི་དངོས་པོ་དང་། བྲན་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་ཞིང་གཞན་དག་གི་བྲན་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས། རྗེ་བོའི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བ་ལྟ་བུ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་ཡོད་ཅིང་བདོག་པ་མ་ཉམས་ཤིང་ཆུད་མ་ཟོས་པ་ ལས།རྒྱལ་པོའམ། ཆོམ་རྐུན་ནམ། རིགས་རྒྱུད་སྡང་བ་དག་གིས་ཕྲོགས་པའམ། གཏེར་ངན་པར་སྦས་པ་ལས་ཆུད་ཟོས་པའམ། བརྩལ་བ་ལས་མ་རྙེད་པའམ། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་ནི་བྲལ་བའི་རྣམ་པར་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པའི་མི་རྟག་པ་ ཉིད་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ། འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། འཇིག་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཉིད་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་སུ་ཉེ་བར་མ་གྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་འདུ་བྱེད་འདི་དག་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཉིད་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པར་ འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་རྣམ་པར་འཇིག་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པར་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་ཉེ་བའི་རྣམ་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། འཇིག་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། བྲལ་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ པ་ལ་ཀུན་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་པའོ།

那么，认为这是由大自在天所化现的因而产生的说法也不合理。如果是由大自在天所化现的因而产生的话，是仅仅由大自在天的缘而产生的呢？还是由大自在天所化现的其他缘而产生的呢？如果是仅仅由大自在天的缘而产生的话，那么大自在天和诸行就会同时产生，这是不合理的。如果是大自在天在先，诸行后生的话，那么大自在天就不是诸行的缘，这也不合理。如果是由大自在天的意愿、精进、愿望和化现的因而产生的话，那就不是仅仅由大自在天而产生的，这也不合理。那些意愿等是有因的还是无因的呢？如果是有因的话，因若仅是大自在天，那就与前面的过失相同而不合理。如果是其他因的话，那么正如意愿、精进、愿望和化现等的因不是大自在天而是其他法一样，一切诸行也必定是由其他法的因而产生的，那么假立为大自在天又有什么用呢？
如是通过这些由比量所生的作意等类似的方式，必定能获得趣入后世诸行的决定。如是以信心所摄的作意、现量所摄的作意、比量所摄的作意三种作意来观察无常性。其中，前面所说具有五种修习相的五种无常中，变异相和坏灭相已经说过。
什么是离别相的无常呢？应知这也是依内和外而安立的。其中什么是依内的呢？譬如有人先前是他人的主人而非奴仆，非使者，是自主的，非佣人，而在其他时候，失去主人身份和非奴仆身份，变成他人的奴仆，失去主人身份等。同样，从拥有受用、财产未衰败未损失的状态，被国王或盗贼或仇敌所夺取，或因藏于恶处而损失，或寻找而未得到等类似情况，应知这就是离别相的无常性。
其中什么是法性相的无常性呢？譬如变异无常性、坏灭无常性和离别无常性虽然现在尚未发生，但这些诸行在未来时必定会如是成为这样的法性，如是观察未来时必定会坏灭的法性。
其中什么是现前相的无常性呢？即是对已经显现的变异无常性、坏灭无常性和离别无常性进行思维观察。

།དེས་དེ་ལྟར་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་མི་རྟག་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དག་ལ། རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གིས་ཅི་རིགས་པར་ཡིད་ལ་བྱས་ཤིང་ལན་མང་དུ་བྱས་པ་དང་། འཐད་པ་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པས་ངེས་པ་ཐོབ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་ པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དེ་།དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པར་རིགས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་འདུ་བྱེད་འདི་དག་ནི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། སྐྱེ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་། སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། འདོད་པས་ཕོངས་པ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པས། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། འཆིང་བའི་རྣམ་པས་ནི་བདེ བའི་ཚོར་བ་དང་།མཐུན་པའི་ཕུང་པོ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པར་འཇུག་པར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་སྲེད་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་གནས་ཡིན་ལ། སྲེད་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་ དང་།འཆི་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པའི་འཆིང་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་འཆིང་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པས་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་མཐུན་ པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པར་འཇུག་པར་བྱེད་དོ།། འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་ མ་གྲོལ་བ་དང་།མི་རྟག་པ་དང་། འགོག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གྲུབ་པ་དང་། བདེ་བ་མེད་པའི་རྣམ་པས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། མཐུན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་དེ་འདི་ལྟར་སྡུག་ བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན།བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། མཐུན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་དང་། གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པ་དང་། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་།འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། འགོག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། འཆིང་བའི་རྣམ་པས་བདེ་བ་དང་མཐུན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལས་ འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་ཞུགས་པ་དང་།འདི་ལྟ་སྟེ། མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པས་སྡུག་བསྔལ་དང་མཐུན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་ཞུགས་པ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་མེད་པའི་རྣམ་པས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ དང་མཐུན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ལ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། འཆིང་བའི་རྣམ་པ་དང་། མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པ་དང་། གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་མེད་པའི་རྣམ་པའི་ དབང་དུ་བྱས་ནས།ཚོར་བ་གསུམ་པོ་གང་ཅུང་ཟད་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་དག་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བདག་ གིས་དབང་པོ་ཙམ་དང་།ཡུད་ཙམ་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ཙམ་དང་། སེམས་ཙམ་ཞིག་མཐོང་བར་ཟད་ཀྱི། བདག་དང་བདག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ཙམ་དང་། སྣང་བ་ཙམ་དང་། ཉེ་བར་བཏགས་བ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། དེ་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་ལ། དེ་ ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ།

这样，对于内外诸行的无常性五种相，以那五种相随应而作意并多次修习，以及依据成立正理而获得定解之后，随后趣入苦相。他这样思维：诸行无常，其无常性理应是生法性，如是这些诸行是有生法，而生是苦，如同生一样，老、病、死、遇不爱、离爱、贫乏所欲等也应当如是了知。如是首先以无常相趣入苦相。
以系缚相则于乐受及有漏有取的顺乐蕴趣入苦相，即彼等是爱结之处，而爱结又是生、老、病、死、忧、悲、苦、恼、扰乱系缚及贪、嗔、痴系缚之处。
以不净相则于顺苦蕴趣入苦相。即顺苦诸法是有漏、有取、具不悦、具随眠、未解脱苦性、无常及是灭法故。
以无成就无乐相则于顺不苦不乐蕴趣入苦相。即顺不苦不乐诸蕴是有漏、有取、具随眠、具苦乐种子、具苦、未解脱苦苦及坏苦、无常及是灭法故。
如是，瑜伽师以系缚相于顺乐诸行及乐受趣入坏苦性，以不净相于顺苦诸行及苦受趣入苦性，以无成就无乐相于顺不苦不乐诸行及不苦不乐受趣入行苦性。
他这样思维：依系缚相、不净相、无成就无乐相，凡是所感受的三受，彼等于此皆是苦。如是，他以无常相为先的作意而趣入苦相。
他这样思维：我仅见到根、刹那、由此所生之受、心而已，所谓我与我所仅是名称、显现、假立而已，此上无有，此外亦无。

།དེ་ལྟར་ཡོད་པ་དེ་ཡང་ཕུང་པོ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། ཕུང་པོ་དེ་དག་ལ་ནི་གང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའམ། རྒ་བར་འགྱུར་བའམ། ན་བར་འགྱུར་བའམ། འཆི་བར་འགྱུར་བའི་བདག་གམ། སེམས་ཅན་རྟག་པ་དང་བརྟན་པ་དང་། ཐེར་ཟུག་དང་། བདག་པོར་གྱུར་ པ་དེ་དང་།དེ་དག་ཏུ་ལས་བྱས་ཤིང་། བྱས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་སོ་སོར་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་འདི་དག་ནི་སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་ལྟར་དམིགས་སུ་མེད་པའི་རྣམ་པས་སྟོང་པའི་རྣམ་པ་ལ་འཇུག་པར་ བྱེད་དོ།།དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་དབང་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །རང་དབང་མེད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བདག་ མེད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།དེ་ལྟར་རང་དབང་མེད་པའི་རྣམ་པས་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་རྣམ་པ་བཅུས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པའི་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དག་གིས་བདེན་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ ནོ།།དེ་ལ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་དང་། འཇིག་པའི་རྣམ་པ་དང་། བྲལ་བའི་རྣམ་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། ཉེ་བའི་རྣམ་པ་དག་གིས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ ཡང་དག་པར་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་འཆིང་བའི་རྣམ་པ་དང་། མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པ་དང་། གྲུབ་པ་དང་། བདེ་བ་མེད་པ་དག་གི་རྣམ་པས་སོ། །སྟོང་པའི་རྣམ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་གིས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དམིགས་སུ་མེད་པའི་རྣམ་ པས་སོ།།བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་གིས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རང་དབང་མེད་པའི་རྣམ་པས་སོ། །དེ་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་བཞིའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དག་གིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་ནས་གང་ཞིག་སྤངས་ ན་སྡུག་བསྔལ་འདི་སྤོང་བར་འགྱུར་བར་།སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། རྐྱེན་གང་ཡིན་ཞེས་རྣམ་པ་བཞིས་བདེན་པ་ཀུན་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་ནི་སྲིད་པ་སྟེ་། སྡུག་བསྔལ་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་འབྱུང་བ་ནི་འཕངས་ནས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་ཀུན་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་དེ་དེ་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྐྱེན་ནི་མ་འོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། རིམ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ ཡང་དག་པར་འགྱུར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་སྲེད་པ་ནི་ལེན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་པ་དང་། ལེན་པ་དང་ལེན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སྲིད་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་དང་། སྲིད་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་སྐྱེ་བ་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་དང་། སྐྱེ་ བའི་རྐྱེན་གྱི་ས་རྒ་བ་དང་།ན་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། རྐྱེན་ཡིན་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་སྲེད་པའི་བག་ལ་ཉལ་བ་ལ་སོགས་པ་ ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་ལུས་ལ་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་།ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། རྐྱེན་ཡིན་པར་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་འབྱུང་བའི་སྲིད་པའི་སྲེད་པ་ ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཡང་འབྱུང་བ་སྲིད་པའི་སྲེད་པ་དེ་དག་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་སྲེད་པ་རབ་ཏུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

如是存在者仅是蕴而已。于彼等蕴中，无有任何生、老、病、死之我或众生，常住、坚固、恒常、自在者，以及造作业已，各自感受业果异熟者，是故此等诸行是空无我也。如是思已，以无所缘相而入空相。
彼作是念：具有自相、共相及苦相之诸行，由其是缘起故无自在。凡无自在者即是无我。如是思已，以无自在相而入无我相。
如是，彼瑜伽师以十相所摄之四相，别别了知苦谛之相。
其中无常相以五相所摄，即：变异相、坏灭相、离散相、法性相及临近相。
苦相以三相所摄，即：系缚相、不净相及成就无乐相。
空相以一相所摄，即：无所缘相。
无我相亦以一相所摄，即：无自在相。
彼如是随入四相之十相，别别了知苦相已，为断何者而能断此苦，以苦之因、集、生及缘四相别别了知集谛之相。
其中因即有，以能引苦故。集即引已令成就及生起故。生即已成就之苦从彼生故。缘即能持未来苦之种子及渐次令苦圆满故。
复次，爱为取之因，取及取因所生之有能令成就，有为先导令生起，生缘老病死忧等令成就，故为因、集、生及缘，应知如是次第配合。
复次，爱随眠等烦恼随眠执著身者，是后有成就之因。从彼所生之缠，应随理配为集、生及缘。其中能令后有之爱成就故为集。后有爱能生具喜贪之爱故。

།དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་སྲེད་པ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི། དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་མངོན་པར་དགའ་བའི་ སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་དེའི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་སྲེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས། ཕྱི་མ་ལ་ཡང་འབྱུང་བའི་སྲིད་པ་མངོན་པར་གྲུབ་ཅིང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་ན། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། རྐྱེན་ ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་བདེན་པ་ཀུན་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པར་བྱེད་དོ།། །།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་བམ་པོ་ཉི་ཤུ་པ་སྟེ་ཐ་མ། དེ་ལྟར་དེས་བདེན་པ་ཀུན་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་ནས། བདེན་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་དེ་ མ་ལུས་པར་ཟད་པའི་ཕྱིར།འགོག་པ་ལ་འགོག་པ་དང་། བདེན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མ་ལུས་པར་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཞི་བ་དང་། མཆོག་དང་གཙོ་བོ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གྱ་ནོམ་པ་དང་། རྟག་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྒོ་ནས་ཀུན་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པ་ དེ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་བདེན་པ་འགོག་པའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་བདེན་པ་འགོག་པའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་ནས་ཤེས་བྱ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་དོན་དང་། ཡང་དག་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་དོན་དང་། སྒོ་བཞིས་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་དོན་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ འགྲོ་བའི་ཕྱིར་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་དོན་གྱིས་ལམ་ལ་ལམ་དང་།རིགས་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པའི་སྒོ་ནས་ཀུན་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། དེ་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་བདེན་པ་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་དེའི་ནང་གི་སོ་སོ་རང་གི་འཕགས་ པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེས་དེ་ལྟར་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བདེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཉེ་བར་བརྟགས་ཤིང་རྣམ་པར་དཔྱད་ནས། ཁམས་མི་འདྲ་བའི་ཕུང་པོ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྒོ་ནས་དེ་དག་ ཀྱང་འདི་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཉིད་དང་།འདི་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱེད་དེ། འདུས་བྱས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་དེ་དག་འགོག་པ་ནི་ཞི་བ་ཡིན་ལ། དེ་སྤོང་བའི་ ལམ་ནི་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཡིན་པར་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྐོག་ཏུ་མ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་བདེན་པར་ཤིས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཁམས་མི་འདྲ་བའི་ཕུང་པོ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ ཤེས་པ་དག་སྐྱེ་བའི་ས་བོན་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ།མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཡང་ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། འདྲེས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་དེ་ལྟར་ལེགས་པར་དཔྱད་པའི་རྒྱུས། གང་གི་ཚེ་འདི་ལྟ་སྟེ། འཐད་པ་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པས་ འདི་ལྟ་སྟེ།བདེན་པ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ཏེ། རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་དག་གིས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་ངེས་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་ན་ནི། ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་འདྲེས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ ཡང་དག་པར་འདས་ནས།གཅིག་ཏུ་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པས་མོས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནི་དེའི་མོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།




生起了具有喜爱贪欲的渴爱，这就是对此等境界生起欢喜的渴爱之缘。如是依靠其随眠的行相和三种遍行烦恼的渴爱，后世也将显现和生起轮回，因此说是因、集、生、缘。如是瑜伽师以这四种行相各别了知集谛的特征。
声闻地第二十品终。如是他各别了知集谛的特征后，为了完全断尽集谛，从灭、真谛、完全断尽痛苦的寂静、因为是最胜和无上而殊胜、因为是常而出离的角度来思维灭谛。如是瑜伽师以这四种行相各别了知灭谛的特征。
如是各别了知灭谛的特征后，为了遍求所知义、遍求真实义、从四门随入义、为趣向涅槃而一道义，从道、理、修行、出离的角度来思维道谛。如是他以这四种行相各别了知道谛的特征。这就是他对内在各别圣谛四谛的特征进行各别了知的作意。
他如是对自身诸蕴以真谛方式观察思维后，对不同界的隐蔽诸蕴通过比量推理而了知'它们也是如此法性、如此道理'。任何有为法，一切都是从一切方面具有如此自性，因此它们的灭是寂静，断除它们的道是出离，如是进行观察。
其中，对自身非隐蔽诸蕴的真实了知，以及对不同界的隐蔽诸蕴通过比量而了知，这就像是法智和类智生起的种子。应当了知这种各别了知特征的作意也是闻所成、思所成和杂染的。
当这位瑜伽师如是善加观察，以正理成立而了知诸谛的数量和实相，从十六行相通达四圣谛而获得定解时，即超越闻思所成的杂染作意，以一心专注的行相而生起胜解。这就是他的胜解所生作意，是缘于谛理而一心等持的。

།དེས་དེ་ཀུན་དུ་བསྟེན་པའི་རྒྱུས་བདེན་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདེན་པ་ ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དེས་མི་རྟག་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མི་རྟག་པ་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་དུ་མོས་པར་བྱེད་དེ་། །དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་དང་། སྟོང་པ་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་དང་། བདག་མེད་པ་མཐའ་ ཡས་པ་ཉིད་དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་དང་། ཉེས་པར་སྤྱད་པ་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་དང་། ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བ་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་དང་། འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒུད་པ་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་དང་། སྐྱེ་བ་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་མཐའ་ཡས་བ་ཉིད་དུ་མོས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་མཐའ་ཡས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཁོར་བ་ན་འཁོར་བའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་མཐའ་མེད་པ་དང་། མུ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་ཡོད་ཀྱི བར་དུ་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ།འཁོར་བ་མ་ལུས་པར་ཟད་པར་གྱུར་ན། དེ་དག་ཀྱང་ཟད་པར་འགྱུར་གྱི། གཞན་དུ་ན་ཟད་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་སྲིད་པ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། འཆི་འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་། སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པ་དང་། རྟེན་པ་མེད་པའི་ རྣམ་པ་དང་།མི་མཐུན་པའི་རྣམ་པས་མོས་པར་བྱེད་པ་ན། མོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །དེས་དེ་ལྟར་སྲིད་པ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། འཆི་འཕོ་དང་། སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་སེམས་སྐྱོ་བར་བྱས་ཤིང་སྐྲག་པར་བྱས་ནས། ལྷག་པའི་བསམ་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ རྣམ་པ་གང་ཡང་རུང་བས་སེམས་གཏོད་པར་བྱེད་པ་ན།དེའི་སེམས་དེ་ཡུན་རིང་པོ་ནས་གཟུགས་ལ་དགའ་བ་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་ལ་དགའ་ཞིང་། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དག་གིས་ཀུན་དུ་བསགས་ཤིང་ཉེ་བར་བསགས་པར་གྱུར་པས། དེས་ ན་ལྷག་པའི་བསམ་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སེམས་གཏད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞི་བའི་དབྱིངས་ཉིད་མི་འདོད་ཅིང་ཡོངས་སུ་གདུང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་འཇུག་པར་མི་འགྱུར།དང་བར་མི་འགྱུར། གནས་པར་མི་འགྱུར། མོས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། ཡིད་ཕྱིར་ལྡོག་པར་གྱུར་ན། དེས་སེམས་དེ་ བདེན་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་།བདེན་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་དག་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྐྱོ་བར་བྱེད་ཅིང་སྐྲག་པར་བྱེད་དེ། སྐྱོ་བར་བྱས་ཤིང་སྐྲག་པར་བྱས་ནས་ཀྱང་། ལྷག་པའི་བསམ་པས་ཡང་དང་ཡང་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ། སེམས་གཏོད་པར་བྱེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པས་བདག་འཁོར་བར་འཁོར་བར་འགྱུར་རོ། །བདག་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ། །བདག་གིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །བདག་ གིས་སྡུག་བསྔལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྒོ་ནས་མཐོང་བར་བྱའོ།།ཀུན་འབྱུང་བ་ཀུན་འབྱུང་བའི་སྒོ་དང་། འགོག་པ་འགོག་པའི་སྒོ་དང་། ལམ་ལམ་གྱི་སྒོ་ནས་མཐོང་བར་བྱའོ། །བདག་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་སྨོན་པ་མེད་པའི་སྒོ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་མཚན་མ་མེད་པའི་ སྒོ་ནས་མཐོང་བར་བྱ་སྟེ།ཆོས་དེ་དག་ནི་བདག་གི་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ང་རྒྱལ་རགས་པ་ཡོད་པ་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པས་ན། བར་དུ་གཅོད་ཅིང་སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་བཞིན་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ན་ལྷག་པའི་བསམ་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སེམས་གཏད་ དུ་ཟིན་ཀྱང་།དེའི་སེམས་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ།

由于他经常修习这些的缘故，对于苦谛和集谛这两谛的力量，将获得无量的智慧。他对无常之法确认其为无常，而对无量的无常生起胜解。
同样地，对无量的痛苦、无量的空性、无量的无我、无量的烦恼、无量的恶行、无量的恶趣、无量的衰败、无量的生、老、病、死、忧愁、悲叹、痛苦、不悦、烦恼生起胜解。
其中'无量'的含义是：轮回中这些轮回法是无边无际的。只要轮回存在，这些法就会出现；若轮回完全灭尽，这些也会灭尽，除此之外不会灭尽。如是对一切有、趣、死、生以无愿行相、无依行相、不顺行相生起胜解时，即是修习胜解作意。
他如是对一切有、趣、死、生生起厌离和恐惧后，以增上意乐专注于涅槃的任何行相。由于他的心长期以来喜爱色、声、香、味、触，并为色、声、香、味、触所积集熏习，因此即使以增上意乐专注于涅槃，也因不欲寂静界而生起热恼，心不能趣入、不能净信、不能安住、不能胜解而退转。
此时他对苦谛和集谛反复生起厌离和恐惧。生起厌离和恐惧后，虽然以增上意乐反复专注于涅槃，但仍不能趣入。
为什么呢？就是说，由于有现证的障碍，认为'我将在轮回中轮转'，'我将般涅槃'，'我为了般涅槃当修善法'，'我当以苦的方式见苦'，'以集的方式见集'，'以灭的方式见灭'，'以道的方式见道'，'我当以空性的方式见空性'，'以无愿的方式见无愿'，'以无相的方式见无相'。
由于具有这种认为'这些法是我的'的粗重我慢，随顺作意而行，因有障碍而趣入，由此因缘，即使以增上意乐专注于涅槃，其心也不能趣入。

།དེས་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དེ་ཉིད་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་རྟོགས་པར་བྱས་ནས། རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྤངས་ཤིང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཤེས་བྱའི་ དམིགས་པ་ལས་རྣམ་པར་བཟློག་ནས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་ཞུགས་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་བདེན་པ་རྣམ་པར་གཅོད་པ་ལ་རྩོམ་པར་བྱེད་དེ་དེས་སེམས་བྱུང་ཞིང་འགགས་པ་ན་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་རྒྱུན་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇིག་པར་མཐོང་ཞིང་།དེ་ཅི་ནས་ཀྱང་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྐྱེ་བའི་སྐབས་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་ཅིང་ངེས་པར་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་དེ་ལྟར་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ན། རིམ་གྱིས་ དེའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དེ་དག་གཞན་དང་གཞན་དུ་སར་པ་སར་པ་དང་།རྙིང་པ་མ་ཡིན་པ་རྙིང་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། བྱུང་ནས་འཇིག་པ་དང་། རེ་ཞིག་པ་དང་། ཡུན་རིང་དུ་མི་གནས་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་དེའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དེ་ཉེ་ བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པར་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་སེམས་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་གཉིས་པ་མི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དེ་ཉིད་རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཉིད་དང་།རང་དབང་མེད་པ་ཉིད་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་བདག་མེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་བདེན་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་འདི་ཡང་སྲེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྲེད་པ་ལས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ དང་།སྲེད་པ་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེས་པ་དང་། སྲེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དེའི་འགོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞི་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཕྲ་བས་ མ་བརྟགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་རྟོག་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་ཤེས་རབ་དེ་ཀུན་དུ་བསྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས་ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པར་བྱེད་པ་མཉམ་ཞིང་མཚུངས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་ཏེ།དེས་དེའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་རགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་སྒོ་ནས་སྤོང་བར་འགྱུར་ཞིང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པས་སེམས་གཏད་པ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཡོངས་ སུ་གདུང་བས་ཡིད་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པས་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡང་ཡིད་ལ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ།།དེའི་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པར་བྱེད་པ་མཉམ་ཞིང་མཚུངས་བའི་ཡེ་ཤེས་བཟོད་པ་ཆུང་ངུ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ དྲོ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ།།བཟོད་པ་འབྲིང་གིས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྩེ་མོ་ཞེས་བྱའོ། །བཟོད་པ་ཆེན་པོས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདེན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་དེ་ལྟར་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ངའོ་སྙམ་ པའི་ང་རྒྱལ་སྤངས་ཤིང་ལྷག་པའི་བསམ་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་གོང་ནས་གོང་དུ་སེམས་བརྟག་པར་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ་སྤངས་ཏེ།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ སེམས་འཇོག་པར་བྱེད་དོ།།དེའི་ཚེ་ན་དེའི་སེམས་དེ་འགགས་པ་ལྟ་བུར་ཡང་སྣང་མོད་ཀྱི། དེ་འགགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དམིགས་པ་མེད་པ་ལྟ་བུར་ཡང་སྣང་མོད་ཀྱི། དེ་དམིགས་པ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་སེམས་དེ་རབ་ཏུ་ཞི་ཞིང་མེད་པ་ལྟ་བུར་ཡང་སྣང་མོད་ ཀྱི་དེ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

以智慧迅速地了知：'那个认为有我能造成障碍的我慢本身就是造成障碍的'。放弃了自然而然生起的作意，从外在所知的所缘中转回，进入作意并具足作意，开始断除真实。由此见到心生起又灭尽时，随后生起的心以相续和随顺的方式灭去。
为了使那个随顺作意的我慢——认为'有我能造成障碍'的我慢——无有生起的机会，如是以心缘于心并加以确定。当瑜伽师如是精进时，渐渐地见到其心相续是不断更新、非新非旧、生已即灭、暂时性、不长久住的。这就是他的无常作意。
见到心相续随顺取蕴，这就是他的苦作意。其中不见有异于心的第二法，这就是他的空性作意。其中见到心相续是缘起性、无自在性，这就是他的无我作意。如是首先趣入苦谛。
他这样思维：'此心相续是从爱欲因而生，从爱欲而集，从爱欲而起，从爱欲缘而生。彼心相续的灭是寂静。趣向彼灭的道是出离。'如是以细微的智慧，以观察未经观察的作意的方式，趣入四圣谛。
由于他修习、串习、多修此智慧的缘故，生起所缘和能缘平等、一致的智慧。由此通过现行的方式断除障碍涅槃的粗大我慢——认为'有我能造成障碍'的我慢，以增上意乐专注于涅槃，且由于完全热切而心不退转，并以增上意乐执持欢喜。
其所缘和能缘平等、一致的智慧，具有小忍的这种状态，称为暖位。具有中忍所摄的，称为顶位。具有大忍所摄的，称为随顺谛忍位。
他如是断除障碍的我慢——认为'有我能造成障碍'的我慢，以增上意乐执持对涅槃的欢喜后，舍弃为观察心而渐次生起的加行，将无分别心安置于无加行中。
此时他的心虽现为似乎已灭，但并非已灭。虽现为似乎无所缘，但并非无所缘。他的心虽现为极为寂静、似乎不存在，但并非不存在。

།དེའི་ཚེ་ན་སྦྲང་རྩི་བྱེད་པའི་སྦྲང་བུ་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་གསལ་ཞིང་ཞི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལས་མི་མཐོ་མི་དམའ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཞེན་པ་མོང་རྟུལ་བར་མངོན་པར་རྟོགས་པས་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་ལ་ལའི་སེམས་ནི་སྦྲང་རྩི་བྱེད་པའི་སྦྲང་བུ་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པ་བཞིན་དུ་འགགས་པར་སྣང་བ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི་དེ་ཡང་འགགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སེམས་དེ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་རིང་ བོ་མི་ཐོགས་པར་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སེམས་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྔར་དཔྱད་པའི་བདེན་པ་དག་ལ་བདག་ཉིད་རྩོལ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡན་ ཆད་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་མི་སྐྱེ་བ་དང་།དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་མཚམས་དང་མཐར་ཐུག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་གི་རྗེས་ལ་ སྔར་དཔྱད་པའི་བདེན་པ་དག་ལ་རྩོལ་བར་བྱེད་དེ།བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་ཇི་ལྟར་སྔར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དཔྱད་པའི་བདེན་པ་མངོན་སུམ་དང་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་དག་ལ་རིམ་གྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཤིན་ཏུ་ངེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། མངོན་སུམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་སྐྱེས་པས་ ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་གནས་ངན་ལེན་ལུས་ལ་གནས་ཤིང་།ཞེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་དང་པོ་ཉིད་ནས་འདོད་པ་རྣམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དེ་སྤངས་ནས་ བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་མ་ཐག་ཏུ་དེའི་ཚེ་ཕྱིར་མི་འོང་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་།དེའི་རྟགས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྟགས་སྔར་བསྟན་པ་དག་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡོད་དེ། དེའི་དེར་རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་ནས་ཕྱིས་འཇིག་རྟེན་འདིར་ཕྱིར་མི་འོང་བར་ཡོངས་སུ་མྱ་ ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་དེ་ཤས་ཆེར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་མ་ཐག་ཏུ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བར་འགྱུར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་འདིར་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོངས་ནས། སྡུག་བསྔལ་མཐར་ ཕྱིན་པར་བྱེད་དོ།།གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། གནས་ངན་ལན་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ནས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་བྱ་དང་ཡེ་ཤེས་དང་ཕྲད་པར་གྱུར་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་ བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། རྒྱལ་རིགས་དང་རྒྱལ་རིགས་ལྷན་ཅིག་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལ་ཕྲད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།

那时，并非如同采蜜的蜜蜂入睡那样，而是完全清明且安住于止观之相，既不高也不低。
有些人由于通过智慧了知执著迟钝而生起增上慢，其心虽然如同采蜜的蜜蜂入睡般似乎停止，但实际上并未停止。
那个心就是证悟本身，心处于这种状态的人，今天就能不久便趋入决定正性。
其一切的最后是无分别心，在此之后，对先前所观察的诸谛自己精进修习，这些就是世间法中的最胜法。从此以上唯生出世间心，不生世间心，这些是世间诸行的界限与终点，因此称为世间法中的最胜法。
在此之后，对先前所观察的诸谛精进修习，一旦精进，如同先前次第观察诸谛那样，对现前和隐蔽的诸谛，渐次生起极为决定的无分别智慧和现量智慧。
由此生起后，断除三界中以见所断的烦恼为类的随眠住于身中的执著。
若从一开始就是离欲者，断除彼等后，一旦证悟谛理，此时称为不还果，其标志应知即是前述的离欲之相。
其中差别是：彼者化生于彼处后，此后不再返回此世间而般涅槃。
若是多分离欲者，一旦证悟谛理，将成为一来果，返回此世间一次后，究竟苦边。
若是未离欲者，极其清净随眠后成为预流果。
其中'证悟'是指现前与所知和智慧相遇，因此称为证悟，譬如王族与王族当面相遇称为相遇，对婆罗门等也应如是理解。

།དེའི་རྟགས་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། དེས་ཤེས་པ་བཞི་པོ་རྒྱུ་བ་དང་། གནས་པ་དང་ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ངེས་པར་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཙམ་དུ་ཤེས་པ་དང་།ཆད་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པ་དང་། རྟག་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཐོབ་པ་དང་། དེ་ཡུལ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པ་ན་གལ་ཏེ་བརྗེད་ངས་ པས་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་དག་བྱུང་བར་གྱུར་ན་ཡང་དེས་བརྩལ་བ་ཙམ་གྱིས་དེ་དག་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ངན་སོང་རྣམས་སུ་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། བསམས་བཞིན་དུ་བསླབ་པ་རྣམས་ལས་འདའ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སྐྱེས་པའི་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་གཅོད་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། བསླབ་པ་རྣམས་ཕུལ་ནས་སྤངས་པ་ལ་འཇུག་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། མཚམས་མེད་པ་ལྔའི་ལས་བྱེད་པར་འགྱུར་མི་སྲིད་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་རང་གིས་བྱས་པར ཁས་མ་ལེན་པ་དང་།གཞན་གྱིས་བྱས་པར་ཁས་མི་ལེན་པ་དང་། རང་གིས་བྱས་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བྱས་པར་ཁས་མི་ལེན་པ་དང་། རང་གིས་བྱས་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བར་ཡང་ཁས་མི་ལེན་པ་དང་། འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་སྟོན་པ་གཞན་ཡོངས་སུ་མི་ཚོལ་བ་དང་། སྦྱིན་གནས་གཞན་ཡོངས་སུ་མི་ཚོལ་བ་དང་། དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་གཞན་དག་གི་ངོར་མི་ལྟ་ཞིང་ངོར་ཡོངས་སུ་མི་རྟོག་པ་དང་། ཆོས་མཐོང་བ་དང་། ཆོས་ཐོབ་པ་དང་། ཆོས་རིག་པ་དང་། ཆོས ཀྱི་གཏིང་རྙེད་པ་དང་།ནེམ་ནུར་ལས་རྒལ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ལས་རྒལ་བ་དང་། གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་མི་འཇོག་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བཀྲིར་མི་ཟུག་པ་དང་། སྟོན་པའི་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དག་པའི་མཚན་དང་། བཀྲ་ ཤིས་དག་གིས་དག་པར་མི་འདོད་པ་དང་།སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། ཤེས་ནས་དད་པ་བཞི་པོ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་ནི་དེའི་མོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་ནས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པ་དག་ལ་ནི། རབ་ཏུ་དབེན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་གོང་དུ་ཉོན་མོངས་བ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ལམ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་གོམས་ཤིང་བྱང་བར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས། འདོད་པ་ན་སྤྱོད པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོ་དང་འབྲིང་པོ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བར་འགྱུར་ཏེ། །དེའི་རྟགས་རྣམས་ཀྱང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་རྟགས་རྣམས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡོད་དེ། ཉོན་མོངས་པའི་ ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཆེན་པོ་དང་མཐུན་པའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པར་བྱེད་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དལ་བུས་སྐྱེ་ཞིང་མྱུར་དུ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་འདིར་ལན་ཅིག་འོངས་ནས་སྡུག་བསྔལ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་ཕྱིར་ འོང་བའི་རྟགས་རྣམས་ནི་སྔར་བསྟན་པ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་དཔྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སྤངས་པ་དང་། མ་སྤངས་བ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་ལམ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་གོམས་པར་བྱས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བསྒོམ་ པའི་རང་བཞིན་ནི་གང་།ལས་ནི་གང་། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་གང་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་འདུས་བྱས་ཀྱི་དགེ་བའི་ཆོས་གོམས་པར་བྱས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ འདྲིས་པར་བྱས་པ་དང་།རྟག་ཏུ་བྱས་པ་དང་། གུས་པར་བྱས་པ་དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་བསྒོམ་པ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བསྒོམ་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱའོ།

其标志是这些：即通过对四种识的运行、安住和作意一切都确定了知的方式而了知唯法，了知非断，了知非常，了知缘起诸行如幻，获得这些；
当他于诸境行时，即使由于忘念而生起极大的烦恼缠缚，仅需稍加努力即能迅速消除；
同样，不会堕入恶趣，不会故意违犯诸学处，不杀害生于旁生趣的众生，不会舍弃学处而入于放逸，不可能造作五无间业；
不承认苦乐是自作，不承认是他作，不承认是自他共作，也不承认无因而生；
不寻求外道其他导师，不寻求其他布施处，不顾及其他沙门、婆罗门的面子而作思量；
见法、得法、知法、通达法义，超越犹豫，超越疑惑，不依赖他人，不为他人所引导，于导师教法获得无畏；
不以清净相和吉祥为清净，不造作第八有，具足四种证信。
其中，直至世间法的最胜法，是由其胜解所生的作意。
现证诸谛后，对见所断的诸烦恼断除，是极为远离的作意。
其上为断除烦恼，通过如所获得的道而修习熟练，为断除欲界粗重和中等烦恼，将成为一来；
其标志也应当了知即是前述预流果的一切标志。
其中差别是：虽然行于与粗重烦恼缠缚相应的境，但烦恼缠缚生起缓慢且迅速断除，来此世间一次后究竟苦际。
不来果与一来果的标志即是前述诸相。
其中，于一切修道，是以观察作意断除与未断除，经观察观察已，以如所获得的道修习而分别。
其中，何为修习自性？何为业？何为差别？即以世间和出世间等持地的作意，对有为善法修习、熟练、恒常修持、恭敬修持，由此所生的修习安置于心相续，这些即是修习自性。

།དེ་ལ་བསྒོམ་པའི་ལས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། བསྒོམ་པས་ཆོས་ཁ་ཅིག་ཐོབ་ པར་བྱེད་པ་དང་།བསྒོམ་པས་ཆོས་ཁ་ཅིག་རྟེན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ཁ་ཅིག་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ཁ་ཅིག་སེལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ཁ་ཅིག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ཁ་ཅིག་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ཁ་ཅིག་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ཁ་ཅིག་ཐག་རིང་དུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་དགེ་བའི་ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཐོབ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །ཐོབ་ཅིང་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྟེན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཐོབ་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་དེ དང་རིགས་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྟན་པ་དག་གིས་ཕྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ན་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་།ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་བྱང་བ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་བརྗེད་ངས་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་གོམས་ པར་བྱས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དང་དུ་མི་ལེན་ཅིང་སྤོང་བར་བྱེད།སེལ་བར་བྱེད། བྱང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ནི་ནད་ལྟ་བུར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་ཅིང་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། འབྲས་ལྟ་བུ་དང་། ཟུག་རྔུ་ལྟ་བུ་དང་། སྡིག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་ཅིང་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཤིང་གོམས་པར་བྱས་པས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་སྐྱེ་བར་བྱེད་ཅིང་དེས སྤོང་བར་བྱེད་དོ།།སྤངས་པས་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ས་གོང་མ་དག་གནོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་མཐར་ཐུག་གྱི་བར་དུ་ས་འོག་མ་པའི་ཆོས་སྤངས་པ་རྣམས་ཐག་རིང་དུ་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡིན་པར་ རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཞི་གནས་བསྒོམ་པ་དང་། ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་བསྒོམ་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་བསྒོམ་པ་དང་། ལམ་ཆུང་ངུ་བསྒོམ་པ་དང་། ལམ་འབྲིང་པོ་བསྒོམ་པ་དང་། ལམ་ཆེན་པོ་བསྒོམ་པ་དང་། སྦྱོར་བའི་ལམ་བསྒོམ་པ་དང་། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་བསྒོམ་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་བསྒོམ་པ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་བསྒོམ་པའོ། །དེ་ལ་ཞི་གནས བསྒོམ་པ་ནི།སེམས་གནས་པ་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ཡང་སྔ་མ་ཁོ་ན་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་བསྒོམ་པ་ནི་ས་འོག་མ་པ་རྣམས་ལ་རགས་པར་ལྟ་བ་དང་། ས་གོང་མ་པ་རྣམས་ལ་ཞི་བར་ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་ སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་བསྒོམ་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྒོ་ནས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ལམ་གྱི་བར་ལ་ལམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཟག་ པ་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་ཡོད་མིན་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་ལམ་ཆུང་ངུ་བསྒོམ་པ་ནི་གང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་རགས་པ་དང་ཆེན་པོ་སྤོང་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ལམ་འབྲིང་པོ་བསྒོམ་པ་ནི་གང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་ འབྲིང་པོ་སྤོང་བར་བྱེད་པའོ་།།དེ་ལ་ལམ་ཆེན་པོ་བསྒོམ་པ་ནི་གང་གིས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆུང་ངུ་སྤོང་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་ལམ་བསྒོམ་པ་ནི། གང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་རྩོམ་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་བསྒོམ་པ་ནི་གང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་བསྒོམ་པ་ནི་གང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་མ་ཐག་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའོ།

关于修习的作用有八种：以修习获得某些法，以修习依止某些法，清净某些法，遣除某些法，了知某些法，断除某些法，现证某些法，远离某些法。其中，首先对于尚未获得的殊胜善法，使其获得。对于已获得并现前的法，则依止。其中对于已获得但未现前的法，通过修习与其同类的法，使其后来现前时更加清净、更加明了。
其中对于由忘失而生起的烦恼法，以修习善法的力量而不接受、断除、遣除、清净。其中对于未生起的应断法，了知其如病、如疮、如刺、如罪过，了知其无常、苦、空、无我性而厌离。由于了知并熟习，为断除烦恼而生起无间道，以此断除。由断除而现证解脱。
随着逐渐压伏上地，乃至最后，使已断除的下地诸法远离，这就是应当了知的八种修习作用。
关于修习的分类，应当了知有十一种：即修习止、修习观、修习世间道、修习出世间道、修习小道、修习中道、修习大道、修习加行道、修习无间道、修习解脱道、修习殊胜道。
其中修习止是九种住心，如前所说。修习观也如前所说。其中修习世间道，是以下地为粗、上地为静的见解，而断除乃至无所有处的贪著。其中修习出世间道，是以苦谛作为苦的方式作意，乃至以道谛作为道的方式作意，以正见等无漏道断除乃至非想非非想处的贪著。
其中修习小道是以此断除粗大烦恼。其中修习中道是以此断除中等烦恼。其中修习大道是以此最后断除微细烦恼。其中修习加行道是为断除烦恼而开始精进。其中修习无间道是以此断除烦恼。其中修习解脱道是以此在断除烦恼之后立即现证解脱。

།དེ་ལ་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་བསྒོམ་པ་ ནི་གང་གིས་དེའི་གོང་དུ་ས་གཞན་གྱི་སྦྱོར་བ་བརྩམ་པར་བྱ་བའི་བར་ལ་རྩོམ་པར་མི་བྱེད་པ་དང་།མཐར་ཐུག་པ་ལ་རྩོམ་པར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བསྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་པའི་དུས་དུས་སུ་ཉོན་མོངས་པ་ སྤངས་པ་དང་།མ་སྤངས་པ་རྣམས་ལ་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པ་དང་། དུས་དུས་སུ་ཀུན་དུ་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་ཀུན་དུ་སྐྱོ་བར་བྱེད་པ་དང་། དུས་དུས་སུ་མངོན་པར་དགའ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་དགའ་ བ་སྡུད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་དགའ་བ་བསྡུས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཀུན་དུ་བསྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས་ལ་ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་སློབ་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་སྐྱེས་པས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རྡོ་རྗེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་ནོར་བུ་དང་། མུ་ཏིག་དང་། བཻ་ཌཱུརྱ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་ཤང་ ཀ་ཤི་ལ་དང་།བྱི་རུ་ལ་སོགས་པ་ནོར་བུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་མཆོག་དང་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་པས་སྲ་བ་དང་། ཐམས་ཅད་པས་བརྟན་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་གཞན་པ་ཐམས་ཅད་འབིགས་པར་བྱེད་ཅིང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་ནོར་བུ་དག་གིས་མི་ཕིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ དེ་ཡང་།སློབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་མཆོག་དང་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་པས་སྲ་བ་དང་། ཐམས་ཅད་པས་བརྟན་པ་ཡིན་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་བྱེད་ཅིང་། ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དག་གིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་མི་ནུས་ པས་ན།དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱའོ། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རིགས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ ཐོབ་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་རྣམས་ལ་ཟད་པ་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། རྒྱུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཕྱིས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བས། མི་སྐྱེ་བར་ཤེས་པ་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དེའི་ཚེ་ན་དགྲ་བཅོམ་པ། ཟག་པ་ཟད་པ། བྱ་བ་བྱས་པ། བྱེད་པ་བྱས་པ། ཁུར་བོར་བ། བདག་གི་དོན་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ། སྲིད་པ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པས་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་སློབ་པའི་ཆོས་བཅུ་པོ། མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང ལྡན་པ་དང་།འདི་ལྟ་སྟེ། གནས་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་ལ་རང་གི་སེམས་ཀྱིས་དབང་སྒྱུར་བར་བྱེད་ཅིང་། དེ་འཕགས་པའམ་ལྷ་འམ། ཚངས་པའི་གནས་པ་གང་དང་གང་དག་གིས་གནས་པར་འདོད་པ་དེ་དང་དེ་དག་གིས་གནས་པར་བྱེད་པ་དང་། འཇིག་ རྟེན་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་དགེ་བ་དོན་དང་ལྡན་པ་གང་དང་གང་དག་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་འདོད་པ་དེ་དང་དེ་དག་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་འཕགས་པའི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་དང་། སྨོན་ པ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་དང་།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་གནས་པའོ། །ལྷའི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་གནས་པའོ། །ཚངས་པའི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པའོ།

关于修持殊胜道，即不着手修持其他地的加行，也不着手修持究竟，应当了知这是修持的十一种分类。
如是精进修持时，应当随时观察已断和未断的烦恼，随时于令人厌离的诸法生起厌离心，随时于令人欢喜的诸法生起欢喜心，这就是其摄喜作意。
由于他多修习、串习、多次修持此摄喜作意的缘故，为了断除一切应当以修持断除的烦恼，最终将生起有学金刚喻定。
生起此定后，即能断除一切应当以修持断除的烦恼。
为何称为金刚喻定？譬如金刚是其他一切宝石、珍珠、琉璃、赤珠、玛瑙、珊瑚等珍宝中最殊胜、最上首，比一切坚固，比一切稳固，能穿透其他一切，而其他珍宝不能穿透它。
如是此定也是一切有学定中最殊胜、最上首，比一切坚固，比一切稳固，能降伏一切烦恼，而其他烦恼不能降伏它，因此称为金刚喻定。
金刚喻定生起的刹那，由于彻底摧毁一切烦恼分的随眠种子，获得心极解脱、种姓清净，于诸漏尽者生起漏尽智，由于因已尽故，此后于一切处皆不再生苦，故亦生起无生智。
此时成为阿罗汉，诸漏已尽，所作已办，所为已作，重担已卸，已得自利，诸有结已尽，以正智而心善解脱，具足十无学法：无学正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定、无学正解脱、正智。
即于住和作意等，能以自心自在，欲以何等圣住或天住或梵住而住，即能以彼而住；欲作意何等世间、出世间善法义利，即能作意彼等。
所谓圣住，即住于空性、无相、无愿及灭尽定。
所谓天住，即住于禅定及无色定。
所谓梵住，即住于慈、悲、喜、舍。

།ཤིན་ཏུ་མཐར་ཐུག་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཤིན་ཏུ་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་། གཏན་པ་མེད་པ་དང་། འོབས་དྲལ་བ་དང་། འོབས་ལས རྒལ་བ་དང་།ཤིང་ཐགས་བཅོམ་པ་དང་། འཕགས་པ་དང་། རྒྱལ་མཚན་བསྙལ་བ་དང་། ཡན་ལག་ལྔ་སྤངས་པ་དང་། ཡན་ལག་དྲུག་དང་ལྡན་པ་དང་། རྟེན་གཞི་ལ་གནས་པ་དང་། སོ་སོའི་བདེན་པ་བསྩལ་བ་དང་། ཚོལ་བ་སྤངས་པ་ དང་།ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དྲི་མ་མེད་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། མ་འདྲེས་པ་དང་། བསྙེན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། གང་ཟག་བླ་ན་མེད་པ་ ཞེས་བྱ་སྟེ།བདེ་བར་གནས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ན་ཡིད་བདེ་བར་མི་འགྱུར། ཡིད་མི་བདེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར། བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དུ་གནས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བས་སྒྲ་རྣམས་ དང་།སྣས་དྲི་རྣམས་དང་། ལྕེས་རོ་རྣམས་དང་། ལུས་ཀྱིས་རེག་བྱ་རྣམས་དང་། ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་ན་ཡིད་བདེ་བར་མི་འགྱུར། ཡིད་མི་བདེ་བར་མི་འགྱུར་བར་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དུ་གནས་པ་དང་ལྡན་ པ་ཡིན་ནོ།།དེས་དེའི་ཚེ་ན་འདོད་ཆགས་མ་ལུས་པར་ཟད་པ་ཡང་དག་པར་མྱོང་ཞིང་། ཞེ་སྡང་མ་ལུས་པར་ཟད་པ་དང་། གཏི་མུག་མ་ལུས་པར་ཟད་པ་ཡང་དག་པར་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་མ་ལུས་ པར་ཟད་པའི་ཕྱིར་སྡིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་མི་བྱེད་ཅིང་།དགེ་བ་རྣམས་ལ་རྟེན་པར་བྱེད་པ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་ལག་མཐིལ་དུ་མཉམ་པ་དང་། ཙན་དན་དང་སྟེའུ་མཚུངས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་། དབང་པོ་དང་། ཉེ་དབང་ དང་བཅས་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱག་བྱ་བར་འོས་ཤིང་མཆོད་པར་འོས་པ་དང་།ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། རྒལ་བ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ལུས་ཐ་མར་འཛིན་པ་ཞེས་ཀྱང་ བྱའོ།།སྔོན་གྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་འཕངས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་རང་གི་ངང་གིས་འགགས་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ཡང་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་འགའ་ཡང་མེད་ལ་འཁོར་བར་འཁོར་བ་ཡང་འགའ་ཡང་མེད་དེ་། སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པ་དེ་འགགས་པ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། དེ་ བསིལ་བར་གྱུར་པ་དང་།དེ་ནུབ་པར་གྱུར་པ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོ་ཀུན་སྤངས་པ། སྲེད་པ་ཟད་པ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ། འགོག་པ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གོ་འཕང་དེ་ནི་ཞི་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྟགས་ནི་འདི་ ལྟ་བུ་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཟག་པ་ཟད་པ་ནི་གནས་ལྔ་ལ་བརྟེན་པར་མི་སྲིད་པ་ཡིན་ཏེ། བསམས་བཞིན་དུ་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པ་ལེན་པ་དང་། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ འཁྲིག་པའི་ཆོས་ལ་བརྟེན་པ་དང་།ཤེས་བཞིན་དུ་བརྫུན་གྱི་ཚིག་སྨྲ་བར་མི་སྲིད་པ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་སྩོགས་ཤིང་ལོངས་སྤྱོད་པར་མི་སྲིད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་རང་གིས་བྱས་པར་ཁས་ལེན་པར་མི་སྲིད་པས་ ན།སྔ་མ་བཞིན་དུ་རང་གིས་ཀྱང་མ་བྱས་། གཞན་གྱིས་ཀྱང་མ་བྱས་ལ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་བར་དུ་ཡང་ཁས་ལེན་པར་མི་སྲིད་པ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་པ་སྐྱེ་བར་མི་སྲིད་པ་དང་། འབྲུག་སྒྲ་ དྲག་པོ་དང་།གནམ་ལྕགས་དྲག་པོ་འབབ་པ་དང་། འཇིགས་པ་དང་། འཇིགས་སུ་རུང་བ་གང་ཡང་རུང་བ་དག་མཐོང་ཡང་སྐྲག་པར་མ་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

极其究竟、极其无垢、清净行圆满、无有障碍、已越深坑、已度深渊、已破木栅、圣者、已放倒胜幢、已断五支、具足六支、安住依处、已得各别真谛、已断寻求、无垢正思维、身行极善修、心极解脱、慧极解脱、无杂染、具足亲近、无上士。
此六种安乐住：以眼见色时不生喜、不生忧，住于舍念正知。如是耳闻声、鼻嗅香、舌尝味、身触所触、意识法时不生喜、不生忧，具足住于舍念正知。
彼时彼真实体验贪欲无余尽、嗔恚无余尽、愚痴无余尽。因贪欲、嗔恚、愚痴无余尽故，不造诸恶业，依止诸善法，心如虚空与手掌等同，具足檀香与斧同等之心，堪受诸天及天王顶礼供养，安住有余涅槃界，称为已度、已到彼岸、持最后身。
由先前业及烦恼所引诸蕴自然灭尽，无有其他取蕴，无有结生相续，故入无余涅槃界般涅槃。于此中无有任何般涅槃者，亦无有任何轮回者，唯是苦灭、寂静、清凉、永尽而已。譬如蕴皆断、爱尽、离贪、灭、涅槃之果位即是寂静。
其相应当如是了知：阿罗汉比丘漏尽者不可能依止五处：不可能故意断诸有情命、不与取、行不净行淫欲法、故意说妄语、贮积受用诸欲。如是不可能承认苦乐是自作，如前所说亦不可能承认非自作、非他作乃至无因而生，不可能因无记法生怖畏，见大雷声、猛烈落雷、恐怖、可怖等任何境亦不生惊怖，应知是如是等相顺。其中金刚喻三摩地即是瑜伽究竟作意。

།འབྲས་བུའི་མཆོག་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པའི་ལམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདུན་པོ་དེ་དག་གིས་ནི་ཤིན་ཏུ་མཐར་ཐུག་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་དང་། རང་བཟོ་ དང་།གསང་ཚིག་གི་བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མ་མོ་ཡི་གེའི་ཕྱི་མོ་ཡིན་པ་དང་འདྲ་བར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་ལྡན་པ་མཐའ་དག་གི་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །སྡོམ་ནི། མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པ་དང་། །དེ་བཞིན་མོས་པ་ ལས་བྱུང་དང་།།རབ་ཏུ་དབེན་དང་དགའ་སྡུད་དང་། །དེ་བཞིན་དཔྱོད་པའི་ཡིད་བྱེད་དང་། །གཞན་ཡང་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་དང་། །དེ་ཡི་འབྲས་བུ་ཐ་མ་ཡིན། །བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་རྣམས་དབྱེ་དང་། །སྙོམས་པར་འཇུག་དང་མངོན་ཤེས་དང་། །སྐྱེ་བ་དང་ ནི་རྟགས་རྣམས་དང་།།བདེན་པ་དཔྱད་དང་རྟོགས་པ་དང་། །དེ་བཞིན་བསྒོམ་པའི་རྣམ་དབྱེ་དང་། །མཐར་ཐུག་གྱུར་པ་ཐ་མ་ཡིན། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སར་གཏོགས་པ་ལས། རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་བཞི་པ་རྫོགས་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ ས་རྫོགས་སྷོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བན་དེ་ཡེ་ཤེས་སྡེ་ལ་སོགས་པས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ།། །། འདི་ལ་ཤློ་ཀ་དྲུག་སྟོང་ཡོད་དོ།

以最高果位阿罗汉所完全摄持的作意，即是修行究竟果位的作意。如是，以出世间道所完全摄持的七种作意，将获得最究竟之果位。
此为声闻所说，譬如：名聚、句聚、字聚、自造及密语论典等一切之根本字母，如是此为一切正等正觉佛陀之声闻乘具足者之母。
总偈曰：相之各别了知，如是信解所生，远离及喜集，如是观察作意，复有修行究竟，及其最后果位。禅定无色诸分别，等至与神通，生及诸相，谛察与证悟，如是修习分别，究竟即是最后。
瑜伽师地论声闻地分中，第四瑜伽处圆满。声闻地圆满。
由印度堪布吉那弥札及大校译师班智达耶谢德等译校润定。
此论有六千颂。


